نسخهای که میبینید نسخهای قدیمی از صفحهاست که توسط Saqi(بحث | مشارکتها) در تاریخ ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۵۰ ویرایش شده است. این نسخه ممکن است تفاوتهای عمدهای با نسخهٔ فعلی بدارد.
نسخهٔ ویرایششده در تاریخ ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۱:۵۰ توسط Saqi(بحث | مشارکتها)
سند دعای ندبه چیست؟ یکی از سؤالهای مصداقی پرسشی تحت عنوان مهدویت است. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤالهای مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی مهدویت مراجعه شود.
«دعای ندبه دعایی است که از نظر محتوا مستدل و عالی و فصیح و گیرا و عاطفی و حماسی است و در صورت آگاهی کامل خواننده میتواند الهامبخش برای اصلاح وضع اجتماعی و مبارزه با ظلم و فساد گردد و جهشی باشد بسوی اهداف بزرگ انسانی.
امّا سند این دعا: این دعا در سه کتاب معروف و معتبر قدیمی آمده است:
کتاب مزار کبیر، تألیف محدّث و دانشمند معروف قرن ششم محمد بن جعفر المشهدی.
کتاب مزار قدیم که مؤلف آن از دانشمندان معاصر مرحوم طبرسی نویسنده کتاب احتجاج از قرن ششم است.
کتاب مصباح الزائر تألیف سید رضی الدین بن طاووس که از زهّاد و بزرگان محدّثان قرن هفتم است. مرحوم مجلسی هم در بحار الانوار از این کتابها نقل کرده است و در هر سه کتاب دعا از محمد بن علی بن یعقوب بن اسحاق بن ابی قره و او از محمد بن حسین بن سفیان البزوفری که در زمان غیبت صغری میزیسته است که وی به وسیله مکاتبه از طریق نوّاب با امام (ع) تماس گرفته است و او از حضرت مهدیصاحب الامر (ع) نقل میکند که دستور دادند این دعا را بخوانند.
نفر اوّل یعنی محمد بن علی بن یعقوب طبق کتب تراجم و رجال از علما و روایتشیعه و از افراد ثقه و مورد اطمینان است و دارای تألیفات متعددی میباشد.
و نفر دوّم محمد بن حسین بن سفیان بزوفری از اساتید شیخ بزرگوار مفید است، و شیخ مفید از او به نیکی یاد کرده و تجلیل مینماید. بنابراین ملاحظه مینمایید که سنددعا به افرادی برمیگردد که همه ثقه و شناخته شدهاند و هیچ شخص مجهول در سند وجود ندارد.
علاوهبراین، به فرض اینکه سنددعا مجهول باشد باز طبقه قاعده معروفی که در اصول داریم به نام "قاعده تسامح در ادله سنن" یعنی در عین اینکه در سندروایات مربوط به احکامواجب و حرام باید سختگیری و موشکافی زیاد کرد، در ادله مستحبات لازم نیست سختگیری شود، چه این که مستحبات اعمالی هستند که انجام آنها واجب نیست و ترک آنها حرام نمیباشد. مطابق این قاعده معروف که متکی به احادیث زیاد و معتبری هست فقهای اسلام هیچگاه درباره سند مستحبات و دعاها ایراد نمیگرفتند و به همین اندازه که در کتابی مشهور نقل شده بود، و مضمون صحیحی داشت قناعت میکردند.
و در هر صورت طبق مدارک فوق سنددعای ندبه قابل ایراد نمیباشد[۱].
در کتاب سخنان نخبه در شرح دعای ندبه آمده است در کتابهای زیر وارد شده است:
مزار کبیر، تألیف دانشمند معروف و محدّث خبیر محمد بن جعفر المشهدی؛
«مرحوم سید بن طاووس در کتاب ارزشمند اقبال، در بخش اعمال عید سعیدِ فطر باب ۲۳ بدون اشاره به سند این دعا میفرماید: "دعای دیگری پس از نماز عید است که در عیدهای چهارگانه خوانده میشود"[۳]، سپس دعای ندبه را بیان میکند.
مرحوم شیخ مفید روایتهای زیادی از وی نقل کرده و برای او طلب رحمت نموده است. شیخ طوسی در امالی میگوید: أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدٍ، قَالَ: أَخْبَرَنِي أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ الْبَزَوْفَرِي[۹].
