کلام تطبیقی ج۲ (کتاب)

کلام تطبیقی
زبان	فارسی[[رده:کتاب به زبان فارسی]]
ترجمهٔ کتاب	[[نبوت، امامت و معاد (کتاب)|نبوت، امامت و معاد]]
نویسنده	علی ربانی گلپایگانی
موضوع	امامت و ولایت
ناشر	[[:رده:انتشارات جامعة المصطفی العالمیة|انتشارات جامعة المصطفی العالمیة]][[رده:انتشارات جامعة المصطفی العالمیة]]
محل نشر	قم، ایران
سال نشر	چاپ اول: ۱۳۸۵ چاپ دوم: ۱۳۸۸ چاپ سوم: ۱۳۹۳ ش
شماره ملی	۱۹۳۰۲۶۰

کلام تطبیقی (نبوت، امامت و معاد)، جلد دوم از کتاب دو جلدی کلام تطبیقی است که با زبان فارسی به بحث تطبیقی میان عقاید و آرای مذاهب کلامی و متکلمان اسلامی پیرامون مباحث نبوت، امامت و معاد می‌پردازد. پدیدآورندهٔ این اثر علی ربانی گلپایگانی است و جامعة المصطفی العالمیة انتشار آن را به عهده داشته است.

طرح جلد دیگری از این کتاب

دربارهٔ کتاب

در معرفی این کتاب آمده است: «در کتاب حاضر به تحلیل و بررسی مباحث نبوت، امامت و معاد پرداخته شده است. مباحث کتاب عبارت‌اند از: نیاز بشر به دین و ضرورت نبوت، معجزه و نبوت، وحی و نبوت، نبوت و عصمت، خاتمیت نبوت و شریعت اسلام، مصونیت قرآن از تحریف، پیشینه و اهمیت بحث امامت، حقیقت امامت، وجوب امامت، فلسفه امامت، امامت و عصمت، عقل و امامت امیر مؤمنان(ع)، قرآن و امامت امیر مؤمنان(ع)، امامت امیر مؤمنان در حدیث غدیر، قرآن و رهبری راستگویان، آخرین پیشوای معصوم، آثار وجودی و شیوه رهبری امام غایب، کلیاتی درباره معاد، براهین اثبات معاد، معاد جسمانی و روحانی، بررسی اشکالات و شبهات، قیامت و تجسم اعمال، قیامت و شفاعت، بهشت و دوزخ. در میان مذاهب و فرقه‌های کلامی اسلامی، مذاهب و فرقه‌های کلامی زنده و موجود، مورد نظر هستند در این میان آنها که به لحاظ نظام کلامی، متکلمان و آثار، از برجستگی ویژه‌ای برخورداند، بیشتر مورد اهتمام بوده‌اند، دراین میان مذاهب کلامی شیعی، «امامیه» و در میان مذاهب کلامی اهل سنت، «اشعریه» و «ماتریدیه» داری چنین ویژگی می‌باشند. «معتزله» با اینکه در روزگار ما به صورت رسمی وجود ندارد، اما به خاطر اهمیت و نقش برجسته‌ای که در تاریخ کلام اسلامی ایفا کرده‎اند و نیز تأثیر روش و اندیشه‌‌های کلامی آنان بر برخی از متکلمان برجسته اهل سنت، همواره مورد توجه محققان بوده‌اند؛‌ چنان‌که اکثر متون کلامی، اعم از شیعی و سنی، عقاید و آراء معتزله را نقل و بررسی کرده‎اند.

