بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (۱۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = سوره | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[سوره کهف در علوم قرآنی]] - [[سوره کهف در معارف مهدویت]]| پرسش مرتبط = }} | |||
== مقدمه == | |||
داستان [[اصحاب کهف]]، آن غارنشینان [[یکتاپرستی]] که از [[نظام]] [[شرکآلود]] دقیانوس به [[غار]] [[پناهنده]] شده و پس از ۳۰۹ سال [[خواب]] در آن غار، پس از [[تغییر]] [[حکومت]] و زوال دقیانوس به [[شهر]] بازگشتند، در [[آیات]] ۹ تا۲۶ این [[سوره]] بازگو شده و نام سوره نیز برگرفته از همین آیات است. | |||
داستان [[ذوالقرنین]] و [[مسافرت]] [[حضرت موسی]] با [[حضرت خضر]] {{ع}} از فرازهای مهم دیگر این سوره است. | |||
داستان [[ | |||
واژه «کهف» شش بار در [[قرآن]] و در همین سوره استعمال شده است. | |||
این سوره با [[انذار]] و [[تبشیر]] به [[اعتقاد]] [[حق]] و [[عمل صالح]] [[دعوت]] میکند، هم چنان که از دو [[آیه]] اولش بوی این معنا استشمام میشود، و نیز از آیه آخر سوره که میفرماید: {{متن قرآن|فَمَنْ كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا}}<ref>«بگو: جز این نیست که من هم بشری چون شمایم (جز اینکه) به من وحی میشود که خدای شما خدایی یگانه است؛ پس هر کس به لقای پروردگارش امید دارد باید کاری شایسته کند و در پرستش پروردگارش هیچ کس را شریک نسازد» سوره کهف، آیه ۱۱۰.</ref>. | این سوره با [[انذار]] و [[تبشیر]] به [[اعتقاد]] [[حق]] و [[عمل صالح]] [[دعوت]] میکند، هم چنان که از دو [[آیه]] اولش بوی این معنا استشمام میشود، و نیز از آیه آخر سوره که میفرماید: {{متن قرآن|فَمَنْ كَانَ يَرْجُو لِقَاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صَالِحًا وَلَا يُشْرِكْ بِعِبَادَةِ رَبِّهِ أَحَدًا}}<ref>«بگو: جز این نیست که من هم بشری چون شمایم (جز اینکه) به من وحی میشود که خدای شما خدایی یگانه است؛ پس هر کس به لقای پروردگارش امید دارد باید کاری شایسته کند و در پرستش پروردگارش هیچ کس را شریک نسازد» سوره کهف، آیه ۱۱۰.</ref>. | ||
| خط ۲۰: | خط ۱۶: | ||
گفته شده: این سوره به طوری که از [[سیاق]] آیاتش استفاده میشود در [[مکه]] نازل شده است. اما بعضی از [[مفسران]] [[آیه]] {{متن قرآن|وَاصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ}}<ref>«و با آنان که پروردگار خویش را سپیدهدمان و در پایان روز به شوق لقای وی میخوانند خویشتنداری کن» سوره کهف، آیه ۲۸.</ref> را از مکی بودن استثناء کردهاند. | گفته شده: این سوره به طوری که از [[سیاق]] آیاتش استفاده میشود در [[مکه]] نازل شده است. اما بعضی از [[مفسران]] [[آیه]] {{متن قرآن|وَاصْبِرْ نَفْسَكَ مَعَ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ}}<ref>«و با آنان که پروردگار خویش را سپیدهدمان و در پایان روز به شوق لقای وی میخوانند خویشتنداری کن» سوره کهف، آیه ۲۸.</ref> را از مکی بودن استثناء کردهاند. | ||
==ویژگیهای [[سوره کهف]]== | == ویژگیهای [[سوره کهف]] == | ||
