|
|
| خط ۵۴: |
خط ۵۴: |
| #استهزای گفتاری [[پیامبر]] از جانب [[کافران]]، به منظور مبارزه با ایشان: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقُولُوا رَاعِنَا وَقُولُوا انْظُرْنَا وَاسْمَعُوا وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ أَلِيمٌ}}؛ | | #استهزای گفتاری [[پیامبر]] از جانب [[کافران]]، به منظور مبارزه با ایشان: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقُولُوا رَاعِنَا وَقُولُوا انْظُرْنَا وَاسْمَعُوا وَلِلْكَافِرِينَ عَذَابٌ أَلِيمٌ}}؛ |
| # مبارزه [[پیامبر]] با سنتهای [[جاهلی]]، [[فلسفه]] [[ازدواج]] ایشان با مطلقّه پسرخواندهاش:{{متن قرآن|... زَوَّجْنَاكَهَا لِكَيْ لَا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِي أَزْوَاجِ أَدْعِيَائِهِمْ}}. | | # مبارزه [[پیامبر]] با سنتهای [[جاهلی]]، [[فلسفه]] [[ازدواج]] ایشان با مطلقّه پسرخواندهاش:{{متن قرآن|... زَوَّجْنَاكَهَا لِكَيْ لَا يَكُونَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ حَرَجٌ فِي أَزْوَاجِ أَدْعِيَائِهِمْ}}. |
|
| |
| ==[[سکوت]] و [[بیتفاوتی]] یکی از راههای عبور از تهدیدهای [[مخالفان]]==
| |
| #{{متن قرآن|وَيَقُولُونَ طَاعَةٌ فَإِذَا بَرَزُوا مِنْ عِنْدِكَ بَيَّتَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ غَيْرَ الَّذِي تَقُولُ وَاللَّهُ يَكْتُبُ مَا يُبَيِّتُونَ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ وَكِيلًا}}<ref>«و میگویند: فرمان میبریم اما چون از نزد تو بیرون میروند برخی از ایشان به هنگام شب جز آنچه تو میگویی میاندیشند؛ و خداوند آنچه شبانه اندیشه کنند نوشته میدارد؛ پس، از آنان دوری گزین و بر خداوند توکل کن و خداوند (تو را) کارساز، بس» سوره نساء، آیه ۸۱.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|وَإِذَا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آيَاتِنَا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ وَإِمَّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطَانُ فَلَا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرَى مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ}}<ref>«و چون کسانی را بنگری که در آیات ما به یاوهگویی میپردازند روی از آنان بگردان تا در گفتوگویی جز آن درآیند و اگر شیطان تو را به فراموشی افکند پس از یادآوری با گروه ستمگران منشین» سوره انعام، آیه ۶۸.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَانْتَظِرْ إِنَّهُمْ مُنْتَظِرُونَ * قُلْ يَوْمَ الْفَتْحِ لَا يَنْفَعُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِيمَانُهُمْ وَلَا هُمْ يُنْظَرُونَ}}<ref>«پس، از آنان رو بگردان و چشم به راه دار که آنان نیز چشم به راهند * بگو: در روز داوری ایمان کافران برای آنان سودی ندارد و به آنها مهلت نمیدهند» سوره سجده، آیه۲۹- ۳۰.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|فَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ تَوَلَّى عَنْ ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ إِلَّا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا}}<ref>«پس، از آن کس که از یاد ما دل گردانده و جز زندگی این جهان را نخواسته است روی بگردان» سوره نجم، آیه ۲۹.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ}}<ref>«بگو: خداوند (این قرآن را فرستاده است)؛ سپس آنان رها کن در بیهودگیشان به بازی پردازند» سوره انعام، آیه ۹۱.