قدمگاه: تفاوت میان نسخه‌ها

در اصطلاح لغت، به معنی «محل قدم» و به جایی گفته می‌شود که پای [[پیامبر]] یا امامی به آنجا رسیده باشد<ref>لغت‌نامه دهخدا، ج۱۱، ص۱۷۴۶۸.</ref>. این قدمگاه‌ها دارای [[حرمت]] و [[احترام]] فراوانی است و از طرف [[مردم]] مورد [[زیارت]] قرار می‌گیرد.<ref>[[حسین محمدی|محمدی، حسین]]، [[رضانامه (کتاب)|رضانامه]] ص ۵۵۷.</ref>

بعد از این که [[مأمون]]، امام رضا {{ع}} را به [[خراسان]] [[دعوت]] نمود، و [[امام]] بالاجبار این [[سفر]] (که در عین حال می‌شود از آن تعبیر به [[هجرت]] نمود)، را پذیرفتند. کاروان ایشان در مسیر تعیین شده از طرف مأمون، به راه افتاد<ref>تجارب السلف، ص۱۵۸؛ تاریخ بیهقی، ج۱، ص۱۹۱.</ref>. با ورود کاروان به هر [[شهر]]، امام {{ع}} مدتی را در آن شهر اقامت می‌کردند و در این مدت، اثر و یا آثاری را از خود بر جای می‌گذاشتند که از این آثار، تعبیر به «قدمگاه [[حضرت]]» می‌شود. امروزه با گذشت بیش از یک هزار و سیصد سال از آن رویداد مهم، جا پای [[مبارک]] امام رضا {{ع}} در [[شهرها]] و روستاهای در مسیر راه بر جای مانده که از آن‎ها به قدمگاه‌های امام رضا {{ع}} یاد می‌شود که می‌توان به این موارد اشاره کرد:  

=== قدمگاه امام {{ع}} در [[آبادان]] ===

هنگامی که کاروان حامل امام رضا {{ع}}، به سوی آبادان رهسپار گردید، مردم آبادان به محض اطلاع از این موضوع به پیشواز امام {{ع}} آمدند و استقبال شایانی از [[حضرت امام رضا]] {{ع}} به عمل آورند. البته باید [[اذعان]] داشت که در [[زمان]] وقوع این واقعه، مکان حاضر، صحرایی لم یزرع و خشک بوده و شهر قدیم آبادان در مکان فعلی قدمگاه [[حضرت خضر]] [[نبی]] {{ع}} واقع بوده است. بر اساس آنچه که از متون [[تاریخ]] [[موثق]] بر می‌آید، و نیز از جغرافیای [[تاریخی]] منطقه [[استنتاج]] می‌شود، می‌توان اظهار داشت که محل [[دیدار]] مردم شهر آبادان با امام رضا {{ع}}، در همین محل صورت پذیرفته و در همین محل [[نماز]] گزاردند و به مدت ۲۴ [[ساعت]] به استراحت پرداخته‌اند. پس از عزیمت امام رضا {{ع}} از شهر آبادان و حرکت ایشان به سوی [[سرزمین]] [[طوس]]، [[مردم]] [[آبادان]] جهت زنده نگهداشتن و جاودان ساختن این خاطره شیرین، [[اقدام]] به ساخت بنای یادبودی نمودند که در ادوار مختلف [[تاریخ]]، مرتباً تجدید بنا گردید. بسیاری از سالمندان [[آبادانی]]، هنوز بنای ساده ساخته شده از گل و حصیری را در همین مکان به یاد می‌آورند که مردم برای [[دعا]] و [[نیایش]] به آنجا می‌رفته‎اند. بقایای این بنای قدیمی تا سال ۱۳۵۳ شمسی در همین مکان پا برجا بود تا آنکه در [[رژیم]] پهلوی، به بهانه [[خاک]] برداری جهت احداث کوی [[ملت]] و ساختمان‌سازی در شهرک مجاور این قدمگاه، تمام آثار آن از بین رفت و پس از [[پیروزی]] [[انقلاب اسلامی]] نیز در سال ۱۳۵۷، زمانی که عده‌ای در [[تدارک]] بازسازی این مکان [[مقدس]] بودند، با شروع [[جنگ]] تحمیلی مجدداً این امر به تأخیر افتاد، ولی از سال ۱۳۷۹، به اهتمام [[ریاست]] وقت اداره [[حج]] و [[اوقاف]] و [[زیارت]] شهرستان آبادان، این مهم به انجام رسید و این بنا بازسازی و از نو بر پا گردید. امروزه توسط هئیت امناء این قدمگاه متبرکه، مرتباً [[مراسم]] دعا و نیایش در مناسبت‎های مختلف در محل [[زیارتگاه]] برگزار می‌گردد، مردم بسیاری از دور و نزدیک برای زیارت و استشمام [[عطر]] خوش [[رضوی]] و گرفتن [[حاجات]] به این مکان آمده و با خدای خویش [[راز و نیاز]] می‌کنند و از [[کرامات]] این زیارتگاه بسیار گفته شده است<ref>به نقل از: تاریخ آبادان در روزگار اسلامی.</ref>.<ref>[[حسین محمدی|محمدی، حسین]]، [[رضانامه (کتاب)|رضانامه]] ص ۵۵۸.</ref>

