اباصلت هروی: تفاوت میان نسخهها
جز
جایگزینی متن - 'الإرشاد' به 'الارشاد'
HeydariBot (بحث | مشارکتها) |
جز (جایگزینی متن - 'الإرشاد' به 'الارشاد') |
||
| خط ۲۱: | خط ۲۱: | ||
در [[نقلی]] که در منابع به تفصیل ذکر شده، [[امام]] تمام جزئیات [[شهادت]] خود و عامل و سبب آن را برای [[اباصلت]] بیان میکند. پس از [[حضور امام]] جواد {{ع}} برای [[کفن]] و [[دفن]] [[پدر]] بزرگوارشان نیز اباصلت تنها کسی است که با ایشان بر [[بدن]] [[امام رضا]] {{ع}} [[نماز]] میگزارد<ref>الأمالی، صدوق، ص۶۶۱؛ عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج۲، ص۲۴۲؛ تاریخ ألفی، ج۲، ص۱۴۶۸.</ref>. اباصلت از شب [[شهادت امام رضا]] {{ع}} روایاتی را نقل کرده است <ref>الأمالی، صدوق، ص۶۶۱.</ref> و مسلم است که این دو [[امام همام]] وی را [[محرم اسرار]] خود میدانستهاند که اجازه حضور وی را دادهاند. در منابع نیز [[کتابی]] با نام [[وفات]] [[الرضا]] {{ع}} به وی منتسب است<ref>رجال النجاشی، ص۲۴۵.</ref> پس از شهادت امام رضا {{ع}}، [[مأمون]] اباصلت را در مورد برخی [[اسرار]] امام بازجویی کرد و وی اظهار داشت که آنها را فراموش کرده است و بدین جهت به مدت یک سال [[زندانی]] شد. او که از زندانی بودن به تنگ آمده بود [[متوسل]] به [[اهل بیت]] {{عم}} گردید و [[امام جواد]] {{ع}} موجبات [[رهایی]] وی را از [[زندان]] فراهم آورد<ref>عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج۲، ص۲۴۴-۲۴۵؛ کشف الغمة، ج۲، ص۳۳۱-۳۳۲.</ref>. اوج مناظرات وی با قائلان به [[خلق]] [[قرآن]] بوده است. وی با [[بشر]] بن غیاث مریسی که یکی از طرفداران این نظریه بود در مجلس مأمون [[مناظره]] کرد و اشکالات دیدگاه وی را به وی متذکر شد و او را در [[جدل]] مغلوب کرد<ref>تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۴۹.</ref>. اباصلت به نقل از [[ائمه معصوم]] {{عم}} و حتی [[پیامبر اکرم]] {{صل}} میگوید که در [[ایمان]] هم [[باور]] و هم عمل و هم [[اقرار زبانی]] اهمیت دارد و چنان که [[مرجئه]] پنداشتهاند، ایمان صرف باور و منفصل از عمل نیست<ref>الخصال، ص۱۷۸؛ عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج۱، ص۲۲۶.</ref>. | در [[نقلی]] که در منابع به تفصیل ذکر شده، [[امام]] تمام جزئیات [[شهادت]] خود و عامل و سبب آن را برای [[اباصلت]] بیان میکند. پس از [[حضور امام]] جواد {{ع}} برای [[کفن]] و [[دفن]] [[پدر]] بزرگوارشان نیز اباصلت تنها کسی است که با ایشان بر [[بدن]] [[امام رضا]] {{ع}} [[نماز]] میگزارد<ref>الأمالی، صدوق، ص۶۶۱؛ عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج۲، ص۲۴۲؛ تاریخ ألفی، ج۲، ص۱۴۶۸.