سیر و سلوک ج۴ (کتاب)
این کتاب، جلد چهارم از مجموعهٔ هشت جلدی سیر و سلوک است که با زبان فارسی به بررسی مباحث هفتگانه سیر و سلوک و لزوم بهرهگیری سالک از نور قرآن و عترت(ع) در راستای پیشبرد اهداف عالی سیر و سلوک میپردازد. این مجموعه اثر حسین مظاهری است و انتشارات موسسه فرهنگی مطالعاتی الزهرا نشر آن را به عهده داشته است[۱].
| سیر و سلوک ج۴ | |
|---|---|
 | |
| از مجموعه | سیر و سلوک |
| زبان | فارسی |
| نویسنده | حسین مظاهری |
| موضوع | |
| مذهب | شیعه |
| ناشر | انتشارات موسسه فرهنگی مطالعاتی الزهرا |
| محل نشر | قم، ایران |
| سال نشر | ۱۳۸۸ - ۱۴۰۲ ش |
| تعداد صفحه | ۴۸۰ |
| شابک | ۹۷۸-۹۶۴-۲۹۸۵-۲۳-۴ |
| شماره ملی | ۱۶۸۰۸۰۵ |
دربارهٔ کتاب
بخشی از مباحث این کتاب، برگرفته از رساله چاپ نشدهای است که حدود چهل سال قبل به قلم آیت الله العظمی مظاهری «مدظلهالعالی»، به زبان عربی، در باب «تقوا» به رشته تحریر درآمده و بخشی نیز حاصل درسهای اخلاقی معظمله در طول سالهای مختلف، در مسجد حکیم اصفهان است. مطالب بهدست آمده از دو منبع فوق، پس از تلفیق، تنظیم، تحقیق و ویرایش و سپس بازبینی نهایی و اصلاح معظمله، به صورت حاضر و در پنج فصل ارائه میگردد.
فصل اول کتاب، پس از مروری بر مباحث ساختاری سیروسلوک، به بیان کلیات منزل تقوا، جایگاه تقوا در سیر و سلوک، تعاریف تقوا از دیدگاه علوم مختلف و نیز ارتباط بین ایمان و تقوا میپردازد. عنوان فصل دوم، آثار و برکات تقوا از دیدگاه قرآن و عترت است. در فصل سوم، ارکان تقوا تحلیل و تشریح میشود. فصل چهارم کتاب، به تبیین راهکارهای تحصیل تقوا اختصاص دارد. در این زمینه، دو راهکار کلیِ «علمی» و «عملی» برای کسب تقوای الهی بیان شده و پس از آن، به تبیین چهارده راهکار کاربردی در این زمینه پرداخته شده است. در فصل پنجم اقسام و مراتب تقوا، به چندین اعتبار مختلف، بیان شده است.
فهرست کتاب
دیباچه
فصل اول: سرآغاز منزل تقوا
- گذری بر منازل سیر و سلوک
- سیر و سلوک در تقوا جایگاه
- تعریف تقوا
- معنای لغوی تقوا
- معنای عرفی تقوا
- معنای علمی تقوا
- انسان موجودی دو بعدی
- تقوا از دیدگاه فلاسفه
- تقوا از دیدگاه دانشمندان علوم اجتماعی
- تقوا از دیدگاه علمای علم اخلاق
- تقوا از منظر سیر و سلوک
- حکایتی از تقوای عملی دو مرجع تقلید
- راه پر فراز و نشیب منزل تقوا
- ملکه تقوا
- رابطه ایمان و تقوا
- مراتب ایمان
- مراتب یقین
- حق تقوا
- اقسام آدمیان از نظر برخورداری از ایمان و تقوا
- دیندار حقیقی از منظر امام حسین
فصل دوم: آثار و برکات تقوا از دیدگاه قرآن و عترت
- آثار و برکات تقوا از دیدگاه قرآن و عترت
- برخورداری از حیات طیب در دنیا
- دستیابی به حیات طیبتر در آخرت
- برخورداری از هدایت الهی
- بهرهمندی از نور الهی
- امنیت دل
- بهرهمندی از برکات آسمانها و زمین
- وجاهت شخصیت و محبوبیت اجتماعی
- قدرت تشخیص حق از باطل
- نیل به مقام تسلیم و رضا
- تسلیم و رضا در برابر مقدرات الهی
- تسلیم و رضا در برابر اوامر و نواهی الهی
- برخورداری از جامعه سالم و نمونه
فصل سوم: ارکان تقوا
- ارکان تقوا
رکن اول: اجتناب از محرمات
- گناه عامل سقوط انسان
- مراحل ارتکاب گناه و مراتب سقوط ناشی از آن
- تأثیر گناه در پدیدآمدن قبض و بسط روحی
- گناه کبیره و صغیره
- معنای اجتناب از گناه
- پرهیز از شبهات و مکروهات
- لزوم دفع ضرر محتمل
- مال شبههناک، مانع سیر و سلوک
- پرهیز از شبهات، به قدر میسور
- لزوم اجتناب سالک از شبهه گناه
- لزوم پرهیز از گفتار و رفتار مباح، اما بیهوده