</ref>. '''نکته''': {{متن قرآن|قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ}} معمولاً در جایی که جواب سؤال پرسشکننده مطلبی است روشن و مورد اعتراف [[پرسش]] شونده، خود [[پرسش]] کننده میتواند مبادرت به دادن جواب سؤال خود کند. در مورد بحث نیز چون جواب سؤال بالا بسیار روشن بوده به [[پیغمبر]] خود امر کرد: “تو به ایشان بگو [[خداوند]] این [[معارف]] را بر [[بشر]] [[القاء]] کرده” شما ای گروه [[یهود]] بدانید - و به خوبی هم میدانید - که آن کتابی که [[موسی]]{{ع}} برای شما آورد، و آن معارفی که از وسع و [[قدرت]] شما بیرون بود و اعتراف دارید که آن را از [[پدران]] خود [[ارث]] نبردهاید همه از [[ناحیه]] [[خدا]] بود. و چون گفتن اینکه “خداوند بر هیچ بشری چیزی نفرستاده” گفتاری لغو و [[بیهوده]] بود، و نیز از آنجایی که صدور چنین حرفی از مردمی مانند [[یهود]] که اعتراف به [[تورات موسی]]{{ع}} داشته و به [[علم]] و کتابی که او برایشان آورده بود، [[مباهات]] میکردند، جز [[بازی]] کردن با حقایق معنای دیگری نداشت، از اینرو به [[رسول خدا]]{{صل}} فرمود که: [[یهودیان]] را به حال خود واگذارد تا سرگرم بازیچه خود باشند<ref>ترجمه تفسیر المیزان، ج۷، ص۳۸۶.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ}}<ref>«و از مشرکان روی بگردان» سوره انعام، آیه ۱۰۶.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُونَ}}<ref>«پس آنان را با دروغی که میبافند واگذار» سوره انعام، آیه ۱۱۲.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُونَ}}<ref>«پس آنان را با دروغی که میبافند واگذار» سوره انعام، آیه ۱۳۷.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|فَاصْدَعْ بِمَا تُؤْمَرُ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ}}<ref>«از این روی آنچه فرمان مییابی آشکار کن و از مشرکان روی بگردان» سوره حجر، آیه ۹۴.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|رُبَمَا يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ كَانُوا مُسْلِمِينَ * ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا وَيَتَمَتَّعُوا وَيُلْهِهِمُ الْأَمَلُ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ}}<ref>«بسا کافران آرزو کنند که مسلمان میبودند * آنان را واگذار تا بخورند و بهره گیرند و آرزو سرگرمشان دارد، زودا که بدانند» سوره حجر، آیه ۲-۳.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|فَذَرْهُمْ فِي غَمْرَتِهِمْ حَتَّى حِينٍ}}<ref>«پس آنان را چندی در تنگنایی که در آنند واگذار!» سوره مؤمنون، آیه ۵۴.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَيَلْعَبُوا حَتَّى يُلَاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ}}<ref>«پس آنان را واگذار تا یاوه گویند و به بازی پردازند تا آن روز را که به آنان وعده میدهند ببینند» سوره زخرف، آیه ۸۳.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|فَذَرْهُمْ حَتَّى يُلَاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي فِيهِ يُصْعَقُونَ}}<ref>«پس آنان را به خود واگذار تا با آن روز خود که در آن به بیهوشی میافتند روبهرو گردند» سوره طور، آیه ۴۵.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَيَلْعَبُوا حَتَّى يُلَاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ}}<ref>«پس آنان را واگذار تا یاوه گویند و به بازی پردازند تا آن روز را که به آنان وعده میدهند ببینند» سوره زخرف، آیه ۸۳.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|قُلْ يَا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلَى مَكَانَتِكُمْ إِنِّي عَامِلٌ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ}}<ref>«بگو ای قوم من! هر چه میتوانید کرد انجام دهید من نیز خواهم کرد، به زودی خواهید دانست که سرانجام (نیکوی) جهان واپسین از آن کیست» سوره انعام، آیه ۱۳۵.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|وَاصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ وَاهْجُرْهُمْ هَجْرًا جَمِيلًا}}<ref>«و بر آنچه میگویند شکیبا باش و از آنان به نکویی دوری گزین» سوره مزمل، آیه ۱۰.