دجال در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

افزودن پیوند
از امامت‌پدیا، دانشنامهٔ امامت و ولایت
نمایش تاریخچه به صورت تعاملی
دیداریویکی‌متن
جز (جایگزینی متن - 'امکان پذیر' به 'امکان‌پذیر')
خط ۳۵: خط ۳۵:
* عده‌ایی به [[دلیل]] آن که برخی [[نشانه‌های ظهور]]، قابل [[درک]] و [[فهم]] نبوده است، از آن به عنوان نشانۀ نمادین یا رمزی تعبیر نموده‌اند. مرحوم [[سید محمد صدر]] از احتمال رمزی بودن [[دجال]]، [[سفیانی]] و [[یأجوج و مأجوج]] سخن گفته و [[دجال]] را نماد "[[انحرافات]] عمومی"، [[سفیانی]] را نماد "[[انحراف]] در داخل [[مسلمانان]]" و [[یأجوج و مأجوج]] را نمادهایی از "[[تمدن]] مادی" می‌داند<ref>تاریخ الغیبة الکبری: ص۶۴۷ -۶۴۰، تاریخ ما بعد الظهور: ص۱۴۹ و ۱۷۳.</ref><ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۵۹.]</ref>.
* عده‌ایی به [[دلیل]] آن که برخی [[نشانه‌های ظهور]]، قابل [[درک]] و [[فهم]] نبوده است، از آن به عنوان نشانۀ نمادین یا رمزی تعبیر نموده‌اند. مرحوم [[سید محمد صدر]] از احتمال رمزی بودن [[دجال]]، [[سفیانی]] و [[یأجوج و مأجوج]] سخن گفته و [[دجال]] را نماد "[[انحرافات]] عمومی"، [[سفیانی]] را نماد "[[انحراف]] در داخل [[مسلمانان]]" و [[یأجوج و مأجوج]] را نمادهایی از "[[تمدن]] مادی" می‌داند<ref>تاریخ الغیبة الکبری: ص۶۴۷ -۶۴۰، تاریخ ما بعد الظهور: ص۱۴۹ و ۱۷۳.</ref><ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۵۹.]</ref>.
* با توجه به مطالب گذشته و کارکردهای [[علائم ظهور]]، نمادین دانستن آنها به راحتی ممکن نیست؛ چه آن که در این صورت، نقش و کارکرد این [[علائم]] لغو می‌شود. مثلاً اگر قرار بود مراد از [[سفیانی]]، طرز [[تفکر]] اُمَوی و [[ابوسفیان]] و به معنای مقابله با [[اسلام]] باشد، می‌توانست از آن، تعبیرات دیگری هم بشود که یا دست کم در یکی دو [[حدیث]]، رد پایی از رمزی بودن و نمادین بودن آن باشد و حال آن که چنین نیست. اگر قرار باشد همۀ [[نشانه‌ها]] را نماد یک [[انحراف]] یا [[رفتار]] [[اجتماعی]] یا... بدانیم، راه برای چنین برداشتی در دیگر موضوعات هم باز خواهد شد<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۶۰.]</ref>.
* با توجه به مطالب گذشته و کارکردهای [[علائم ظهور]]، نمادین دانستن آنها به راحتی ممکن نیست؛ چه آن که در این صورت، نقش و کارکرد این [[علائم]] لغو می‌شود. مثلاً اگر قرار بود مراد از [[سفیانی]]، طرز [[تفکر]] اُمَوی و [[ابوسفیان]] و به معنای مقابله با [[اسلام]] باشد، می‌توانست از آن، تعبیرات دیگری هم بشود که یا دست کم در یکی دو [[حدیث]]، رد پایی از رمزی بودن و نمادین بودن آن باشد و حال آن که چنین نیست. اگر قرار باشد همۀ [[نشانه‌ها]] را نماد یک [[انحراف]] یا [[رفتار]] [[اجتماعی]] یا... بدانیم، راه برای چنین برداشتی در دیگر موضوعات هم باز خواهد شد<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۶۰.]</ref>.
* این دیدگاه، با اشکالات دیگری نیز روبه روست از جمله آن که، حمل [[نشانه‌ها]] به معنای رمزی خلاف ظاهر [[احادیث]] و ذهنیت و ذهنیت عرفی مخاطبان آن است. تعبیر [[یأجوج و مأجوج]] در [[قرآن]] هم به کار رفته و مراد، معنای ظهاری آن است. حمل بسیاری از [[نشانه‌های ظهور]] به معنای نمادین بودن، امکان پذیر نیست، ضمن این که به قرینه نیاز دارد؛ یعنی از معنای اصلی، خارج و مجاز خواهد شد و اگر چنین باشد، هر که طبق سلیقه خود، [[علائم]] را [[تفسیر]] و توجیه خواهد کرد و به طور کلی، مفهوم علامت و این ویژگی که موجب [[شناخت]] موضوع دیگر می‌شود، با نمادین بودن سازگاری ندارد<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۶۰.]</ref>.
* این دیدگاه، با اشکالات دیگری نیز روبه روست از جمله آن که، حمل [[نشانه‌ها]] به معنای رمزی خلاف ظاهر [[احادیث]] و ذهنیت و ذهنیت عرفی مخاطبان آن است. تعبیر [[یأجوج و مأجوج]] در [[قرآن]] هم به کار رفته و مراد، معنای ظهاری آن است. حمل بسیاری از [[نشانه‌های ظهور]] به معنای نمادین بودن، امکان‌پذیر نیست، ضمن این که به قرینه نیاز دارد؛ یعنی از معنای اصلی، خارج و مجاز خواهد شد و اگر چنین باشد، هر که طبق سلیقه خود، [[علائم]] را [[تفسیر]] و توجیه خواهد کرد و به طور کلی، مفهوم علامت و این ویژگی که موجب [[شناخت]] موضوع دیگر می‌شود، با نمادین بودن سازگاری ندارد<ref>[http://fa.imamatpedia.com/wiki/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%D9%94_%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85_%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C_%D8%AC%DB%B7_(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8) دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۶۰.]</ref>.


