اصبغ بن نباته

از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
(تغییرمسیر از اصبغ بن نباته حنظلی)
این مدخل زیرشاخهٔ بحث اصحاب امام علی است. اصبغ بن نباته از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود: اصبغ بن نباته در حدیث - اصبغ بن نباته در تراجم و رجال - اصبغ بن نباته در تاریخ اسلامی - اصبغ بن نباته در نهج البلاغه - پرسش مرتبط ندارد
اصبغ بن نباته
تصویر قدیمی از مسجد کوفه
نام کاملاصبغ بن نباته
جنسیتمرد
کنیهأبو القاسم
لقب
از قبیلهبنی‌حنظله
از تیرهبنی مجاشع بن‌ دارم
محل زندگیکوفه
درگذشتکوفه
از اصحاب
حضور در جنگ
فعالیت‌های اوعضو شرطة‌الخمیس
مشخصات حدیثی
مشایخ او
راویان از او

آشنایی اجمالی

ابوالقاسم الأصبغ بن نباتة بن الحارث بن عمرو بن فاتک بن عامر بن مجاشع بن دارم[۱]، از تیره بنوحنظلة بن مالک، از قبیله بنی‌تمیم، اهل یمن[۲] و ساکن کوفه[۳]، از شرطة الخمیس[۴] و از اصحاب امام علی(ع)[۵] و امام حسن(ع)[۶] بود. وی از آن دو بزرگوار و امام حسین(ع) روایت کرده است. اصبغ دوران امام سجاد(ع) را نیز درک کرد. وی افزون بر امامان معصوم، از محدثانی همچون عمر بن الخطاب[۷]، سلمان فارسی[۸]، عبدالله بن عباس[۹]، محمد بن حنفیه[۱۰] حدیث آموخته و روایت کرده است. وی دارای شاگردان و راویانی نیز بوده که مشهورترین ایشان ابوحمزه ثمالی، ابوالجارود زیاد بن المنذر، مقاتل بن حیان می‌باشند[۱۱]. با توجه به شواهد، وی در طبقه دوم و سوم راویان جای می‌گیرد[۱۲].

درباره شخصیت اصبغ، میان علمای شیعه اختلافی در وثاقت ایشان وجود ندارد و بزرگانی چون نجاشی و شیخ طوسی بر منزلت وی تأکید کرده و او را از خواص اصحاب امیرالمؤمنین(ع) شمرده‌اند[۱۳]. در مقابل، برخی از رجالیان اهل سنت چون ابوبکر بن عیاش، ابن حبان، نسایی، ابن معین و ابن حجر وی را محدثی ضعیف و غیرموثق دانسته و مدعی شده‌اند که به دلیل تشیع[۱۴]، اعتقاد به رجعت[۱۵] و محبت بسیار به امام علی(ع)[۱۶] در روایت ضعیف و متروک الحدیث است[۱۷]. با این حال، رجالیانی از اهل سنت همچون عجلی او را توثیق کرده‌اند[۱۸]. طبق روایتی که در منابع نقل شده، اصبغ در جنگ‌های جمل[۱۹]، صفین[۲۰] و نهروان[۲۱] همراه امام علی(ع) بود و پیش از جنگ صفین به عنوان نماینده حضرت، نامه ایشان را برای معاویه برد. همچنین وی از معدود افرادی بود که پس از ضربت خوردن امام علی(ع) اجازه یافت بر بالین ایشان حضور یابد[۲۲].

تاریخ دقیق وفات وی معلوم نیست، ولی به تصریح قرائن تاریخی وی اندکی پس از درک دوره حکومت حجاج بن یوسف ثقفی[۲۳] در حدود سال ۸۰ هجری درگذشته است[۲۴]؛ کتاب مقتل الحسین(ع)[۲۵] و تدوین متونی چون عهدنامه مالک اشتر[۲۶] و وصیتنامه امام علی(ع) به محمد بن حنفیه[۲۷] نیز از آثار اوست[۲۸].[۲۹]

مشایخ در روایت

روایت‌کنندگان از او

فهرست راویان

جستارهای وابسته

منابع

  1. جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴
  2. قلیچ، رسول، مقاله «اصبغ بن نباته»، دانشنامه سیره نبوی ج۲