</ref>. '''نکته''': در برابر آنچه [[دشمنان]] میگویند [[صابر]] و [[شکیبا]] باش، و از آنها دوری کن، اما دوری [[شایسته]] و جمیل {{متن قرآن|وَاصْبِرْ عَلَى مَا يَقُولُونَ وَاهْجُرْهُمْ هَجْرًا جَمِيلًا}} و به این ترتیب در اینجا [[مقام]] “صبر” و “هجران” فرا میرسد، چرا که در مسیر [[دعوت]] به سوی [[حق]]، [[بدگویی]] [[دشمنان]]، و [[ایذاء]] و [[آزار]] آنان، فراوان است، و اگر باغبان بخواهد گلی را بچیند باید در برابر زبان خار [[صبر]] و [[تحمل]] داشته باشد به علاوه گاهی در اینجا [[بیاعتنایی]] و دوری لازم است، تا هم از شرشان در [[امان]] بماند، و هم درسی از این طریق به آنان بدهد، ولی این هجران و دوری نباید به معنی [[قطع]] برنامههای [[تربیتی]]، و [[تبلیغ]] و [[دعوت]] به سوی [[خدا]] باشد. به این ترتیب [[آیات]] فوق نسخه جامع و کاملی به [[پیامبر اسلام]]{{صل}} و تمام کسانی که در خط او گام بر میدارند میدهد که از [[عبادات]] شبانه و [[نیایش]] [[پروردگار]] در [[سحرگاهان]]، مدد بگیرند، و سپس این نهال را با آب [[یاد خدا]] و [[اخلاص]] و [[توکل]] و [[صبر]] و هجران جمیل، آبیاری کنند، “هجر جمیل” (دوری و جدایی [[شایسته]]) همانگونه که اشاره کردیم به معنی هجران توأم با [[دلسوزی]] و [[دعوت]] و [[تبلیغ]] به سوی [[حق]] است، که یکی از [[روشهای تربیتی]] در مقطعهای خاصی محسوب میشود، و هرگز منافات با مسأله “جهاد” در مقطعهای دیگر ندارد که هر کدام جایی و هر نکته مقامی دارد، و به تعبیر دیگر این دوری، [[بیاعتنایی]] نیست، بلکه خود نوعی اعتنا است و به هر حال اینکه بعضی [[حکم]] [[آیه]] فوق را [[منسوخ]] با [[آیات]] [[جهاد]] دانستهاند صحیح نیست. مرحوم [[طبرسی]] در ([[مجمع البیان]]، ج۱۰، ص۳۷۹) در ذیل [[آیه]] میگوید: این [[آیه]] دلالت میکند که مبلغین [[اسلام]]، و دعوتکنندگان به سوی [[قرآن]]، باید در مقابل [[ناملایمات]] [[شکیبایی]] پیشه کنند، و با [[حسن خلق]]، و [[مدارا]]، با [[مردم]] [[معاشرت]] نمایند، تا سخنان آنها زودتر پذیرفته شود<ref>تفسیر نمونه، ج۲۵، ص۱۸۱.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|وَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ لِي عَمَلِي وَلَكُمْ عَمَلُكُمْ أَنْتُمْ بَرِيئُونَ مِمَّا أَعْمَلُ وَأَنَا بَرِيءٌ مِمَّا تَعْمَلُونَ}}<ref>«و اگر تو را دروغگو میشمارند بگو کردار من از آن من و کردار شما، از آن شما شما از آنچه من انجام میدهم بیزارید و من (نیز) از آنچه شما انجام میدهید بیزارم» سوره یونس، آیه ۴۱.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ}}<ref>«دین شما از شما و دین من از من» سوره کافرون، آیه ۶.</ref>.
| |
| #{{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا * لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَالْمُرْجِفُونَ فِي الْمَدِينَةِ لَنُغْرِيَنَّكَ بِهِمْ ثُمَّ لَا يُجَاوِرُونَكَ فِيهَا إِلَّا قَلِيلًا}}<ref>«ای پیامبر! به همسرانت و دخترانت و زنان مؤمن بگو چادرها یشان را بر خویش نیک بپوشند؛ این (کار) برای اینکه (به پاکدامنی) شناخته شوند و آزار نبینند نزدیکتر است و خداوند آمرزندهای بخشاینده است * اگر منافقان و بیماردلان و شایعهافکنان مدینه دست (از کارهایشان) برندارند، تو را بر آنان برمیانگیزیم سپس در آن شهر جز زمانی اندک در کنار تو نخواهند بود» سوره احزاب، آیه ۵۹-۶۰.</ref>
| |
| #{{متن قرآن|فَاسْتَفْتِهِمْ أَلِرَبِّكَ الْبَنَاتُ وَلَهُمُ الْبَنُونَ * أَمْ لَكُمْ سُلْطَانٌ مُبِينٌ * فَأْتُوا بِكِتَابِكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}<ref>«از آنان بپرس آیا دختران از آن پروردگار توست و پسران از آن آنان؟ * یا برهانی روشن دارید؟ * پس اگر راست میگویید نوشتار (و برهان) خود را بیاورید!» سوره صافات، آیه ۱۴۹.</ref>
| |
|
| |
| '''نتیجه''': در [[آیات]] فوق این موضوعات مطرح گردیده است:
| |
| #توصیه [[خداوند]] به [[پیامبر]] برای [[بیاعتنایی]] و [[مبارزه منفی]] با [[مسلمانان]] توطئهگر و دورو: {{متن قرآن|وَيَقُولُونَ طَاعَةٌ فَإِذَا بَرَزُوا مِنْ عِنْدِكَ بَيَّتَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ غَيْرَ الَّذِي تَقُولُ وَاللَّهُ يَكْتُبُ مَا يُبَيِّتُونَ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ وَكِيلًا}}؛
