حسن بن صالح بن حی: تفاوت میان نسخه‌ها

[[ابوالفرج اصفهانی]] <ref>علی بن حسین ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطّالبیّین، ص ۲۶۸ـ۲۸۴.</ref> در شرح حال عیسی بن زید بن علی مطالبی درباره مناسبات حسن بن صالح با عیسی بن زید ذکر کرده است که از آن چنین برمی‌آید که آن دو سالی با هم به [[سفر]] [[حج]] رفته‌اند و در آنجا از [[سفیان ثوری]] [[محدّث]] معروف مسئله مورد اختلافی را پرسیده‌اند. ابوالفرج اصفهانی وفات حسن بن صالح را دو ماه پس از [[مرگ]] عیسی بن زید گفته است.

[[ابن حجر عسقلانی]] <ref>ابن حجر عسقلانی، تهذیب التهذیب، ج ۲، ص ۲۸۵ـ۲۸۹.</ref> درباره حسن بن صالح بن حیّ مطالب زیادی ذکر کرده است. او نیز "حیّ" را همان "حیّان" می‌‌داند و [[نسب]] او را از حیّان (حیّان بن شُفَّی بن هُنَیّبن رافع الهَمْدانی الثَّوْری) می‌‌آورد و از قول بُخاری می‌‌گوید که "حیّ" [[لقب]] است. به گفته ابن حجر عسقلانی به نقل از ابونُعَیم و بُخاری و دیگران، [[سال]] [[وفات]] او ۱۶۷ است نه ۱۶۹. [[ابن حجر]] از عقیده "[[قیام به سیف]]" که مایه [[طعن]] او نزد بعضی از [[محدّثان]] است [[دفاع]] کرده و گفته است که مقصود از "[[خروج با شمشیر]]" [[قیام]] بر [[والیان]] و ائمه [[ستمکار]] است؛ و این عقیده علمای [[سلف]] بوده است. امّا چون مضرّات آن را از فواید آن بیشتر دیدند این عقیده را ترک کردند. ولی این عقیده سبب طعن کسی که [[عدالت]] او [[ثابت]] شده است و به [[حفظ]] [[روایت]] و [[اتقان]] و [[ورع]] کامل متصف است (یعنی حسن بن صالح) نمی‌شود. اما اینکه او به نماز جمعه نمی‌رفته برای آن بوده است که [[نماز]] را پشت سر [[فاسق]] جایز نمی‌دیده و [[ولایت امام]] فاسق را درست نمی‌دانسته است. به هرحال، ابن حجر او را "[[امام]] [[مجتهد]]" می‌‌داند. حسن بن صالح در کتب [[امامیه]]، به [[جهت]] [[زیدی]] بُتْری بودنش، مطرود است. [[شیخ طوسی]] در کتاب تهذیب <ref>محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، ج ۱، ص ۴۰۸.</ref> در "باب المیاه و احکام‌ها" روایتی نقل می‌‌کند که [[راوی]] آن حسن بن صالح است، و می‌‌گوید که این شخص "زیدی بُتری" است و هر روایتی که مختصّ او باشد متروک العمل است <ref>[[ابوالقاسم خوئی]]، معجم رجال الحدیث، ج ۴، ص ۳۶۲.</ref>. [[نجاشی]] از شخصی به نام [[حسن بن صالح]] احول نام برده که از [[مردم کوفه]]، و صاحب [[کتابی]] بوده است. بعضی او را با همین حسن بن صالح بن [[حیّ]] یکی دانسته‌اند <ref>برای اطلاع بیشتر درباره دیگر [[رجال]] و زعمای [[بتریّه]] [[رجوع]] کنید به کتب رجال [[شیعه]].</ref>.<ref>[[عباس زریاب خویی|زریاب خویی، عباس]]، [[بتریه (مقاله)|مقاله «بتریه»]]، [[دانشنامه جهان اسلام (کتاب)|دانشنامه جهان اسلام]]، ج۱، ص: ۴۷۶.</ref>