سیره فرهنگی ارتباطی امیرالمؤمنین علی در دوران حکومت (کتاب)

سیره فرهنگی - ارتباطی امیرالمؤمنین علی(ع) در دوران حکومت (در جستجوی مدل سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی)، کتابی است با زبان فارسی که به بررسی مسائل دوران امام علی(ع) در حوزه‌های فرهنگ سیاسی، فرهنگ اقتصادی و فرهنگ دینی می‌پردازد. این مجموعه اثر سید محمد کاظمی قهفرخی می‌باشد و انتشارات دانشگاه امام صادق(ع) انتشار آن را به عهده داشته است[۱].

سیره فرهنگی - ارتباطی امیرالمؤمنین علی(ع) در دوران حکومت
در جستجوی مدل سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی
زبانفارسی
نویسندهسید محمد کاظمی قهفرخی
ویراستارمحمد روشنی
موضوع
مذهبشیعه
ناشرانتشارات دانشگاه امام صادق(ع)
محل نشرتهران، ایران
سال نشر۱۳۹۶ ش
تعداد صفحه۲۰۰
شابک‏‏۹۷۸-۶۰۰-۲۱۴۵-۷۰-۳
شماره ملی۴۶۶۲۹۵۵

دربارهٔ کتاب

در معرفی این کتاب آمده است: «در کتاب حاضر، با تمرکز بر سیاست‌های کلان، سیاست‌های بخشی احصا و در حوزه‌های فرهنگ سیاسی، اقتصادی و دینی مدلی برای سیاست‌گذاری ارائه شده است. در این کتاب با بررسی مسائل دوران امام علی به این نتیجه رسیده می‌شود که آن حضرت در حوزه‌های فرهنگ سیاسی، فرهنگ اقتصادی و فرهنگ دینی با سه مشکل اساسی خاص‌گرایی، دنیاطلبی و رفاه‌زدگی و قشری‌گرایی و بی‌بصیرتی مواجه بودند».

فهرست کتاب

  • سخن ناشر
  • مقدمه

فصل اول: آشنایی با سیاست‌گذاری فرهنگی

  • تعریف خط‌مشی عمومی
  • فرایند خط‌مشی‌گذاری عمومی
  1. صورت‌بندی مسئله عمومی
  2. دستورگذاری خط‌مشی عمومی
  3. شکل‌گیری، تهیه و تدوین خط‌مشی
  4. تصمیم‌گیری و مشروعیت بخشیدن به خط‌مشی
  5. اجرای خط‌مشی عمومی
  6. انتخاب ابزار اجرای خط‌مشی
  7. ارزیابی خط‌مشی
  1. تعریف فرهنگ
  2. سیاست‌پذیری فرهنگ
    1. دیدگاه افلاطونی
    2. دیدگاه ارسطویی
    3. تعریف فرهنگ و تأثیر آن بر خط‌مشی‌گذاری فرهنگی
  3. الگوهای خط‌مشی‌گذاری فرهنگی
    1. الگوی آرمان‌گرایی
    2. الگوی سیاست فرهنگی سنتی (نخبه‌گرا)
    3. الگوی توسعه‌گرا
    4. الگوی تکثر و حقوق فرهنگی
  4. خط‌مشی‌گذاری فرهنگی
    1. صورت‌بندی مسئله فرهنگی
    2. دستورگذاری خط‌مشی فرهنگی
    3. مرحله تهیه و تدوین خط‌مشی فرهنگی
    4. تصمیم‌گیری در خط‌مشی‌گذاری فرهنگی‌
    5. اجرای خط‌مشی فرهنگی و ابزارهای آن
    6. ارزیابی خط‌مشی‌گذاری
  5. نگاهی کوتاه به دوران حکومت علوی

فصل دوم: فرهنگ سیاسی

  1. قبیله‌گرایی
  2. تغییر در نوع و معیارهای تعیین رهبر
    1. تغییر در معیارهای تعیین رهبر
    2. تغییر در نوع تعیین رهبر
  3. توزیع نامناسب قدرت
  1. مردم‌داری در گفتمان علوی
  2. مردم‌داری در سیره علوی
    1. بیعت همگانی
    2. حقوق‌مداری
    3. عام‌گرایی به‌جای خاص‌گرایی‌
    4. آزادی
      1. آزادی فردی
      2. آزادی در انتخاب
      3. آزادی عقیده
      4. آزادی انتقاد و توجه به نظارت همگانی
    5. میزان دسترسی مردم به دولتمردان
      1. ارتباط دوسویه بین مردم و دولت
      2. رسانه‌ها و توجه به افکار عمومی
    6. شیوه و نظام اعتراضات اجتماعی
      1. اصل سعه صدر
      2. استدلال و احتجاج
      3. رفق و مدارا
      4. اتمام حجت
      5. عفو و بخشش
      6. برخورد با خرابکاران و مجرمان
  1. سخنرانی‌های عمومی
  2. ابلاغ به سازمان‌های عمومی
    1. نهاد خلافت
    2. نهاد بیت المال
  • اجرای سیاست مردم‌داری
  1. سیاست‌های دولت‌محور
  2. تغییر معیارهای تعیین رهبر
    1. نظارت بر کارگزاران
      1. تغییر کارگزاران
      2. تشکیل نظام اطلاعاتی
      3. توبیخ کارگزاران
      4. تأمین نیازهای اقتصادی کارگزاران
    2. قانون‌گرایی
  3. سیاست‌های مردم‌محور
    1. اتحاد
    2. حق‌گرایی به‌جای شخصیت‌گرایی
    3. حسن ظن به مردم
      1. پرهیز از عیب‌جویی از مردم
      2. اصل برائت
    4. توجه به تنوع و تکثر فرهنگی
      1. توجه به گروه‌های مذهبی
      2. توجه به سنت‌های پسندیده
  • ارزیابی
  1. خودارزیابی
  2. ارزیابی تاریخی
    1. جنگ جمل
    2. جنگ نهروان
    3. جنگ صفین