اشکال: مرحوم بزوفری این دعا را از خود معصوم اخذ ننموده است و روایت مرسل به شمار میآید.
پاسخ: حضرتآیت اللهصافی گلپایگانی این شبهه را این چنین پاسخ دادهاند که "اطمینان حاصل است که این دعا در کتاب بزوفری با سند بوده است و پس از اینکه از کتاب او نقل شده است، مسامحهسند آن را نقل نکردهاند و یا اینکه آن قدر معروف و مشهور بوده است که بزوفری هم خود را از ذکر سند آن بینیاز شمرده است"[۱۰].
نکته مهم این است که این دعا آن چنان از نظر محتوا غنی و هماهنگ با قرآن و سنت قطعی است که ما را از بررسی سندی بینیاز مینماید.
باید یادآوری کرد که در سند، تصریحی به اینکه این دعا از کدام معصوم است، نشده. ظاهر عبارت أَنَّهُ الدُّعَاءُ لِصَاحِبِ الزَّمَانِ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَیْهِ که در کتاب "بزوفری" آمده، این است که از ناحیه مقدسه صادر شده است، هرچند شاید کسی بگوید از این تعبیر استفاده میشود که موضوع این دعاامام زمان (ع) است؛ اما اینکه این دعا از کدام معصوم است، از این عبارت چیزی نمیتوان دریافت.
«روش عرف و عقلا در مسائل تاریخی، قبول هر خبری است که در کتب تاریخی معتبر یا مشهور نقل شده باشد. ولی علمای اسلام در قبول اخبار و روایاتی که مربوط به احکام شرع و معارف دینی است به این مقدار اکتفا نمیکنند، بلکه درصدد بحث و تحقیق برآمده و در سنداحادیث و عدالت و وثاقتراویان حدیث بررسی کامل میکنند، و مادامی که اطمینان کامل و وثوق به احادیث پیدا نکنند به آن عمل نمینمایند. این دقت و تحقیق به جهت حصول اطمینان به صدور حدیث از معصوم در مورد تکالیف الزامی، اعم از وجوب و حرمت دو چندان میشود، ولی در مورد مستحبات احتیاج مبرم به این گونه بررسی نیست. مورد ادعیه از این قسم است، زیرا به جهت استحباب قرائت آن احتیاج مبرمی به بررسی سندی ندارد، بلکه قرائت آن به رجا و امید مطلوبیّت کافی است، و میتوان از قوت متن و الفاظ و مضامین دعا پی به اعتبار آن برد؛ زیرا این مضامین در آیات و روایات معتبر نیز وارد شده است. خصوصاً آنکه مطابق اخبار من بلغ که دلالت بر تسامح در ادلهسنن و مستحبات دارد، احتیاج چندانی به بررسی سندادعیه مستحبّه نیست»[۱۸].
مرحوم آیت اللّه بروجردی میفرمود: یکی از راههای شناخترجال، شناخت شخصیت شاگردان آنان است. و هر گاه مشاهده شد که اشخاصی همچون شیخ مفید از شخص معینی زیاد روایتنقل میکند و هرگز مذمّتی در حق او ندارد این به نوبه خود نشانه این است که آن شخص مورد وثوق و اطمینان است»[۲۲].
«دعای ندبه از دعاهای معتبری است که از ناحیهامام صادق (ع) نقل شده است و علما و محدثین به آن توجه داشتهاند و در آثارشان آن را نقل نمودهاند و برخی از فقها نیز به بخشهایی از این دعاتمسک کردهاند. ضمن آن که مضامین عالی موجود در دعا، حکایت صدور از ناحیهمعصوم دارد. در این رابطه تاکنون چند اثر به زیور طبع آراسته شده که برخی از آنها عبارتاند از:
حجیت سندی دعای ندبه، نوشته گروه تحقیقات اندیشه اعتقادات نقلی، انتشارات تا ظهورقم.
اما این دعا، با زیارت ندبه نیز متفاوت است. زیارت ندبه همان دعای آل یس است که امام مهدی (ع) در پاسخ به چگونه توجه یافتن به محضر ایشان آن را نقل فرمودهاند و این گونه شروع میشود: سْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ لَا لِأَمْرِ اللَّهِ تَعْقِلُونَ ... سلام علی آل یس ذلک هو الفضل المبین[۲۳]»[۲۴].
با کلیک بر «ادامه مطلب» پاسخ باز و با کلیک بر «نهفتن» بسته میشود:
