سند دعای ندبه چیست؟ (پرسش): تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
{|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left" | {|style="text-align: center; background-color:##fff; width:40%; border-radius:0px; align:left !important; margin:left" | ||
|- | |- | ||
|[[پرونده:13681056.jpg|75px|link=سید جعفر موسوینسب]]||[[پرونده:152003.jpg|75px|link=محمود اباذری]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]||[[پرونده:13681078.jpg|75px|link=مجتبی تونهای]]||[[پرونده:15207.jpg|75px|link=علی اصغر رضوانی]]||[[پرونده:151828.jpg|75px|link=پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]] | |[[پرونده:151838.jpg|75px|link=محمد تقی شوشتری]]||[[پرونده:11466.jpg|75px|link=لطفالله صافی گلپایگانی]]||[[پرونده:13681056.jpg|75px|link=سید جعفر موسوینسب]]||[[پرونده:152003.jpg|75px|link=محمود اباذری]]||[[پرونده:136863.JPG|75px|link=خدامراد سلیمیان]]||[[پرونده:13681078.jpg|75px|link=مجتبی تونهای]]||[[پرونده:15207.jpg|75px|link=علی اصغر رضوانی]]||[[پرونده:151828.jpg|75px|link=پژوهشگران مؤسسه آینده روشن]] | ||
|- | |- | ||
|<sub>[[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب]]</sub>||<sub>[[محمود اباذری|اباذری]]</sub>||<sub>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]]</sub>||<sub>[[مجتبی تونهای|تونهای]]</sub>||<sub>[[علی اصغر رضوانی|رضوانی]]</sub>||<sub>پژوهشگران مؤسسه آینده روشن</sub> | |<sub>[[محمد تقی شوشتری|شوشتری]]</sub>||<sub>[[لطفالله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی]]</sub>||<sub>[[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب]]</sub>||<sub>[[محمود اباذری|اباذری]]</sub>||<sub>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان]]</sub>||<sub>[[مجتبی تونهای|تونهای]]</sub>||<sub>[[علی اصغر رضوانی|رضوانی]]</sub>||<sub>پژوهشگران مؤسسه آینده روشن</sub> | ||
|- | |- | ||
|} | |} | ||
| خط ۳۸: | خط ۳۸: | ||
===[[رجال]] [[سند دعای ندبه]]=== | ===[[رجال]] [[سند دعای ندبه]]=== | ||
*در مورد [[سند دعای ندبه]]، کتاب بحار از کتاب [[مزار]] [[علی بن طاووس]] [[نقل]] میکند که: {{متن حدیث|ذَکَرَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا قَالَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ أَبِی قُرَّةَ نَقَلْتُ مِنْ کِتَابِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سُفْیَانَ الْبَزَوْفَرِیِّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ دُعَاءَ النُّدْبَةِ}} و [[دعا]] را تا آخر [[نقل]] کرده است<ref>ر.ک. شوشتری، | *در مورد [[سند دعای ندبه]]، کتاب بحار از کتاب [[مزار]] [[علی بن طاووس]] [[نقل]] میکند که: {{متن حدیث|ذَکَرَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا قَالَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ أَبِی قُرَّةَ نَقَلْتُ مِنْ کِتَابِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سُفْیَانَ الْبَزَوْفَرِیِّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ دُعَاءَ النُّدْبَةِ}} و [[دعا]] را تا آخر [[نقل]] کرده است<ref>ر.ک. [[محمد تقی شوشتری|شوشتری، محمد تقی]]، [[دعای ندبه در اسناد (مقاله)|دعای ندبه در اسناد]]، ص ۲۱.</ref>. در بررسی افرادی که در [[سند دعای ندبه]] واقع شدهاند روشن میشود تمام آنها از افراد مورد [[وثوق]] هستند: | ||