</ref>. اباصلت از شب [[شهادت امام رضا]] {{ع}} روایاتی را نقل کرده است <ref>الأمالی، صدوق، ص۶۶۱.</ref> و مسلم است که این دو [[امام همام]] وی را [[محرم اسرار]] خود میدانستهاند که اجازه حضور وی را دادهاند. در منابع نیز [[کتابی]] با نام [[وفات]] [[الرضا]] {{ع}} به وی منتسب است<ref>رجال النجاشی، ص۲۴۵.</ref> پس از شهادت امام رضا {{ع}}، [[مأمون]] اباصلت را در مورد برخی [[اسرار]] امام بازجویی کرد و وی اظهار داشت که آنها را فراموش کرده است و بدین جهت به مدت یک سال [[زندانی]] شد. او که از زندانی بودن به تنگ آمده بود [[متوسل]] به [[اهل بیت]] {{عم}} گردید و [[امام جواد]] {{ع}} موجبات [[رهایی]] وی را از [[زندان]] فراهم آورد<ref>عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج۲، ص۲۴۴-۲۴۵؛ کشف الغمة، ج۲، ص۳۳۱-۳۳۲.</ref>. اوج مناظرات وی با قائلان به [[خلق]] [[قرآن]] بوده است. وی با [[بشر]] بن غیاث مریسی که یکی از طرفداران این نظریه بود در مجلس مأمون [[مناظره]] کرد و اشکالات دیدگاه وی را به وی متذکر شد و او را در [[جدل]] مغلوب کرد<ref>تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۴۹.</ref>. اباصلت به نقل از [[ائمه معصوم]] {{عم}} و حتی [[پیامبر اکرم]] {{صل}} میگوید که در [[ایمان]] هم [[باور]] و هم عمل و هم [[اقرار زبانی]] اهمیت دارد و چنان که [[مرجئه]] پنداشتهاند، ایمان صرف باور و منفصل از عمل نیست<ref>الخصال، ص۱۷۸؛ عیون أخبار الرضا {{ع}}، ج۱، ص۲۲۶.</ref>. | ||
اباصلت را فردی [[پارسا]]<ref>تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۴۸.</ref> و [[متعبد]] توصیف کرده<ref>فیض القدیر، ج۵، ص۴۵۳.</ref> و گفتهاند مکرر به [[زیارت]] [[خانه خدا]] میرفت<ref>سیر أعلام النبلاء، ج۱۱، ص۴۴۸.</ref>. درباره جایگاه [[روایی]] وی در میان [[دانشمندان]] [[اختلاف]] نظر وجود دارد. برخی از علمای [[عامه]] وی را [[تضعیف]] کردهاند<ref>تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۵۲.</ref>، اما بیشتر دانشمندان عامه و [[خاصه]] به توثیق وی تصریح کردهاند و [[حدیث]] او را قابل [[اعتماد]] دانستهاند<ref>تاریخ أسماء الثقات، ص۱۵۶؛ رجال النجاشی، ص۲۴۵؛ تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۵۰. </ref>. کسانی که وی را تضعیف کردهاند عمدتاً به روایاتی که در بردارنده مواضعی [[شیعی]] است اشاره کردهاند و در برخی موارد به [[صراحت]] [[تشیع]] وی را علت [[ضعف]] وی دانستهاند<ref>تاریخ أسماء الثقات، ص۱۵۶؛ تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۵۰.