امامت در معارف و سیره حسینی
این مدخل زیرشاخهٔ بحث امامت است. امامت از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: امامت در لغت - امامت در قرآن - امامت در حدیث - امامت در نهج البلاغه - امامت در کلام اسلامی - امامت در عرفان اسلامی - امامت در فلسفه اسلامی - امامت در معارف و سیره رضوی - امامت در فرق و مذاهب - امامت در فقه سیاسی - امامت در معارف دعا و زیارات - امامت در معارف و سیره فاطمی - امامت در معارف و سیره حسینی - امامت در معارف و سیره سجادی - امامت در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی - امامت از دیدگاه اهل سنت - پرسشهای مرتبطامامت
فلسفه سیاسی اسلام برای مدیریت جامعه بر مبنای دین در قالب و شکل امامت تجلی میکند. اهل بیت پیامبر به لحاظ صلاحیتهای ذاتی شایستهتر از دیگران برای تصدی زمامداری مسلمیناند، آنچه که در غدیرخم اتفاق افتاد، تأکید مجدد برای چندمین بار بود که رسالت پیشوایی امت پس از رسول خدا(ص) را به عهده شایستهترین فرد پس از او، یعنی امیرالمؤمنین(ع) میانداخت؛ هرچند که عدهای ریاستطلب و زورمدار با راهاندازی غوغای سقیفه مسیر امامت مسلمین را در بستری دیگر انداختند و امت را از امامت علی(ع) محروم کردند، ولی این حق از آن امام بود و خود او پیش از رسیدن به خلافت و پس از آن در درگیری و مناقشانی که با خلفا و معاویه داشت، و پس از شهادتش، امامان دیگر شیعه پیوسته بر این حق مسلم تأکید کردند و آن را حق خویش و دیگران را غاصب دانستند.
قیام عاشورا، جلوهای از این حقخواهی و باطلستیزی در ارتباط با این والاترین رکن جامع اسلامی بود، امام حسین(ع) در مسیر راه کوفه پس از برخورد با سپاه حر در خطابهای که ایراد کرد، چنین فرمود: «ای مردم! اگر تقوای خدا پیشه کنید و حق را برای صاحبانش بشناسید، خدا از شما بیشتر راضی خواهد بود، ما دودمان پیامبریم و به عهدهداری این امر و ولایت بر شما از دیگران که به ناحق مدعی آنند و در میان شما به ستم و تجاوز حکومت میکنند سزاوارتریم»[۱]. پیام عاشورا این است که در جامعه اسلامی حاکمیت و ولایت حق شایستهترین افراد است؛ یعنی فردی که تعهد ایمانی بالایی داشته باشد و برای اجرای فرامین قرآن و هدایت جامعه به سوی اسلام ناب بکوشد و شیوه حکومتیاش بر مبنای عدل و قسط باشد.[۲]
وجوب انتخاب امام از میان اهل بیت(ع)
در کتاب عیون أخبار الرضا(ع) به سندش، از امام حسین(ع) اینچنین نقل شده است: پدرم علی بن ابی طالب(ع) برایم نقل کرد که پیامبر خدا(ص) فرمود: «هر کس بمیرد، ولی امامی از فرزندان من نداشته باشد، به مرگ جاهلی مرده است و بدانچه در جاهلیت و اسلام عمل کرده است، مؤاخذه میشود»[۳].[۴]
استمرار امامت اهل بیت(ع)
در کتاب الإستنصار به سندش، از امام حسین(ع) آورده شده است: پیامبر خدا(ص) فرمود: «من و دوازده نفر از اهل بیتم - که نخستینِ آنها علی بن ابی طالب است -، از اَوتاد (میخهای) زمین هستیم که خدا، زمین را به خاطر آنان، از فرو کشیدن ساکنانش نگاه میدارد، و هر گاه [همه] دوازده نفر از خاندانم بروند، زمین، ساکنانش را فرو میبَرَد»[۵].[۶]
تعداد امامان اهل بیت(ع)
در کتاب الأمالی به سندش، از امام حسین(ع) نقل است که: علی(ع) فرمود: به پیامبر خدا(ص) گفتم: از تعداد امامان(ع)پس از خودت، مرا آگاه کن. فرمود: «ای علی! آنان، دوازده نفرند که نخستین آنان، تویی و آخرین آنها، قائم است»[۷].[۸]
قائم این امّت
در کتاب کمالالدین به سندش، از امام حسین(ع) نقل است: در نهمین فرزند از نسل من، سنّتی از یوسف(ع) و سنّتی از موسی بن عمران(ع) است و او، قائم ما اهل بیت است. خدای - تبارک و تعالی -، کار او در یک شب، به سامان میکند»[۹].
