آدم (پیامبر): تفاوت میان نسخهها
جز (جایگزینی متن - '{{یادآوری پانویس}} ' به '') |
|||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
==[[سرگذشت آدم]]{{ع}}== | ==[[سرگذشت آدم]]{{ع}}== | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
* [[پرونده:13681048.jpg|22px]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']] | * [[پرونده:13681048.jpg|22px]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|'''دانشنامه نهج البلاغه ج۱''']] | ||
نسخهٔ ۱۸ نوامبر ۲۰۲۰، ساعت ۰۶:۵۲
متن این جستار آزمایشی و غیرنهایی است. برای اطلاع از اهداف و چشم انداز این دانشنامه به صفحه آشنایی با دانشنامه مجازی امامت و ولایت مراجعه کنید.
- اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:
- در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل آدم (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.
مقدمه
- حضرت آدم، اوّلین انسانی که خداوند آفرید. نسل بشر کنونی از آدم و همسرش "حوّا" است. به این جهت به افراد بشر "بنی آدم" میگویند.
- به گفته قرآن، خداوند آدم را از خاک آفرید و از روح خود در آن دمید و او را جانشین خود در روی زمین قرار داد. حضرت آدم نخستین پیامبر بود.
- در قرآن، به خلقت آدم و همسرش و به سکونتشان در بهشتِ نخستین و بیرون راندنشان از آنجا به روی زمین، وسوسه شیطان نسبت به او و ماجرای نزاع دو پسرش هابیل و قابیل، اشاره شده است. به آن حضرت، "آدم ابوالبشر" هم میگویند[۱].
آدم انسان نخستین
- حضرت آدم(ع) نخستین انسانی است که پا به جهان آفرینش گذاشت. او نیای همه انسانها و نخستین پیامبر الهی است. نام آدم در قرآن کریم ۲۵ مرتبه و در نهج البلاغه هشت مرتبه تکرار شده است."فَلَمَّا مَهَدَ أَرْضَهُ وَ أَنْفَذَ أَمْرَهُ اخْتَارَ آدَمَ خِیرَةً مِنْ خَلْقِهِ وَ جَعَلَهُ أَوَّلَ جِبِلَّتِهِ"[۲]. درباره کیفین آفرینش حضرت آدم(ع) نیز میفرماید: "آنگاه که خدای سبحان از زمین ناهموار و نرم و از آنجا که زمین شیرین بود و شورهزار، خاکی برگرفت و به آب بشست تا یکدست و خالص شد. پس نمناکش ساخت تا چسبنده شد و از آن پیکری ساخت دارای دارای اندامها و اعضا و مفاصل، و خشکش کرد تا خود را بگرفت چونان سفالینه؛ و تا مدتی معین و زمانی مشخص سختش گردانید. آنگاه از روح خود در آن بدمید. آن پیکر گلین که جان یافته بود، از جای برخاست که انسانی شده بود".[۳][۴].
- خداوند متعال خاک آدم(ع) را از مکانهای مختلف با خصوصیات متفاوت و متضاد برگزید تا طبیعت او طبیعتی معتدل و میانه باشد. سپس از روح خود در آن دمید و او را جان داد. دمیدن روح الهی در ضمیر آدم ویژگیهایی را در او به وجود آورد که لازمه رشد و تعالی فرزندان آدم شد. امام(ع) در این باره میفرماید: "(وجود) ذهنی که در کارها به جولانش درآورد و اندیشهای که با آن در امور تصرف کند و عضوهایی که مانند ابزارها به کارشان گیرد و نیروی شناختی که میان حق و باطل فرق نهد و طعمها و بوها و رنگها و چیزها را دریابد. معجونی سرشته از رنگهای گوناگون؛ برخی همانند یکدیگر و برخی مخالف و ضد یکدیگر، چون گرمی و سردی، تری و خشکی و اندوه و شادمانی[۵][۶].
- خداوند آدم(ع) و فرزندانش را جانشینان خود در زمین قرار داد و فرشتگان را بهدلیل عهدی که با او بسته بودند، امر کرد تا بر آدم سجده کنند و او را گرامی بدارند: "خداوند از فرشتگان خواست تا امانت بهجای آورند و به وصیّت او وفا کنند و در برابر آدم به سجده درآیند و کرامت و برتری او را به جان پذیرا شوند؛ و چنین فرمود:بر آدم سجده برید"[۷][۸].
