بدون خلاصۀ ویرایش
(←منابع) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
}} | }} | ||
[[حضرت فاطمه]] {{س}} اسامی، [[القاب حضرت فاطمه|القاب]] و [[کنیههای حضرت فاطمه|کنیههای]] متعددی دارد که هر کدام، توصیفکنندۀ ابعادی از شخصیت معنوی و مادی ایشان است. برخی از این نامها عبارتاند از: فاطمه، صدیقه، مبارکه، | [[حضرت فاطمه]] {{س}} اسامی، [[القاب حضرت فاطمه|القاب]] و [[کنیههای حضرت فاطمه|کنیههای]] متعددی دارد که هر کدام، توصیفکنندۀ ابعادی از شخصیت معنوی و مادی ایشان است. برخی از این نامها عبارتاند از: فاطمه، صدیقه، مبارکه، طاهره، زکیه، راضیه، مرضیه، محدثه و زهرا. | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
[[حضرت فاطمه]] {{س}} اسامی، [[القاب]] و کنیههای بیشماری دارند که هر کدام، توصیفکنندۀ ابعادی از | [[حضرت فاطمه]] {{س}} اسامی، [[القاب]] و کنیههای بیشماری دارند که هر کدام، توصیفکنندۀ ابعادی از شخصیت معنوی و مادی ایشان است. برخی از این نامها را [[خداوند]] تعیین کرده و بعضی دیگر را [[برگزیدگان خدا]]. [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: [[فاطمه]] {{س}} نزد خداوند، نُه نام دارد: فاطمه، [[صدیقه]]، [[مبارکه]]، طاهره، [[زکیه]]، [[راضیه]]، [[مرضیه]]، [[محدثه]] و زهرا. او فاطمه {{س}} نامیده شد چون [[بریده]] شده از بدیهاست. اگر علی {{ع}} نبود، برای او همشأنی پیدا نمیشد<ref>{{متن حدیث|قال الصدوق: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى بْنِ الْمُتَوَكِّلِ، قَالَ: حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ السَّعْدَآبَادِيُّ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الْبَرْقِيِّ، قَالَ: حَدَّثَنِي عَبْدُ الْعَظِيمِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْحَسَنِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنِي الْحَسَنُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُونُسَ عَنْ يُونُسَ بْنِ ظَبْيَانَ، قَالَ: قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ الصَّادِقُ {{ع}}: لِفَاطِمَةَ {{س}} تِسْعَةُ أَسْمَاءٍ عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ: فَاطِمَةُ وَ الصِّدِّيقَةُ وَ الْمُبَارَكَةُ وَ الطَّاهِرَةُ وَ الزَّكِيَّةُ وَ الرَّضِيَّةُ وَ الْمَرْضِيَّةُ وَ الْمُحَدَّثَةُ وَ الزَّهْرَاءُ، ثُمَّ قَالَ: تَدْرِي لِأَيِّ شَيْءٍ سُمِّيَتْ فَاطِمَةَ {{س}}؟ قُلْتُ: أَخْبِرْنِي يَا سَيِّدِي، قَالَ: فُطِمَتْ مِنَ الشَّرِّ، قَالَ ثُمَّ قَالَ: لَوْ لَا أَنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ {{ع}} تَزَوَّجَهَا لَمَا كَانَ لَهَا كُفْوٌ عَلَى وَجْهِ الْأَرْضِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ آدَمُ فَمَنْ دُونَهُ}}؛ شیخ صدوق، امالی، ص۵۹۲، ح۱۸؛ علل الشرایع، ص۱۷۱؛ اعلامالوری، ص۱۴۸.</ref>. [[علامه مجلسی]] در شرح این [[حدیث]] فرمود: صدیقه یعنی [[معصومه]]؛ مبارکه یعنی صاحب [[برکت]] در [[علم]] و فضل و [[کمالات]] و [[معجزات]] و [[اولاد]] کرام؛ طاهره یعنی [[پاکیزه]] از صفات [[نقص]]؛ زکیه یعنی نمو کننده در کمالات و [[خیرات]]؛ راضیه یعنی [[راضی]] به قضای [[حق تعالی]]؛ مرضیه یعنی [[پسندیده]] [[خدا]] و [[دوستان]] خدا؛ محدثه یعنی [[فرشته]] با او سخن میگفت و [[زهرا]] یعنی [[نورانی]] به [[نور]] صوری و [[معنوی]]<ref>منتهی الآمال، ج۱، ص۲۵۲.</ref>.<ref>[[حیدر مظفری ورسی|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)|مادران چهارده معصوم]]، ص۹۳؛ [[محمد هادی یوسفی غروی|یوسفی غروی، محمد هادی]]، [[فرهنگ شهادت معصومین ج۱ (کتاب)|فرهنگ شهادت معصومین ج۱]]، ص۲۷۳.</ref> | ||
== علت نامگذاری به فاطمه == | == علت نامگذاری به فاطمه == | ||
فاطمه، در لغت به معنای [[قطع]] کننده، جدا کننده و نگهدارنده است. در مورد [[وجه]] تسمیه [[حضرت زهرا]] {{س}} به این نام نکاتی گفته شده است، از جمله اینکه به واسطۀ ایشان [[شیعیان]] او از [[آتش جهنم]] جدا شده و دورند<ref>ر.ک: [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۲]]، ص۶۰۲-۶۰۴.</ref>. | فاطمه، در لغت به معنای [[قطع]] کننده، جدا کننده و نگهدارنده است. در مورد [[وجه]] تسمیه [[حضرت زهرا]] {{س}} به این نام نکاتی گفته شده است، از جمله اینکه به واسطۀ ایشان [[شیعیان]] او از [[آتش جهنم]] جدا شده و دورند<ref>ر.ک: [[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۲]]، ص۶۰۲-۶۰۴.</ref>. | ||