| |
| # [[پیامبر]] موظف به [[بیاعتنایی]] و [[مبارزه منفی]] با مغالطهگران و شبههافکنان در [[آیات قرآن]]: {{متن قرآن|وَإِذَا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آيَاتِنَا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ...}}؛
| |
| #توصیه [[خداوند]] به [[پیامبر]] برای [[مبارزه منفی]] با رویگردانان از [[ذکر خدا]] و [[دنیاطلبان]]: {{متن قرآن|فَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ تَوَلَّى عَنْ ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ إِلَّا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا}}؛
| |
| # [[پیامبر]] [[مأمور]] [[مبارزه منفی]] با [[مشرکان]] [[مکّه]]، از راه [[بیاعتنایی]] به آنها که به هیچوجه به اینگونه شیطنتها اعتنا نکند و آنها و تهمتهایشان را به حال خود واگذارد {{متن قرآن|فَذَرْهُمْ وَمَا يَفْتَرُونَ}} و آنها را با آرزوهایشان واگذارد که به زودی در [[دنیا]] یا [[آخرت]] از این عالم [[آرزو]] - تخیل - خارج خواهند شد و حقایق را خواهند دانست {{متن قرآن|رُبَمَا يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا... * ذَرْهُمْ يَأْكُلُوا وَيَتَمَتَّعُوا وَيُلْهِهِمُ الْأَمَلُ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ}}، {{متن قرآن|لَا يَنْفَعُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِيمَانُهُمْ}}، {{متن قرآن|فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ...}} و [[خداوند]] در چند [[آیه]] بر واگذاری [[مشرکان]] در حرکتها و مخالفتهایشان تأکید میکند و [[معاد]] و جزای [[اعمال]] آنان در [[قیامت]] را پایان کار آنان میداند که به نتیجه کارهای خود [[آگاه]] میشوند {{متن قرآن|فَذَرْهُمْ حَتَّى يُلَاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي فِيهِ يُصْعَقُونَ}}، {{متن قرآن|فَذَرْهُمْ يَخُوضُوا وَيَلْعَبُوا حَتَّى يُلَاقُوا يَوْمَهُمُ الَّذِي يُوعَدُونَ}}، {{متن قرآن|فَذَرْهُمْ فِي غَمْرَتِهِمْ حَتَّى حِينٍ}}؛
| |
| # [[رفتار]] محبتآمیز همراه با [[قاطعیت]]، از شیوههای مبارزاتی [[پیامبر]]: {{متن قرآن|قُلْ يَا قَوْمِ اعْمَلُوا عَلَى مَكَانَتِكُمْ إِنِّي عَامِلٌ فَسَوْفَ تَعْلَمُونَ}} تعبیر “یا قوم” بر اظهار [[محبت]] دلالت میکند.
| |
| # [[قاطعیت]] [[پیامبر]] در برابر تهدیدها و تداوم مبارزه [[تبلیغی]] با [[مشرکان]] تکذیبکننده او: {{متن قرآن|وَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقُلْ لِي عَمَلِي وَلَكُمْ عَمَلُكُمْ أَنْتُمْ بَرِيئُونَ مِمَّا أَعْمَلُ وَأَنَا بَرِيءٌ مِمَّا تَعْمَلُونَ}} {{متن قرآن|لَكُمْ دِينُكُمْ وَلِيَ دِينِ}}؛
| |
| # مبارزه [[پیامبر]] با [[منافقان]] [[مدینه]]، بیماردلان، و شایعهپراکنان در صورت دست برنداشتن از [[اذیت]] [[زنان]] [[مسلمان]] با [[تهدید]] آنان به [[اخراج]] و [[تبعید]]: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِأَزْوَاجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِنْ جَلَابِيبِهِنَّ ذَلِكَ أَدْنَى أَنْ يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ وَكَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَحِيمًا * لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَالْمُرْجِفُونَ فِي الْمَدِينَةِ لَنُغْرِيَنَّكَ بِهِمْ ثُمَّ لَا يُجَاوِرُونَكَ فِيهَا إِلَّا قَلِيلًا}}؛
| |
| #به چالش کشیدن [[عقاید]] [[باطل]] و بیمنطق [[مشرکان]] و برخورد و مبارزه [[پیامبر]] با [[مخالفان]]، متکی بر منطق و [[استدلال]]: {{متن قرآن|فَاسْتَفْتِهِمْ أَلِرَبِّكَ الْبَنَاتُ وَلَهُمُ الْبَنُونَ * أَمْ لَكُمْ سُلْطَانٌ مُبِينٌ * فَأْتُوا بِكِتَابِكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}<ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۲، ص ۶۱۹.</ref>.
| |
|
| |
|
| ==[[مبارزه با حکومت جور]]== | | ==[[مبارزه با حکومت جور]]== |