بحث:شهادت امام هادی
ترور و شهادت حضرت امام هادی(ع)
شیخانی گوید: علی عسکری (امام هادی(ع)) در اواخر حکومت معتز عباسی به وسیله سم به شهادت رسید[۱]، و طبری امامی گوید: ولی خدا در آخر حکومت معتزّ به وسیله سم به شهادت رسید[۲].
هنگامی که حضرت امام هادی(ع) در سال ۲۵۴ ه. ق به بیماریای مبتلا شدند که منتهی به مرگ آن حضرت شد، فرزند خود حضرت ابو محمد حسن عسکری(ع) را به حضورطلبیده و نور و حکمت و میراث انبیا را به وی اعطا کرده و بر امامت او تصریح نموده و در حضور عدّهای از اصحاب ثقه و مورد اعتماد خود به او وصیت نموده و از دنیا رفتند. آن حضرت در هنگام مرگ چهل سال داشته و در شهر سامرا در کشور عراق به خاک سپرده شدند، حضرت امام عسکری(ع) به تجهیز جنازه پدر بزرگوار خود پرداخته، غسل و کفن و نماز بر او انجام داده، جنازه آن حضرت را با گروه زیادی از مردم تشییع نموده و آن حضرت را در خانه خود همانجا که هماکنون مرقد شریف آن حضرت در سامرا است دفن نمودند؛ محلی که امروزه مسلمانان از جای جای ممالک اسلامی به جهت تبرّک، دعا و ابراز وفاداری به عهد رسول خدا(ص) برای زیارت آن روانه میشوند.
مسعودی مراسم تشییع حضرت امام هادی(ع) و جمع شدن مردم بسیار در خانه آن حضرت را اینگونه توصیف میکند: گروهی که هریک از آنها ادعا دارد که آن روز داخل خانه امام هادی(ع) شده بوده بر ما روایت کردند که در آن خانه گروهی از بنی هاشم از طالبیان و عبّاسیان، فرماندهان و دیگران، همچنین گروهی از شیعیان، گرد آمده، و هیچ کدام از آنها از امر جانشینی حضرت امام حسن عسکری(ع) اطلاعی نداشتند؛ چراکه این مطلب فقط به اطلاع اصحاب مورد اعتماد- که امام هادی(ع) در نزد آنها تصریح بر جانشینی امام حسن عسکری(ع) نموده بود- رسیده، کس دیگری از این قضیه اطلاع نداشت. حاضران حکایت میکنند که همه آنان در حال مصیبت و عزا بودند، که ناگاه از داخل خانه خادمی خارج شد و به خادم دیگر ندا در داد که: ای «بشر»، این نامه را بگیر و آن را به خانه امیر المؤمنین ببر و به فلان شخص بده و به او بگو که: این نامه حسن بن علی (امام حسن عسکری) است. این مطلب کنجکاوی مردم را برانگیخت. سپس یکی از درهای بالای رواق باز شده و خادمی سیاهپوست از آن خارج شد، سپس به دنبال او حضرت ابو محمد امام حسن عسکری(ع) سر برهنه و گریبان دریده در حالیکه لباس زیرین او سفید بود از در خارج شد.
چهره آن حضرت کاملا شبیه چهره پدر بزرگوارش بود. آن روز در خانه امام، پسران «متوکل» نیز حضور داشتند که بعضی از آنها دارای مقام ولایتعهدی نیز بودند. اما هیچکس باقی نماند مگر اینکه به احترام آن حضرت بر پا ایستاد. در این هنگام «ابو احمد محمد موفّق» به سمت آن حضرت رفت. امام حسن عسکری(ع) نیز به سمت او آمد و باهم معانقه نمودند. سپس به او گفت: پسر عمو خوش آمدی و در بین دو در رواق نشست، مردم نیز همه در برابر او بودند. قبل از اینکه آن حضرت از اندرونی خارج شود، خانه از شدت شلوغی و سر و صدا همچون بازار بود. اما هنگامی که امام حسن عسکری بیرون آمد و نشست مردم دست از صحبت برداشته، جز صدای سرفه و عطسه صدای دیگری نمیشنیدیم، در این هنگام کنیزی از خانه خارج شد و برای حضرت امام هادی(ع) شروع به مرثیهسرایی کرد. در اینجا بود که امام عسکری(ع) فرمودند: آیا اینجا کسی نیست که ما را از دست این زن ناآگاه خلاص کند؟ شیعیان به سمت آن زن رفته و او را به داخل خانه هدایت کردند.
سپس خادم دیگری از خانه خارج شد و در مقابل حضرت امام حسن عسکری ایستاد. امام حسن عسکری(ع) نیز برخاست و بر جنازه حضرت امام هادی(ع) نماز گزارد و سپس جنازه آن حضرت از خانه خارج گردید. امام عسکری(ع) نیز به همراه جنازه به حرکت پرداخت تا اینکه جنازه وارد خیابانی شد که در مقابل خانه «موسی بن بغا» قرار داشت. حضرت امام حسن عسکری(ع) قبل از اینکه جنازه برای مردم بیرون آورده شده، «معتمد» نیز بر آن نماز گذارد، بر آن نماز خوانده بود[۳]. آن حضرت در یکی از اطاقهای خانه خود به خاک سپرده شد[۴].
از اینروایت استفاده میشود: در میان جمعیت زیادی که در تشییع جنازه امام هادی(ع) شرکت کرده بودند، مردان دربار عبّاسی نیز فراوان به چشم میخوردند و این مطلب کاشف از مقام و منزلت بالا و تأثیر آن حضرت در میان امت و نقش بزرگی بود که آن حضرت در زمان حیات خود به آن قیام فرموده بود، گذشته از اینکه حضور ولیعهدان حکومت نیز چه بسا برای روپوش گذاشتن بر جنایت فجیعی بود که خلیفه عبّاسی بدان مبادرت ورزیده و با فرستادن سم و خوراندن آن به حضرت امام هادی(ع) دست به این جنایت هولناک آلوده بود[۵].
تاریخ شهادت امام(ع)
درباره سال شهادت امام هادی(ع)، به جز یکی دو نقل متفاوت در منابع شیعه و اهل سنت، قریب به اتفاق منابع، سال ۲۵۴ق را سال شهادت آن حضرت دانستهاند، اما در روز، ماه و سبب شهادت آن حضرت اختلاف است و روز دوشنبه سوم رجب[۶] یا سوم رجب (بدون اشاره به روز آن)[۷] شهرت دارد[۸].[۹]
پانویس
- ↑ الصّراط السّوی، ص۴۰۷.
- ↑ دلائل الامامه، ص۲۱۶.
- ↑ در روایت طبری، ج۷، ص۵۱۹ آمده است: ابو محمد پسر متوکل بر آن حضرت نماز گزارد.
- ↑ اثبات الوصیه، ص۲۰۶.
- ↑ حکیم، سید منذر، پیشوایان هدایت ج۱۳، ص ۱۲۸.
- ↑ طوسی، مصباح المتهجد، ص۸۱۹.
- ↑ ابن شهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، ج۴، ص۴۰۱.
- ↑ برای اطلاع بیشتر، ر.ک: یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۵۰۳؛ ابن شهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، ج۴، ص۴۰۱؛ اربلی، کشف الغمه، ج۲، ص۳۷۵؛ خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱۲، ص۵۷؛ سبط ابن جوزی، تذکرة الخواص، ص۳۲۳.
- ↑ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تاریخ اسلام بخش دوم ج۲، ص۲۱۱.