امام صادق {{ع}} میفرماید: اگر نام دخترانتان را فاطمه نهادید، به احترام فاطمه او را کتک نزنید و به او بی احترامی ننمایید. [[سخن]] حضرت به سَکونی چنین است: {{متن حدیث|أَمَّا إِذَا سَمَّيْتَهَا فَاطِمَةَ فَلَا تَسُبَّهَا وَ لَا تَلْعَنْهَا وَ لَا تَضْرِبْهَا}}<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۴۸.</ref>: “هرگاه نام دخترت را فاطمه نهادی، او را [[دشنام]] مده و [[لعن]] منما و او را مزن”<ref>[[علی اکبر ذاکری|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه (کتاب)|درآمدی بر سیره معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه]]، ص۲۳۶؛ [[منیره شریعتجو|شریعتجو، منیره]]، [[حضرت فاطمه (مقاله)|حضرت فاطمه]]، [[فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱]]، ص۳۱۴-۳۱۵.</ref>. | امام صادق {{ع}} میفرماید: اگر نام دخترانتان را فاطمه نهادید، به احترام فاطمه او را کتک نزنید و به او بی احترامی ننمایید. [[سخن]] حضرت به سَکونی چنین است: {{متن حدیث|أَمَّا إِذَا سَمَّيْتَهَا فَاطِمَةَ فَلَا تَسُبَّهَا وَ لَا تَلْعَنْهَا وَ لَا تَضْرِبْهَا}}<ref>محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۶، ص۴۸.</ref>: “هرگاه نام دخترت را فاطمه نهادی، او را [[دشنام]] مده و [[لعن]] منما و او را مزن”<ref>[[علی اکبر ذاکری|اکبر ذاکری، علی]]، [[درآمدی بر سیره معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه (کتاب)|درآمدی بر سیره معصومان در کتابهای چهارگانه شیعه]]، ص۲۳۶؛ [[منیره شریعتجو|شریعتجو، منیره]]، [[حضرت فاطمه زهرا (مقاله)|حضرت فاطمه زهرا]]، [[فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱]]، ص۳۱۴-۳۱۵.</ref>. | ||
== | == نامها در احادیث == | ||
# [[صدوق]] به سند خود از امام صادق {{ع}} از پدرش [[امام باقر]] {{ع}} [[روایت]] کرده است که فرمود: [[رسول اکرم]] {{صل}} به فاطمه {{س}} فرمود: ای فاطمه! آیا میدانی، چرا فاطمه نامیده شدهای؟ علی {{ع}} که در مجلس حاضر بود پرسید: ای فرستاده خدای متعال! چرا چنین نامیده شده است؟ آن حضرت فرمود: زیرا او و شیعیانش از [[آتش دوزخ]]، بریده شدهاند<ref>{{متن حدیث|و قال أيضاً: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ: حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَلَوِيَّةَ الْأَصْبَهَانِيُّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ الثَّقَفِيِّ عَنْ جَنْدَلِ بْنِ وَالِقٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ الْبَصْرِيُّ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ {{عم}} قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}: يَا فَاطِمَةُ أَ تَدْرِينَ لِمَ سُمِّيتِ فَاطِمَةَ؟ فَقَالَ عَلِيٌّ {{ع}}: يَا رَسُولَ اللَّهِ لِمَ سُمِّيَتْ؟ قَالَ: لِأَنَّهَا فُطِمَتْ هِيَ وَ شِيعَتُهَا مِنَ النَّارِ}}؛ علل الشرایع، ج۱، ص۱۷۹، ح۵.</ref>. | # [[صدوق]] به سند خود از امام صادق {{ع}} از پدرش [[امام باقر]] {{ع}} [[روایت]] کرده است که فرمود: [[رسول اکرم]] {{صل}} به فاطمه {{س}} فرمود: ای فاطمه! آیا میدانی، چرا فاطمه نامیده شدهای؟ علی {{ع}} که در مجلس حاضر بود پرسید: ای فرستاده خدای متعال! چرا چنین نامیده شده است؟ آن حضرت فرمود: زیرا او و شیعیانش از [[آتش دوزخ]]، بریده شدهاند<ref>{{متن حدیث|و قال أيضاً: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ: حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَلَوِيَّةَ الْأَصْبَهَانِيُّ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مُحَمَّدٍ الثَّقَفِيِّ عَنْ جَنْدَلِ بْنِ وَالِقٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُمَرَ الْبَصْرِيُّ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ {{عم}} قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ {{صل}}: يَا فَاطِمَةُ أَ تَدْرِينَ لِمَ سُمِّيتِ فَاطِمَةَ؟ فَقَالَ عَلِيٌّ {{ع}}: يَا رَسُولَ اللَّهِ لِمَ سُمِّيَتْ؟ قَالَ: لِأَنَّهَا فُطِمَتْ هِيَ وَ شِيعَتُهَا مِنَ النَّارِ}}؛ علل الشرایع، ج۱، ص۱۷۹، ح۵.</ref>. | ||
# [[صدوق]] از [[جعفر بن محمد بن عمار]] و او از پدرش [[روایت]] کرده است که گفت: از [[امام صادق]] {{ع}} درباره نامگذاری [[فاطمه]] {{س}} به اسم [[زهرا]] پرسیدم، [[حضرت]] فرمود: زیرا هر گاه در [[محراب]] [[عبادت]] میایستاد، نورش برای [[آسمانیان]] مثل درخشش [[نور]] [[ستارگان]] بر [[اهل]] [[زمین]]، میدرخشید<ref>{{متن حدیث|و قال أيضاً: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ إِسْحَاقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ يَحْيَى الْجَلُودِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زَكَرِيَّا الْجَوْهَرِيُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} عَنْ فَاطِمَةَ لِمَ سُمِّيَتِ الزَّهْرَاءَ؟ فَقَالَ لِأَنَّهَا كَانَتْ إِذَا قَامَتْ فِي مِحْرَابِهَا زَهَرَ نُورُهَا لِأَهْلِ السَّمَاءِ كَمَا تَزْهَرُ نُورُ الْكَوَاكِبِ لِأَهْلِ الْأَرْضِ}}؛ علل الشرایع، ج۱، ص۱۸۱، ح۳.