افضلیت امام از دیدگاه ظاهریه: تفاوت میان نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۶ سپتامبر ۲۰۲۳، ساعت ۱۳:۲۷

مقدمه

احتمالاً کمتر نام این گروه را شنیده باشید. بنیان‌گذارش داوود بن علی اصفهانی (۲۷۰ق) است که قیاس و اجتهادورزی را برنمی‌تافت و تنها به ظواهر کتاب و سنت استناد می‌کرد^[۱]. برخی نویسندگان، مذهب ظاهری را در شمار دیگر مذاهب فقهی اهل سنت آورده‌اند^[۲].

شاید با دقت در نام این گروه، متوجه شده باشید که ویژگی اصلی آن، توجه به رویکرد نص‌گرایی در اصول و فروع دین است^[۳]. شاخص‌ترین چهره ظاهرگرایان که در این باره سخن گفته است، ابن‌حزم اندلسی (۴۵۶ق) است. او در برخی کتاب‌های خود، آنجا که در مقام بیان شرایط امام است، هیچ اشاره‌ای به شرط افضلیت نمی‌کند^[۴]. در برخی دیگر از آثار خود، نظریه جواز امامت مفضول با وجود افضل را تأیید می‌کند و تنها یک جا را استثنا می‌کند؛ آن هم جایی که کسی در تمام موارد فضل و علم، برتر باشد. او معتقد است که ابوبکر چنین ویژگی داشت^[۵]. ابن‌حزم در دیگر آثار خود، شدیداً به نظریه لزوم امامت افضل تاخته است. وی می‌نویسد که این نظریه هیچ دلیلی از قرآن، سنت، اجماع، عقل و قیاس ندارد، از این رو باید کنار گذاشته شود^[۶].^[۷]

جستارهای وابسته

منابع

فاریاب، محمد حسین، افضلیت امام از منظر عقل و نقل

پانویس

↑ درباره او، ر. ک: شمس‌الدین محمد ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ص۱۰۲-۱۰۳.
↑ جالب آنکه ایشان چهار مکتب فقهی اهل سنت را چنین برشمرده‌اند: حنفی، مالکی، شافعی و داوودی (محمد بن احمد مقدسی، احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم، ص۳۷).
↑ به طور کلی اطلاعات اندکی درباره این مذهب وجود دارد (ر. ک: ابن‌حزم اندلسی، حجة الوداع، ص۱۴۲-۱۴۹).
↑ ابن‌حزم اندلسی، علم الکلام، ص۹۵.
↑ ابن‌حزم اندلسی، الأصول و الفروع، ص۲۳۴.
↑ ابن‌حزم اندلسی، الفصل فی الملل و الاهواء و النحل، ج۳، ص۸۹.
↑ فاریاب، محمد حسین، افضلیت امام از منظر عقل و نقل، ص ۸۸.

[1] درباره او، ر. ک: شمس‌الدین محمد ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ص۱۰۲-۱۰۳.

[2] جالب آنکه ایشان چهار مکتب فقهی اهل سنت را چنین برشمرده‌اند: حنفی، مالکی، شافعی و داوودی (محمد بن احمد مقدسی، احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم، ص۳۷).

[3] به طور کلی اطلاعات اندکی درباره این مذهب وجود دارد (ر. ک: ابن‌حزم اندلسی، حجة الوداع، ص۱۴۲-۱۴۹).

[4] ابن‌حزم اندلسی، علم الکلام، ص۹۵.

[5] ابن‌حزم اندلسی، الأصول و الفروع، ص۲۳۴.

[6] ابن‌حزم اندلسی، الفصل فی الملل و الاهواء و النحل، ج۳، ص۸۹.

