آیا امکان دارد در زمانهای مختلف دجالهای متعددی وجود داشته باشد؟ (پرسش)
آیا امکان دارد در زمانهای مختلف دجالهای متعددی وجود داشته باشد؟ | |
---|---|
![]() | |
موضوع اصلی | بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت |
مدخل بالاتر | مهدویت / مقدمات ظهور امام مهدی / نشانههای ظهور امام مهدی |
مدخل اصلی | مسیح دجال |
مدخل وابسته | ؟ |
تعداد پاسخ | ۱ پاسخ |
آیا امکان دارد در زمانهای مختلف دجالهای متعددی وجود داشته باشد؟ یکی از پرسشهای مرتبط به بحث مهدویت است که میتوان با عبارتهای متفاوتی مطرح کرد. در ذیل، پاسخ به این پرسش را بیابید. تلاش بر این است که پاسخها و دیدگاههای متفرقه این پرسش، در یک پاسخ جامع اجمالی تدوین گردد. پرسشهای وابسته به این سؤال در انتهای صفحه قرار دارند.
پاسخ نخست
![](https://commons.imamatpedia.com/w/images/thumb/4/4c/110234564564.jpg/100px-110234564564.jpg)
حجت الاسلام و المسلمین دکتر کاوس روحی برندق و دیگر نویسندگان مقاله «دجال در نگاه احادیث فریقین» در اینباره گفتهاند:
«از روایات اهلسنت چنین برداشت میشود که دجالها یا کذابهای فراوانی خروج میکنند که هر یک به نوعی موجب فریب و گمراهی مردم میشوند. تعابیر این روایات عبارت است از:
- خروج هفتاد دجال پیش از خروج دجال آخرالزمان[۱]؛
- خروج سی کذاب پیش از خروج دجال[۲]؛
- دجالهای سهگانه: در میان روایات اهل تسنن روایتی از ابن مسعود به چشم میخورد که به دجالهای سهگانه اشاره کرده است[۳]؛
- دجالهای دروغگو[۴].
ممکن است کسی با استناد به اینکه دجال، نام شخصی خاص نیست، این احادیث را بر سمبل و نماد بودن دجال، حمل و معنا کند.
نقد: تعبیر هفتاد، سی یا سه دجال یا دجاجله را سهگونه میتوان معنا کرد:
- افراد گوناگون به تعداد افراد یادشده یا فراوان که دروغگو هستند و دروغ را به صورت راست جلوه میکنند، ظهور میکنند. در این صورت واژه دجال قطعاً عَلَم و نام خاص نخواهد بود؛ بلکه واژه دجال در این صورت ظهور در اسم جنس دارد و مقصود از آن به تناسب معنای لغویاش - چنانکه گفته شد - افراد دروغباف و کسانی که دروغ را به صورت راست جلوه میدهند، خواهد بود. بنابر این احتمال، از این احادیث یک معنای کنایی برای دجال میتوان استفاده کرد و در این صورت، دجال نماد و سمبل دروغبافی خواهد بود.
- اما احتمال دوم این است که مقصود از سه یا سی یا هفتاد دجال و یا واژه دجاجله، ظهور افرادی به تعداد یادشده یا فراوان دجالگونه باشد، چنانکه افراد طغیانگر به فرعون و ... یاد میشوند. بنابر این احتمال، نهتنها اثبات نمیشود که واژه دجال صرف بدون مابهازای خارجی است، بلکه اثبات میشود و از ظهور آن برمیآید که یک فرد شاخص بسیار دروغباف به نام دجال وجود دارد و به افراد دیگر به دلیل مشابهت با آن در صفت دروغبافی، واژه دجال به صورت مجازی و استعاری اطلاق شده و درباره آنها نیز به کار رفته است. این احتمال به لحاظ ظهور لفظ و رواج کاربرد مشابه آن در زبان عربی، قریب به واقعتر از این است که لفظ را به سمبل و نماد صرف معنا کنیم. از این گذشته، تعبیر به سه، سی و هفتاد و نیز دلالت عدد هفتاد بر تکثیر و نه تعیین صرف هفتاد نفر، اگرچه میتواند مؤید احتمال اول نیز به شمار آید، لکن ظهور آن در تأیید احتمال دوم بارزتر است.
امکان دارد پس از پذیرش شخص بودن دجال، این احتمال در معنای این روایت مطرح باشد که دجال شخص، یک نفر نیست، بلکه از این احادیث برمیآید که چند نفر است؛ چنانکه برخی بر این باورند که از روایاتی که اشاره به ظهور سی دجال یا شصت کذاب در آخرالزمان دارند، اجمالاً درمییابیم که مدعیان دروغین و فریبکار در آخر الزمان محدود به یک یا چند نفر نخواهد بود[۵]»[۶].