</ref>. | # [[صدوق]] از [[جعفر بن محمد بن عمار]] و او از پدرش [[روایت]] کرده است که گفت: از [[امام صادق]] {{ع}} درباره نامگذاری [[فاطمه]] {{س}} به اسم [[زهرا]] پرسیدم، [[حضرت]] فرمود: زیرا هر گاه در [[محراب]] [[عبادت]] میایستاد، نورش برای [[آسمانیان]] مثل درخشش [[نور]] [[ستارگان]] بر [[اهل]] [[زمین]]، میدرخشید<ref>{{متن حدیث|و قال أيضاً: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ إِسْحَاقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، قَالَ: حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ يَحْيَى الْجَلُودِيُّ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زَكَرِيَّا الْجَوْهَرِيُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} عَنْ فَاطِمَةَ لِمَ سُمِّيَتِ الزَّهْرَاءَ؟ فَقَالَ لِأَنَّهَا كَانَتْ إِذَا قَامَتْ فِي مِحْرَابِهَا زَهَرَ نُورُهَا لِأَهْلِ السَّمَاءِ كَمَا تَزْهَرُ نُورُ الْكَوَاكِبِ لِأَهْلِ الْأَرْضِ}}؛ علل الشرایع، ج۱، ص۱۸۱، ح۳.</ref>. | ||
# صدوق با واسطه از [[اسحاق بن جعفر]] نقل کرده است: امام صادق {{ع}} فرمود: [[حضرت فاطمه]] {{س}} از اینرو [[محدثه]] نامیده شده که [[فرشتگان]] از [[آسمان]]، بر ایشان فرود میآمدند و مثل [[حضرت مریم]] {{س}}، او را فرا خوانده، به [[سخن گفتن]] با وی مینشستند و میگفتند: ای فاطمه! [[خدای متعال]]، تو را برگزید و [[پاکیزه]] ساخت و بر [[زنان]] [[جهان]] [[برتری]] بخشید. ای فاطمه! از پروردگارت [[اطاعت]] نما و [[سجده]] کن و با [[نمازگزاران]] [[نماز]] بگزار. آنگاه حضرت فاطمه {{س}} با آنان | # صدوق با واسطه از [[اسحاق بن جعفر]] نقل کرده است: امام صادق {{ع}} فرمود: [[حضرت فاطمه]] {{س}} از اینرو [[محدثه]] نامیده شده که [[فرشتگان]] از [[آسمان]]، بر ایشان فرود میآمدند و مثل [[حضرت مریم]] {{س}}، او را فرا خوانده، به [[سخن گفتن]] با وی مینشستند و میگفتند: ای فاطمه! [[خدای متعال]]، تو را برگزید و [[پاکیزه]] ساخت و بر [[زنان]] [[جهان]] [[برتری]] بخشید. ای فاطمه! از پروردگارت [[اطاعت]] نما و [[سجده]] کن و با [[نمازگزاران]] [[نماز]] بگزار. آنگاه حضرت فاطمه {{س}} با آنان گفتوگو میکرد و آنان نیز با او، همسخن میگشتند. شبی آن حضرت از فرشتگان پرسید: آیا سروَر زنان جهان، [[مریم دختر عمران]] نیست؟ فرشتگان پاسخ دادند: [[مریم]] [[سرور زنان]] [[زمان]] خود بود؛ در حالی که [[خداوند]]، تو را سرور زنان زمان خودت و زمان او و سرور زنان اولین و آخرین قرار داده است<ref>{{متن حدیث|و قال أيضاً: حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ الْقَطَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ السُّكَّرِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَكَرِيَّا الْجَوْهَرِيِّ، قَالَ: حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ وَاقِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى بْنِ زَيْدِ بْنِ عَلِيٍّ، قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ {{ع}} يَقُولُ: إِنَّمَا سُمِّيَتْ فَاطِمَةُ {{س}} مُحَدَّثَةً لِأَنَّ الْمَلَائِكَةَ كَانَتْ تَهْبِطُ مِنَ السَّمَاءِ فَتُنَادِيهَا كَمَا تُنَادِي مَرْيَمَ بِنْتَ عِمْرَانَ، فَتَقُولُ: يَا فَاطِمَةُ اللَّهُ اصْطَفاكِ وَ طَهَّرَكِ وَ اصْطَفاكِ عَلى نِساءِ الْعالَمِينَ، يَا فَاطِمَةُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَ اسْجُدِي وَ ارْكَعِي مَعَ الرَّاكِعِينَ، فَتُحَدِّثُهُمْ وَ يُحَدِّثُونَهَا، فَقَالَتْ لَهُمْ ذَاتَ لَيْلَةٍ: أَ لَيْسَتِ الْمُفَضَّلَةُ عَلَى نِسَاءِ الْعَالَمِينَ مَرْيَمَ بِنْتَ عِمْرَانَ؟ فَقَالُوا: إِنَّ مَرْيَمَ كَانَتْ سَيِّدَةَ نِسَاءِ عَالَمِهَا، وَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ جَعَلَكِ سَيِّدَةَ نِسَاءِ عَالَمِكِ وَ عَالَمِهَا وَ سَيِّدَةَ نِسَاءِ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ}}؛ علل الشرایع، ج۱، ص۱۸۲، ح۱.</ref>.<ref>[[محمد هادی یوسفی غروی|یوسفی غروی، محمد هادی]]، [[فرهنگ شهادت معصومین ج۱ (کتاب)|فرهنگ شهادت معصومین ج۱]]، ص۲۷۳.</ref> | ||
== معنای نامهای دیگر زهرا {{س}} == | == معنای نامهای دیگر زهرا {{س}} == | ||