از عبداللّه بن عمر نقل شده است: شنیدم که حسین بن علی(ع) میفرماید: «اگر از دنیا جز یک روز نمانَد، خدا آن روز را چندان طولانی میکند تا مردی از نسل من، قیام کند و دنیا را از انصاف و داد، پُر کند، همانگونه که از بیداد و ستم، پُر شده است. از پیامبر خدا(ص) شنیدم که این چنین میفرمود»[۱۰].[۱۱]
مهدی(ع) از نسل فاطمه(س) است
در کتاب دلائل الإمامة از امام حسین(ع) نقل است که: پیامبر(ص) به فاطمه - که درودهای خدا بر او باد - فرمود: «مهدی، از نسل توست»[۱۲].[۱۳]
منابع
پانویس
- ↑ الارشاد، ج۲، ص۷۹.
- ↑ غیوری نجفآبادی، سید مجتبی، مقاله «امام حسین و تربیت دینی»، فرهنگ عاشورایی ج۷ ص ۵۸.
- ↑ «حَدَّثَنِي أَبِي عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ(ع) قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ(ص): مَنْ مَاتَ وَ لَيْسَ لَهُ إِمَامٌ مِنْ وُلْدِي مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً وَ يُؤْخَذُ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَ الْإِسْلَامِ» (عیون أخبار الرضا(ع)، ج۲، ص۵۸، ح۲۱۴).
- ↑ محمدی ریشهری، محمد، گزیده دانشنامه امام حسین ص ۹۴۰.
- ↑ «قَالَ رَسُولُ اللَّهِ(ص): إِنِّي وَ اثْنَيْ عَشَرَ مِنْ أَهْلِ بَيْتِي أَوَّلُهُمْ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ(ع) أَوْتَادُ الْأَرْضِ الَّتِي أَمْسَكَهَا اللَّهُ بِهَا أَنْ تَسِيخَ بِأَهْلِهَا فَإِذَا ذَهَبَ الِاثْنَا عَشَرَ مِنْ أَهْلِي سَاخَتِ الْأَرْضُ بِأَهْلِهَا» (الاستبصار، ص۸).
- ↑ محمدی ریشهری، محمد، گزیده دانشنامه امام حسین ص ۹۴۰.
- ↑ «قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ(ص) أَخْبِرْنِي بِعَدَدِ الْأَئِمَّةِ بَعْدَكَ فَقَالَ يَا عَلِيُّ هُمُ اثْنَا عَشَرَ أَوَّلُهُمْ أَنْتَ وَ آخِرُهُمُ الْقَائِمُ» (الأمالی، صدوق، ص۷۲۸، ح۹۹۸).
- ↑ محمدی ریشهری، محمد، گزیده دانشنامه امام حسین ص ۹۴۱.
- ↑ «فِي التَّاسِعِ مِنْ وُلْدِي سُنَّةٌ مِنْ يُوسُفَ وَ سُنَّةٌ مِنْ مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ(ع) وَ هُوَ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ يُصْلِحُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَمْرَهُ فِي لَيْلَةٍ وَاحِدَةٍ» (کمال الدین، ص۳۱۷، ح۱؛ إعلام الوری، ج۲، ص۲۳۰).
- ↑ «سَمِعْتُ الْحُسَيْنَ بْنَ عَلِيٍّ(ع) يَقُولُ لَوْ لَمْ يَبْقَ مِنَ الدُّنْيَا إِلَّا يَوْمٌ وَاحِدٌ لَطَوَّلَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ ذَلِكَ الْيَوْمَ حَتَّى يَخْرُجَ رَجُلٌ مِنْ وُلْدِي فَيَمْلَأَهَا عَدْلًا وَ قِسْطاً كَمَا مُلِئَتْ جَوْراً وَ ظُلْماً كَذَلِكَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ(ص) يَقُولُ» (کمال الدین، ص۳۱۸، ح۴؛ إعلام الوری، ج۲، ص۲۳۱).
- ↑ محمدی ریشهری، محمد، گزیده دانشنامه امام حسین ص ۹۴۱.
- ↑ «أَنَّ النَّبِيَّ(ص) قَالَ لِفَاطِمَةَ(س): الْمَهْدِيُ مِنْ وُلْدِكَ» (دلائل الإمامة، ص۴۴۴، ح۴۱۷).
- ↑ محمدی ریشهری، محمد، گزیده دانشنامه امام حسین ص ۹۴۲.