*نفر اول: "ابو الفرج [[محمد بن علی]] بن [[یعقوب]] بن [[اسحاق]] بن ابی قره قنائی" از بزرگان قرن پنجم، معاصر [[نجاشی]] و از [[رجال]] [[شیعه]] که [[ثقه]] و مورد [[اطمینان]] است<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۳-۳۵۵؛ [[محمود اباذری|اباذری، محمود]]، [[ادعیه و زیارات مهدوی (کتاب)|ادعیه و زیارات مهدوی]]، ص ۸۱ - ۸۳.</ref> و [[شیخ]] [[محمد بن مشهدی]] در کتاب المزار از او زیاد [[نقل]] کرده<ref>ر.ک. [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۴۹۰.</ref> و دارای تألیفات متعددی چون: کتاب عمل یوم الجمعه، کتاب عمل الشهور، و کتاب معجم [[رجال]] ابی [[مفضل]]، و کتاب التهجد است<ref>ر.ک. رجال نجاشی، ص۳۹۹؛ صافی گلپایگانی، لطف الله، فروغ ولایت در دعای ندبه، ج ۱، ص ۳۸۲ ـ ۳۸۵؛ [[محمود اباذری|اباذری، محمود]]، [[ادعیه و زیارات مهدوی (کتاب)|ادعیه و زیارات مهدوی]]، ص ۸۱ ـ ۸۳.</ref>. | *نفر اول: "ابو الفرج [[محمد بن علی]] بن [[یعقوب]] بن [[اسحاق]] بن ابی قره قنائی" از بزرگان قرن پنجم، معاصر [[نجاشی]] و از [[رجال]] [[شیعه]] که [[ثقه]] و مورد [[اطمینان]] است<ref>ر.ک. [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۳-۳۵۵؛ [[محمود اباذری|اباذری، محمود]]، [[ادعیه و زیارات مهدوی (کتاب)|ادعیه و زیارات مهدوی]]، ص ۸۱ - ۸۳.</ref> و [[شیخ]] [[محمد بن مشهدی]] در کتاب المزار از او زیاد [[نقل]] کرده<ref>ر.ک. [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۴۹۰.</ref> و دارای تألیفات متعددی چون: کتاب عمل یوم الجمعه، کتاب عمل الشهور، و کتاب معجم [[رجال]] ابی [[مفضل]]، و کتاب التهجد است<ref>ر.ک. رجال نجاشی، ص۳۹۹؛ صافی گلپایگانی، لطف الله، فروغ ولایت در دعای ندبه، ج ۱، ص ۳۸۲ ـ ۳۸۵؛ [[محمود اباذری|اباذری، محمود]]، [[ادعیه و زیارات مهدوی (کتاب)|ادعیه و زیارات مهدوی]]، ص ۸۱ ـ ۸۳.</ref>. | ||
*نفر دوم: "[[ابو جعفر]] [[محمد بن حسین]] بن سفیان بن بَزَوفری" از اساتید [[شیخ مفید]] است که مورد تأیید خاص او قرار گرفته و [[شیخ مفید]] روایتهای زیادی از وی [[نقل]] و به [[نیکی]] از او یاد کرده و برایش طلب [[رحمت]] نموده است که این نشانه مورد [[وثوق]] و [[اطمینان]] بودن اوست<ref>ر.ک. [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۴۹۰؛ [[محمود اباذری|اباذری، محمود]]، [[ادعیه و زیارات مهدوی (کتاب)|ادعیه و زیارات مهدوی]]، ص ۸۱ - ۸۳.</ref>. [[شیخ طوسی]] وی را در طریقش به [[احمد]] بن ادریس آورده است<ref>ر.ک. خوئی، معجم الرجال، ج۱۶، ص۹؛ [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۳-۳۵۵.</ref>. حاجی نوری به [[وثاقت]] و جلالت [[قدر]] او [[شهادت]] داده است<ref>ر.ک. طوسی، امالی، ص۵۶ و ۱۶۷؛ صافی گلپایگانی، لطف الله، فروغ ولایت در دعای ندبه، ج ۱، ص ۳۸۲ ـ ۳۸۵؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۴۹۰؛ [[محمود اباذری|اباذری، محمود]]، [[ادعیه و زیارات مهدوی (کتاب)|ادعیه و زیارات مهدوی]]، ص ۸۱ - ۸۳.</ref>. | *نفر دوم: "[[ابو جعفر]] [[محمد بن حسین]] بن سفیان بن بَزَوفری" از اساتید [[شیخ مفید]] است که مورد تأیید خاص او قرار گرفته و [[شیخ مفید]] روایتهای زیادی از وی [[نقل]] و به [[نیکی]] از او یاد کرده و برایش طلب [[رحمت]] نموده است که این نشانه مورد [[وثوق]] و [[اطمینان]] بودن اوست<ref>ر.ک. [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۴۹۰؛ [[محمود اباذری|اباذری، محمود]]، [[ادعیه و زیارات مهدوی (کتاب)|ادعیه و زیارات مهدوی]]، ص ۸۱ - ۸۳.</ref>. [[شیخ طوسی]] وی را در طریقش به [[احمد]] بن ادریس آورده است<ref>ر.ک. خوئی، معجم الرجال، ج۱۶، ص۹؛ [[سید جعفر موسوینسب|موسوینسب، سید جعفر]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۳-۳۵۵.</ref>. حاجی نوری به [[وثاقت]] و جلالت [[قدر]] او [[شهادت]] داده است<ref>ر.ک. طوسی، امالی، ص۵۶ و ۱۶۷؛ صافی گلپایگانی، لطف الله، فروغ ولایت در دعای ندبه، ج ۱، ص ۳۸۲ ـ ۳۸۵؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۴۹۰؛ [[محمود اباذری|اباذری، محمود]]، [[ادعیه و زیارات مهدوی (کتاب)|ادعیه و زیارات مهدوی]]، ص ۸۱ - ۸۳.</ref>. | ||