== جستارهای وابسته ==
== جستارهای وابسته ==

نسخهٔ ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۲، ساعت ۱۰:۳۴

این مدخل زیرشاخهٔ بحث نشانه‌های ظهور امام مهدی است. دجال از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود: دجال در حدیث - دجال در نهج البلاغه - دجال در کلام اسلامی - دجال در فرق و مذاهب - دجال در تاریخ اسلامی - پرسش‌های مرتبط

مقدمه

  • یکی از پدیده‌هایی که به عنوان ظهور مطرح شده است، خروج دجال است. بررسی این پدیده، نیازمند شناخت مفهوم و مستند و ماهیت آن است که در چند محور، ارائه می‌شود[۱].

واژه‌شناسی

  • «دجال» در لغت به صیغۀ مبالغه و به معنای بسیار دروغگو و بسیار گم‌راه کننده، است [۲]. این کار غالباً با استفاده از راه‌هایی انجام می‌شود که در منابع لغت به عنوان ریشه‌های این واژه شناخته شده‌اند. این ریشه‌ها عبارت‌اند از: دروغ، زراندود کردن، طلا و آب طلا، و گروه بزرگ همسفران[۳] صاجب تاج العروس در جمع‌بندی این می‌گوید: دجال به معنای بسیار دروغگوست و دروغ او سحر سحر، فرییب، تهمت، حق‌پوشی و اظهار مطالبی است که در دل او وجود ندارد[۴]. دجال کسی است که با فریب و دروغ، کسانی را به کفر می‌کشاند و با پیروانش زمین را می‌نوردد[۵].

دجال در ادیان آسمانی

دجال در مسیحیت

دجال در احادیث اهل سنت

دجال در احادیث شیعه

ماهیت دجال

  • در احادیث برای دجال، اوصافی را بیان کرده‌اند که بسیار وحشت‌انگیز و غیر عادی‌اند: چشمان او به اشکال گوناگون و عجیب[۲۴]، میان چشمان او کافر نوشته شده[۲۵]، قدش تا ابرها می‌رسد[۲۶]، در پیشانی او شاخ وجود دارد[۲۷].
  • وجود این اوصاف غیر طبیعی، باعث شده است که عده‌ای، تصور معنای حقیقی برای دجال را برنتابند. از این رو این افراد، احتمال می‌دهند که این اوصاف، نمادین و نشانگر موجودی خبیث یا یک جریان فتنه‌گر انحرافی باشند[۲۸][۲۹].

