پرش به محتوا

بحث:ابوذر غفاری: تفاوت میان نسخه‌ها

۳۵۴ بایت اضافه‌شده ،  ‏۲۷ آوریل ۲۰۲۲
بدون خلاصۀ ویرایش
برچسب: پیوندهای ابهام‌زدایی
خط ۵۵: خط ۵۵:


==ابوذر فرهنگ نامه مؤلفان اسلامی==
==ابوذر فرهنگ نامه مؤلفان اسلامی==
[[ابوذر جندب بن جنادة بن کعیب بن صعیر غفاری]] از اصحاب بزرگ رسول خدا(صلی الله علیه وآله) و از ارکان اربعه شیعه<ref>الفهرست (طوسی) 95.</ref> بود که در حوادث پس از رحلت رسول خدا، به ویژه در دفاع از حقوق علی(علیه السلام)و اهل بیت(علیهم السلام) منشأ بسیاری از تحولات بوده و یا در آنها نقش داشته است. او را از علمای عامل، زُهّاد و راستگویان بزرگ شمرده اند که رسول خدا(صلی الله علیه وآله) در تمجید و بزرگداشت او سخنان بسیاری فرموده از جمله اینکه «آسمان بر سر مردی راستگوتر از ابوذر سایه نیفکنده و زمین راستگوتر از وی را روی خود برنداشته است».<ref>الانساب 10/65.</ref> همچنین یکی از چهار فردی است که خداوند به رسولش امر به دوستی با آنان فرمود.<ref>اختیار معرفة الرجال 24.</ref>
[[ابوذر جندب بن جنادة بن کعیب بن صعیر غفاری]] از [[اصحاب]] بزرگ [[رسول خدا]]{{صل}} و از [[ارکان اربعه]] [[شیعه]]<ref>الفهرست (طوسی) ۹۵.</ref> بود که در حوادث پس از [[رحلت رسول خدا]]، به ویژه در [[دفاع]] از [[حقوق علی]]{{ع}}و [[اهل بیت]]{{ع}} منشأ بسیاری از تحولات بوده و یا در آنها نقش داشته است. او را از علمای عامل، زُهّاد و [[راستگویان]] بزرگ شمرده‌اند که رسول خدا{{صل}} در [[تمجید]] و [[بزرگداشت]] او سخنان بسیاری فرموده از جمله اینکه «[[آسمان]] بر سر مردی راستگوتر از [[ابوذر]] [[سایه]] نیفکنده و [[زمین]] راستگوتر از وی را روی خود برنداشته است».<ref>الانساب ۱۰/۶۵.</ref> همچنین یکی از چهار فردی است که [[خداوند]] به رسولش امر به [[دوستی]] با آنان فرمود.<ref>اختیار معرفة الرجال ۲۴.</ref>


نامش را بریر، و پدرش را عشرقه، سکن و عبدالله هم گفته اند. مادرش هم رمله دختر وقیعة غفاری بود.<ref>الاستیعاب 1/252.</ref> از جزئیات زندگی وی در پیش از بعثت آگاهی چندانی نداریم، ولی اسلام او در میانسالی اش بوده است. درباره سرگذشت ابوذر چه پیش و چه پس از اسلام گزارش های متفاوت و متناقضی وجود دارد که قابل جمع نیستند، اما از مجموع آنها می توان تا حد زیادی به بازسازی زندگی نامه او پرداخت. عبدالله بن صامت که برادرزاده اوست، از خود ابوذر نقل می کند که ابوذر با سایر اعضای خانواده اش در میان قبیله غفار می زیسته اند که از طریق مردی از اهالی مکه<ref>الطبقات الکبری 4/168 انساب الاشراف 11/125.</ref> از دعوت رسول خدا(صلی الله علیه وآله) آگاه شده و گویا همین امر باعث آمدنش به نزدیک مکه بود<ref>الصحیح (بخاری) 4/241 الاستیعاب 4/1652.</ref> و پس از ماجراهایی که سی روز به درازا کشید، موفق به دیدار رسول خدا(صلی الله علیه وآله) و مسلمان شدنش گردید.<ref>الطبقات الکبری 4/168 و 169 الصحیح (بخاری) 4/241 و 242 الاستیعاب 4/1652 - 1655.</ref> ابوذر چهارمین<ref>الآحاد والمثانی، 2/230 الاستیعاب 1/252.</ref> یا پنجمین مسلمان<ref>انساب الاشراف 11/124.</ref> و به گفته برخی اسلامش پیش از ابوبکر بود،<ref>تاریخ الیعقوبی 2/23.</ref> ولی پس از غزوه بدر و احد<ref>الطبقات الکبری 4/168 انساب الاشراف 11/124.</ref> و یا در سال ششم<ref>الطبقات الکبری 3/419.</ref> پس از خندق به مدینه آمد،<ref>المعارف 252.</ref> هرچند گزارش های دیگری نیز وجود دارد.<ref>المفارید عن رسول الله(صلی الله علیه وآله) 64.</ref>