| خط ۴۹: | خط ۴۹: | ||
==پاسخها و دیدگاههای متفرقه== | ==پاسخها و دیدگاههای متفرقه== | ||
{{یادآوری پاسخ}} | {{یادآوری پاسخ}} | ||
{{جمع شدن|۱. آیت الله صافی گلپایگانی؛}} | {{جمع شدن|۱. آیتالله شوشتری؛}} | ||
[[پرونده:151838.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[محمد تقی شوشتری]]]] | |||
::::::آیتالله '''[[محمد تقی شوشتری]]'''، در مقاله ''«[[دعای ندبه در اسناد (مقاله)|دعای ندبه در اسناد]]»'' در اینباره گفته است: | |||
::::::«در مورد [[سند دعای ندبه]]، کتاب بحار از کتاب [[مزار]] [[علی بن طاووس]] [[نقل]] میکند که: {{متن حدیث|ذَكَرَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا قَالَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ أَبِي قُرَّةَ نَقَلْتُ مِنْ كِتَابِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سُفْيَانَ الْبَزَوْفَرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ دُعَاءَ النُّدْبَةِ وَ ذَكَرَ أَنَّهُ الدُّعَاءُ لِصَاحِبِ الزَّمَانِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ يُسْتَحَبُّ أَنْ يُدْعَى بِهِ فِي الْأَعْيَادِ الْأَرْبَعَةِ وَ هُوَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ نَبِيِّهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ تَسْلِيماً اللَّهُمَّ لَكَ الْحَمْدُ عَلَى مَا جَرَى بِهِ قَضَاؤُكَ فِي أَوْلِيَائِكَ}} و [[دعا]] را تا آخر [[نقل]] کرده است و بعد (مؤلف) بحار میگوید: {{عربی|قال محمد بن المشهدي في المزار الكبير قال محمد بن علي بن أبي قرة نقلت من كتاب أبي جعفر محمد بن الحسين بن سفيان البزوفري }} الی آخره مثل [[سید]] و ظاهراً مفهوم این فقره از خبر مذکور {{عربی|وَ ذَكَرَ أَنَّهُ الدُّعَاءُ لِصَاحِبِ الزَّمَانِ {{ع}}}} این است که بزوفری آن را از [[امام زمان]] {{ع}} [[روایت]] کرده که بنابراین [[دعای ندبه]] انشای خود آن [[حضرت]] است مثل [[دعای افتتاح]] و نیز احتمال میرود که [[دعای ندبه]] انشای بزوفری باشد زیرا ممکن است مفهوم فقره مذکور این باشد که [[دعای ندبه]] باید برای آن [[حضرت]] یعنی برای [[فرج]] و [[گشایش]] و [[ظهور]] وی خوانده شود. به هر حال اصل [[سند]] همین است که در بحار گفته شده است و اما اینکه در زادالمعاد گفته شده: "[[دعای ندبه]] به [[سند]] معتبر از [[حضرت صادق]]{{ع}} منقول است که این [[دعا]] را در چهار عید بخوانند (یعنی [[روز جمعه]]، [[عید فطر]]، عید قربان، [[عید غدیر]])"، ظاهراً مؤلف مراجعه به مدارک نکرده بلکه از خارج [[نقل]] کرده و اشتباه نموده است چه اگر از [[حضرت صادق]]{{ع}} [[روایت]] شده بود در بحار که موضوعش ذکر اسانید و مستندات است [[نقل]] میشد و اما در مورد اینکه "این [[دعا]] در سالهای اخیر سخت رواج یافته و گروههای خاصی برای آن تشکیل یافته"، [[خواندن]] این [[دعا]] مثل خیلی امور دیگر که سالهای سال به اقتضای شرایط زمانه، رواج بیشتری پیدا کردهاند از قبیل تعمیر اساسی مساجد، رفتن اغلب [[مردم]] به [[زیارت]] [[حضرت رضا]]{{ع}} و نیز کثرت [[حجاج]] و نظیر این امور، نسبت به سالهای پیش بیشتر شده است، البته چه بهتر که کارهای خوب زیاد شوند و شاید [[مردم]] به [[امید]] [[گشایش]] و [[فرج]] به این [[دعا]] [[متوسل]] میشوند چه [[خداوند]] فرموده: {{متن قرآن|ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ}}<ref>«مرا بخوانید تا پاسختان دهم...» سوره غافر، آیه ۶۰.</ref>»<ref>[[محمد تقی شوشتری|شوشتری، محمد تقی]]، [[دعای ندبه در اسناد (مقاله)|دعای ندبه در اسناد]]، ص ۲۱.</ref>. | |||
{{پایان جمع شدن}} | |||
{{جمع شدن|۲. آیت الله صافی گلپایگانی؛}} | |||