#دارای ۱۱۰ آیه به عدد [[کوفی]]، ۱۱۱ آیه به عدد [[بصری]]، ۱۰۵ آیه به عدد حجازی، ۱۰۶ آیه به عدد شامی، ۱۵۷۹ کلمه و ۶۴۶۰ یا ۶۵۵۰ حرف است. | # دارای ۱۱۰ آیه به عدد [[کوفی]]، ۱۱۱ آیه به عدد [[بصری]]، ۱۰۵ آیه به عدد حجازی، ۱۰۶ آیه به عدد شامی، ۱۵۷۹ کلمه و ۶۴۶۰ یا ۶۵۵۰ حرف است. | ||
#در [[ترتیب نزول]]، شصت و نهمین و در [[مصحف شریف]] هیجدهمین سوره است. | # در [[ترتیب نزول]]، شصت و نهمین و در [[مصحف شریف]] هیجدهمین سوره است. | ||
#از سورههای مکی به شمار میآید؛ جز [[آیات]] ۲۸، ۸۳ و ۱۰۱ که [[مدنی]] است. | # از سورههای مکی به شمار میآید؛ جز [[آیات]] ۲۸، ۸۳ و ۱۰۱ که [[مدنی]] است. | ||
#پیش از [[سوره نحل]] و پس از [[سوره غاشیه]] نازل شد. | # پیش از [[سوره نحل]] و پس از [[سوره غاشیه]] نازل شد. | ||
#از نظر کمّیت از سور مئین و شامل حدود نیم جزء از قرآن است. | # از نظر کمّیت از سور مئین و شامل حدود نیم جزء از قرآن است. | ||
==محتوای سوره کهف== | == محتوای سوره کهف == | ||
#داستان اصحاب کهف؛ | # داستان اصحاب کهف؛ | ||
#داستان [[حضرت موسی]] و [[حضرت خضر]]{{ع}}؛ | # داستان [[حضرت موسی]] و [[حضرت خضر]] {{ع}}؛ | ||
#داستان [[ذوالقرنین]] و [[یأجوج و مأجوج]]؛ | # داستان [[ذوالقرنین]] و [[یأجوج و مأجوج]]؛ | ||
# [[مبدأ و معاد]]<ref>سخاوی، علی بن محمد، جمال القراء و کمال | # [[مبدأ و معاد]]<ref>سخاوی، علی بن محمد، جمال القراء و کمال الاقراء، جلد۱،صفحه ۴۴۵؛ طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، جلد۱۳،صفحه ۲۳۶؛ رامیار، محمود، تاریخ قرآن، صفحه ۵۸۴؛ زرکشی، محمد بن بهادر، البرهان فی علوم القرآن(باحاشیه)، جلد۱،صفحه ۱۹۳؛ فیروز آبادی، محمد بن یعقوب، بصائرذوی التمییزفی لطائف الکتاب العزیز، جلد۱،صفحه ۲۹۷؛ مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، جلد۱۲،صفحه ۳۳۸و۳۳۵؛ جمعی از محققان، علوم القرآن عندالمفسرین، جلد۱،صفحه ۳۱۶؛ هاشم زاده هریسی، هاشم، شناخت سورههای قرآن، صفحه ۲۲۹؛ سیوطی، عبد الرحمان بن ابی بکر، الاتقان فی علوم القرآن، جلد۱،صفحه ۱۹۳و۴۱.</ref>.<ref>[[فرهنگنامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ص:۳۰۴۲.</ref> | ||
==[[فضیلت | == [[فضیلت]] سوره کهف == | ||
در [[فضیلت]] این [[سوره]] از [[نبی مکرم اسلام]]{{صل}} [[روایت]] شده: «هرکس این سوره را در [[شب جمعه]] قرائت نماید بین او وخانه [[خدا]] و پس از آن [[نورانی]] خواهد شد». | در [[فضیلت]] این [[سوره]] از [[نبی مکرم اسلام]] {{صل}} [[روایت]] شده: «هرکس این سوره را در [[شب جمعه]] قرائت نماید بین او وخانه [[خدا]] و پس از آن [[نورانی]] خواهد شد». | ||
از [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} روایت شده که فرمودند: «هیچ بندهای نیست که [[آیه]] (قل انّما انا [[بشر]] مثلکم... را تا آخر [[سوره کهف]]) بخواند جز اینکه برای او نوری کشیده شود از خوابگاهش تا [[خانه کعبه]] و چنانچه خود از [[اهل]] [[حرم]] است برای او نوری است تا [[بیت المقدس]]. | از [[امیرالمؤمنین]] {{ع}} روایت شده که فرمودند: «هیچ بندهای نیست که [[آیه]] (قل انّما انا [[بشر]] مثلکم... را تا آخر [[سوره کهف]]) بخواند جز اینکه برای او نوری کشیده شود از خوابگاهش تا [[خانه کعبه]] و چنانچه خود از [[اهل]] [[حرم]] است برای او نوری است تا [[بیت المقدس]]. | ||