نامش را [[بریر]]، و پدرش را عشرقه، سکن و عبدالله هم گفته‌اند. مادرش هم [[رمله]] دختر وقیعة [[غفاری]] بود.<ref>الاستیعاب ۱/۲۵۲.</ref> از جزئیات [[زندگی]] وی در [[پیش از بعثت]] [[آگاهی]] چندانی نداریم، ولی [[اسلام]] او در میانسالی‌اش بوده است. درباره سرگذشت ابوذر چه پیش و چه پس از اسلام گزارش‌های متفاوت و متناقضی وجود دارد که قابل جمع نیستند، اما از مجموع آنها می‌‌توان تا حد زیادی به بازسازی زندگی [[نامه]] او پرداخت. عبدالله بن [[صامت]] که برادرزاده اوست، از خود ابوذر نقل می‌‌کند که ابوذر با سایر اعضای خانواده‌اش در میان [[قبیله غفار]] می‌‌زیسته‌اند که از طریق مردی از اهالی [[مکه]]<ref>الطبقات الکبری ۴/۱۶۸ انساب الاشراف ۱۱/۱۲۵.</ref> از [[دعوت]] رسول خدا{{صل}} [[آگاه]] شده و گویا همین امر باعث آمدنش به نزدیک مکه بود<ref>الصحیح (بخاری) ۴/۲۴۱ الاستیعاب ۴/۱۶۵۲.</ref> و پس از ماجراهایی که سی [[روز]] به درازا کشید، موفق به [[دیدار]] رسول خدا{{صل}} و [[مسلمان]] شدنش گردید.<ref>الطبقات الکبری ۴/۱۶۸ و ۱۶۹ الصحیح (بخاری) ۴/۲۴۱ و ۲۴۲ الاستیعاب ۴/۱۶۵۲ - ۱۶۵۵.</ref> ابوذر چهارمین<ref>الآحاد والمثانی، ۲/۲۳۰ الاستیعاب ۱/۲۵۲.</ref> یا پنجمین مسلمان<ref>انساب الاشراف ۱۱/۱۲۴.</ref> و به گفته برخی اسلامش پیش از [[ابوبکر]] بود،<ref>تاریخ الیعقوبی ۲/۲۳.</ref> ولی پس از [[غزوه بدر]] و [[احد]]<ref>الطبقات الکبری ۴/۱۶۸ انساب الاشراف ۱۱/۱۲۴.</ref> و یا در سال ششم<ref>الطبقات الکبری ۳/۴۱۹.</ref> پس از [[خندق]] به [[مدینه]] آمد،<ref>المعارف ۲۵۲.</ref> هرچند گزارش‌های دیگری نیز وجود دارد.<ref>المفارید عن رسول الله{{صل}} ۶۴.</ref>
بنابر یک عقیده، پس از آمدن ابوذر به مدینه، پیامبر او را همانند برخی مسلمانان در صفه جای داد<ref>انساب الاشراف 1/272.</ref> و به گفته امام صادق(علیه السلام)، بین او و سلمان پیمان برادری بست و سفارش فرمود که مطیع سلمان باشد.<ref>الکافی 8/162.</ref> اخبار دیگری حکایت از برادری او با عبدالله بن مسعود،<ref> مناقب آل ابی طالب 2/32.</ref> مقداد<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) 2/561.</ref> و یا منذر بن عمرو بن خنس ساعدی دارد، ولی واقدی به این دلیل که پیمان اخوت پیش از بدر بوده و منذر هم در سال سوم در سریه بئر معونه به شهادت رسید، نمی پذیرد.<ref>الطبقات الکبری 3/419.</ref> ابوذر در غزوات و سریه ها شرکت جسته و در مواردی همچون غزوه بنی مصطلق در شعبان سال ششم<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) 2/289.</ref> و عمرة القضا در ذی قعده سال هفتم جانشین پیغمبر در مدینه بوده است.<ref>انساب الاشراف 1/353.</ref> در غزوه تبوک که به خاطر تشنگی شترش از سپاه عقب مانده بود، متهم به تخلف شد، اما خود بار و بنه اش را بر دوش کشید و پیاده خود را به حضرت رساند. رسول خدا فرمود: مرحبا به ابوذر تنها راه می رود، تنها می میرد و تنها برانگیخته می شود.<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) 2/524 امتاع الاسماء 2/52.</ref> پس از رحلت پیامبر در شمار اندک یاران علی(علیه السلام) بود که از بیعت با ابوبکر سر باز زد و به همراه سلمان و مقداد، در حمایت از امیرمؤمنان علی(علیه السلام) سرها را تراشیدند.<ref>اختیار معرفة الرجال 6 ـ 8.</ref> وی حتی برای بازپس گیری حق علی(علیه السلام) به مقداد اعلام کرد که قیام کنند، اما مقداد قیام چند نفر انگشت شمار را کافی ندانست.<ref>الامالی (مفید) 170.</ref> او در دفاع از ولایت اهل بیت(علیهم السلام) استوار بود و در هر جا که میسر بود به بیان حق و جایگاه اهل بیت(علیهم السلام) می پرداخت و در این راه محنت های زیادی متحمل گردید.