رکن دوم: انجام واجبات
- اقسام واجب
- حقوق واجب
- حقوق نفس
- ضرورت شناخت ماهیت نفس
- لزوم جهاد با نفس
- تکامل روحی مهمترین حق نفس
- تکامل روحی وابسته به سلامت جسم و روح
- حقوق خداوند
- حقوق سایر مخلوقات
- حقوق سایر انسانها
- حقوق غیرمسلمانان
- حقوق مسلمانان
- برخی از مصادیق حقوق مسلمانان در تعامل با یکدیگر
- وجوب پرداخت حقوق مالی همنوعان
- وجوب عمل به قانون مواسات در وقت احتیاج
- معنای واژه زکات در قرآن کریم
- وجوب امر به معروف و نهی از منکر
انجام مستحبات
- معنای نافله
- اهم مستحبات
- برقراری ارتباط عاطفی با خداوند
- برخی راهکارها و مصادیق ارتباط عاطفی با خداوند
- طهارت دائمی
- نماز نافله نماز اول وقت و نماز جماعت
- روزه استحبابی
- مداومت بر ذکر
- دعا و مناجات
- انس با قرآن و عترت
- خدمت به خلق خدا
- برقراری ارتباط عاطفی با خداوند
- لزوم رعایت حد تعادل در انجام مستحبات
- معیار تشخیص حلال و حرام افعال
- ضرورت فراگیری علوم دینی
- احکام شرعی
- اصول و مبانی اعتقادی
- اخلاق و اخلاقیات
- وظایف و شرایط کارشناسان دینی
- نکوهش عمل بر اساس تمایلات نفسانی
- عواقب عال مگریزی
فصل چهارم: راهکارهای کسب تقوا
- راهکارهای تحصیل تقوا
- راهکار اول: تحصیل تقوا از راه علم
- راهکار دوم: تحصیل تقوا از راه عمل
- برخی از راهکارهای علمی و عملی تحصیل تقوا
- زمینهسازی برای تقوا
- عمل به قانون مراقبه
- در نظر گرفتن برکات تقوا و تبعات بیتقوایی
- توجه به انذار و تبشیر پیامبران و رسولان الهی
- توجه به ندای پیامبران درون
- تقویت ایمان
- بیداری و هوشیاری دائمی
- توبه و بازگشت بهسوی خداوند
- تحریک احساسات و عواطف
- تقویت روحیه اخلاص
- انتخاب همنشین صالح
- توجه به حسن و قبح ذاتی افعال
- صبر و سعه صدر
- مرگباوری و یاد معاد
- سخنی راجع به تلازم همت و توفیق
- همت
- توفیق
فصل پنجم: تقسیمات تقوا
تقسیم اول
تقسیم دوم
تقسیم سوم
- تقوای منفی
- تقوای مثبت
- تأکید تعالیم دینی بر تحصیل تقوای مثبت
تقسیم چهارم
- تقوای جوارحی
- تقوای جوانحی
- تقوای عقلی
- عقل ابزار تعالی روح
- معنای تعقل
- تعقل از دیدگاه قرآن و عترت
- تقوای عقل به چه معناست
- ثمرات تقوای عقلی
- بی اعتنایی به علوم غریبه
- پرهیز از تقلید کورکورانه
- اقتباس و انتخاب راه صحیح
- دوری از خرافه و خرافهگرایی
- عقل نظری و عقل عملی
- خرافه برخاسته از احساسات و تخیلات
- برخی از مصادیق خرافه
- نحوست زاییده چیست
- خرافهزدایی در سیره نبی اکرم(ص)
- دینداری
- پذیرش اصول دین عقلی است نه تقلیدی
- ضرورت بهرهمندی همگان از تفکر و استدلال
- نمونهای از استدلالهای عقلی اصحاب ائمه
- مصونیت از ساده لوحی
- حفظ اعتدال و پرهیز از افراط و تفریط
- برخی از مصادیق افراط و تفریط در عصر حاضر
- رستگاری دنیا و آخرت
- سعادت دنیوی مرهون عقلانیت
- تعقل مایه نجات اخروی
تقسیم پنجم
- تقوای اجتماعی
- تقوای اقتصادی
- تقوای سیاسی
- ارتباط منطقی بین اجتماع انسان و سیاست
- جایگاه حکومت در اسلام
- معنای تقوای سیاسی
- امتیازات حکومت بر پایه تقوا
- اول: هدف وسیله را توجیه نمیکند
- دوم: پرهیز از سیاستبازی و مکر و حیله
- سوم: بسط عدالت و حاکمیت قانون
- چهارم: تأمین رفاه مادی و آسایش دنیوی
- پنجم: زمینهسازی برای رستگاری اخروی
- ششم: تأمین امنیت و عزت
- هفتم: ترویج علم و رشد بینش و آگاهی مردم
- هشتم: مشارکت مردم در اداره حکومت و مشورت با آنها
- نهم: انتقادپذیری
- دهم: احقاق حقوق مردم
منابع و مآخذ
دربارهٔ پدیدآورنده