</ref>. علمای عامه که از تشیع [[اباصلت]] [[خشنود]] نبودهاند، با اینکه [[دانشمندان اهل سنت]] [[روایات]] اندکی از اباصلت نقل کردهاند وی از بسیاری از [[اهل سنت]] [[روایت]] نقل کرده و [[شاگردان]] بسیاری از این [[جماعت]] داشته و او را [[ثقه]] میدانستهاند. برای مثال، در [[صحاح سته]] تنها یک روایت و آن هم در باب [[ایمان]] از وی نقل شده است<ref>سنن ابن ماجة، ج۱، ص۲۵-۲۶.</ref>. اباصلت در [[سال ۲۳۶ ق]] از [[دنیا]] رفت<ref>تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۵۲؛ النجوم الزاهرة، ج۲، ص۲۸۷.</ref><ref>منابع: اختیار معرفة الرجال، محمد بن حسن معروف به شیخ طوسی (۴۶۰ق)، تحقیق: حسن مصطفوی، مشهاد، دانشگاه فردوسی، ۱۳۴۸ش؛ إعلام الوری بأعلام الهدی، فضل بن حسن معروف به طبرسی (۵۴۸ق)، تهران، دار الکتب الإسلامیة، سوم، ۱۳۹۰ق، الأمالی، محمد بن حسن معروف به شیخ طوسی (۴۶۰ق)، تحقیق: مؤسسة البعثة، قم، دار الثقافة، اول، ۱۴۱۴ق، الأمالی، محمد بن علی معروف به شیخ صدوق (۳۸۱ق)، تحقیق و نشر: مؤسسة البعثة، تهران، اول، ۱۴۱۷ق؛ البدایة و النهایة، اسماعیل بن عمر معروف به ابن کثیر (۷۷۴ق)، بیروت، دار الفکر، ۱۹۸۶م؛ بهجة النفوس و الأسرار فی تاریخ دار هجرة النبی المختار، عبدالله بن عبدالملک مرجانی (۷۷۰ق)، تحقیق: محمد عبدالوهاب فضل، بیروت، دار الغرب الإسلامی، اول، ۲۰۰۲م؛ تاریخ أسماء الثقات ممن نقل عنهم العلم، عمر بن احمد معروف به ابن شاهین (۳۸۵ق)، تحقیق: صبحی سامرایی، تونس، الدار السلفیة، ۱۴۰۴ق؛ تاریخ أصبهان ذکر أخبار أصبهان)، احمد بن عبدالله معروف به ابونعیم اصفهانی (۴۳۰ق)، تحقیق: سید حسن کسروی، بیروت، دار الکتب العلمیة، اول، ۱۴۱۰ق؛ تاریخ ألفی، احمد بن نصرالله تتوی (۹۹۶ق) - أصف خان قزوینی (۱۰۲۱ق)، تصحیح: غلامرضا طباطبایی مجد، تهران، انتشارات علمی فرهنگی، اول، ۱۳۸۲ش؛ تاریخ الموصل، یزید بن محمد از دی (۳۳۴ق)، تحقیق: احمد عبدالله محمود، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۲۷ق، تاریخ بغداد أو مدینة السلام، احمد بن علی معروف به خطیب بغدادی (۴۶۳ق)، تحقیق: مصطفی عبد القادر عطا، بیروت، دار الکتب العلمیة، اول، ۱۴۱۷ق؛ تاریخ مدینة دمشق، علی بن حسن معروف به ابن عساکر (۵۷۱ق)، تحقیق: علی شیری، بیروت، دار الفکر، اول، ۱۴۱۵ق؛ تنقیح المقال فی علم الرجال، عبدالله بن محمدحسن مامقانی (۱۳۵۱ق)، تهران، نشر جهان، بیتا؛ التوحید، محمد بن علی معروف به شیخ صدوق (۳۸۱ق)، تحقیق: سیدهاشم حسینی، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، اول، ۱۳۹۸ق؛ الجرح و التعدیل، عبدالرحمن بن محمد رازی معروف به ابن ابی حاتم (۳۲۷ق)، حیدرآباد، مجلس دائرة المعارف العثمانیة، اول، ۱۳۷۱ق؛ حلیة الأبرار فی أحوال محمد و آله الأطهار، سیدهاشم بن سلیمان حسینی بحرانی (۱۱۰۷ق)، تحقیق: غلامرضا مولانا بروجردی، قم، مؤسسة المعارف الإسلامیة، اول، ۱۴۱۱ق، الخصال، محمد بن علی معروف به