فهرست کتاب

• پیش گفتار؛

بخش اول: نبوت

۱.نیاز بشر به دین و ضرورت نبوت:

• پیشینه و ضرورت بحث؛
• تعریف دین؛
• چیستی و حقیقت انسان؛
• مصلحت‌اندیشی و تدبیر؛
• تمایلات روانی انسان:
• تمایلات فردی؛
• تمایلات اجتماعی؛
• تمایلات عالی؛
• کمال مطلوب و هدایت و حیانی؛
• دین و جامعه آرمانی؛
• قاعده لطف و ضرورت شریعت الهی؛

۲.معجزه و نبوت:

• جایگاه معجزه؛
• تعریف معجزه؛
• ویژگی معجزه؛
• راه شناخت معجزه:
• الف) قاعده حسن و قبح عقلی؛
• ب)عادة الله؛
• ج)لزوم تناقض؛
• وجه دلالت معجزه بر نبوت:
• دلالت معجزه، از قبیل عادیات است؛
• دلالت معجزه ظنی است؛
• معجزه، به منزله تصدیق قولی پیامبر(ص) است؛
• احتمالات عقلی و علم وجدانی و بدیهی؛
• دلالت معجزه بر نبوت، برهانی است؛

۳.وحی و نبوت:

• وحی در لغت و اصطلاح؛
• وحی در اصطلاح؛
• وحی در قرآن:
• معنای لغوی؛
• هدایت طبیعی؛
• هدایت غریزی؛
• الهام خداوندی به غیر پیامبران؛
• امر و اذن الهی؛
• وحی خداوند بر فرشتگان؛
• القائات یطانی؛
• وحی نبوت؛
• گونه‌های وحی الهی به پیامبران:
• وحی بدون واسطه؛
• وحی از پس پرده (من وراء حجاب)؛
• وحی، به واسطه فرشته؛
• نکته‌ها و بهره‌ها؛
• فرق رسول و نبی؛
• وحی و رؤیای صادقه؛
• وحی و الهام؛
• وحی و تحدیث؛
• وحی و تجربه دینی؛
• وحی نفسی یا مکاشفه عرفانی؛

۴.نبوت و عصمت:

• حقیقت عصمت؛
• ابعاد عصمت و اقوال متکلمان:
• عصمت از شرک و کفر؛
• عصمتدر تلقی، حفظ و ابلاغ وحی؛
• عصمت از گناه پس از نبوت؛
• عصمت از گناه قبل از نبوت؛
• عصمت در موارد دیگر؛
• دلایل عقلی عصمت:
• لزوم بعثت در نبوت؛
• لزوم تکلیف به محال؛
• لزوم مخالفت با پیامبر(ص)؛
• عصمت و وثوق مطلق؛

۵.خاتمیت نبوت و شریعت اسلام:

• مقدمه؛
• حقیقت خاتمیت؛
• دلایل خاتمیت:
• دلیل اول؛
• دلیل دوم؛
• دلیل سوم؛
• دلیل چهارم؛
• فلسفه خاتمیت؛
• توحید اسلامی؛
• معاد قرآنی؛
• نظام اخلاقی قرآن؛
• اصول اجتماعی اسلام؛
• تفسیر خاتمیت؛
• دیدگاهی دیگر؛
• ارزیابی و نقد؛
• دین ثابت و نیازهای متغیر؛
• ارکان پویایی شریعت خاتم:
• احکام اولیه و ثانویه؛
• تشریع اجتهاد در اسلام؛
• نقش کلیدی عقل در اجتهاد؛
• ملاکات احکام و قاعده اهم و مهم؛
• مسؤلیت‌ها و اختیارات حاکم اسلامی؛

۶. مصونیت قرآن از تحریف:

• معنی لغوی تحریف؛
• واژه تحریف در قرآن؛
• قرآن و احتمال تحریف:
• تغییر در لهجه و تعبیر؛
• تغییر در کلمات؛
• تغییر در ترتیب سور و آیات؛
• تغییر به افزایش؛
• تغییر به نقصان و کاهش؛
• دلایل مصونیت قرآن از تحریف:
• عقل وبی‌‌پایگی فرضیه تحریف؛
• تقریر دیگری از برهان عقلی؛
• گواهی قرآن بر صیانت خود؛
• دلایل روایی بر نفی تحریف؛
• دلیلی دیگر؛
• حدیث ثقلین و نفی تحریف از قرآن:
• وجه استدلال؛
• نقد دلایل قائلان به تحریف قرآن؛
• جمع‌آوری کامل قرآن، عادتا ممکن نیست؛
• مخالفت با قرآن علی(ع)؛
• مشابهت با بنی اسرائیل؛
• بررسی روایات تحریف:
• الف)‌ نقد سندی؛
• ب) نقد دلالی؛
• اهل‌سنت و نظریه نسخ تلاوت.