نامها نشانه است و نامگذاری، نوعی [[تشخص]] و نشانهگذاری است. [[لقب]] هم عنوانی گویا از [[مدح]] و [[ذم]] افراد است که ریشه در نهاد و عملکرد وی دارد. [[کنیهها]] هم جایگزین نامها هستند که منشأ آنها نامهای | نامها نشانه است و نامگذاری، نوعی [[تشخص]] و نشانهگذاری است. [[لقب]] هم عنوانی گویا از [[مدح]] و [[ذم]] افراد است که ریشه در نهاد و عملکرد وی دارد. [[کنیهها]] هم جایگزین نامها هستند که منشأ آنها نامهای پدر، مادر، فرزند، خواهر، [[برادر]] و مانند آنهاست. نامگذاری از ابتدای [[آفرینش]] از سنتهای جاری و ساری در بین [[مردم]] بوده است. برخی از نامها زمینی و بعضی آسمانی و منتخب [[خداوند]] هستند. به تصریح [[قرآن مجید]]، خداوند بر بعضی از اولیای خود نام نهاده مانند [[آدم]]، [[عیسی]] و [[یحیی]] {{عم}}<ref>{{متن قرآن|وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُوا أَتَجْعَلُ فِيهَا مَنْ يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ * وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلَائِكَةِ فَقَالَ أَنْبِئُونِي بِأَسْمَاءِ هَؤُلَاءِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ * قَالُوا سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا إِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا إِنَّكَ أَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ * قَالَ يَا آدَمُ أَنْبِئْهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ فَلَمَّا أَنْبَأَهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ غَيْبَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَأَعْلَمُ مَا تُبْدُونَ وَمَا كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ * وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ أَبَى وَاسْتَكْبَرَ وَكَانَ مِنَ الْكَافِرِينَ * وَقُلْنَا يَا آدَمُ اسْكُنْ أَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ وَكُلَا مِنْهَا رَغَدًا حَيْثُ شِئْتُمَا وَلَا تَقْرَبَا هَذِهِ الشَّجَرَةَ فَتَكُونَا مِنَ الظَّالِمِينَ * فَأَزَلَّهُمَا الشَّيْطَانُ عَنْهَا فَأَخْرَجَهُمَا مِمَّا كَانَا فِيهِ وَقُلْنَا اهْبِطُوا بَعْضُكُمْ لِبَعْضٍ عَدُوٌّ وَلَكُمْ فِي الْأَرْضِ مُسْتَقَرٌّ وَمَتَاعٌ إِلَى حِينٍ * فَتَلَقَّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِمَاتٍ فَتَابَ عَلَيْهِ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ}} «و (یاد کن) آنگاه را که پروردگارت به فرشتگان فرمود: میخواهم جانشینی در زمین بگمارم، گفتند: آیا کسی را در آن میگماری که در آن تباهی میکند و خونها میریزد در حالی که ما تو را با سپاس، به پاکی میستاییم و تو را پاک میشمریم؛ فرمود: من چیزی میدانم که شما نمیدانید * و همه نامها را به آدم آموخت سپس آنان را بر فرشتگان عرضه کرد و گفت: اگر راست میگویید نامهای اینان را به من بگویید * گفتند: پاکاکه تویی! ما دانشی جز آنچه تو به ما آموختهای، نداریم، بیگمان تویی که دانای فرزانهای * فرمود: ای آدم! آنان را از نامهای اینان آگاه ساز! و چون آنان را از نامهای اینان آگاهانید فرمود: آیا به شما نگفته بودم که من نهان آسمانها و زمین را میدانم و از آنچه آشکار میکنید و پوشیده میداشتید آگاهم؟ * و (یاد کنید) آنگاه را که به فرشتگان گفتیم: برای آدم فروتنی کنید، همه فروتنی کردند جز ابلیس که سرباز زد و سرکشی کرد و از کافران شد * و گفتیم: ای آدم! تو و همسرت در بهشت جای گیرید و از (نعمتهای) آن، از هر جا خواهید فراوان بخورید اما به این درخت نزدیک نشوید که از ستمگران گردید * شیطان، آنان را از آن فرو لغزاند و از جایی که بودند بیرون راند و ما گفتیم: فرود آیید دشمن یکدیگر! و در زمین تا روزگاری، آرامشگاه و برخورداری خواهید داشت * آنگاه آدم از پروردگارش کلماتی فرا گرفت و (پروردگار) از او در گذشت که او بسیار توبهپذیر بخشاینده است» سوره بقره، آیه ۳۰-۳۷؛ {{متن قرآن|إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيهًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ}} «آنگاه فرشتگان گفتند: ای مریم! خداوند تو را به کلمهای از خویش نوید میدهد (که) نامش مسیح پسر مریم است، در این جهان و در جهان واپسین آبرومند و از نزدیکشدگان (به خداوند) است» سوره آل عمران، آیه ۴۵؛ {{متن قرآن|يَا زَكَرِيَّا إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلَامٍ اسْمُهُ يَحْيَى لَمْ نَجْعَلْ لَهُ مِنْ قَبْلُ سَمِيًّا}} «ای زکریّا! ما تو را به پسری نوید میدهیم که نام او یحیی است؛ پیش از این همنامی برای او نگماردهایم» سوره مریم، آیه ۷.</ref> که به نوعی نشانگر [[تکریم]] [[شخصیت]] آنان است. در این میان [[حضرت زهرا]] {{س}} نیز دارای نامها، [[القاب]] و کنیههای فراوانی است که نمایانگر [[فضایل]] و ویژگیهای بیمثال اوست. [[امام صادق]] {{ع}} میفرماید: «وقتی، که دختر گرامی [[پیامبر]] متولد شد [[خداوند]] بر [[فرشته وحی]] کرد که نام [[فاطمه]] را بر زبان پیامبر جاری کند و این سان شد که [[رسول الله]] نام او را فاطمه نهاد<ref>کافی، محمد بن یعقوب کلینی، ج۱، ص۴۶۰؛ علل الشرایع، شیخ صدوق، ج۱، ص۱۷۹.</ref>. | ||