فصل سوم: فرهنگ اقتصادی

  1. عوامل
  2. فتوحات
    1. سیاست جدید تقسیم سرانه بیت‌المال
  3. تأثیرات
    1. تأثیرات خُرد سیاست مالی بر فرهنگ
    2. تأثیرات کلان سیاست مالی بر فرهنگ
      1. تغییر در بینش و رفتار جامعه
      2. تشکیل هسته‌های اقتصادی مؤثر بر فرهنگ
  1. مبانی عدالت علوی
  2. سیاست عدالت
  1. ارجاع به منابع دینی
  2. سخنرانی‌های عمومی
  3. ابلاغ به سازمان‌های عمومی
  • اجرای سیاست عدالت
  1. تغییر رویکرد در سطح بینش اقتصادی
  2. تغییر رویکرد در سطح کنش اقتصادی
    1. سیاست‌های بازتوزیعی
      1. تقسیم مساوی بیت‌المال
      2. استرداد اموال
      3. عدم ذخیره‌سازی بیت‌المال
    2. سیاست‌های کنترلی و نظارتی
      1. نظارت بر بازار
      2. احتیاط در هزینه کردن بیت‌المال
      3. عدم استئثار
    3. سیاست‌های توزیعی
      1. حمایت از طبقه‌های پایین
      2. بهبود زندگی و آبادانی شهر
      3. حمایت از تولید و تجارت‌
  • ارزیابی سیاست عدالت
  1. خودارزیابی
  2. ارزیابی تاریخی

فصل چهارم: فرهنگ دینی

  1. اجتهاد به رأی و مصلحت‌گرایی
  2. رواج اندیشه‌های وارداتی
  1. هستی‌شناسی
  2. انسان‌شناسی
    1. نگاه به ذات انسان
    2. نگاه اجتماعی به انسان
  • مشروعیت‌بخشی به سیاست تربیت دینی
  • اجرای سیاست تربیت دینی
  1. اصول حاکم بر نظام تربیت دینی
  2. عملکرد
    1. تدوین احادیث و مقابله با قصه‌پردازی
    2. تربیت همگانی
    3. تربیت نخبگان و عالمان دینی
    4. تشویق به علم‌آموزی
    5. اهمیت دادن به منابع دینی
      1. توجه به اشاعه و قرائت قرآن
      2. حساسیت نسبت به تفسیر و برداشت از قرآن
      3. توجه به احیاء سنت پیامبر
      4. احیاء احکام اسلامی
    6. مخالفت با خرافه‌پرستی
    7. نفی فرهنگ چاپلوسی و توصیه به امر به معروف و نهی از منکر
  1. خودارزیابی
  2. ارزیابی تاریخی

فصل پنجم: ارزیابی و نتیجه‌گیری

  • ارزیابی
  • نتیجه‌گیری
  1. سیاست‌گذاری فرهنگ سیاسی
  2. سیاست‌گذاری فرهنگ اقتصادی
  3. سیاست‌گذاری فرهنگ دینی

منابع

نمایه

فهرست جداول و نمودار ها

  • چرخه خط مشی‌گذاری
  • عوامل دخیل در نظام سیاست‌گذاری
  • ابزارهای دخیل در اجرای خط مشی‌گذاری
  • شاخص‌های ارزیابی بلند مدت و کوتاه مدت
  • مقایسه تطبیقی چهار الگوی اصلی سیاست‌گذاری فرهنگی
  • مسائل و مباحث موجود در خط مشی‌گذاری فرهنگی
  • صورت بندی مسائل سیاست‌گذاری در حکومت علوی
  • عدالت در گفتمان علوی
  • احیاء احکام اسلامی در حکومت علوی
  • ساختار کلان سیاست‌گذاری امام علی(ع) در زمان خلافت
  • سیاست‌گذاری فرهنگ سیاسی
  • سیاست‌گذاری فرهنگ اقتصادی
  • سیاست‌گذاری فرهنگ دینی

دربارهٔ پدیدآورنده

 
سید محمد کاظمی قهفرخی
آقای دکتر سید محمد کاظمی قهفرخی (متولد ۱۳۶۵ ش)، تحصیلات دانشگاهی خود را در مقطع دکتری در رشته فرهنگ و ارتباطات از دانشگاه امام صادق(ع) به اتمام رساند. استادیار مدیریت راهبردی دانشگاه باقرالعلوم و عضو هیئت علمی گروه مطالعات فرهنگی مرکز مطالعات اجتماعی و تمدنی از جمله فعالیت‌های وی است. او تاکنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر درآورده است. «سیره فرهنگی ارتباطی امیرالمومنین علی(ع) در دوران حکومت»، «سیاست گذاری شبکه های ماهواره ای»، «مدل سیاست فرهنگی در حکومت علوی» و «مسئله شناسی اخلاقی و معنوی کنشگری و خودهای روحانیت در فضای مجازی» برخی از این آثار است[۲].

پانویس