بنابر یک [[عقیده]]، پس از آمدن [[ابوذر]] به مدینه، [[پیامبر]] او را همانند برخی [[مسلمانان]] در صفه جای داد<ref>انساب الاشراف ۱/۲۷۲.</ref> و به گفته [[امام صادق]]{{ع}}، بین او و [[سلمان]] [[پیمان برادری]] بست و سفارش فرمود که [[مطیع]] سلمان باشد.<ref>الکافی ۸/۱۶۲.</ref> [[اخبار]] دیگری حکایت از [[برادری]] او با [[عبدالله بن مسعود]]،<ref> مناقب آل ابی طالب ۲/۳۲.</ref> [[مقداد]]<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) ۲/۵۶۱.</ref> و یا [[منذر بن عمرو]] بن [[خنس]] ساعدی دارد، ولی واقدی به این دلیل که [[پیمان اخوت]] پیش از [[بدر]] بوده و منذر هم در سال سوم در سریه بئر معونه به [[شهادت]] رسید، نمی‌پذیرد.<ref>الطبقات الکبری ۳/۴۱۹.</ref> ابوذر در [[غزوات]] و [[سریه‌ها]] شرکت جسته و در مواردی همچون [[غزوه بنی مصطلق]] در [[شعبان]] [[سال]] ششم<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) ۲/۲۸۹.</ref> و [[عمرة]] القضا در [[ذی قعده]] سال هفتم [[جانشین]] [[پیغمبر]] در مدینه بوده است.<ref>انساب الاشراف ۱/۳۵۳.</ref> در [[غزوه تبوک]] که به خاطر [[تشنگی]] شترش از [[سپاه]] عقب مانده بود، متهم به [[تخلف]] شد، اما خود بار و بنه‌اش را بر دوش کشید و پیاده خود را به [[حضرت]] رساند. [[رسول خدا]] فرمود: مرحبا به ابوذر تنها راه می‌‌رود، تنها می‌‌میرد و تنها برانگیخته می‌‌شود.<ref>السیرة النبویه (ابن هشام) ۲/۵۲۴ امتاع الاسماء ۲/۵۲.</ref> پس از [[رحلت پیامبر]] در شمار اندک [[یاران علی]]{{ع}} بود که از [[بیعت با ابوبکر]] سر باز زد و به همراه سلمان و مقداد، در [[حمایت]] از [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} سرها را تراشیدند.<ref>اختیار معرفة الرجال ۶ ـ ۸.</ref> وی حتی برای بازپس‌گیری [[حق علی]]{{ع}} به مقداد اعلام کرد که [[قیام]] کنند، اما مقداد قیام چند نفر انگشت شمار را کافی ندانست.<ref>الامالی (مفید) ۱۷۰.</ref> او در [[دفاع از ولایت]] [[اهل بیت]]{{ع}} [[استوار]] بود و در هر جا که میسر بود به [[بیان حق]] و [[جایگاه اهل بیت]]{{ع}} می‌‌پرداخت و در این راه محنت‌های زیادی متحمل گردید.