[7] فاریاب، محمد حسین، افضلیت امام از منظر عقل و نقل، ص ۸۸.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
+{{مدخل مرتبط
+| موضوع مرتبط = افضلیت امام
+| عنوان مدخل  = افضلیت امام
+| مداخل مرتبط = [[افضلیت امام در قرآن]] - [[افضلیت امام در حدیث]] - [[افضلیت امام در کلام اسلامی]] - [[افضلیت امام در معارف و سیره فاطمی]] - [[افضلیت امام از دیدگاه زیدیه]] - [[افضلیت امام از دیدگاه اسماعیلیه]] - [[افضلیت امام از دیدگاه اهل سنت]] - [[افضلیت امام از دیدگاه معتزله]] - [[افضلیت امام از دیدگاه اشاعره]] - [[افضلیت امام از دیدگاه اباضیه]] - [[افضلیت امام از دیدگاه ظاهریه]] - [[افضلیت امام از دیدگاه ماتریدیه]] - [[افضلیت امام از دیدگاه وهابیت]]
+| پرسش مرتبط  =
+}}
-{{امامت}}
+== مقدمه ==
-<div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[افضلیت امام از دیدگاه اهل سنت]]''' است. "'''افضلیت امام از دیدگاه اهل سنت'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
+احتمالاً کمتر نام این گروه را شنیده باشید. بنیان‌گذارش [[داوود بن علی اصفهانی]] (۲۷۰ق) است که قیاس و اجتهادورزی را برنمی‌تافت و تنها به ظواهر [[کتاب و سنت]] استناد می‌کرد<ref>درباره او، ر. ک: شمس‌الدین محمد ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ص۱۰۲-۱۰۳.</ref>. برخی نویسندگان، [[مذهب]] ظاهری را در شمار دیگر مذاهب فقهی [[اهل سنت]] آورده‌اند<ref>جالب آنکه ایشان چهار مکتب فقهی اهل سنت را چنین برشمرده‌اند: حنفی، مالکی، شافعی و داوودی (محمد بن احمد مقدسی، احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم، ص۳۷).</ref>.
-<div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[افضلیت امام از دیدگاه اشاعره]] - [[افضلیت امام از دیدگاه ظاهریه]] - [[افضلیت امام از دیدگاه ماتریدیه]] - [[افضلیت امام از دیدگاه معتزله]] - [[افضلیت امام از دیدگاه وهابیت]]</div>
-<div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[افضلیت امام (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
-<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
-==مقدمه==
+شاید با دقت در نام این گروه، متوجه شده باشید که ویژگی اصلی آن، توجه به رویکرد نص‌گرایی در اصول و [[فروع دین]] است<ref>به طور کلی اطلاعات اندکی درباره این مذهب وجود دارد (ر. ک: ابن‌حزم اندلسی، حجة الوداع، ص۱۴۲-۱۴۹).</ref>. شاخص‌ترین چهره ظاهرگرایان که در این باره سخن گفته است، [[ابن‌حزم اندلسی]] (۴۵۶ق) است. او در برخی کتاب‌های خود، آنجا که در مقام بیان [[شرایط امام]] است، هیچ اشاره‌ای به شرط [[افضلیت]] نمی‌کند<ref>ابن‌حزم اندلسی، علم الکلام، ص۹۵.</ref>. در برخی دیگر از آثار خود، نظریه جواز [[امامت مفضول با وجود افضل]] را [[تأیید]] می‌کند و تنها یک جا را استثنا می‌کند؛ آن هم جایی که کسی در تمام موارد [[فضل]] و [[علم]]، [[برتر]] باشد. او [[معتقد]] است که [[ابوبکر]] چنین ویژگی داشت<ref>ابن‌حزم اندلسی، الأصول و الفروع، ص۲۳۴.</ref>. ابن‌حزم در دیگر آثار خود، شدیداً به نظریه [[لزوم]] امامت افضل تاخته است. وی می‌نویسد که این نظریه هیچ دلیلی از [[قرآن]]، [[سنت]]، [[اجماع]]، [[عقل]] و قیاس ندارد، از این رو باید کنار گذاشته شود<ref>ابن‌حزم اندلسی، الفصل فی الملل و الاهواء و النحل، ج۳، ص۸۹.</ref>.<ref>[[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[افضلیت امام از منظر عقل و نقل (کتاب)|افضلیت امام از منظر عقل و نقل]]، ص ۸۸.</ref>
-احتمالاً کمتر نام این گروه را شنیده باشید. بنیان‌گذارش [[داود بن علی اصفهانی]] (۲۷۰ق) است که [[قیاس]] و اجتهادورزی را برنمی‌تافت و تنها به [[ظواهر]] [[کتاب و سنت]] استناد می‌کرد<ref>درباره او، ر.ک: شمس‌الدین محمد ذهبی، سیر اعلام النبلاء، ص۱۰۲-۱۰۳.</ref>. برخی نویسندگان، [[مذهب]] ظاهری را در شمار دیگر [[مذاهب فقهی]] [[اهل سنت]] آورده‌اند<ref>جالب آنکه ایشان چهار مکتب فقهی اهل سنت را چنین برشمرده‌اند: حنفی، مالکی، شافعی و داوودی (محمد بن احمد مقدسی، احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم، ص۳۷).</ref>.
-شاید با دقت در نام این گروه، متوجه شده باشید که ویژگی اصلی آن، توجه به رویکرد نص‌گرایی در اصول و [[فروع دین]] است<ref>به طور کلی اطلاعات اندکی درباره این مذهب وجود دارد (ر.ک: ابن‌حزم اندلسی، حجة الوداع، ص۱۴۲-۱۴۹).</ref>. شاخص‌ترین چهره ظاهرگرایان که در این باره سخن گفته است، [[ابن‌حزم اندلسی]] (۴۵۶ق) است. او در برخی کتاب‌های خود، آنجا که در [[مقام]] بیان [[شرایط امام]] است، هیچ اشاره‌ای به شرط [[افضلیت]] نمی‌کند<ref>ابن‌حزم اندلسی، علم الکلام، ص۹۵.</ref>. در برخی دیگر از آثار خود، نظریه جواز [[امامت مفضول با وجود افضل]] را [[تأیید]] می‌کند و تنها یک جا را استثنا می‌کند؛ آن هم جایی که کسی در تمام موارد [[فضل]] و [[علم]]، [[برتر]] باشد. او [[معتقد]] است که [[ابوبکر]] چنین ویژگی داشت<ref>ابن‌حزم اندلسی، الأصول و الفروع، ص۲۳۴.</ref>. ابن‌حزم در دیگر آثار خود، شدیداً به نظریه [[لزوم]] [[امامت افضل]] تاخته است. وی می‌نویسد که این نظریه هیچ دلیلی از [[قرآن]]،[[ سنت]]، [[اجماع]]، [[عقل]] و قیاس ندارد، از این رو باید کنار گذاشته شود<ref>ابن‌حزم اندلسی، الفصل فی الملل و الاهواء و النحل، ج۳، ص۸۹.</ref><ref>[[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[افضلیت امام از منظر عقل و نقل (کتاب)|افضلیت امام از منظر عقل و نقل]]، ص ۸۸.</ref>
+== جستارهای وابسته ==
 {{افضلیت}}
-==منابع==
+== منابع ==
+{{منابع}}
 # [[پرونده:1100562.jpg|22px]] [[محمد حسین فاریاب|فاریاب، محمد حسین]]، [[افضلیت امام از منظر عقل و نقل (کتاب)|'''افضلیت امام از منظر عقل و نقل''']]
+{{پایان منابع}}
-==پانویس==
+== پانویس ==
 {{پانویس}}
-[[رده:مدخل]]
 [[رده:افضلیت امام]]