شیخ صدوق (۳۸۱ق)، تصحیح و تعلیق: علی اکبر غفاری، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، اول، ۱۴۰۳ق؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر: سید محمد کاظم موسوی بجنوردی (معاصر)، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۵ش؛ رجال الطوسی، محمد بن حسن معروف به شیخ طوسی (۴۶۰ق)، تحقیق: جواد قیومی اصفهانی، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، اول، ۱۴۱۵ق؛ رجال النجاشی، احمد بن علی معروف به نجاشی (۴۵۰ق)، تحقیق: سیدموسی شبیری زنجانی، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، ششم، ۱۳۶۵ ش؛ روضة المتقین فی شرح من لایحضره الفقیه، محمدتقی بن مقصودعلی مجلسی، (۱۰۷۰ق)، تحقیق: حسین موسوی کرمانی - علی پناه اشتهاردی، قم، بنیاد فرهنگ اسلامی کوشانپور، دوم، ۱۴۰۶ق؛ سنن ابن ماجة، محمد بن یزید قزوینی معروف به ابن ماجه (۲۷۳ق)، تحقیق: محمد فؤاد عبدالباقی، دار الفکر، ۱۴۲۱ق؛ سیر أعلام النبلاء، محمد بن احمد معروف به ذهبی (۷۴۸ق)، تحقیق: شعیب ارنؤوط، بیروت، مؤسسة الرسالة، نهم، ۱۴۱۳ق؛ شرح الأخبار فی فضائل الأئمة الأطهار البیان، نعمان بن محمد مغربی معروف به قاضی نعمان (۳۶۳ق)، تحقیق: محمد حسینی جلالی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، اول، ۱۴۰۹ق، طبقات المحدثین بأصبهان و الواردین علیها، عبدالله بن محمد معروف به ابوالشیخ اصفهانی (۳۶۹ق)، بیروت، مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۷ق، عیون أخبار الرضا، محمد بن علی معروف به شیخ صدوق (۳۸۱ق)، تحقیق: سیدمهدی لاجوردی، تهران، نشر جهان، اول، ۱۳۷۸ق، فیض القدیر شرح الجامع الصغیر، محمد عبد الرؤوف مناوی (۱۰۳۱ق)، تصحیح: احمد عبدالسلام، بیروت، دار الکتب العلمیة، اول، ۱۴۱۵ق، الکاشف فی معرفة من له روایة فی الکتب الستة، محمد بن احمد معروف به ذهبی (۷۴۸ق)، تحقیق: محمد عوامة، جده، دار القبلة للثقافة الإسلامیة - مؤسسة علوم القرآن، اول، ۱۴۱۳ق؛ الکامل فی الضعفاء، عبدالله بن عدی جرجانی (۳۶۵ق)، تحقیق: یحیی مختار غزاوی، بیروت، دار الفکر، سوم، ۱۴۰۹ق؛ کتاب الرجال، حسن بن علی معروف به ابن داوود حلی (۷۴۰ق)، تحقیق: سید محمد صادق بحر العلوم، قم، منشورات الرضی، ۱۳۹۲ق، کتاب الضعفاء الکبیر، محمد بن عمرو عقیلی (۳۲۲ق)، تحقیق: حمید سلفی، ریاض، دار الصمیعی، اول، ۱۴۲۰ق؛ کشف الغمة فی معرفة الأئمة الها، علی بن عیسی اربلی (۶۹۲ق)، تحقیق: سیدهاشم رسولی محلاتی، تبریز، بنی هاشمی، اول، ۱۳۸۱ق؛ لسان المیزان، احمد بن علی معروف به ابن حجر عسقلانی (۸۵۲ق)، بیروت، مؤسسة الأعلمی، دوم، ۱۳۹۰ق؛ «مزارات خراسان»، کاظم مدیر شانه چی، نامه آستان قدس، شماره ۱۵، شهریور ۱۳۴۲ش؛ معانی الأخبار، محمد بن علی