[[پرونده:11466.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[لطفالله صافی گلپایگانی]]]] | [[پرونده:11466.jpg|بندانگشتی|100px|right|[[لطفالله صافی گلپایگانی]]]] | ||
::::::آیت الله '''[[لطفالله صافی گلپایگانی]]'''، در کتاب ''«[[فروغ ولایت در دعای ندبه (کتاب)|فروغ ولایت در دعای ندبه]]»'' در اینباره گفته است: | ::::::آیت الله '''[[لطفالله صافی گلپایگانی]]'''، در کتاب ''«[[فروغ ولایت در دعای ندبه (کتاب)|فروغ ولایت در دعای ندبه]]»'' در اینباره گفته است: | ||
| خط ۵۷: | خط ۶۲: | ||
:::::#[[شیخ]] [[جلیل]] [[ثقه]]، [[ابوجعفر محمّد بن الحسین بن سفیان بزوفری]]<ref>بزوفر بفتحتین و سکون واو، و فتح فاء، ده بزرگی است از توابع قوسان در نزدیکی واسط و بغداد، در کنار نهر موفقی در غربی دجله (معجم البلدان، ج ۲، ص ۱۶۶).</ref> در کتاب دعای خود، [[دعای ندبه]] را [[روایت]] کرده است و ایشان از [[مشایخ]] [[شیخ مفید]] است که بر حسب اسانید [[روایات]] کتاب امالی [[شیخ]] [[ابی علی طوسی]]، [[شیخ مفید]] از او بسیار [[روایت]] کرده و برای او طلب [[رحمت]] نموده است، و محدّث نوری، در خاتمه "مستدرک"، او را [[چهل]] و دومین [[شیخ]] از [[مشایخ]] [[شیخ مفید]] شمرده، و [[وثاقت]] و جلالت [[قدر]] او را [[گواهی]] فرموده است، و این [[شیخ]] [[جلیل]] نیز صریحاً به استحباب [[خواندن]] این [[دعا]] [[فتوا]] داده است»<ref>[[لطفالله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطفالله]]، [[ فروغ ولایت در دعای ندبه (کتاب)| فروغ ولایت در دعای ندبه]]، [[سلسله مباحث امامت و مهدویت ج۱ (کتاب)| سلسله مباحث امامت و مهدویت]]، ج۱، ص۳۸۲-۳۸۵.</ref>. | :::::#[[شیخ]] [[جلیل]] [[ثقه]]، [[ابوجعفر محمّد بن الحسین بن سفیان بزوفری]]<ref>بزوفر بفتحتین و سکون واو، و فتح فاء، ده بزرگی است از توابع قوسان در نزدیکی واسط و بغداد، در کنار نهر موفقی در غربی دجله (معجم البلدان، ج ۲، ص ۱۶۶).</ref> در کتاب دعای خود، [[دعای ندبه]] را [[روایت]] کرده است و ایشان از [[مشایخ]] [[شیخ مفید]] است که بر حسب اسانید [[روایات]] کتاب امالی [[شیخ]] [[ابی علی طوسی]]، [[شیخ مفید]] از او بسیار [[روایت]] کرده و برای او طلب [[رحمت]] نموده است، و محدّث نوری، در خاتمه "مستدرک"، او را [[چهل]] و دومین [[شیخ]] از [[مشایخ]] [[شیخ مفید]] شمرده، و [[وثاقت]] و جلالت [[قدر]] او را [[گواهی]] فرموده است، و این [[شیخ]] [[جلیل]] نیز صریحاً به استحباب [[خواندن]] این [[دعا]] [[فتوا]] داده است»<ref>[[لطفالله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطفالله]]، [[ فروغ ولایت در دعای ندبه (کتاب)| فروغ ولایت در دعای ندبه]]، [[سلسله مباحث امامت و مهدویت ج۱ (کتاب)| سلسله مباحث امامت و مهدویت]]، ج۱، ص۳۸۲-۳۸۵.</ref>. | ||
{{پایان جمع شدن}} | {{پایان جمع شدن}} | ||
{{جمع شدن|۳. حجت الاسلام و المسلمین موسوینسب؛}} | {{جمع شدن|۳. حجت الاسلام و المسلمین موسوینسب؛}} | ||
[[پرونده:13681056.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید جعفر موسوینسب]]]] | [[پرونده:13681056.jpg|100px|right|بندانگشتی|[[سید جعفر موسوینسب]]]] | ||
نسخهٔ ۱۴ ژانویهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۰:۲۶
| سند دعای ندبه چیست؟ | |
|---|---|
 | |
| موضوع اصلی | بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت |
| مدخل بالاتر | مهدویت / غیبت امام مهدی / وظایف و تکالیف مسلمانان در عصر غیبت / دعای ندبه |
| مدخل اصلی | سند دعای ندبه |
سند دعای ندبه چیست؟ یکی از سؤالهای مصداقی پرسشی تحت عنوان مهدویت است. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤالهای مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی مهدویت مراجعه شود.
