عجله: تفاوت میان نسخهها
(←مقدمه) |
|||
| خط ۱۵: | خط ۱۵: | ||
*در همین راستا است که عجله کاران، [[قیامت]] را وا مینهند و به دنیای فانی زودگذر میپردازند: {{متن قرآن|كَلَّا بَلْ تُحِبُّونَ الْعَاجِلَةَ وَتَذَرُونَ الْآخِرَةَ}}. این [[آیات]]، نشان میدهد که اینان به خاطر عجلهای که در نهاد آنان متمکّن شده است، [[آخرت]] را از دست نهاده به [[دنیا]] روی آوردهاند<ref>«هرگز! بلکه شما این جهان شتابان را دوست میدارید و جهان واپسین را وا میگذارید» سوره قیامه، آیه ۲۰-۲۱</ref>. | *در همین راستا است که عجله کاران، [[قیامت]] را وا مینهند و به دنیای فانی زودگذر میپردازند: {{متن قرآن|كَلَّا بَلْ تُحِبُّونَ الْعَاجِلَةَ وَتَذَرُونَ الْآخِرَةَ}}. این [[آیات]]، نشان میدهد که اینان به خاطر عجلهای که در نهاد آنان متمکّن شده است، [[آخرت]] را از دست نهاده به [[دنیا]] روی آوردهاند<ref>«هرگز! بلکه شما این جهان شتابان را دوست میدارید و جهان واپسین را وا میگذارید» سوره قیامه، آیه ۲۰-۲۱</ref>. | ||
*در اینجا، [[دنیا]] به همین علّت "عاجلة / شتابیدنیِ غیر عاقلانه"، نامیده شده است. | *در اینجا، [[دنیا]] به همین علّت "عاجلة / شتابیدنیِ غیر عاقلانه"، نامیده شده است. | ||
* كوتاه سخن آنکه عجول، [[مقام]] لقاء را نهاده سر در پی کمال و بقاء ابدی نمینهد؛ امّا در پی مُلک فناپذیری که سراسر [[فریب]] است، میدود. او لذّات فانی را بر لذّات ابدی بر میگزیند، تا آنجا که در [[قیامت]] از [[حضرت حق]] چنین میشنود: {{متن قرآن|أَذْهَبْتُمْ طَيِّبَاتِكُمْ فِي حَيَاتِكُمُ الدُّنْيَا وَاسْتَمْتَعْتُمْ بِهَا فَالْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُونِ بِمَا كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَبِمَا كُنْتُمْ تَفْسُقُونَ}}<ref>«چیزهای خوشایندتان را در زندگانی دنیا به پایان بردید و از آنها بهرهمند شدید پس امروز برای گردنکشی ناحق در زمین و آن نافرمانی که میکردید با عذاب خواریآور کیفر میبینید» سوره احقاف، آیه ۲۰.</ref>. از همین روست که عجله را افساری دانستهاند، که [[شیطان]] بر گردن [[آدمیان]] مینهد تا از کمال بازمانند<ref>[[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۲ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی]]، ج۲، ص ۶۵-۶۶.</ref>. | |||
==پرسش مستقیم== | ==پرسش مستقیم== | ||
نسخهٔ ۱۹ دسامبر ۲۰۲۰، ساعت ۱۲:۳۰
متن این جستار آزمایشی و غیرنهایی است. برای اطلاع از اهداف و چشم انداز این دانشنامه به صفحه آشنایی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت مراجعه کنید.
- اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:
- در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل عجله (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.
مقدمه
- عجلهورزی در مقابل آرامش / تأنّی بوده، و معنای آن - همانگونه که در "المفردات" راغب نیز آمده-، عبارت از آن است که آدمی چیزی را، قبل از زمان فرارسیدن آن طلب نماید. از اینرو عجله معمولاً با حماقت همراه بوده، آنچه از آن حاصل میشود معمولاً بدون اندیشه و فکر بهدست میآید. از اینروست که قرآن کریم از آنان که در این دنیا عجله کرده به نعمتهای دنیوی بهجای نعمتهای اُخروی رضایت حاصل کردهاند، نقل میفرماید که آنان در روز بازپسین خواهد گفت: ﴿وَقَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِي أَصْحَابِ السَّعِيرِ﴾[۱][۲].