معروف به شیخ صدوق (۳۸۱ق)، تصحیح و تعلیق: علی اکبر غفاری، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، اول، ۱۴۰۳ق؛ معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، سید ابوالقاسم بن علی اکبر موسوی خویی (۱۴۱۳ق)، قم، مرکز نشر الثقافة الإسلامیة، پنجم، ۱۴۱۳ق؛ میزان الاعتدال فی نقد الرجال، محمد بن احمد معروف به ذهبی (۷۴۸ق)، تحقیق: علی محمد بجاوی، بیروت، دار المعرفة، اول، ۱۳۸۲ق، النجوم الزاهرة فی ملوک مصر و القاهرة، یوسف بن تغری بردی (۸۷۴ق)، قاهره، وزارة الثقافة و | اباصلت را فردی [[پارسا]]<ref>تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۴۸.</ref> و [[متعبد]] توصیف کرده<ref>فیض القدیر، ج۵، ص۴۵۳.</ref> و گفتهاند مکرر به [[زیارت]] [[خانه خدا]] میرفت<ref>سیر أعلام النبلاء، ج۱۱، ص۴۴۸.</ref>. درباره جایگاه [[روایی]] وی در میان [[دانشمندان]] [[اختلاف]] نظر وجود دارد. برخی از علمای [[عامه]] وی را [[تضعیف]] کردهاند<ref>تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۵۲.</ref>، اما بیشتر دانشمندان عامه و [[خاصه]] به توثیق وی تصریح کردهاند و [[حدیث]] او را قابل [[اعتماد]] دانستهاند<ref>تاریخ أسماء الثقات، ص۱۵۶؛ رجال النجاشی، ص۲۴۵؛ تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۵۰. </ref>. کسانی که وی را تضعیف کردهاند عمدتاً به روایاتی که در بردارنده مواضعی [[شیعی]] است اشاره کردهاند و در برخی موارد به [[صراحت]] [[تشیع]] وی را علت [[ضعف]] وی دانستهاند<ref>تاریخ أسماء الثقات، ص۱۵۶؛ تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۵۰.</ref>. علمای عامه که از تشیع [[اباصلت]] [[خشنود]] نبودهاند، با اینکه [[دانشمندان اهل سنت]] [[روایات]] اندکی از اباصلت نقل کردهاند وی از بسیاری از [[اهل سنت]] [[روایت]] نقل کرده و [[شاگردان]] بسیاری از این [[جماعت]] داشته و او را [[ثقه]] میدانستهاند. برای مثال، در [[صحاح سته]] تنها یک روایت و آن هم در باب [[ایمان]] از وی نقل شده است<ref>سنن ابن ماجة، ج۱، ص۲۵-۲۶.</ref>. اباصلت در [[سال ۲۳۶ ق]] از [[دنیا]] رفت<ref>تاریخ بغداد، ج۱۱، ص۵۲؛ النجوم الزاهرة، ج۲، ص۲۸۷.</ref><ref>منابع: اختیار معرفة الرجال، محمد بن حسن معروف به شیخ طوسی (۴۶۰ق)، تحقیق: حسن مصطفوی، مشهاد، دانشگاه فردوسی، ۱۳۴۸ش؛ إعلام الوری بأعلام الهدی، فضل بن حسن معروف به طبرسی (۵۴۸ق)، تهران، دار الکتب الإسلامیة، سوم، ۱۳۹۰ق، الأمالی، محمد بن حسن معروف به شیخ طوسی (۴۶۰ق)، تحقیق: مؤسسة البعثة، قم، دار الثقافة، اول، ۱۴۱۴ق، الأمالی، محمد بن علی معروف به شیخ صدوق (۳۸۱ق)، تحقیق و نشر: مؤسسة البعثة، تهران، اول، ۱۴۱۷ق؛ البدایة و النهایة، اسماعیل بن عمر معروف