عبارتهای دیگری از این پرسش
- چه کسانی دعای ندبه را نقل کردهاند؟
- آیا دعای ندبه سند دارد؟
- آیا دعای ندبه نزد علما معتبر است؟
- آیا دعای ندبه از امام معصوم است و سند دارد؟ و با زیارت ندبه چه تفاوتی دارد؟
پاسخ جامع اجمالی
* پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخها ودیدگاههای متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده میشود:
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
| شوشتری | صافی گلپایگانی | موسوینسب | اباذری | سلیمیان | تونهای | رضوانی | پژوهشگران مؤسسه آینده روشن |
کتب منبع برای دعای ندبه
- دعای ندبه با محتوایی مستدل، فصیح، عاطفی و حماسی[۱] دارای مضامین عالی و حقایق تابناکی است که حکایت از صدور آن از طرف امام معصوم دارد[۲] و ما را از ارائۀ هرگونه سند و منبع بینیاز میکند، چرا که چنین دقایق درخشانی هرگز از هیچ منبعی، جز سرچشمۀ زلال ولایت صادر نمیشود. ولی برای یقین بیشتر به بررسی منابع دعای ندبه میپردازیم[۳]. این دعا در سه کتاب معروف و معتبر قدیمی و نیز در کتاب شریف بحارالانوار آمده است:
- کتاب مزار کبیر، تألیف محدّث و دانشمند معروف قرن ششم محمد بن جعفر المشهدی، ایشان دعا را به امام زمان (ع) نسبت داده است[۴].[۵]
- کتاب مزار قدیم که مؤلف آن ظاهرا قطب راوندی[۶] از دانشمندان معاصر مرحوم طبرسی نویسندۀ کتاب احتجاج از قرن ششم است[۷].
- کتاب مصباح الزائر تألیف سید رضی الدین بن طاووس که از زهّاد و بزرگان محدّثان قرن هفتم است[۸]. ایشان در بخش اعمال عید سعیدِ فطر بدون اشاره به سند دعای ندبه میگوید: در عیدهای چهارگانه فطر، قربان، غدیر و روز جمعه خوانده شود[۹].[۱۰]
- مرحوم مجلسی هم در بحار الانوار از این کتابها نقل کرده است و در هر سه کتاب، دعا از محمد بن علی بن یعقوب بن اسحاق بن ابی قره و او از محمد بن حسین بن سفیان البزوفری که در زمان غیبت صغری میزیسته و به وسیلۀ مکاتبه از طریق نوّاب با امام (ع) تماس گرفته و از حضرت مهدی صاحب الامر (ع) نقل میکند که دستور دادند این دعا را بخوانید[۱۱]. البته علامه مجلسی در کتاب زاد المعاد میگوید: "دعای ندبه که مشتمل بر عقاید حقّه و تأسّف بر غیبت قائم (ع) است، به سند معتبر از امام جعفر صادق (ع) نقل شده است"[۱۲].
رجال سند دعای ندبه
- در مورد سند دعای ندبه، کتاب بحار از کتاب مزار علی بن طاووس نقل میکند که: «ذَکَرَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا قَالَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ أَبِی قُرَّةَ نَقَلْتُ مِنْ کِتَابِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سُفْیَانَ الْبَزَوْفَرِیِّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ دُعَاءَ النُّدْبَةِ» و دعا را تا آخر نقل کرده است[۱۳]. در بررسی افرادی که در سند دعای ندبه واقع شدهاند روشن میشود تمام آنها از افراد مورد وثوق هستند:
- نفر اول: "ابو الفرج محمد بن علی بن یعقوب بن اسحاق بن ابی قره قنائی" از بزرگان قرن پنجم، معاصر نجاشی و از رجال شیعه که ثقه و مورد اطمینان است[۱۴] و شیخ محمد بن مشهدی در کتاب المزار از او زیاد نقل کرده[۱۵] و دارای تألیفات متعددی چون: کتاب عمل یوم الجمعه، کتاب عمل الشهور، و کتاب معجم رجال ابی مفضل، و کتاب التهجد است[۱۶].
- نفر دوم: "ابو جعفر محمد بن حسین بن سفیان بن بَزَوفری" از اساتید شیخ مفید است که مورد تأیید خاص او قرار گرفته و شیخ مفید روایتهای زیادی از وی نقل و به نیکی از او یاد کرده و برایش طلب رحمت نموده است که این نشانه مورد وثوق و اطمینان بودن اوست[۱۷]. شیخ طوسی وی را در طریقش به احمد بن ادریس آورده است[۱۸]. حاجی نوری به وثاقت و جلالت قدر او شهادت داده است[۱۹].
- بنابراین در سند دعا افرادی وجود دارند که همه ثقه و شناخته شدهاند و هیچ شخص مجهول و ضعیفی وجود ندارد[۲۰] و مطمئنا این دعا در کتاب بزوفری با سند بوده و پس از اینکه از کتاب او نقل شده است، از روی مسامحه سند آن را نقل نکردهاند و یا اینکه آنقدر معروف و مشهور بوده است که بزوفری هم خود را از ذکر سند آن بینیاز شمرده است[۲۱].