- به این نکته نیز تنها اشاره میکنیم که اصطلاح عجلهورزیدن، گاه به معانی دیگری نیز استفاده میشود، که در تمامی آن معانی در شمار رذائل قرار نمیگیرد. هرچند کاربرد معمول آن در اصطلاح علم اخلاق - همانگونه که دیدیم - نشان از رذیلتهای اخلاقی دارد.
- رذیلت عجله نیز -مانند رذیلت کبر- در بیشترین آدمیان موجود بوده، تنها برخی از مردان مرد از آن رهائی یافتهاند. قرآن کریم این مطلب را به اینگونه بیان داشته است: ﴿خُلِقَ الْإِنْسَانُ مِنْ عَجَلٍ سَأُرِيكُمْ آيَاتِي فَلَا تَسْتَعْجِلُونِ﴾[۳]، ﴿وَيَدْعُ الْإِنْسَانُ بِالشَّرِّ دُعَاءَهُ بِالْخَيْرِ وَكَانَ الْإِنْسَانُ عَجُولًا﴾[۴]. این آیه، بهخوبی دلالت مینماید که عجلهورزیدن در کارها، موجب میشود تا خواه ناخواه شروری چند به انسان روی آورد؛ چه این چنین کس که همواره در امور عجله مینماید، گوئی قدرت تشخیص در میان خیر و شر را از دست داده سر در پی آنچه شرّ است مینهد، امّا گمان میبرد که به تحصیل خیر پرداخته است![۵].
- در همین راستا است که عجله کاران، قیامت را وا مینهند و به دنیای فانی زودگذر میپردازند: ﴿كَلَّا بَلْ تُحِبُّونَ الْعَاجِلَةَ وَتَذَرُونَ الْآخِرَةَ﴾. این آیات، نشان میدهد که اینان به خاطر عجلهای که در نهاد آنان متمکّن شده است، آخرت را از دست نهاده به دنیا روی آوردهاند[۶].
- در اینجا، دنیا به همین علّت "عاجلة / شتابیدنیِ غیر عاقلانه"، نامیده شده است.
- كوتاه سخن آنکه عجول، مقام لقاء را نهاده سر در پی کمال و بقاء ابدی نمینهد؛ امّا در پی مُلک فناپذیری که سراسر فریب است، میدود. او لذّات فانی را بر لذّات ابدی بر میگزیند، تا آنجا که در قیامت از حضرت حق چنین میشنود: ﴿أَذْهَبْتُمْ طَيِّبَاتِكُمْ فِي حَيَاتِكُمُ الدُّنْيَا وَاسْتَمْتَعْتُمْ بِهَا فَالْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُونِ بِمَا كُنْتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَبِمَا كُنْتُمْ تَفْسُقُونَ﴾[۷]. از همین روست که عجله را افساری دانستهاند، که شیطان بر گردن آدمیان مینهد تا از کمال بازمانند[۸].
پرسش مستقیم
پرسشهای وابسته
جستارهای وابسته
منابع
پانویس
با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل میشوید:
- ↑ «و میگویند: اگر ما سخن نیوش یا خردورز میبودیم در زمره دوزخیان نبودیم» سوره ملک، آیه ۱۰.
- ↑ مظاهری، حسین، دانش اخلاق اسلامی، ج۲، ص ۶۴.
- ↑ «آدمی را از شتاب آفریدهاند» سوره انبیاء، آیه ۳۷.
- ↑ «و آدمی بدی را چنان فرا میخواند که نیکی را و آدمی شتابگر است» سوره اسراء، آیه ۱۱.
- ↑ مظاهری، حسین، دانش اخلاق اسلامی، ج۲، ص ۶۴-۶۵.
- ↑ «هرگز! بلکه شما این جهان شتابان را دوست میدارید و جهان واپسین را وا میگذارید» سوره قیامه، آیه ۲۰-۲۱
- ↑ «چیزهای خوشایندتان را در زندگانی دنیا به پایان بردید و از آنها بهرهمند شدید پس امروز برای گردنکشی ناحق در زمین و آن نافرمانی که میکردید با عذاب خواریآور کیفر میبینید» سوره احقاف، آیه ۲۰.
- ↑ مظاهری، حسین، دانش اخلاق اسلامی، ج۲، ص ۶۵-۶۶.