←ترتیب
(←مباشرت) |
(←ترتیب) |
||
| خط ۶۸: | خط ۶۸: | ||
===ترتیب=== | ===ترتیب=== | ||
مکلف باید کارهای تیمم را به ترتیب انجام دهد؛ | مکلف باید کارهای تیمم را به ترتیب انجام دهد؛<ref>السرائر، ج ۱، ص۱۳۷؛ الخلاف، ج ۱، ص۱۳۸؛ الاقناع، ج ۱، ص۷۳ - ۷۴.</ref> یعنی ابتدا دستها را بر [[زمین]] بزند و سپس صورت و آن گاه دستها را مسح کند.<ref>جواهرالکلام، ج ۵، ص۱۷۳؛ غنائم الایام، ج ۱، ص۳۴۴.</ref> برخی [[فقها]] [[وجوب]] ترتیب را از عطف با «واو» در [[آیات]] {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنْتُمْ سُكَارَى حَتَّى تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ وَلَا جُنُبًا إِلَّا عَابِرِي سَبِيلٍ حَتَّى تَغْتَسِلُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُورًا}}<ref>«ای مؤمنان! در حال مستی به نماز رو نیاورید تا هنگامی که دریابید چه میگویید و نیز در حال جنابت (به نماز و محل نماز رو نیاورید) مگر رهگذر باشید تا آنکه غسل کنید و اگر بیمار یا در سفر بودید و یا یکی از شما از جای قضای حاجت باز آمد یا با زنان آمیزش کردید و آب نیافتید به خاکی پاک تیمّم کنید و بخشی از رخسارهها و دستهایتان را با آن مسح کنید که خداوند، در گذرندهای آمرزنده است» سوره نساء، آیه ۴۳.</ref>، {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ}}<ref>«ای مؤمنان! چون برای نماز برخاستید چهره و دستهایتان را تا آرنج بشویید و بخشی از سرتان را مسح کنید و نیز پاهای خود را تا برآمدگی روی پا و اگر جنب بودید غسل کنید و اگر بیمار یا در سفر بودید و یا از جای قضای حاجت آمدید یا با زنان آمیزش کردید و آبی نیافتید به خاکی پاک تیمّم کنید، با آن بخشی از چهره و دستهای خود را مسح نمایید، خداوند نمیخواهد شما را در تنگنا افکند ولی میخواهد شما را پاکیزه گرداند و نعمت خود را بر شما تمام کند باشد که سپاس گزارید» سوره مائده، آیه ۶.</ref> استفاده کردهاند؛<ref>تذکرة الفقهاء، ج ۲، ص۱۹۶ - ۱۹۷؛ فقه الصادق{{ع}}، ج ۳، ص۱۶۵ - ۱۶۶.</ref> همچنین حرف «فاء» در {{متن قرآن|فَامْسَحُوا}}<ref> سوره نساء، آیه ۴۳.</ref>.<ref>فقه الصادق{{ع}}، ج ۳، ص۱۶۶.</ref> و نیز مقدم بودن تعبیر {{متن قرآن|بِوُجُوهِكُمْ}}<ref> سوره نساء، آیه 43.</ref> را بر {{متن قرآن|أَيْدِيكُمْ}}<ref> سوره مائده، آیه ۶.</ref> دال بر ترتیب شمردهاند؛<ref>تذکره الفقهاء، ج ۲، ص۱۹۷؛ کتاب الطهاره، گلپایگانی، ج ۱، ص۲۵۹.</ref> ولی برخی از [[فقهای اهل سنت]] ترتیب را [[مستحب]] دانستهاند.<ref>مواهب الجلیل، ج ۱، ص۵۲۲.</ref>.<ref>[[محمد صادق یوسفی مقدم|یوسفی مقدم، محمد صادق]]، [[تیمم (مقاله)|مقاله «تیممم»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۹ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۹، ص.</ref> | ||
=== [[موالات]]=== | === [[موالات]]=== | ||
از دیگر [[واجبات]] [[تیمم]]، پیاپی انجام دادن کارهای آن است.(۱) [[دلیل قرآنی]] آن، به نظر برخی فقها،[[امر]] در آیات ۴۳ نساء / ۴ و ۶ مائده / ۵ است: «فَتَیَمَّموا صَعیدًا طَیِّبـًا فَامسَحوا بِوُجوهِکُم واَیدیکُم» که امری فوری است؛ یعنی باید مفاد آن فورا [[امتثال]] شود و در صورتی که متعلق امر چند کار و مخاطب یک شخص باشد، لازمه فوری بودن این است که [[مکلف]] آن کارها را پیاپی انجام دهد.(۲) مشابه این [[استدلال]]، درباره [[وضو]] هم شده است.(۳) برخی موالات را از امر به تیمم پس از [[قیام]] به [[نماز]] در [[آیه]] ۶ مائده / ۵ استفاده کردهاند.(۴) عده ای حرف «فاء» را در «فَامسَحوا» که در پی جمله «فَتَیَمَّموا» آمده، دال بر موالات دانستهاند.(۵) به [[ادله]] دیگری نیز برای شرط موالات در تیمم استناد شده است؛ از جمله اینکه تیمم [[جانشین]] وضوست که در آن، موالات شرط است.(۶) در مقابل، برخی فقها رعایت موالات را مستحب دانستهاند نه [[واجب]].(۷) | از دیگر [[واجبات]] [[تیمم]]، پیاپی انجام دادن کارهای آن است.(۱) [[دلیل قرآنی]] آن، به نظر برخی فقها،[[امر]] در آیات ۴۳ نساء / ۴ و ۶ مائده / ۵ است: «فَتَیَمَّموا صَعیدًا طَیِّبـًا فَامسَحوا بِوُجوهِکُم واَیدیکُم» که امری فوری است؛ یعنی باید مفاد آن فورا [[امتثال]] شود و در صورتی که متعلق امر چند کار و مخاطب یک شخص باشد، لازمه فوری بودن این است که [[مکلف]] آن کارها را پیاپی انجام دهد.(۲) مشابه این [[استدلال]]، درباره [[وضو]] هم شده است.(۳) برخی موالات را از امر به تیمم پس از [[قیام]] به [[نماز]] در [[آیه]] ۶ مائده / ۵ استفاده کردهاند.(۴) عده ای حرف «فاء» را در «فَامسَحوا» که در پی جمله «فَتَیَمَّموا» آمده، دال بر موالات دانستهاند.(۵) به [[ادله]] دیگری نیز برای شرط موالات در تیمم استناد شده است؛ از جمله اینکه تیمم [[جانشین]] وضوست که در آن، موالات شرط است.(۶) در مقابل، برخی فقها رعایت موالات را مستحب دانستهاند نه [[واجب]].(۷) | ||