ادبیات شیعی: تفاوت میان نسخهها
←جستارهای وابسته
بدون خلاصۀ ویرایش برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
== شعر شیعی == | == شعر شیعی == | ||
از آنجا که [[غدیر خم]] و [[ولایت]] [[علوی]] سرچشمۀ جوشش غدیریههای [[شیعی]] است و از آنجا که [[امامت]] [[امام علی|امیر مؤمنان]] {{ع}}، نشان [[کمال دین]] و ارائۀ الگوی [[شایسته]] برای [[هدایت]] [[جامعه]] است، [[شاعران]] [[شیعه]] نیز همین جوهرۀ [[ناب]] را در سرودههای آیینی خود بر محور [[ولایت]] مطرح کرده و [[فرهنگ]] [[غنی]] "شعر شیعی" را بنیاد نهادهاند. شعر شیعی نشأت گرفته از باورهای [[ناب]] معتقدان به [[ولایت]] [[امام علی|علی بن ابی طالب]] است و آبشخور آن [[غدیر]] است، با پیشینهای درخشان و پیشکسوتانی نامور و محتوایی [[غنی]] و متأثّر از [[آیات]] [[قرآن]] و [[معارف]] [[اهل بیت]] و سرشار از اشارات [[قرآنی]] و [[حدیثی]] به [[مناقب]] [[صاحب ولایت]]. شعر شیعی هم بعد مدیحه دارد هم مرثیه و هم [[حماسه]]. بارزترین شاخصۀ شعر شیعی، پرداختن به مسأله [[امامت اهل بیت]] و [[هدایتگری]] [[خاندان]] [[عصمت]] و احیای یاد مظلومیّتهای [[خاندان رسالت]] و افشای جنایات [[ظالمان]] نسبت به دودمان [[پیامبر خاتم|حضرت رسول]] {{صل}} است. ازاین رو در آیینۀ شعر شیعی، تصویری از [[فضیلتها]]، [[پاکیها]]، [[مبارزات]] حقطلبانه، [[مظلومیّت]] [[عترت]] و حماسۀ [[عاشورا]] و [[غدیر]] دیده میشود. از آنجا که [[حقیقت]] [[تشیّع]]، ریشهدار و ماندگار است شعر شیعی نیز جاویدان و فروغبخش و حرکتساز است و گنجینهای از [[علوم]] و [[معارف]] [[اهل]] بیتی و [[قرآنی]] است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۳۴۰.</ref>. | از آنجا که [[غدیر خم]] و [[ولایت]] [[علوی]] سرچشمۀ جوشش غدیریههای [[شیعی]] است و از آنجا که [[امامت]] [[امام علی|امیر مؤمنان]] {{ع}}، نشان [[کمال دین]] و ارائۀ الگوی [[شایسته]] برای [[هدایت]] [[جامعه]] است، [[شاعران]] [[شیعه]] نیز همین جوهرۀ [[ناب]] را در سرودههای آیینی خود بر محور [[ولایت]] مطرح کرده و [[فرهنگ]] [[غنی]] "شعر شیعی" را بنیاد نهادهاند. شعر شیعی نشأت گرفته از باورهای [[ناب]] معتقدان به [[ولایت]] [[امام علی|علی بن ابی طالب]] است و آبشخور آن [[غدیر]] است، با پیشینهای درخشان و پیشکسوتانی نامور و محتوایی [[غنی]] و متأثّر از [[آیات]] [[قرآن]] و [[معارف]] [[اهل بیت]] و سرشار از اشارات [[قرآنی]] و [[حدیثی]] به [[مناقب]] [[صاحب ولایت]]. شعر شیعی هم بعد مدیحه دارد هم مرثیه و هم [[حماسه]]. بارزترین شاخصۀ شعر شیعی، پرداختن به مسأله [[امامت اهل بیت]] و [[هدایتگری]] [[خاندان]] [[عصمت]] و احیای یاد مظلومیّتهای [[خاندان رسالت]] و افشای