[[پیامبر اسلام]]{{صل}} فرمودهاند: «سوره کهف در [[تورات]] به نام حائله معروف است؛ زیرا میان [[قاری]] خود و [[آتش]] حائل و مانع میشود». | [[پیامبر اسلام]] {{صل}} فرمودهاند: «سوره کهف در [[تورات]] به نام حائله معروف است؛ زیرا میان [[قاری]] خود و [[آتش]] حائل و مانع میشود». | ||
در روایت دیگری از ایشان وارد شده است: «آیا به شما خبر ندهم از سورهای که [[عظمت]] آن [[آسمان]] و [[زمین]] را پر کرده است و کسی که این سوره را بنویسد نیز عظمتی این چنین دارد و هر کس این سوره رادر [[روز جمعه]] قرائت نماید [[خداوند]] [[گناهان]] او را تا [[جمعه]] [[آینده]] میآمرزد.»... | در روایت دیگری از ایشان وارد شده است: «آیا به شما خبر ندهم از سورهای که [[عظمت]] آن [[آسمان]] و [[زمین]] را پر کرده است و کسی که این سوره را بنویسد نیز عظمتی این چنین دارد و هر کس این سوره رادر [[روز جمعه]] قرائت نماید [[خداوند]] [[گناهان]] او را تا [[جمعه]] [[آینده]] میآمرزد.»... | ||
از [[امام صادق]]{{ع}} نقل شده: «هر کس سوره کهف را در شبهای جمعه قرائت نماید، به [[مرگ]] [[شهادت]] از [[دنیا]] خواهد رفت یا اینکه خداوند او را [[شهید]] [[مبعوث]] خواهد کرد و در [[روز قیامت]] در صف [[شهدا]] خواهد بود». | از [[امام صادق]] {{ع}} نقل شده: «هر کس سوره کهف را در شبهای جمعه قرائت نماید، به [[مرگ]] [[شهادت]] از [[دنیا]] خواهد رفت یا اینکه خداوند او را [[شهید]] [[مبعوث]] خواهد کرد و در [[روز قیامت]] در صف [[شهدا]] خواهد بود». | ||
در [[روایات]] متعددی از [[پیامبر گرامی اسلام]]{{صل}} به قرائت ۱۰ آیه آخر سوره کهف و [[حفظ]] کردن آنها سفارش شده است و فرمودهاند: هر کس به این سفارش عمل کند از [[فتنه]] [[دجّال]] در [[امان]] خواهد ماند. | در [[روایات]] متعددی از [[پیامبر گرامی اسلام]] {{صل}} به قرائت ۱۰ آیه آخر سوره کهف و [[حفظ]] کردن آنها سفارش شده است و فرمودهاند: هر کس به این سفارش عمل کند از [[فتنه]] [[دجّال]] در [[امان]] خواهد ماند. | ||
برای این سوره در [[احادیث]] آثار و برکاتی ذکر شده است، مثل: جهت ادای [[قرض]]، [[ترس]] از دزد و بیخوابی، درمان درد ساق پا، بیدار شدن از [[خواب]] در [[ساعت]] معین، ایمن شدن از عقرب گزیدگی، [[آیات]] {{متن قرآن|وَإِنَّا لَجَاعِلُونَ مَا عَلَيْهَا صَعِيدًا جُرُزًا}}<ref>«و ما هر آنچه را بر آن (زمین) است خاکی سترون خواهیم کرد» سوره کهف، آیه ۸.</ref>،{{متن قرآن|أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحَابَ الْكَهْفِ وَالرَّقِيمِ كَانُوا مِنْ آيَاتِنَا عَجَبًا}}<ref>«آیا پنداشتهای که اصحاب کهف و رقیم از نشانههای ما (چیزی) شگرف بودهاند؟» سوره کهف، آیه ۹.</ref> این [[سوره]] جهت برطرف شدن تب<ref>سخاوی، علی بن محمد، جمال القراء و کمال | برای این سوره در [[احادیث]] آثار و برکاتی ذکر شده است، مثل: جهت ادای [[قرض]]، [[ترس]] از دزد و بیخوابی، درمان درد ساق پا، بیدار شدن از [[خواب]] در [[ساعت]] معین، ایمن شدن از عقرب گزیدگی، [[آیات]] {{متن قرآن|وَإِنَّا لَجَاعِلُونَ مَا عَلَيْهَا صَعِيدًا جُرُزًا}}<ref>«و ما هر آنچه را بر آن (زمین) است خاکی سترون خواهیم کرد» سوره کهف، آیه ۸.