باید دانست که برخی از [[پیامبران]] و [[برگزیدگان الهی]]، پیش از [[تولد]]، نامشان در [[ملکوت]] عالم نهاده شده و سپس به اندازه سعه وجودی خود متناسب با نامها [[ظهور]] و بروز زمینی مییابند. در واقع، نام هرکس ناظر به [[حقیقت]] [[ملکوتی]] و نوری اوست مانند [[خمسه طیبه]]<ref>ر.ک: بحارالانوار، ج۲۵، ص۱- ۳۵ (آفرینش نوری خمسه طیبه).</ref>. | باید دانست که برخی از [[پیامبران]] و [[برگزیدگان الهی]]، پیش از [[تولد]]، نامشان در [[ملکوت]] عالم نهاده شده و سپس به اندازه سعه وجودی خود متناسب با نامها [[ظهور]] و بروز زمینی مییابند. در واقع، نام هرکس ناظر به [[حقیقت]] [[ملکوتی]] و نوری اوست مانند [[خمسه طیبه]]<ref>ر.ک: بحارالانوار، ج۲۵، ص۱- ۳۵ (آفرینش نوری خمسه طیبه).</ref>. | ||
| خط ۳۷: | خط ۳۷: | ||
[[امام رضا]] {{ع}} نیز از طرف رسول الله {{صل}} فرمودند: {{متن حدیث|يَا فَاطِمَةُ أَ تَدْرِينَ لِمَ سُمِّيتِ فَاطِمَةَ فَقَالَ عَلِيٌّ {{ع}} يَا رَسُولَ اللَّهِ لِمَ سُمِّيَتْ قَالَ لِأَنَّهَا فُطِمَتْ هِيَ وَ شِيعَتُهَا مِنَ النَّارِ}}<ref>بحارالانوار، محمد باقر مجلسی، ج۴۳، ص۱۴.</ref>؛ فاطمه [[جان]]! میدانی چرا به این نام خوانده شدهای؟ [[امیرمؤمنان]] پرسید: چرا؟ فرمود: بدان دلیل که او و [[پیروان]] راستیناش از [[آتش دوزخ]] در [[امان]] نگهداشته شدهاند»<ref>فاطمة الزهراء من المهد الی اللحد، سید کاظم حائری قزوینی، ص۷۰.</ref>. | [[امام رضا]] {{ع}} نیز از طرف رسول الله {{صل}} فرمودند: {{متن حدیث|يَا فَاطِمَةُ أَ تَدْرِينَ لِمَ سُمِّيتِ فَاطِمَةَ فَقَالَ عَلِيٌّ {{ع}} يَا رَسُولَ اللَّهِ لِمَ سُمِّيَتْ قَالَ لِأَنَّهَا فُطِمَتْ هِيَ وَ شِيعَتُهَا مِنَ النَّارِ}}<ref>بحارالانوار، محمد باقر مجلسی، ج۴۳، ص۱۴.</ref>؛ فاطمه [[جان]]! میدانی چرا به این نام خوانده شدهای؟ [[امیرمؤمنان]] پرسید: چرا؟ فرمود: بدان دلیل که او و [[پیروان]] راستیناش از [[آتش دوزخ]] در [[امان]] نگهداشته شدهاند»<ref>فاطمة الزهراء من المهد الی اللحد، سید کاظم حائری قزوینی، ص۷۰.</ref>. | ||
در [[روایت]] [[یونس بن ظبیان]] از [[امام صادق]] {{ع}} پس از یادآوری این ۹ نام، آمده است که | در [[روایت]] [[یونس بن ظبیان]] از [[امام صادق]] {{ع}} پس از یادآوری این ۹ نام، آمده است که حضرت فرمود: «میدانی [[تفسیر]] [[فاطمه]] چیست؟ | ||
گفتم: ای [[سرور]] من، شما مرا به آن [[آگاه]] سازید. فرمود: به علت آنکه مفطوم ([[بریده]] شده) از [[شر]] است. سپس فرمود: اگر [[امیرالمؤمنین]] [[همسر]] او نمیگشت، تا [[روز قیامت]] بر پهنه [[زمین]]، از [[آدم]] گرفته تا غیر او همتایی برای او یافت نمیشد»<ref>امالی شیخ صدوق، ص۴۷۴؛ علل الشرایع، ج۱، ص۱۷۸؛ الخصال، شیخ صدوق، ص۴۱۴؛ روضة الواعظین، محمد بن حسن فتال نیشابوری، ج۱، ص۱۴۸.</ref>. | گفتم: ای [[سرور]] من، شما مرا به آن [[آگاه]] سازید. فرمود: به علت آنکه مفطوم ([[بریده]] شده) از [[شر]] است. سپس فرمود: اگر [[امیرالمؤمنین]] [[همسر]] او نمیگشت، تا [[روز قیامت]] بر پهنه [[زمین]]، از [[آدم]] گرفته تا غیر او همتایی برای او یافت نمیشد»<ref>امالی شیخ صدوق، ص۴۷۴؛ علل الشرایع، ج۱، ص۱۷۸؛ الخصال، شیخ صدوق، ص۴۱۴؛ روضة الواعظین، محمد بن حسن فتال نیشابوری، ج۱، ص۱۴۸.</ref>. | ||
| خط ۴۷: | خط ۴۷: | ||
علت نامگذاری آن حضرت به [[مبارکه]] نیز آن است که در [[نسل]] او [[برکت]] قرار داده شده است که کنایه از بسیاری ذراری و [[فرزندان]] [[سیده زنان]] عالم است. خداوند میفرماید: {{متن قرآن|إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ}}<ref>«ما به تو «کوثر» دادیم» سوره کوثر، آیه ۱.</ref>. خود رسول الله {{صل}} فرمودند: «نسل هر [[پیامبری]] از پشت او میباشد و نسل و [[خاندان]] من از دخترم [[فاطمه]] {{س}} است. [[خداوند متعال]] در [[نسل]] او تا [[روز قیامت]] [[برکت]] قرار داده است از این رو هیچ یک از افراد [[بشر]] همانند [[امیرالمؤمنین]] و فاطمه {{عم}} چنین نسل [[فرخنده]] و پربرکتی نداشتهاند؛ تا آنجا که [[شرق]] و [[غرب]] عالم از کثرت آنان پر شده است»<ref>مجموعه مقالات الزهراء، سید عبدالرزاق کمونه حسینی و شیخ علی اکبر نهاوندی، ص۳۸.</ref>. | علت نامگذاری آن حضرت به [[مبارکه]] نیز آن است که در [[نسل]] او [[برکت]] قرار داده شده است که کنایه از بسیاری ذراری و [[فرزندان]] [[سیده زنان]] عالم است. خداوند میفرماید: {{متن قرآن|إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ}}<ref>«ما به تو «کوثر» دادیم» سوره کوثر، آیه ۱.</ref>. خود رسول الله {{صل}} فرمودند: «نسل هر [[پیامبری]] از پشت او میباشد و نسل و [[خاندان]] من از دخترم [[فاطمه]] {{س}} است. [[خداوند متعال]] در [[نسل]] او تا [[روز قیامت]] [[برکت]] قرار داده است از این رو هیچ یک از افراد [[بشر]] همانند [[امیرالمؤمنین]] و فاطمه {{عم}} چنین نسل [[فرخنده]] و پربرکتی نداشتهاند؛ تا آنجا که [[شرق]] و [[غرب]] عالم از کثرت آنان پر شده است»<ref>مجموعه مقالات الزهراء، سید عبدالرزاق کمونه حسینی و شیخ علی اکبر نهاوندی، ص۳۸.</ref>. | ||