اهالی محلی معتقدند که [[حرم]] [[علی بن مهزیار]]، مکانی بود که [[امام رضا]] {{ع}} بعد از ورود به اهواز، به آنجا آمدند. در [[شهر]] اهواز رویدادهای مهمی برای امام رضا {{ع}} اتفاق افتاد که [[نقل روایات]] [[تاریخی]] آن و ثبت آنها، نشانگر ورود امام {{ع}} به اهواز و اقامت ایشان در این شهر می‌باشد.<ref>[[حسین محمدی|محمدی، حسین]]، [[رضانامه (کتاب)|رضانامه]] ص ۵۵۸.</ref>

# قدمگاه [[قبرستان]] کهنک که در جنوب آبادی کھنک با بقعه‌ای کوچک آجری با گنبدی دو طبقه دیده می‌شود<ref>دیار شهر یاران، ج۱، بخش اول، ص۳۵۱-۳۵۲.</ref>.<ref>[[حسین محمدی|محمدی، حسین]]، [[رضانامه (کتاب)|رضانامه]] ص ۵۵۸.</ref>

# بقعه شاخراسون که بنایی ساده و آجری دارد<ref>دیار شهر یاران، ج۱، بخش اول، ص۳۲۰.</ref>.<ref>[[حسین محمدی|محمدی، حسین]]، [[رضانامه (کتاب)|رضانامه]] ص ۵۵۹.</ref>

=== قدمگاه‌های امام {{ع}} در [[بهبهان]](ارجان) ===

# قدمگاه امام رضا {{ع}} که در ۱۰ کیلومتری بهبهان، در کنار رودخانه تکاب، با گنبدی خشتی که امروزه جزء ویرانه [[شهر]] قدیم ارجان است و [[مردم]] معتقدند این جا قدمگاه [[امام رضا]] {{ع}} است.<ref>[[حسین محمدی|محمدی، حسین]]، [[رضانامه (کتاب)|رضانامه]] ص ۵۵۹.</ref>

در این منطقه، مکانی وجود دارد که اهالی ساکن در منطقه معتقدند که قدمگاه امام رضا {{ع}} می‌باشد<ref>تاریخ نائین، ص۲۳۳.</ref>.<ref>[[حسین محمدی|محمدی، حسین]]، [[رضانامه (کتاب)|رضانامه]] ص ۵۶۰.</ref>

نقل است امام رضا {{ع}} از شهر نطنز نیز گذشته و محلی که اکنون به نام قدمگاه [[علی]] {{ع}} [[شهرت]] دارد، مربوط به توقف امام رضا {{ع}} در این شهر است.<ref>[[حسین محمدی|محمدی، حسین]]، [[رضانامه (کتاب)|رضانامه]] ص ۵۶۰.</ref>

[[مسجد]] بیرون که در حومه شهر ابرکوه قرار دارد و مردم معتقدند امام رضا {{ع}} در آنجا [[نماز]] خوانده‌اند.<ref>[[حسین محمدی|محمدی، حسین]]، [[رضانامه (کتاب)|رضانامه]] ص ۵۶۰.</ref>