- علاوه براین، بر فرض مجهول بودن سند دعا، براساس "قاعده تسامح در ادله سنن" یعنی در عین اینکه در سند روایات مربوط به احکام واجب و حرام باید سختگیری و موشکافی زیاد کرد، در ادلۀ مستحبات لازم نیست سختگیری شود[۲۲]؛ احتیاج چندانی به بررسی سندی ادعیه مستحبّ نیست، بلکه قرائت دعاها به قصد رجا و امید مطلوبیّت کافی است و از قوت متن و الفاظ و مضامین دعا میتوان پی به اعتبار آن برد؛ زیرا این مضامین در آیات و روایات معتبر نیز وارد شده[۲۳] و از طرفی علمای بسیاری چون شیخ عباس قمی، سید محسن امین، شیخ محمد باقر فقیه ایمانی، میرزا محمد تقی موسوی اصفهانی، میرزا حسین نوری، صدرالاسلام همدانی، سید محمد طباطبایی یزدی و سید حیدر کاظمی دعای ندبه را در کتابهای ارزشمند خود نقل کردهاند و این نیز میتواند دلیلی بر مستند بودن آن باشد[۲۴].
نتیجه گیری
- بنابراین، در هر صورت طبق مدارک فوق دعای ندبه دارای سند معتبر و همه راویان آن ثقه و شناخته شدهاند. علاوه بر اینکه این دعا آنچنان از نظر محتوا غنی و هماهنگ با قرآن و سنت قطعی است که ما را از بررسی سندی بینیاز مینماید.
پاسخها و دیدگاههای متفرقه
با کلیک بر «ادامه مطلب» پاسخ باز و با کلیک بر «نهفتن» بسته میشود:
| ۱. آیتالله شوشتری؛ |
|---|
|
| ۲. آیت الله صافی گلپایگانی؛ |
|---|
|
| ۳. حجت الاسلام و المسلمین موسوینسب؛ |
|---|
|
| ۴. حجت الاسلام و المسلمین اباذری؛ |
|---|
|
| ۵. حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛ |
|---|
|
| ۶. آقای تونهای (پژوهشگر معارف مهدویت)؛ |
|---|
|
| ۷. آقای رضوانی (پژوهشگر حوزه علمیه قم)؛ |
|---|
|
| ۸. پژوهشگران مؤسسه آینده روشن؛ |
|---|
|
- وظیفه مسلمانان درباره دعا برای امام مهدی چیست؟ (پرسش)
- چرا باید برای امام مهدی دعا کرد؟ (پرسش)
- فلسفه توسل به امام مهدی چیست؟ (پرسش)
- هنگام دعا کردن و امداد خواستن از امام مهدی با توجه به پهناور بودن جهان چطور الساعه به ایشان الهام میشود؟ (پرسش)
- چه اعمال و ادعیههای باعث خشنودی و خرسندی حضرت میشود؟ (پرسش)
- در چه مکانهایی سفارش دعا برای امام مهدی شده است؟ (پرسش)
- در چه زمانهایی به دعا برای امام مهدی توصیه شده است؟ (پرسش)
- دعا برای نجات از فتنههای آخر الزمان چیست؟ (پرسش)
- آیا دعا کردن برای سلامت امام مهدی صحیح است؟ (پرسش)
- دلیل دعا کردن برای سلامتی امام مهدی چیست در حالی که خدای منان اراده دارد آن امام مهدی زنده و سلامت بماند؟ (پرسش)
- آیا دعای سلامت امام مهدی وجود دارد؟ مگر حضرت دچار بلایای طبیعی میشوند؟ (پرسش)
- دعای غریق چیست؟ (پرسش)
- چگونه باید به امام مهدی استغاثه کرد؟ (پرسش)
- استخارهای که به امام مهدی نسبت داده میشود چیست؟ (پرسش)
- صلوات بر امام مهدی چگونه است؟ (پرسش)
- چه دعاهای از امام مهدی به دست ما رسیده است؟ (پرسش)
- چه احادیثی از امام مهدی نقل شده است؟ (پرسش)
- چه زمانهایی به امام مهدی اختصاص دارد؟ (پرسش)
- چرا در روایات دعا برای امام مهدی در شب جمعه تأکید شده است؟ (پرسش)
- آیا دعای ندبه سند دارد؟ (پرسش)
- دعاهای امام مهدی که در ساعت دوزادهم باید خوانده شود چیست؟ (پرسش)
- ساعت مخصوص دعا برای امام مهدی چه وقت است؟ (پرسش)
- اوقات مناسب دعا کردن برای امام مهدی چه زمانهایی است؟ (پرسش)
منبعشناسی جامع مهدویت
پانویس
با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل میشوید:
- ↑ ر.ک. موسوینسب، سید جعفر، دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان، ص۳۵۳-۳۵۵.