جنایات [[ظالمان]] نسبت به دودمان [[پیامبر خاتم|حضرت رسول]] {{صل}} است. ازاین رو در آیینۀ شعر شیعی، تصویری از [[فضیلتها]]، [[پاکیها]]، [[مبارزات]] حقطلبانه، [[مظلومیّت]] [[عترت]] و حماسۀ [[عاشورا]] و [[غدیر]] دیده میشود. از آنجا که [[حقیقت]] [[تشیّع]]، ریشهدار و ماندگار است شعر شیعی نیز جاویدان و فروغبخش و حرکتساز است و گنجینهای از [[علوم]] و [[معارف]] [[اهل]] بیتی و [[قرآنی]] است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۳۴۰.</ref>. | ||
== تلمیحات غدیری و علوی == | |||
تأثیر [[آیات]] و [[روایات]] بر [[ادبیات]] [[فارسی]] بسیار است. آیات و احادیثی که دربارۀ [[امامت]]، [[غدیر خم]]، [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} و [[فضایل]] و [[مناقب]] اوست، به صورت اشاره در متون ادبی ([[شعر]] و [[نثر]]) به کار رفته است. [[صنعت]] ادبی "تلمیح" آن است که در شعر، با آوردن کلماتی به یک [[آیه]]، [[حدیث]]، واقعۀ [[تاریخی]] یا [[اساطیر]]، اشارهای ضمنی شود و تعبیر بهکار رفته به نوعی ناظر به آن داستان یا [[کلام]] باشد.<ref>تلمیح یعنی به گوشۀ چشم اشارهکردن و در اصطلاح بدیع آن است که گوینده، در ضمن کلام به داستانی یا مثلی یا آیه و حدیثی معروف اشاره کند، مثل این شعر حافظ که اشاره به حادثه سرد شدن آتش بر ابراهیم دارد: یا رب این آتش که در جان من است سرد کن آنسان که کردی بر خلیل (فنون بلاغت، همایی، ص۳۲۸)</ref> ازاینرو [[تلمیحات غدیری و علوی]]، اشاراتی به آیات و [[احادیث]] حاوی مناقب [[امیر المؤمنین]] یا رخدادهایی است که دربارۀ آن [[امام]] است. برشمردن اینگونه تلمیحات و توضیح اشاره در هرکدام، به درازا میکشد. برخی از اوصاف و [[القاب حضرت علی]]{{ع}} نیز برخوردار از صنعت تلمیح است: تنها چند مورد از آنها یاد میشود. [[ساقی کوثر]]، [[شاه]] دلدلسوار، خانهزاد [[حق]]، نگین [[کعبه]]، تاج إنّما، شه امکان، [[باطن]] إنّا هدیناه السّبیل، لسان [[اللّه]]، انیس [[چاه]]، [[حصن]] تولاّ، [[قرآن ناطق]]، درگه [[علم نبی]]، ضارب سیفین و طاعن رمحین، گوهر صدف کعبه، [[پادشاه]] لو [[کشف]]، مهر سپهر قل کفی، شه تخت سلونی، شیر اژدر در، [[رایت]] إنّا فتحنا، نقطۀ بای بسم اللّه، نقطۀ تحت با، [[وزیر پیامبر]]، ترازوی [[عدل]]، [[میزان]] [[اعمال]]، [[چشم]] [[بیدار]] فلق، ماه منشقّ در [[محراب]]، [[شق القمر]] محراب، زبدۀ هشت و چهار، [[سیف]] مسلول [[خداوند]]، [[توقیع]] [[هل اتی]]، تشریف لافتی، [[محرم]] [[حرم]]، [[سلطان]] سریر [[ارتضاء]]، لوای ولا، [[حیدر]] صفدر، بانگ قد [[قتل]]<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص۱۷۴.</ref>. | |||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||