# قدمگاه فراشاه که به مسجد مشهد امام رضا {{ع}} در مرکز فراشاه معروف است<ref>تاریخ یزد، ص۴؛ یادگارهای یزد، ص۱۷۱ و ۱۷۷.</ref>.<ref>[[حسین محمدی|محمدی، حسین]]، [[رضانامه (کتاب)|رضانامه]] ص ۵۶۰.</ref>

# موم [[رضا]] {{ع}} در پنج کیلومتری شهر نائین - بافران که به درخت سیس نیز خوانده می‌شود و مشهور است که امام رضا {{ع}}، زیر این درخت [[غذا]] خورده‌اند<ref>تاریخ نائین، ج۲، ص۲۳۶-۲۳۷.</ref>.<ref>[[حسین محمدی|محمدی، حسین]]، [[رضانامه (کتاب)|رضانامه]] ص ۵۶۰.</ref>

# قدمگاه [[امام رضا]] {{ع}} که هم اکنون مرکز بخش زبرخان شهرستان [[نیشابور]] و در ۲۴ کیلومتری [[شرق]] نیشابور، و در کنار بزرگراه آسیایی نیشابور - [[مشهد]] واقع شده است. در بسیاری از متون، از این منطقه با نام «اسپریس» یاد شده است که به خاطر جاری بودن مجموعه قنات‌های اسپر [[یس]] بوده است و همواره در مسیر شاهراه ارتباطی بین نیشابور و [[مرو]]، اولین منزلگاه مسافرین به شمار می‌رفته است. پس از [[حضور امام]] [[رضا]] {{ع}} در این مکان، به [[احترام]] قدوم ایشان به «قدمگاه» [[شهرت]] یافته است.

صاحب کتاب [[تحفه الرضویه (کتاب)|تحفه الرضویه]] می‌نویسد: «هنگامی که [[حضرت امام رضا]] {{ع}} از نیشابور خارج شد، در راه به چشمه آبی رسید و در کنار آن چشمه، تخته سنگی بزرگ بود. [[حضرت]] بر روی آن سنگ ایستاد و به [[نماز]] مشغول شد و نقش قدم [[مبارک]] ایشان بر آن سنگ ظاهر گشت که بعدها آن سنگ را [[بریده]] و به دیوار [[نصب]] کردند و بقعه‌ای برای آن ساخته‌اند»<ref>تحفة الرضویه، ص۱۹۰.</ref>.

در ضلع شرقی بقعه، چشمه‌ای است که همچنان آب دارد و [[مردم]] به خاطر [[وضو]] گرفتن [[امام رضا]] {{ع}} با این آب، برای این چشمه [[احترام]] خاصی قائل هستند<ref>راهنمای میراث فرهنگی استان خراسان، شهرستان نیشابور، ص۸ و ۹.</ref>.<ref>[[حسین محمدی|محمدی، حسین]]، [[رضانامه (کتاب)|رضانامه]] ص ۵۶۰.</ref>

# تخت امام {{ع}} که زمینی برجسته در نزدیکی چشمه امام {{ع}} واقع است و امام {{ع}} در آنجا [[نماز]] خواندند<ref>بحارالانوار، ج۱۲، ص۱۱۳؛ زندگانی امام رضا {{ع}}، ص۲۵۶؛ منتهی الامال، ۳۲۳؛ مناقب اهل‌بیت {{عم}}، ج۲، ۱۸۷.</ref>.<ref>[[حسین محمدی|محمدی، حسین]]، [[رضانامه (کتاب)|رضانامه]] ص ۵۶۱.</ref>

# [[حرم مطهر]] که زمانی باغ سناباد بوده و جای جای آن با قدوم [[مبارک]] امام {{ع}} متبرک شده و اکنون [[پیکر مطهر]] امام {{ع}} در آن محل مدفون است.<ref>[[حسین محمدی|محمدی، حسین]]، [[رضانامه (کتاب)|رضانامه]] ص ۵۶۱.</ref>