پرسشهای وابسته
- دجال که خروجش از نشانههای غیرحتمی ظهور است کیست؟ (پرسش)
- معنا و مفهوم دجال چیست؟ (پرسش)
- تعبیر مسیخ دجال به چه معناست؟ (پرسش)
- چرا دجال مسیح نامیده شده است؟ (پرسش)
- چرا لقب مسیح به عیسی بن مریم داده شده است؟ (پرسش)
- ویژگیها و اوصاف مسیح چیست؟ (پرسش)
- بهترین امتها و آنکه به زودی با دجال پیکار خواهد کرد کیست؟ (پرسش)
- چه تفاوتی میان دو اسم مسیح و دجال وجود دارد؟ (پرسش)
- دجال در منابع شیعی و سنی چگونه بیان شده است؟ (پرسش)
- یک چشم بودن دجال به چه معناست؟ (پرسش)
- آیا دجال همان سفیانی است؟ (پرسش)
- خروج دجال در چه زمان و مکانی خواهد بود؟ (پرسش)
- چه ارتباطی بین دجال و فتح قسطنطنیه وجود دارد؟ (پرسش)
- چه ارتباطی میان دجال و اشراط الساعة وجود دارد؟ (پرسش)
- خروج دجال چه ارتباطی با رویداد آخر الزمان و ظهور دارد؟ (پرسش)
- هشدار پیامبران درباره خروج دجال چیست؟ (پرسش)
- اولین سرزمینی که دجال وارد آن میشود کجاست؟ (پرسش)
- چه کسانی از دجال پیروی میکنند و چه سرنوشتی در انتظار آنان است؟ (پرسش)
- صفات و ویژگیهای یاران دجال چیست؟ (پرسش)
- آیا پیش از ظهور دجال آسمان نمیبارد؟ (پرسش)
- نشانه خروج دجال چیست؟ (پرسش)
- چند دروغگو پیش از ظهور دجال ظهور خواهند کرد؟ (پرسش)
- چگونه نسبت به فتنه دجال هشدار داده شده است؟ (پرسش)
- ویژگیهای جسمانی دجال چیست؟ (پرسش)
- چه ویژگیهای برای دجال شمرده شده است؟ (پرسش)
- وضعیت مردم در زمان خروج دجال چگونه است؟ (پرسش)
- پناهگاه مسلمانان هنگام خروج دجال کجاست؟ (پرسش)
- مدت اقامت دجال در زمین چقدر است؟ (پرسش)
- آیا یهودیان دجال را از نژاد خود میدانند؟ (پرسش)
- آیا امکان دارد در زمانهای مختلف دجالهای متعددی وجود داشته باشد؟ (پرسش)
- مقصود از خروج دجال که از نشانههای ظهور به حساب آمده چیست؟ (پرسش)
- آیا دجال واقعا به جنگ با امام مهدی خواهد پرداخت؟ (پرسش)
- از آنجا که دجال قبل از امام مهدی میآید آیا میتوانیم به سخنان او گوش دهیم؟ (پرسش)
- در روایات چه صفاتی برای دجال بیان شده است؟ (پرسش)
- نظر مهدیپژوهان معاصر درباره دجال چیست؟ (پرسش)
- حضرت عیسی در کجا دجال را به هلاکت میرساند؟ (پرسش)
- دجال در اندیشه مسیحیت چگونه معرفی شده است؟ (پرسش)
- سرانجام دجال چیست؟ (پرسش)
پانویس
- ↑ مروزی، نعیم بن حماد، الفتن، ج۲، ۵۱۹؛ هیثمی، علی بن ابیبکر، مجمع الزوائد، ج۷، ۳۳۳ و ۳۴۲.
- ↑ ابنحنبل، احمد بن محمد، المسند، ج۲، ۹۵ و ۱۰۴، ج۵، ۱۶؛ حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله، المستدرک علی الصحیحین، ج۴، ۵۴۱.
- ↑ حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله، المستدرک علی الصحیحین، ج۴، ۵۱۲؛ هیثمی، علی بن ابیبکر، مجمع الزوائد، ج۷، ۳۳۵.
- ↑ نیشابوری، مسلم بن الحجاج، صحیح، ج۱، ۱۲.
- ↑ مکارم شیرازی، ناصر، حکومت جهانی مهدی، ۱۷۴.
- ↑ روحی برندق، کاوس، نیلساز، نصرت، صدری،سحر؛ دجال در نگاه احادیث فریقین، ص127-159.