به ابن کثیر (۷۷۴ق)، بیروت، دار الفکر، ۱۹۸۶م؛ بهجة النفوس و الأسرار فی تاریخ دار هجرة النبی المختار، عبدالله بن عبدالملک مرجانی (۷۷۰ق)، تحقیق: محمد عبدالوهاب فضل، بیروت، دار الغرب الإسلامی، اول، ۲۰۰۲م؛ تاریخ أسماء الثقات ممن نقل عنهم العلم، عمر بن احمد معروف به ابن شاهین (۳۸۵ق)، تحقیق: صبحی سامرایی، تونس، الدار السلفیة، ۱۴۰۴ق؛ تاریخ أصبهان ذکر أخبار أصبهان)، احمد بن عبدالله معروف به ابونعیم اصفهانی (۴۳۰ق)، تحقیق: سید حسن کسروی، بیروت، دار الکتب العلمیة، اول، ۱۴۱۰ق؛ تاریخ ألفی، احمد بن نصرالله تتوی (۹۹۶ق) - أصف خان قزوینی (۱۰۲۱ق)، تصحیح: غلامرضا طباطبایی مجد، تهران، انتشارات علمی فرهنگی، اول، ۱۳۸۲ش؛ تاریخ الموصل، یزید بن محمد از دی (۳۳۴ق)، تحقیق: احمد عبدالله محمود، بیروت، دار الکتب العلمیة، ۱۴۲۷ق، تاریخ بغداد أو مدینة السلام، احمد بن علی معروف به خطیب بغدادی (۴۶۳ق)، تحقیق: مصطفی عبد القادر عطا، بیروت، دار الکتب العلمیة، اول، ۱۴۱۷ق؛ تاریخ مدینة دمشق، علی بن حسن معروف به ابن عساکر (۵۷۱ق)، تحقیق: علی شیری، بیروت، دار الفکر، اول، ۱۴۱۵ق؛ تنقیح المقال فی علم الرجال، عبدالله بن محمدحسن مامقانی (۱۳۵۱ق)، تهران، نشر جهان، بیتا؛ التوحید، محمد بن علی معروف به شیخ صدوق (۳۸۱ق)، تحقیق: سیدهاشم حسینی، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، اول، ۱۳۹۸ق؛ الجرح و التعدیل، عبدالرحمن بن محمد رازی معروف به ابن ابی حاتم (۳۲۷ق)، حیدرآباد، مجلس دائرة المعارف العثمانیة، اول، ۱۳۷۱ق؛ حلیة الأبرار فی أحوال محمد و آله الأطهار، سیدهاشم بن سلیمان حسینی بحرانی (۱۱۰۷ق)، تحقیق: غلامرضا مولانا بروجردی، قم، مؤسسة المعارف الإسلامیة، اول، ۱۴۱۱ق، الخصال، محمد بن علی معروف به شیخ صدوق (۳۸۱ق)، تصحیح و تعلیق: علی اکبر غفاری، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، اول، ۱۴۰۳ق؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی، زیر نظر: سید محمد کاظم موسوی بجنوردی (معاصر)، تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ۱۳۸۵ش؛ رجال الطوسی، محمد بن حسن معروف به شیخ طوسی (۴۶۰ق)، تحقیق: جواد قیومی اصفهانی، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، اول، ۱۴۱۵ق؛ رجال النجاشی، احمد بن علی معروف به نجاشی (۴۵۰ق)، تحقیق: سیدموسی شبیری زنجانی، قم، مؤسسة النشر الإسلامی، ششم، ۱۳۶۵ ش؛ روضة المتقین فی شرح من لایحضره الفقیه، محمدتقی بن مقصودعلی مجلسی، (۱۰۷۰ق)، تحقیق: حسین موسوی کرمانی - علی پناه اشتهاردی، قم، بنیاد فرهنگ اسلامی کوشانپور، دوم، ۱۴۰۶ق؛ سنن ابن ماجة، محمد بن یزید قزوینی معروف به ابن ماجه (۲۷۳ق)، تحقیق: محمد فؤاد عبدالباقی، دار الفکر، ۱۴۲۱ق؛ سیر أعلام