- سجده فرشتگان به معنای عبادتِ آدم(ع) نبود، زیرا که تنها خداوند شایسته عبادت و پرستش است، بلکه خداوند بدینوسیله بر کرامت و عظمت انسان تأکید میورزد. همانگونه که در پاسخ سؤال فرشتگان به چرایی آفرینش آدم به آنها میگوید: من میدانم آنچه را شما نمیدانید"[۹][۱۰].
آفرینش آدم از خاک
تسویه آدم و دمیدن روح در او
آفرینش آدم و فرضیه تکامل
همسر آدم (حوا)
تکثیر نسل آدم و اولاد وی
خلافت آدم
فرشتگان و آفرینش آدم
آموزش اسما به آدم و عرضه آن بر فرشتگان
سجده فرشتگان برای آدم (ع)
سجده نکردن ابلیس برای آدم
دین حضرت آدم(ع)
سرگذشت آدم(ع)
منابع
جستارهای وابسته
منبعشناسی جامع دین
پانویس
- ↑ محدثی، جواد، فرهنگنامه دینی، ص۱۴.
- ↑ پس آنگاه که زمینش را بگسترد و فرمانش را صادر کرد، آدم را از میان همه آفریدگانش برگزید و او را نخستین انسان در بوستان خلقت مقرّر فرمود؛ نهج البلاغه، خطبه ۹۰
- ↑ نهج البلاغه، خطبه ۱، «ثُمَّ جَمَعَ سُبْحَانَهُ مِنْ حَزْنِ الْأَرْضِ وَ سَهْلِهَا وَ عَذْبِهَا وَ سَبَخِهَا تُرْبَةً سَنَّهَا بِالْمَاءِ حَتَّی خَلَصَتْ وَ لَاطَهَا بِالْبِلَّةِ حَتَّی لَزَبَتْ فَجَبَلَ مِنْهَا صُورَةً ذَاتَ أَحْنَاءٍ وَ وُصُولٍ وَ أَعْضَاءٍ وَ فُصُولٍ أَجْمَدَهَا حَتَّی اسْتَمْسَکَتْ وَ أَصْلَدَهَا حَتَّی صَلْصَلَتْ لِوَقْتٍ مَعْدُودٍ وَ أَمَدٍ [أَجَلٍ] مَعْلُومٍ ثُمَّ نَفَخَ فِیهَا مِنْ رُوحِهِ فَتَمَثَّلَتْ إِنْسَاناً»
- ↑ دانشنامه نهج البلاغه، ج۱، ص ۴۴.
- ↑ نهج البلاغه، خطبه ۱؛ «ذَا أَذْهَانٍ یُجِیلُهَا وَ فِکَرٍ یَتَصَرَّفُ بِهَا وَ جَوَارِحَ یَخْتَدِمُهَا وَ أَدَوَاتٍ یُقَلِّبُهَا وَ مَعْرِفَةٍ یَفْرُقُ بِهَا بَیْنَ الْحَقِّ وَ الْبَاطِلِ وَ الْأَذْوَاقِ وَ الْمَشَامِّ وَ الْأَلْوَانِ وَ الْأَجْنَاسِ مَعْجُوناً بِطِینَةِ الْأَلْوَانِ الْمُخْتَلِفَةِ وَ الْأَشْبَاهِ الْمُؤْتَلِفَةِ وَ الْأَضْدَادِ الْمُتَعَادِیَةِ وَ الْأَخْلَاطِ الْمُتَبَایِنَةِ مِنَ الْحَرِّ وَ الْبَرْدِ وَ الْبَلَّةِ وَ الْجُمُودِ وَ الْمَسَاءَةِ وَ السُّرُورِ»
- ↑ دانشنامه نهج البلاغه، ج۱، ص ۴۴.
- ↑ نهج البلاغه، خطبه ۱، «وَ اسْتَأْدَی اللَّهُ سُبْحَانَهُ الْمَلَائِکَةَ وَدِیعَتَهُ لَدَیْهِمْ وَ عَهْدَ وَصِیَّتِهِ إِلَیْهِمْ فِی الْإِذْعَانِ بِالسُّجُودِ لَهُ وَ الْخُنُوعِ لِتَکْرِمَتِهِ فَقَالَ سُبْحَانَهُ لَهُمْ ﴿اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ﴾؛ و (یاد کنید) آنگاه را که به فرشتگان گفتیم: برای آدم فروتنی کنید، همه فروتنی کردند جز ابلیس که سرباز زد و سرکشی کرد و از کافران شد؛ سوره بقره، آیه ۳۴.»
- ↑ دانشنامه نهج البلاغه، ج۱، ص ۴۴.
- ↑ سوره بقره، آیه:۳۰.
- ↑ دانشنامه نهج البلاغه، ج۱، ص ۴۴.