[[امام باقر]] {{ع}} فرمود: {{متن حدیث|إِنَّمَا سُمِّيَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ مُحَمَّدٍ الطَّاهِرَةَ لِطَهَارَتِهَا مِنْ كُلِّ دَنَسٍ وَ طَهَارَتِهَا مِنْ كُلِّ رَفَثٍ وَ مَا رَأَتْ قَطُّ يَوْماً حُمْرَةً وَ لَا نِفَاساً}}<ref>بحارالانوار، محمدباقر مجلسی، ج۴۳، ص۱۹.</ref>؛ «[[فاطمه زهرا]] {{س}} چون از هرگونه [[پلیدی]] و [[گناه]] [[پاک]] بودند «[[طاهره]]» نامیده شدند. فاطمه زهرا {{س}} هرگز [[خون]] حیض و نفاس ندیدند. چنانکه [[آیه تطهیر]]<ref>{{متن قرآن|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}} «جز این نیست که خداوند میخواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند» سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref> در [[شأن]] او، | [[امام باقر]] {{ع}} فرمود: {{متن حدیث|إِنَّمَا سُمِّيَتْ فَاطِمَةُ بِنْتُ مُحَمَّدٍ الطَّاهِرَةَ لِطَهَارَتِهَا مِنْ كُلِّ دَنَسٍ وَ طَهَارَتِهَا مِنْ كُلِّ رَفَثٍ وَ مَا رَأَتْ قَطُّ يَوْماً حُمْرَةً وَ لَا نِفَاساً}}<ref>بحارالانوار، محمدباقر مجلسی، ج۴۳، ص۱۹.</ref>؛ «[[فاطمه زهرا]] {{س}} چون از هرگونه [[پلیدی]] و [[گناه]] [[پاک]] بودند «[[طاهره]]» نامیده شدند. فاطمه زهرا {{س}} هرگز [[خون]] حیض و نفاس ندیدند. چنانکه [[آیه تطهیر]]<ref>{{متن قرآن|إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا}} «جز این نیست که خداوند میخواهد از شما اهل بیت هر پلیدی را بزداید و شما را به شایستگی پاک گرداند» سوره احزاب، آیه ۳۳.</ref> در [[شأن]] او، پدر، [[همسر]] و فرزندانش نازل شده است»<ref>عوالم العلوم، شیخ عبدالله بن نورالله بحرانی اصفهانی، ج۱۱، ص۳۵.</ref>. | ||
[[امام صادق]] {{ع}} هم فرمود: {{متن حدیث|حَرَّمَ اللَّهُ النِّسَاءَ عَلَى عَلِيٍّ {{ع}} مَا دَامَتْ فَاطِمَةُ {{س}} حَيَّةً قَالَ قُلْتُ كَيْفَ قَالَ لِأَنَّهَا طَاهِرَةٌ لَا تَحِيضُ}}<ref>بحارالانوار، ج۴۳، ص۱۵۳.</ref>؛ تا [[حضرت فاطمه زهرا]] {{س}} زنده بودند [[ازدواج]] [[مجدد]] بر علی {{ع}} [[حرام]] بود. [[راوی]] گوید: چرا اینگونه بود؟ | [[امام صادق]] {{ع}} هم فرمود: {{متن حدیث|حَرَّمَ اللَّهُ النِّسَاءَ عَلَى عَلِيٍّ {{ع}} مَا دَامَتْ فَاطِمَةُ {{س}} حَيَّةً قَالَ قُلْتُ كَيْفَ قَالَ لِأَنَّهَا طَاهِرَةٌ لَا تَحِيضُ}}<ref>بحارالانوار، ج۴۳، ص۱۵۳.</ref>؛ تا [[حضرت فاطمه زهرا]] {{س}} زنده بودند [[ازدواج]] [[مجدد]] بر علی {{ع}} [[حرام]] بود. [[راوی]] گوید: چرا اینگونه بود؟ | ||
| خط ۶۲: | خط ۶۲: | ||
[[جابر بن عبدالله]] از [[امام باقر]] {{ع}} نقل میکند که فرمود: [[خداوند]] [[فاطمه]] {{س}} را از این رو [[زهرا]] نامید که خداوند صاحب [[عزت و جلال]] او را از ([[نور]]) [[عظمت]] خود آفرید؛ چون نور او جلوهگر شد، [[آسمانها]] و [[زمین]] از فروغش روشن گشتند. این نور، چشمان [[فرشتگان]] را هم [[خیره]] ساخت و آنان به [[سجده]] افتادند و عرضه داشتند: ای [[خدا]] و [[سرور]] ما! این نور چیست؟ خدا به ایشان [[وحی]] فرمود: این نور، از نور من است که آن را از عظمت خود آفریدم و در آسمانم ساکن میگردانم. او را از پشت [[پیامبری]] از پیامبرانم بیرون میآورم و بر تمامی [[پیامبران]] برترش میسازم. از آن نور، امامانی بیرون میآورم که امر مرا برپا میدارند و خلقم را به سوی من [[هدایت]] میکنند. من آنان را [[جانشینان]] خود در زمین قرار میدهم. سپس امام باقر {{ع}} فرمود: «به خدا قسم، [[خداوند تبارک و تعالی]]، او را به [[علم]]، از شیر برگرفته و از [[ناپاکی]] [[زنان]] محفوظ داشته است»<ref>إحقاق الحق و إزهاق الباطل، سید نورالله حسینی مرعشی تستری، ج۱۰، ص۲۴۴؛ عوالم العلوم، ج۱۱، ص۳۰.</ref>. | [[جابر بن عبدالله]] از [[امام باقر]] {{ع}} نقل میکند که فرمود: [[خداوند]] [[فاطمه]] {{س}} را از این رو [[زهرا]] نامید که خداوند صاحب [[عزت و جلال]] او را از ([[نور]]) [[عظمت]] خود آفرید؛ چون نور او جلوهگر شد، [[آسمانها]] و [[زمین]] از فروغش روشن گشتند. این نور، چشمان [[فرشتگان]] را هم [[خیره]] ساخت و آنان به [[سجده]] افتادند و عرضه داشتند: ای [[خدا]] و [[سرور]] ما! این نور چیست؟ خدا به ایشان [[وحی]] فرمود: این نور، از نور من است که آن را از عظمت خود آفریدم و در آسمانم ساکن میگردانم. او را از پشت [[پیامبری]] از پیامبرانم بیرون میآورم و بر تمامی [[پیامبران]] برترش میسازم. از آن نور، امامانی بیرون میآورم که امر مرا برپا میدارند و خلقم را به سوی من [[هدایت]] میکنند. من آنان را [[جانشینان]] خود در زمین قرار میدهم. سپس امام باقر {{ع}} فرمود: «به خدا قسم، [[خداوند تبارک و تعالی]]، او را به [[علم]]، از شیر برگرفته و از [[ناپاکی]] [[زنان]] محفوظ داشته است»<ref>إحقاق الحق و إزهاق الباطل، سید نورالله حسینی مرعشی تستری، ج۱۰، ص۲۴۴؛ عوالم العلوم، ج۱۱، ص۳۰.</ref>. | ||