النبلاء، محمد بن احمد معروف به ذهبی (۷۴۸ق)، تحقیق: شعیب ارنؤوط، بیروت، مؤسسة الرسالة، نهم، ۱۴۱۳ق؛ شرح الأخبار فی فضائل الأئمة الأطهار البیان، نعمان بن محمد مغربی معروف به قاضی نعمان (۳۶۳ق)، تحقیق: محمد حسینی جلالی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، اول، ۱۴۰۹ق، طبقات المحدثین بأصبهان و الواردین علیها، عبدالله بن محمد معروف به ابوالشیخ اصفهانی (۳۶۹ق)، بیروت، مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۷ق، عیون أخبار الرضا، محمد بن علی معروف به شیخ صدوق (۳۸۱ق)، تحقیق: سیدمهدی لاجوردی، تهران، نشر جهان، اول، ۱۳۷۸ق، فیض القدیر شرح الجامع الصغیر، محمد عبد الرؤوف مناوی (۱۰۳۱ق)، تصحیح: احمد عبدالسلام، بیروت، دار الکتب العلمیة، اول، ۱۴۱۵ق، الکاشف فی معرفة من له روایة فی الکتب الستة، محمد بن احمد معروف به ذهبی (۷۴۸ق)، تحقیق: محمد عوامة، جده، دار القبلة للثقافة الإسلامیة - مؤسسة علوم القرآن، اول، ۱۴۱۳ق؛ الکامل فی الضعفاء، عبدالله بن عدی جرجانی (۳۶۵ق)، تحقیق: یحیی مختار غزاوی، بیروت، دار الفکر، سوم، ۱۴۰۹ق؛ کتاب الرجال، حسن بن علی معروف به ابن داوود حلی (۷۴۰ق)، تحقیق: سید محمد صادق بحر العلوم، قم، منشورات الرضی، ۱۳۹۲ق، کتاب الضعفاء الکبیر، محمد بن عمرو عقیلی (۳۲۲ق)، تحقیق: حمید سلفی، ریاض، دار الصمیعی، اول، ۱۴۲۰ق؛ کشف الغمة فی معرفة الأئمة الها، علی بن عیسی اربلی (۶۹۲ق)، تحقیق: سیدهاشم رسولی محلاتی، تبریز، بنی هاشمی، اول، ۱۳۸۱ق؛ لسان المیزان، احمد بن علی معروف به ابن حجر عسقلانی (۸۵۲ق)، بیروت، مؤسسة الأعلمی، دوم، ۱۳۹۰ق؛ «مزارات خراسان»، کاظم مدیر شانه چی، نامه آستان قدس، شماره ۱۵، شهریور ۱۳۴۲ش؛ معانی الأخبار، محمد بن علی معروف به شیخ صدوق (۳۸۱ق)، تصحیح و تعلیق: علی اکبر غفاری، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، اول، ۱۴۰۳ق؛ معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، سید ابوالقاسم بن علی اکبر موسوی خویی (۱۴۱۳ق)، قم، مرکز نشر الثقافة الإسلامیة، پنجم، ۱۴۱۳ق؛ میزان الاعتدال فی نقد الرجال، محمد بن احمد معروف به ذهبی (۷۴۸ق)، تحقیق: علی محمد بجاوی، بیروت، دار المعرفة، اول، ۱۳۸۲ق، النجوم الزاهرة فی ملوک مصر و القاهرة، یوسف بن تغری بردی (۸۷۴ق)، قاهره، وزارة الثقافة و الارشاد القومی، بیتا، نقد الرجال، سیدمصطفی بن حسین حسینی تفرشی (۱۰۱۵ق)، تحقیق و نشر: مؤسسة آل البیت علی لإحیاء التراث، قم، اول، ۱۴۱۸ق.</ref><ref>[[مهدی کمپانی زارع|کمپانی زارع، مهدی]]، [[اباصلت هروی - کمپانی زارع (مقاله)|مقاله «اباصلت هروی»]]، [[دانشنامه امام رضا ج۱ (کتاب)|دانشنامه امام رضا]]، ص۲۷۷.</ref> | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||