پانویس

  1. ↑ ر.ک: الطبقات الکبری، ج۶، ص۲۲۵؛ التاریخ الکبیر، ج۲، ص۳۵، ش۱۵۹۵
  2. ↑ رجال البرقی، ص۶.
  3. ↑ التاریخ الکبیر، ج۲، ص۳۵، ش۱۵۹۵.
  4. ↑ ر.ک: وقعة صفین، ص۴۰۶؛ رجال الکشی (اختیار معرفة الرجال)، ص۱۰۳، ش۱۶۵.
  5. ↑ رجال الطوسی، ص۵۷، ش۴۷۰.
  6. ↑ رجال الطوسی، ص۹۳، ش۹۱۹.
  7. ↑ ر.ک: تهذیب الکمال، ج۳، ص۳۰۸، ۵۳۷.
  8. ↑ ر.ک: بصائر الدرجات، ج۱، ص۴۹۷، ح۷.
  9. ↑ ر.ک: صدوق، الامالی، ص۳۶۷، ح۱۷.
  10. ↑ ر.ک: معانی الاخبار، ص۴۲، ح۴.
  11. ↑ ر.ک: تفسیر کنز الدقائق، ج۱، ص۴، ج۲، ص۱۸۸، ۲۴۵ و ۳۹۷، ج۳، ص۴۶۱، ج۴، ص۱۰۴، ج۹، ص۵۸، ۲۰۵ و ۵۹۳، ج۱۱، ص۲۳۹، ج۱۲، ص۲۲۸؛ تهذیب الکمال، ج۳، ص۳۰۸، ش۵۳۷.
  12. ↑ طبقات رجال الکافی، ص۷۴؛ الموسوعة الرجالیّة، ج۴، ص۷۴
  13. ↑ رجال النجاشی، ص۸، ش۵؛ طوسی، الفهرست، ص۳۷، ص۸۸، ش۱۱۹.
  14. ↑ "رمی بالرفض وکان شیعیاً تقریب التهذیب، ج۱، ص۱۰۷، ش۵۳۸؛ الطبقات الکبری، ج۶، ص۲۲۵.
  15. ↑ کوفی کان یقول بالرجعة؛ (ضعفاء العقیلی، ج۱، ص۱۲۹، ش۱۶).
  16. ↑ "فتن بحب علی فأتی بالطامات" المجروحین، ج۱، ص۱۷۳ - ۱۷۴.
  17. ↑ أبوبکر بن عیاش: "کذاب" میزان الاعتدال، ج۱، ص۲۷۱، ش۱۰۱۴.
    ابن حبان: "فتن بحب علی، فأتی بالطامات، فاستحق من أجلها الترک" المجروحین، ج۱، ص۱۷۴.
    نسائی: "متروک الحدیث" الضعفاء و المتروکین، ص۱۵۶، ش۶۴.
    یحیی بن معین: "لیس بشیء" الجرح و التعدیل، ج۲، ص۳۲۰.
    ابن حجر: "متروک؛ رمی بالرفض" تقریب التهذیب، ج۱، ص۱۰۷.
  18. ↑ الجرح و التعدیل، ج۲، ص۳۲۰، ش۱۲۱۳.
  19. ↑ ایضاح الاشتباه، ص۳۲.
  20. ↑ ایضاح الاشتباه، ص۳۲.
  21. ↑ کشف المحجه، ص۱۷۳ - ۱۷۴.
  22. ↑ ر.ک: طوسی، الامالی، ص۱۲۲، ح۱۹۱.
  23. ↑ حاکم ستمگر و خونریز منصوب از جانب مروائیان بر عراق از سال ۷۵-۹۵، ر.ک: بلاذری، ج۱۳، ص۳۷۴.
  24. ↑ ابوالعرب تمیمی، ج۱، ص۱۷۰؛ قاضی نعمان، ج۲، ص۲۹۰.
  25. ↑ ر.ک: الذریعة إلی تصانیف الشیعه، ج۲۲، ص۲۳، ش۵۸۳۸.
  26. ↑ طوسی، فهرست، ص۸۶؛ نجاشی، ص۸، متن آن در سیدرضی، نامه ۵۳، ۴۲۶-۴۴۵.
  27. ↑ طوسی، فهرست، ص۸۶؛ نجاشی، ص۸، متن آن در صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۳۸۴-۳۹۲؛ این وصیت شباهت زیادی با وصیت امام علی(ع) به امام حسن(ع) دارد، ر. ک: سید رضی، نامه ۳۱، ۴۰۶ – ۳۹۱.
  28. ↑ ر.ک: رجال النجاشی، ص۸، ش۵.
  29. ↑ قلیچ، رسول، مقاله «اصبغ بن نباته»، دانشنامه سیره نبوی ج۲، ص۹۷-۹۹؛ جوادی آملی، عبدالله، رجال تفسیری ج۴، ص۳۱۴-۳۲۷.
  30. ↑ موسوعة الحدیث
  31. ↑ موسوعة الحدیث
برگرفته از «https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=اصبغ_بن_نباته&oldid=1383794»