نشانۀ قیامت یا ظهور؟

علامت‌ها نماد یا واقعیت

جستارهای وابسته

منابع

پانویس

  1. ↑ دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۵۶.
  2. ↑ النهایة: ج۲ ص۱۲.
  3. ↑ لسان العرب: ج۱۱ ص۲۳۶.
  4. ↑ تاج العروس: ج۱۴ ص۲۲۸.
  5. ↑ دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۵۶.
  6. ↑ «antichrist» در دایرة المعارف کاتولیک.
  7. ↑ کتاب مقدس، انجیل یوحنا.
  8. ↑ ر. ک: دایره المعارف کاتولیک.
  9. ↑ دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۵۶.
  10. ↑ ر. ک: منتخب الأثر فی الإمام الثانی عشر: ج۳ ص۱۰۳ – ۱۱۱.
  11. ↑ ر. ک: المسند: ج۱ ص۲۴۲ و ۲۹۸ و ج۲ ص۹۵ و ۱۰۴ و ج۴ ص۷ -۶ و ج۵ ص۱۴۵ و ۳۸۹، صحیح مسلم: ج۱ ص۱۳۸ و ج۸ ص۱۸۰ -۱۷۹ و ۱۹۵، سنن الترمذی: ج۴ ص۵۰۷ و ۵۰۸ و...
  12. ↑ دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۵۷.
  13. ↑ منتخب الأثر: ج۳ س۲۸۴ – ۲۸۸.
  14. ↑ تفسیر المنار: ج۳ ص۳۱۷.
  15. ↑ دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۵۷.
  16. ↑ ر. ک: تنویر الحوالک: ص۲۲۳، فتح الباری: ج۲ ص۲۶۴ و ج۶ ص۳۴۰ و ج۱۳ ص۸۲، عمده القاری: ج۲ ص۹۴، الدیباج علی مسلم: ج۱ ص۲۱۵.
  17. ↑ ر. ک: نهایة البدایة و النهایة: ج۱ ص۹۶ و ۱۰۱- ۱۰۵ و ۱۶۱.
  18. ↑ دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۵۸.
  19. ↑ الغیبة، طوسی: ص۴۳۶ ح۴۲۶.
  20. ↑ تفسیر القمی: ج۱ ص۱۹۸، الغیبة، طوسی: ص۴۳۶ ح۴۲۶.
  21. ↑ دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۵۸.
  22. ↑ ر. ک: الفصول العشرة: ص۱۲۱.
  23. ↑ دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۵۸.
  24. ↑ ر. ک: سنن الترمذی: ج۳ ص۳۴۹ ح۲۳۴۲، مسند ابن حنبل: ج۳ ص۱۱۵ و ۱۲۳.
  25. ↑ ر. ک: مسند ابن حنبل: ج۳ ص۳۶۷.
  26. ↑ ر. ک: المصنف: ج۸ ص۶۵۷ ح۲۱.
  27. ↑ دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۵۹.
  28. ↑ تاریخ بعد الظهور: ص۱۹۲ -۲۰۳.
  29. ↑ دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۵۹.
  30. ↑ العدد القویة: ص۸۹ ح۱۵۴
  31. ↑ الخصال: ص۴۴۶ ح۴۶
  32. ↑ دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۵۹.
  33. ↑ دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۵۹.
  34. ↑ تاریخ الغیبة الکبری: ص۶۴۷ -۶۴۰، تاریخ ما بعد الظهور: ص۱۴۹ و ۱۷۳.
  35. ↑ دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۵۹.
  36. ↑ دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۶۰.
  37. ↑ دانشنامهٔ امام مهدی: ج۷، ص۴۶۰.
برگرفته از «https://fa.imamatpedia.com/w/index.php?title=دجال_در_حدیث&oldid=1165584»