</ref>،{{متن قرآن|أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحَابَ الْكَهْفِ وَالرَّقِيمِ كَانُوا مِنْ آيَاتِنَا عَجَبًا}}<ref>«آیا پنداشتهای که اصحاب کهف و رقیم از نشانههای ما (چیزی) شگرف بودهاند؟» سوره کهف، آیه ۹.</ref> این [[سوره]] جهت برطرف شدن تب<ref>سخاوی، علی بن محمد، جمال القراء و کمال الاقراء، جلد۱،صفحه (۲۲۸-۲۲۹)؛ ابن بابویه، محمد بن علی، ثواب الاعمال، صفحه ۱۰۶؛ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القران، جلد۶،صفحه (۳۰۶-۳۰۷)؛ سیوطی، عبد الرحمان بن ابی بکر، لباب النقول فی اسباب النزول، جلد۴،صفحه ۲۰۹؛ متقی، علی بن حسام الدین، کنزالعمال، جلد۱، صفحه (۵۷۴-۵۷۸)؛ نوری، حسین بن محمد تقی، مستدرک الوسائل ومستنبط المسائل، جلد۴،صفحه ۲۹۵.</ref>.<ref>[[فرهنگنامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ص:۳۵۹۲.</ref> | ||
==اسامی [[سوره کهف]]== | == اسامی [[سوره کهف]] == | ||
نامهای دیگر سوره کهف به این قرار است: | نامهای دیگر سوره کهف به این قرار است: | ||
#'''[[اصحاب کهف]]:''' «کهف» در لغت به معنای [[پناهگاه]] است و به [[غار]] بزرگ نیز کهف میگویند؛ زیرا پناهگاه محکم و آسیبناپذیری است. چون داستان یک غار ویژه و غارنشینان آن، معروف به «اصحاب کهف» به طور مفصل و [[زیبا]] در این سوره بیان شده و این داستان یکی از شاهکارهای [[قرآن]] است و در جای دیگر قرآن نیامده، [[سوره]] به این اسم نامگذاری شده است. | # '''[[اصحاب کهف]]:''' «کهف» در لغت به معنای [[پناهگاه]] است و به [[غار]] بزرگ نیز کهف میگویند؛ زیرا پناهگاه محکم و آسیبناپذیری است. چون داستان یک غار ویژه و غارنشینان آن، معروف به «اصحاب کهف» به طور مفصل و [[زیبا]] در این سوره بیان شده و این داستان یکی از شاهکارهای [[قرآن]] است و در جای دیگر قرآن نیامده، [[سوره]] به این اسم نامگذاری شده است. | ||
#'''حائله:''' چون این سوره میان [[آتش جهنم]] و [[قاریان]] و عاملان بهآن مانع و حائل میشود «حائله» نام گرفته است<ref>فیروز آبادی، محمد بن یعقوب، بصائر ذوی التمییز فی لطائف الکتاب العزیز، صفحه ۲۹۷؛ سیوطی، عبدالرحمان بن ابی بکر، الاتقان فی علوم القرآن، جلد۱، صفحه ۱۹۳</ref>.<ref>فرهنگنامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم | # '''حائله:''' چون این سوره میان [[آتش جهنم]] و [[قاریان]] و عاملان بهآن مانع و حائل میشود «حائله» نام گرفته است<ref>فیروز آبادی، محمد بن یعقوب، بصائر ذوی التمییز فی لطائف الکتاب العزیز، صفحه ۲۹۷؛ سیوطی، عبدالرحمان بن ابی بکر، الاتقان فی علوم القرآن، جلد۱، صفحه ۱۹۳</ref>.<ref>[[فرهنگنامه علوم قرآنی (کتاب)|فرهنگ نامه علوم قرآنی]]، ص:۸۰۲.</ref> | ||
==جستارهای وابسته== | == جستارهای وابسته == | ||
*[[اصحاب کهف]] | {{مدخل وابسته}} | ||
* [[اصحاب کهف]] | |||
{{پایان مدخل وابسته}} | |||
==منابع== | == منابع == | ||
{{منابع}} | |||
# [[پرونده: 9030760879.jpg|22px]] [[فرهنگنامه علوم قرآنی (کتاب)|'''فرهنگنامه علوم قرآنی''']] | # [[پرونده: 9030760879.jpg|22px]] [[فرهنگنامه علوم قرآنی (کتاب)|'''فرهنگنامه علوم قرآنی''']] | ||
{{پایان منابع}} | |||
==پانویس== | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده: | [[رده:سورههای قرآن]] | ||