- ↑ ر.ک. پژوهشگران مؤسسه آینده روشن، مهدویت پرسشها و پاسخها، ص ۳۰۹.
- ↑ ر.ک. تونهای، مجتبی، موعودنامه، ص۴۱۱.
- ↑ ابن مشهدی، مزار کبیر، ص۵۷۳، دعای۱۰۷. «قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ أَبِی قُرَّةَ: نَقَلْتُ مِنْ کِتَابِ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سُفْیَانَ الْبَزَوْفَرِیِ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ هَذَا الدُّعَاءَ، وَ ذَکَرَ فِیهِ أَنَّهُ الدُّعَاءُ لِصَاحِبِ الزَّمَانِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ وَ عَجَّلَ فَرَجَهُ وَ فَرَجَنَا بِهِ، وَ یُسْتَحَبُّ أَنْ یُدْعَی بِهِ فِی الْأَعْیَادِ الْأَرْبَعَةِ: الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ، وَ صَلَّی اللَّهُ عَلَی سَیِّدِنَا مُحَمَّدٍ نَبِیِّهِ وَ آلِهِ، وَ سَلَّمَ تَسْلِیماً...»
- ↑ ر.ک. صافی گلپایگانی، لطف الله، فروغ ولایت در دعای ندبه، ج ۱، ص ۳۸۲ ـ ۳۸۵؛ موسوی نسب، سیدجعفر، دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان، ص۳۵۳-۳۵۵.
- ↑ ر.ک. سلیمیان، خدامراد، فرهنگنامه مهدویت، ص ۲۲۹ ـ ۲۳۱.
- ↑ ر.ک. صافی گلپایگانی، لطف الله، فروغ ولایت در دعای ندبه، ج ۱، ص ۳۸۲ ـ ۳۸۵؛ موسوی نسب، سیدجعفر، دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان، ص۳۵۳-۳۵۵.
- ↑ ابن طاووس، سید رضی الدین، مصباح الزائر، ص ۴۴۶؛ اقبال الاعمال، ص ۲۹۵-۲۹۹: «ثُمَّ قَالَ السَّیِّدُ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ ذَکَرَ بَعْضُ أَصْحَابِنَا قَالَ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ أَبِی قُرَّةَ نَقَلْتُ مِنْ کِتَابِ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ بْنِ سُفْیَانَ الْبَزَوْفَرِیِّ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ دُعَاءَ النُّدْبَةِ وَ ذَکَرَ أَنَّهُ الدُّعَاءُ لِصَاحِبِ الزَّمَانِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ وَ یُسْتَحَبُّ أَنْ یُدْعَی بِهِ فِی الْأَعْیَادِ الْأَرْبَعَةِ وَ هُوَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِینَ وَ صَلَّی اللَّهُ عَلَی سَیِّدِنَا مُحَمَّدٍ نَبِیِّهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ تَسْلِیما...»
- ↑ ابن طاووس، سید رضی الدین، اقبال الاعمال، ج۱، ص۵۰۴؛ بحارالانوار، ج۹۹، ص۱۰۴.
- ↑ ر.ک. صافی گلپایگانی، لطف الله، فروغ ولایت در دعای ندبه، ج ۱، ص ۳۸۲ ـ ۳۸۵؛ موسوی نسب، سیدجعفر، دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان، ص۳۵۳-۳۵۵.
- ↑ ر.ک. موسوینسب، سید جعفر، دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان، ص۳۵۳-۳۵۵.
- ↑ مجلسی، محمدباقر، زاد المعاد، ص ۴۸۸ و۳۰۳؛ اباذری، محمود، ادعیه و زیارات مهدوی، ص ۸۱ - ۸۳؛ سلیمیان، خدامراد، فرهنگنامه مهدویت، ص ۲۲۹ ـ ۲۳۱.
- ↑ ر.ک. شوشتری، محمد تقی، دعای ندبه در اسناد، ص ۲۱.
- ↑ ر.ک. موسوینسب، سید جعفر، دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان، ص۳۵۳-۳۵۵؛ اباذری، محمود، ادعیه و زیارات مهدوی، ص ۸۱ - ۸۳.
- ↑ ر.ک. رضوانی، علی اصغر، موعودشناسی و پاسخ به شبهات، ص ۴۹۰.
- ↑ ر.ک. رجال نجاشی، ص۳۹۹؛ صافی گلپایگانی، لطف الله، فروغ ولایت در دعای ندبه، ج ۱، ص ۳۸۲ ـ ۳۸۵؛ اباذری، محمود، ادعیه و زیارات مهدوی، ص ۸۱ ـ ۸۳.