علت نامگذاری آن بانوی [[مطهر]] به «[[بتول]]»، آن بود که هرگز دچار [[عادت]] زنان نشد. [[ابن عباس]] از [[رسول خدا]] نقل میکند که: دخترم فاطمه {{س}} بشری حوریه صفت است که دچار حیض نمیشود. «[[محب]] الدین [[طبری]]» از [[اسماء]] نقل میکند: «هنگامی که فاطمه {{س}} حسن {{ع}} را به [[دنیا]] آورد، به رسول خدا عرضه داشتم: ای [[پیامبر خدا]]، من خونی از او در حیض و نفاس ندیدم! فرمود: آیا نمیدانی که دخترم [[پاک]] و [[مطهر]] است و از او خونی در حیض و نفاس | علت نامگذاری آن بانوی [[مطهر]] به «[[بتول]]»، آن بود که هرگز دچار [[عادت]] زنان نشد. [[ابن عباس]] از [[رسول خدا]] نقل میکند که: دخترم فاطمه {{س}} بشری حوریه صفت است که دچار حیض نمیشود. «[[محب]] الدین [[طبری]]» از [[اسماء]] نقل میکند: «هنگامی که فاطمه {{س}} حسن {{ع}} را به [[دنیا]] آورد، به رسول خدا عرضه داشتم: ای [[پیامبر خدا]]، من خونی از او در حیض و نفاس ندیدم! فرمود: آیا نمیدانی که دخترم [[پاک]] و [[مطهر]] است و از او خونی در حیض و نفاس مشاهده نمیشود»<ref>الصواعق المحرقة، أحمد بن حجر هیثمی مکی، ص۶۶؛ ذخائر العقبی، محب الدین أحمد بن عبدالله طبری، ص۴۴.</ref>. [[راضیه]]، رضیه، [[مرضیه]]، [[حوراء انسیه]]، مشکوه، [[کوکب دری]]، امة الله، [[بقیه الله]]، بضعه النبی، مهجة قلب النبی، کریمه النبی، ریحانة الرسول، سیده النساء العالمین و... از دیگر القاب حضرت هستند. | ||
[[راضیه]]، رضیه، [[مرضیه]]، [[حوراء انسیه]]، مشکوه، [[کوکب دری]]، | |||
در مجموع نامها، [[القاب و کنیههای حضرت فاطمه]] زهرا {{س}} را چنین ذکر نمودهاند: سیده، [[انسیه]]، حَوراء، نوریه، هانیه، عَذراء، کریمه، رحیمه، شهیده، [[عفیفه]]، قانعه، رشیده، شریفه، حبیبه، محترمه، صابره، سلیمه، مُکرَّمه، [[صفیه]]، [[عالمه]]، علیمه، [[معصومه]]، مغضوبه، مظلومه، [[میمونه]]، منصوره، محتشمه، [[جمیله]]، جلیله، مُعظمه، حامله البَلوی بغیر شکوی، حلیفه العباده و التقوی، [[حبیبة]] الله، بنت الصفوة، رکن الهدی، [[آیة]] النبوه، شفیعة العصاة، أم الخیرة، تُفَّاحة الجنه، المطهره، [[سیدة النساء]]، بنت المصطفی، صَوة ربها، موطن الهدی، قُرة عین المصطفی، بضعته، مهجة قلبه، بقیته، [[حکیمه]]، فهیمه، [[عقیله]]، محزونه، مکروبه، علیله، عابده، زاهده، قوامه، باکیه، صابره، صوامه، عطوفه، رئوفه، حنانه، البرَّة، الشفیقه، الأمانة، والدة السّبطین، دوحَة النبی، [[نور]] سماواتی، زوجة [[الوصی]]، [[بدر]] التمام، غرة غراء ابیه، ذرَّة بیضاءه، واسطة قلادة الوجود، دُرة بحر الشرف و الجود، ولیه الله، سرّ الله، [[امینة]] الوحی، [[عین الله]]، مکینة فی عالم السماء الجمال، دُرة بحرالعلم و الکمال، جوهرة العزة والجلال، [[قطب]] رحی، المفاخر السنیه، مجموعة الماثر، العلیه، مشکوة [[نور الله]]، الزجاجة، کعبة الامال لاهل الحاجة، لیلة قدر، لیلة [[مبارکه]]، ابنة من صلت به الملائکه، قرار قلب، أمها المعظمه، [[عالیة]] المحل، سر العظمه، مکسوره الضلع، رضیض الصدر، مغصوبه الحق، خفی القبر<ref>جنة العاصمة در تاریخ ولادت و حالات حضرت فاطمه {{س}}، سید محمد حسین میرجهانی طباطبایی، ص۶۶.</ref>. | در مجموع نامها، [[القاب و کنیههای حضرت فاطمه]] زهرا {{س}} را چنین ذکر نمودهاند: سیده، [[انسیه]]، حَوراء، نوریه، هانیه، عَذراء، کریمه، رحیمه، شهیده، [[عفیفه]]، قانعه، رشیده، شریفه، حبیبه، محترمه، صابره، سلیمه، مُکرَّمه، [[صفیه]]، [[عالمه]]، علیمه، [[معصومه]]، مغضوبه، مظلومه، [[میمونه]]، منصوره، محتشمه، [[جمیله]]، جلیله، مُعظمه، حامله البَلوی بغیر شکوی، حلیفه العباده و التقوی، [[حبیبة]] الله، بنت الصفوة، رکن الهدی، [[آیة]] النبوه، شفیعة العصاة، أم الخیرة، تُفَّاحة الجنه، المطهره، [[سیدة النساء]]، بنت المصطفی، صَوة ربها، موطن الهدی، قُرة عین المصطفی، بضعته، مهجة قلبه، بقیته، [[حکیمه]]، فهیمه، [[عقیله]]، محزونه، مکروبه، علیله، عابده، زاهده، قوامه، باکیه، صابره، صوامه، عطوفه، رئوفه، حنانه، البرَّة، الشفیقه، الأمانة، والدة السّبطین، دوحَة النبی، [[نور]] سماواتی، زوجة [[الوصی]]، [[بدر]] التمام، غرة غراء ابیه، ذرَّة بیضاءه، واسطة قلادة الوجود، دُرة بحر الشرف و الجود، ولیه الله، سرّ الله، [[امینة]] الوحی، [[عین الله]]، مکینة فی عالم السماء الجمال، دُرة بحرالعلم و الکمال، جوهرة العزة والجلال، [[قطب]] رحی، المفاخر السنیه، مجموعة الماثر، العلیه، مشکوة [[نور الله]]، الزجاجة، کعبة الامال لاهل الحاجة، لیلة قدر، لیلة [[مبارکه]]، ابنة من صلت به الملائکه، قرار قلب، أمها المعظمه، [[عالیة]] المحل، سر العظمه، مکسوره الضلع، رضیض الصدر، مغصوبه الحق، خفی القبر<ref>جنة العاصمة در تاریخ ولادت و حالات حضرت فاطمه {{س}}، سید محمد حسین میرجهانی طباطبایی، ص۶۶.</ref>. | ||