بخش دوم: امامت و خلافت

• درآمد؛

۱. پیشینه و اهمیت بحث امامت؛ ۲. حقیقت امامت:

• توضیحات؛

۳. وجوب امامت:

• دلایل وجوب امامت:
• آیه اولی الامر؛
• حدیث «من مات و لم یعرف إمام زمانه..».؛
• سیره مسلمانان؛
• اجرای حدود و حفظ نظام اسلامی؛
• وجوب دفع ضررهای عظیم؛
• قاعده لطف و وجوب امامت؛

۴.فلسفه امامت:

• اسماعیلیه و فلسفه امامت؛
• ائمه اهل‌ بیت(ع) و فلسفه امامت؛

۵.صفات امام:

• صفات امام، از دیدگاه اهل‌ سنت؛
• صفات امام، از دیدگاه متکلمان امامیه؛
• افضلیت امام؛

۶.امامت و عصمت: ۱. برهان تسلسل؛ ۲. حفظ و تبیین شریعت؛ ۳. آیه امامت حضرت ابراهیم(ع)؛ ۴. آیه اولی‌الامر؛

• گفتاری از فخرالدین رازی؛
• دلایل منکران عصمت؛

۷.عقل و امامت امیرمؤمنان(ع)؛ ۸.قرآن و امامت امیرمؤمنان(ع):

• آیه ولایت؛
• نقدی دیگر؛
• آیه تبلیغ؛
• اقوال مفسران؛

۹.امامت امیرمؤمنان(ع) در حدیث غدیر:

• متن حدیث غدیر؛
• سند حدیث غدیر؛
• دلالت حدیث غدیر؛
• توجیهی نااستوار؛
• احتجاج به حدیث غدیر؛

۱۰.قرآن و رهبری راستگویان:

• سخن فخرالدین رازی؛
• نقد سخن رازی؛
• آیه تطهیر و عصمت اهل‌ بیت(ع)؛
• راستگویان در روایات؛

۱۱.آخرین پیشوای معصوم:

• مقدمه؛
• دیدگاه امامیه، درباره مهدی موعود(ع)؛
• غیبت و نیابت؛
• ولادت مهدی موعود(ع) از دیدگاه اهل‌ سنت؛

۱۲.آثار وجودی و شیوه رهبری امام غایب:

• ابعاد امامت؛
• آثار وجودی امام غایب:
• پایداری جهان؛
• هدایت نهانی؛
• حضور غیرعادی؛
• ملاقات‌های ویژه؛
• توسل و دعا؛
• لطف بودن وجود امام؛
• رهبری با واسطه.

بخش سوم:‌ معاد یا سرای آخرت

۱.کلیاتی درباره معاد:

• واژه‌شناسی معاد؛
• جایگاه معاد، در ادیان آسمانی؛
• قرآن و جهان آخرت؛
• آثار و نتایج ایمان به معاد:
• آرامش دل و تسکین خاطر؛
• تقوی و پاکدامنی؛
• تعهد و احساس مسئولیت؛
• ایمان به معاد و آینده نگری؛

۲.براهین اثبات معاد: ۱. برهان حکمت و غایت:

• برهان حکمت، در آیات دیگر؛
• قیامت و غایت در کلام امام علی(ع)؛

۲. برهان عدالت؛ ۳. برهان رحمت؛ ۴. لزوم وفای به عهد؛ ۵. قیامت گزارش غیبی و قطعی الهی؛ ۳.معاد جسمانی و روحانی:

• عقل و معاد روحانی؛
• عقل و معاد جسمانی؛
• معاد جسمانی و روحانی، از دیدگاه قرآن:
• الف)‌ قرآن و معاد روحانی؛
• «رضوان الله» برترین پاداش اخروی؛
• حسرت جانکاه؛
• ب) قرآن و معاد جسمانی؛
• آیا آیات مربوط به معاد جسمانی، قابل تأویل است؟؛

۴.بررسی اشکالات و شبهات: ۱. معاد جسمانی، اعاده معدوم است؛ ۲. فرد دیگر، مثاب و معاقب خواهد بود؛ ۳. شبهه آکل و مأکول؛ ۴. معاد جسمانی، تکرار حیات دنیوی است؛

• پاسخ به یک اشکال؛

۵.قیامت و تجسم اعمال:

• مقصود از تجسم اعمال چیست؟
• تجسم اعمال در آیات قرآن؛
• تجسم اعمال در روایات؛
• عقل و تجسم اعمال؛
• علم و تجسم اعمال؛

۶.قیامت و شفاعت:

• معنای شفاعت؛
• شیوه شفاعت؛
• نتیجه شفاعت؛
• قرآن و شفاعت؛
• مبانی کلامی شفاعت:
• رحمت گسترده خداوند؛
• قانون علیت در جهان؛
• دعای پیامبران و مغفرت الهی؛

۷.بهشت و دوزخ:

• آفرینش کنونی بهشت و دوزخ؛
• جایگاه بهشت و دوزخ؛
• چه کسانی مخلد در عذابند؟
• کتاب نامه.

دربارهٔ پدیدآورنده

علی ربانی گلپایگانی

حجت الاسلام و المسلمین علی ربانی گلپایگانی (متولد ۱۳۳۴ ش، گلپایگان)، تحصیلات حوزوی خود را نزد اساتیدی همچون حضرات آیات: جواد تبریزی، جعفر سبحانی، حسن حسن‌زاده آملی، حسین نوری همدانی، یحیی انصاری شیرازی و حسین مظاهری پیگیری کرد. پژوهشگر نشریات کیهان اندیشه، نور علم، کلام اسلامی و پیام حوزه از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر تدریس در حوزه‏‌هاى علمیه، تاکنون چندین جلد کتاب و مقاله به رشته تحریر در آورده است. «درآمدی به شیعه‌شناسی»، «امامت در بینش اسلامی»، «وحی نبوی»، «امامت اهل بیت»، «وحی‌شناسی»، «بازاندیشی نقش پیامبر در پدیده وحی»، «اصول دین»، «قاعده لطف و وجوب امامت»، «علم پیامبران به حقانیت وحی»، «چگونگی وحی نبوت از دیدگاه قرآن و روایات»، «بررسی و تحلیل برهان معجزه بر امامت ولی عصر»، «خلافت الاهی و امامت مهدوی»، «براهین و نصوص امامت»، «فلسفه امامت از دید متکلمان اسلامی»، «آیه صادقین»، «برهان افضلیت و امام عصر»، «برهان حفظ شریعت و وجود امام عصر»، «تبیین فلسفی وحی»، «عقاید استدلالی»، « اهل بیت»، «برهان عصمت بر امامت امام عصر»،«درآمدی بر علم کلام»، «دعای ندبه تصویرگر آینده روشن جهان و نشان‌دهنده راه وصول به آن»، «بررسی ادله عقلی اثبات وجود امام زمان» و «شاخص‌ها و نشانه‌های امامت در مکتب رضوی» برخی از این آثار است.

کتاب‌های و ابسته

• اصل مجموعه؛
• کلام تطبیقی ج۱ (کتاب)؛

پیوند به بیرون

• پایگاه اطلاع رسانی کتابخانه‌های ایران
• کتابخانه دیجیتال آستان قدس رضوی
• وبگاه فرا کتاب
• وبگاه دانشگاه شهید مطهری