- ↑ ر.ک. رضوانی، علی اصغر، موعودشناسی و پاسخ به شبهات، ص ۴۹۰؛ اباذری، محمود، ادعیه و زیارات مهدوی، ص ۸۱ - ۸۳.
- ↑ ر.ک. خوئی، معجم الرجال، ج۱۶، ص۹؛ موسوینسب، سید جعفر، دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان، ص۳۵۳-۳۵۵.
- ↑ ر.ک. طوسی، امالی، ص۵۶ و ۱۶۷؛ صافی گلپایگانی، لطف الله، فروغ ولایت در دعای ندبه، ج ۱، ص ۳۸۲ ـ ۳۸۵؛ رضوانی، علی اصغر، موعودشناسی و پاسخ به شبهات، ص ۴۹۰؛ اباذری، محمود، ادعیه و زیارات مهدوی، ص ۸۱ - ۸۳.
- ↑ ر.ک. موسوینسب، سید جعفر، دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان، ص۳۵۳-۳۵۵.
- ↑ ر.ک. صافی گلپایگانی، فروغ ولایت در دعای ندبه، ص۳۴؛ اباذری، محمود، ادعیه و زیارات مهدوی، ص ۸۱ - ۸۳.
- ↑ ر.ک. موسوینسب، سید جعفر، دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان، ص۳۵۳-۳۵۵.
- ↑ ر.ک. رضوانی، علی اصغر، موعودشناسی و پاسخ به شبهات، ص ۴۸۷.
- ↑ ر.ک. تونهای، مجتبی، موعودنامه، ص۴۱۱.
- ↑ «مرا بخوانید تا پاسختان دهم...» سوره غافر، آیه ۶۰.
- ↑ شوشتری، محمد تقی، دعای ندبه در اسناد، ص ۲۱.
- ↑ بزوفر بفتحتین و سکون واو، و فتح فاء، ده بزرگی است از توابع قوسان در نزدیکی واسط و بغداد، در کنار نهر موفقی در غربی دجله (معجم البلدان، ج ۲، ص ۱۶۶).
- ↑ صافی گلپایگانی، لطفالله، فروغ ولایت در دعای ندبه، سلسله مباحث امامت و مهدویت، ج۱، ص۳۸۲-۳۸۵.
- ↑ آیات مکارم شیرازى و سبحانى «مد ظلهما»، پرسشها و پاسخهاى مذهبى، قم، انتشارات نسل جوان، چاپ حکمت، ص ۱۱۶.
- ↑ موسوینسب، سید جعفر، دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان، ص۳۵۳-۳۵۵.
- ↑ ابن طاووس، اقبال الاعمال، ج۱، ص۵۰۴.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ج۹۹، ص۱۰۴.
- ↑ ابن مشهدی، مزار کبیر، ص۵۷۳.
- ↑ صافی گلپایگانی، فروغ ولایت در دعای ندبه، ص۳۲.
- ↑ رجال نجاشی، ص۳۹۹.
- ↑ خوئی، معجم الرجال، ج۱۶، ص۹.
- ↑ طوسی، امالی، ص۵۶ و ۱۶۷.
- ↑ صافی گلپایگانی، فروغ ولایت در دعای ندبه، ص۳۴.
- ↑ مجلسی، زاد المعاد، ص۳۰۳.
- ↑ اباذری، محمود، ادعیه و زیارات مهدوی، ص ۸۱ - ۸۳.
- ↑ محمد باقر مجلسی، زاد المعاد، ص ۴۹۱
- ↑ سلیمیان، خدامراد، فرهنگنامه مهدویت، ص۲۲۹ - ۲۳۱.
- ↑ ر. ک: لطف اللّه صافی گلپایگانی، فروغ ولایت در دعای ندبه، پیشگفتار
- ↑ سلیمیان، خدامراد، فرهنگنامه مهدویت، ص۲۲۹ - ۲۳۱.
- ↑ الذریعة، ج ۱، ص ۱۹۴.
- ↑ زاد المعاد، ص ۴۸۶.
- ↑ با دعای ندبه در پگاه جمعه، مهدیپور، ص ۶۳.
- ↑ همان، ص ۱۶۶.
- ↑ تونهای، مجتبی، موعودنامه، ص۴۱۱.
- ↑ رضوانی، علی اصغر، موعودشناسی و پاسخ به شبهات، ص ۴۸۷.
- ↑ المزار، ص ۵۷۳، دعای ۱۰۷
- ↑ مصباح الزائر، ص ۴۴۶؛ اقبال الاعمال، ص ۲۹۵-۲۹۹
- ↑ زاد المعاد، ص ۴۸۸
- ↑ موعودشناسی و پاسخ به شبهات، ص ۴۹۰.
- ↑ مصباح الزائر، ص۴۳۰؛ المزار الکبیر، ص۵۶۷؛ بحار الانوار، ج۶۴، ص۳۶
- ↑ مهدویت پرسشها و پاسخها، ص ۳۰۹.