تفسیر ابی بن کعب

اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث ابی بن کعب است.

مقدمه

برای ابیّ کعب مصحفی را ذکر کرده‌اند^[۱] و یکی از ویژگی‌های آن را اختلاف قرائت آن با نص قرآن فعلی به شمار آورده‌اند^[۲]؛ برای مثال، گفته‌اند جمله ﴿فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ﴾^[۳] در قرائت ابیّ "فصيام ثلثة ايام - متتابعات - في الحجّ‌ است^[۴]

و جمله ﴿فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ﴾^[۵] در قرائت ابیّ بن کعب "فما استمتعتم به منهنّ - الی اجل مسمّی" است ^[۶].

﴿كُلَّمَا أَضَاءَ لَهُمْ مَشَوْا فِيهِ﴾^[۷] را ابیّ بن کعب "مرّوا فيه" و "سعوا فيه" قرائت کرده است^[۸].

همان‌گونه که در مصحف ابن مسعود بیان شد، این‌گونه قرائت‌ها نیز در فرض ثبوت، ظاهراً زیاده‌ها و نقل معناهای تفسیری می‌باشد که به صورت مزجی در بین کلمات قرآن ذکر کرده است. براین اساس، مصحف وی نیز مشتمل بر مطالب تفسیری بوده است و اگر در دسترس می‌بود مانند یک تفسیر موجز مورد استفاده قرار می‌گرفت؛ اما متأسفانه از مصحف وی چیزی در دست نیست و گفته‌اند عثمان در وقت یکی کردن مصاحف آن را نیز از بین برد^[۹]؛ ازاین‌رو، تفسیر و تأویل‌های مصحف ابیّ را نیز از آثار تفسیری عصر حضور دانسته و در شمار کتاب‌های تفسیری مفقود آن عصر ذکر کرده‌ایم.^[۱۰]

منابع

بابایی، علی اکبر، تاریخ تفسیر قرآن

جستارهای وابسته

ابی بن کعب

پانویس

↑ ر.ک: ابن ندیم، الفهرست، ص۲۹، ۳۰؛ سیوطی، الاتقان، ج۱، ص۶۲ (النوع الثامن عشر فصل ترتیب السور).
↑ معرفت، تاریخ قرآن، ص۹۳.
↑ « روزه سه روز از ایّام حج» سوره بقره، آیه ۱۹۶.
↑ ر.ک: زمخشری، الکشاف، ج۱، ص۱۲۱.
↑ «کابین آن زنان را که از آنان (با ازدواج غیر دائم) بهره‌مند شده‌اید» سوره نساء، آیه ۲۴.
↑ طبری، جامع البیان، ج۴، ص۱۳.
↑ «هرگاه برای آنان روشن شود در آن (روشنایی) راه می‌افتند» سوره بقره، آیه ۲۰.
↑ ر.ک: سیوطی، الاتقان، ج۱، ص۱۴۹ (نوع شانزدهم، مسئله سوم، قول نهم از حدود چهل قول در معنای سبعة احرف).
↑ ر.ک: زنجانی، تاریخ القرآن، ص۷۴؛ سیوطی، الاتقان، ج۱، ص۵۹ (النوع الثامن عشر فی جمعه و ترتیبه)، میر محمدی، بحوث فی تاریخ القرآن.
↑ بابایی، علی اکبر، تاریخ تفسیر قرآن، ص ۳۶۶-۳۶۷.

جستارهای وابسته

[1] ر.ک: ابن ندیم، الفهرست، ص۲۹، ۳۰؛ سیوطی، الاتقان، ج۱، ص۶۲ (النوع الثامن عشر فصل ترتیب السور).

[2] معرفت، تاریخ قرآن، ص۹۳.

[3] « روزه سه روز از ایّام حج» سوره بقره، آیه ۱۹۶.

[4] ر.ک: زمخشری، الکشاف، ج۱، ص۱۲۱.

[5] «کابین آن زنان را که از آنان (با ازدواج غیر دائم) بهره‌مند شده‌اید» سوره نساء، آیه ۲۴.

[6] طبری، جامع البیان، ج۴، ص۱۳.

[7] «هرگاه برای آنان روشن شود در آن (روشنایی) راه می‌افتند» سوره بقره، آیه ۲۰.

[8] ر.ک: سیوطی، الاتقان، ج۱، ص۱۴۹ (نوع شانزدهم، مسئله سوم، قول نهم از حدود چهل قول در معنای سبعة احرف).

[9] ر.ک: زنجانی، تاریخ القرآن، ص۷۴؛ سیوطی، الاتقان، ج۱، ص۵۹ (النوع الثامن عشر فی جمعه و ترتیبه)، میر محمدی، بحوث فی تاریخ القرآن.

[10] بابایی، علی اکبر، تاریخ تفسیر قرآن، ص ۳۶۶-۳۶۷.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]