در دوره عثمان در اثر سیاست های خلیفه، بر شدت فعالیت های ابوذر افزوده شد<ref>تاریخ الیعقوبی 2/172.</ref> و این امر در نهایت به تبعید وی به ربذه انجامید. ابوذر پس از چند سال تحمل رنج و سختی، در سال 31 یا 32 هـ وفات کرد.<ref> تاریخ الطبری 4/308 انساب الاشراف 11/128.</ref> ابوذر سال ها از رسول خدا(صلی الله علیه وآله) دانش آموخت تا جایی که در علم و فضل او را با عبدالله بن مسعود همطراز دانسته اند.<ref>تاریخ الاسلام 3/406 و 409. </ref> از امیرمؤمنان علی(علیه السلام) درباره علم ابوذر پرسیدند، فرمود: دانش بسیار اندوخت که در بیان آن ناتوان شد. مردی بخیل در دین خود و آزمند در کسب دانش بود و زیاد می پرسید.<ref> انساب الاشراف 11/126.</ref> از امام علی(علیه السلام)،<ref>تفسیر القرآن (صنعانی) 3/33.</ref> حضرت زهرا(علیها السلام) و ام سلمه روایت دارد.<ref>کفایة الاثر 185 و 194.</ref> کسان زیادی از وی حدیث آموخته و روایت کرده اند از جمله سعید بن مسیب،<ref>کفایة الاثر ، 38.</ref> زید بن ارقم، عبدالله بن ابی هبیره،<ref>شرح الاخبار 2/269 و 3/11.</ref> عبدالرحمان بن ابی لیلی،<ref>الامالی (مفید) 169.</ref> و سلیم بن قیس هلالی.<ref>کمال الدین و تمام النعمه 413.</ref> اثر ابوذر علاوه بر مجموعه احادیث و روایاتی که ابن حنبل گرد آورده<ref>المسند (ابن حنبل) 5/144 ـ 181.</ref> و افزون از صدها روایت است،<ref>تهذیب الاسماء واللغات 2/229.</ref> خطبه ای داشته که در آن به شرح رخدادهای پس از رسول خدا(صلی الله علیه وآله) پرداخته است.<ref>الفهرست (طوسی) 95.</ref> همچنین دارای وصایایی بالغ بر چهارصد بیت از پیامبر(صلی الله علیه وآله)، مواعظ و نوشته ای به حذیفه است که بر جای مانده است<ref>الذریعه 7/196 و 197.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج1، ص 232- 233.</ref>
در دوره [[عثمان]] در اثر سیاست‌های [[خلیفه]]، بر شدت فعالیت‌های [[ابوذر]] افزوده شد<ref>تاریخ الیعقوبی ۲/۱۷۲.</ref> و این امر در نهایت به [[تبعید]] وی به [[ربذه]] انجامید. ابوذر پس از چند سال [[تحمل]] [[رنج]] و [[سختی]]، در سال ۳۱ یا ۳۲ هـ [[وفات]] کرد.<ref> تاریخ الطبری ۴/۳۰۸ انساب الاشراف ۱۱/۱۲۸.</ref> ابوذر سال‌ها از [[رسول خدا]]{{صل}} [[دانش]] آموخت تا جایی که در [[علم]] و فضل او را با [[عبدالله بن مسعود]] همطراز دانسته‌اند.<ref>تاریخ الاسلام ۳/۴۰۶ و ۴۰۹. </ref> از [[امیرمؤمنان علی]]{{ع}} درباره علم ابوذر پرسیدند، فرمود: دانش بسیار اندوخت که در بیان آن [[ناتوان]] شد. مردی [[بخیل]] در [[دین]] خود و آزمند در کسب دانش بود و زیاد می‌‌پرسید.<ref> انساب الاشراف ۱۱/۱۲۶.</ref> از [[امام علی]]{{ع}}،<ref>تفسیر القرآن (صنعانی) ۳/۳۳.</ref> [[حضرت زهرا]](علیها [[السلام]]) و [[ام سلمه]] [[روایت]] دارد.<ref>کفایة الاثر ۱۸۵ و ۱۹۴.</ref> کسان زیادی از وی [[حدیث]] آموخته و روایت کرده‌اند از جمله [[سعید بن مسیب]]،<ref>کفایة الاثر، ۳۸.</ref> [[زید بن ارقم]]، [[عبدالله بن ابی]] هبیره،<ref>شرح الاخبار ۲/۲۶۹ و ۳/۱۱.</ref> [[عبدالرحمان بن ابی لیلی]]،<ref>الامالی (مفید) ۱۶۹.</ref> و [[سلیم بن قیس هلالی]].<ref>کمال الدین و تمام النعمه ۴۱۳.</ref> اثر ابوذر علاوه بر مجموعه [[احادیث]] و روایاتی که [[ابن حنبل]] گرد آورده<ref>المسند (ابن حنبل) ۵/۱۴۴ ـ ۱۸۱.</ref> و افزون از صدها روایت است،<ref>تهذیب الاسماء واللغات ۲/۲۲۹.</ref> [[خطبه]] ای داشته که در آن به شرح رخدادهای پس از رسول خدا{{صل}} پرداخته است.<ref>الفهرست (طوسی) ۹۵.</ref> همچنین دارای وصایایی بالغ بر چهارصد [[بیت]] از [[پیامبر]]{{صل}}، [[مواعظ]] و نوشته ای به [[حذیفه]] است که بر جای مانده است<ref>الذریعه ۷/۱۹۶ و ۱۹۷.</ref>.<ref>[[فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی (کتاب)|فرهنگ‌نامه مؤلفان اسلامی]]، ج۱، ص۲۳۲- ۲۳۳.</ref>


==پانویس==
==پانویس==
{{یادآوری پانویس}}
{{یادآوری پانویس}}
{{پانویس2}}
{{پانویس2}}
۱۱۵٬۳۵۳

ویرایش