گفتنی است که ریحانه [[پیامبر]]، نامهای دیگری همچون [[بتول]]، [[عذرا]]، [[حانیه]] و... دارد که جای بررسی و [[تأمل]] بیشتر دارد. بسیاری از نامها و القاب در [[صلوات]] مخصوص آن حضرت آمده است: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ صَلِّ عَلَى الْبَتُولِ الطَّاهِرَةِ الصِّدِّيقَةِ الْمَعْصُومَةِ التَّقِيَّةِ النَّقِيَّةِ الرَّضِيَّةِ الزَّكِيَّةِ الرَّشِيدَةِ الْمَظْلُومَةِ الْمَقْهُورَةِ الْمَغْصُوبَةِ حَقُّهَا الْمَمْنُوعَةِ إِرْثُهَا الْمَكْسُورَةِ ضِلْعُهَا الْمَظْلُومِ بَعْلُهَا الْمَقْتُولِ وَلَدُهَا فَاطِمَةَ بِنْتِ رَسُولِكَ وَ بَضْعَةِ لَحْمِهِ وَ صَمِيمِ قَلْبِهِ وَ فِلْذَةِ كَبِدِهِ وَ النُّخْبَةِ مِنْكَ لَهُ وَ التُّحْفَةِ خَصَصْتَ بِهَا وَصِيَّهُ وَ حَبِيبَةِ الْمُصْطَفَى وَ قَرِينَةِ الْمُرْتَضَى وَ سَيِّدَةِ النِّسَاءِ وَ مُبَشَّرَةِ الْأَوْلِيَاءِ حَلِيفَةِ الْوَرَعِ وَ الزُّهْدِ وَ تُفَّاحَةِ الْفِرْدَوْسِ وَ الْخُلْدِ الَّتِي شَرَّفْتَ مَوْلِدَهَا بِنَسَاءِ الْجَنَّةِ وَ سَلَلْتَ مِنْهَا أَنْوَارَ الْأَئِمَّةِ وَ أَرْخَيْتَ دُونَهَا حِجَابَ النُّبُوَّةِ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَيْهَا صَلَاةً تَزِيدُ فِي مَحَلِّهَا عِنْدَكَ وَ شَرَفِهَا لَدَيْكَ وَ مَنْزِلَتِهَا مِنْ رِضَاكَ وَ بَلِّغْهَا مِنَّا تَحِيَّةً وَ سَلَاماً وَ آتِنَا مِنْ لَدُنْكَ فِي حُبِّهَا فَضْلًا وَ إِحْسَاناً وَ رَحْمَةً وَ غُفْرَاناً إِنَّكَ ذُو الْعَفْوِ الْكَرِيمِ}}<ref>اقبال الاعمال، ابن طاووس، ج۳، ص۱۶۵ – ۱۶۶.</ref>؛ در مورد [[کنیهها]] مشهورترین آن [[ام ابیها]] و از دیگر کنیهها: [[ام الحسن]]، ام الحسین، ام السبطین و ام الحسنین است یا ام الدمه و ام الساده الائمه و ام احباء [[الله]] و اصفیائه است<ref>کامل الزیارات، ابن قولویه، ص۳۰۴؛ مصباح المتهجد، شیخ طوسی، ص۷۱۱ و ۴۰۱؛ مناقب آل أبی طالب، ابنشهرآشوب، ج۳، ص۱۳۲.</ref>.<ref>[[سید حسین اسحاقی|اسحاقی، سید حسین]]، [[فرهنگنامه فاطمی ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه فاطمی]]، | گفتنی است که ریحانه [[پیامبر]]، نامهای دیگری همچون [[بتول]]، [[عذرا]]، [[حانیه]] و... دارد که جای بررسی و [[تأمل]] بیشتر دارد. بسیاری از نامها و القاب در [[صلوات]] مخصوص آن حضرت آمده است: {{متن حدیث|اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ صَلِّ عَلَى الْبَتُولِ الطَّاهِرَةِ الصِّدِّيقَةِ الْمَعْصُومَةِ التَّقِيَّةِ النَّقِيَّةِ الرَّضِيَّةِ الزَّكِيَّةِ الرَّشِيدَةِ الْمَظْلُومَةِ الْمَقْهُورَةِ الْمَغْصُوبَةِ حَقُّهَا الْمَمْنُوعَةِ إِرْثُهَا الْمَكْسُورَةِ ضِلْعُهَا الْمَظْلُومِ بَعْلُهَا الْمَقْتُولِ وَلَدُهَا فَاطِمَةَ بِنْتِ رَسُولِكَ وَ بَضْعَةِ لَحْمِهِ وَ صَمِيمِ قَلْبِهِ وَ فِلْذَةِ كَبِدِهِ وَ النُّخْبَةِ مِنْكَ لَهُ وَ التُّحْفَةِ خَصَصْتَ بِهَا وَصِيَّهُ وَ حَبِيبَةِ الْمُصْطَفَى وَ قَرِينَةِ الْمُرْتَضَى وَ سَيِّدَةِ النِّسَاءِ وَ مُبَشَّرَةِ الْأَوْلِيَاءِ حَلِيفَةِ الْوَرَعِ وَ الزُّهْدِ وَ تُفَّاحَةِ الْفِرْدَوْسِ وَ الْخُلْدِ الَّتِي شَرَّفْتَ مَوْلِدَهَا بِنَسَاءِ الْجَنَّةِ وَ سَلَلْتَ مِنْهَا أَنْوَارَ الْأَئِمَّةِ وَ أَرْخَيْتَ دُونَهَا حِجَابَ النُّبُوَّةِ اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَيْهَا صَلَاةً تَزِيدُ فِي مَحَلِّهَا عِنْدَكَ وَ شَرَفِهَا لَدَيْكَ وَ مَنْزِلَتِهَا مِنْ رِضَاكَ وَ بَلِّغْهَا مِنَّا تَحِيَّةً وَ سَلَاماً وَ آتِنَا مِنْ لَدُنْكَ فِي حُبِّهَا فَضْلًا وَ إِحْسَاناً وَ رَحْمَةً وَ غُفْرَاناً إِنَّكَ ذُو الْعَفْوِ الْكَرِيمِ}}<ref>اقبال الاعمال، ابن طاووس، ج۳، ص۱۶۵ – ۱۶۶.</ref>؛ در مورد [[کنیهها]] مشهورترین آن [[ام ابیها]] و از دیگر کنیهها: [[ام الحسن]]، ام الحسین، ام السبطین و ام الحسنین است یا ام الدمه و ام الساده الائمه و ام احباء [[الله]] و اصفیائه است<ref>کامل الزیارات، ابن قولویه، ص۳۰۴؛ مصباح المتهجد، شیخ طوسی، ص۷۱۱ و ۴۰۱؛ مناقب آل أبی طالب، ابنشهرآشوب، ج۳، ص۱۳۲.</ref>.<ref>[[سید حسین اسحاقی|اسحاقی، سید حسین]]، [[فرهنگنامه فاطمی ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه فاطمی ج۱]]، ص۲۴۴.</ref> | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||