←بعلبک، یکی از آثار شگفتانگیز جهان
(صفحهای تازه حاوی «{{نبوت}} {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = دیار | عنوان مدخل = دیار | مداخل مرتبط = دیار در قرآن - دیار در حدیث | پرسش مرتبط = }} ==جغرافیای دیار، در سوره مبارکه بقره== #{{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَهُمْ أُلُوفٌ...» ایجاد کرد) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۶۵: | خط ۶۵: | ||
سنگهای سماق پنج متری و نقاری و نقاشی، به اشکال و [[صور]] گوناگون از حیوانات و اشجار و پرندگان است؛ چنان مجسم نموده، که تو گویی زنده و جاندار است... اکثر مردمش [[شیعی]] و دارای [[فضائل اخلاقی]] میباشند و از [[زیبایی]] و طراوت، از جاهای دیدنی [[دنیا]] است»<ref>صدر، بلاغی، قصص قرآن، ص۶۵۴، به نقل از دایرة المعارف فرید وجدی.</ref>.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۲۶۸.</ref> | سنگهای سماق پنج متری و نقاری و نقاشی، به اشکال و [[صور]] گوناگون از حیوانات و اشجار و پرندگان است؛ چنان مجسم نموده، که تو گویی زنده و جاندار است... اکثر مردمش [[شیعی]] و دارای [[فضائل اخلاقی]] میباشند و از [[زیبایی]] و طراوت، از جاهای دیدنی [[دنیا]] است»<ref>صدر، بلاغی، قصص قرآن، ص۶۵۴، به نقل از دایرة المعارف فرید وجدی.</ref>.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۲۶۸.</ref> | ||
==جغرافیای دیار، در [[سوره مبارکه هود]]{{ع}}== | |||
#{{متن قرآن|وَأَخَذَ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دِيَارِهِمْ جَاثِمِينَ}}<ref>«و بانگ آسمانی ستمگران را فرو گرفت و در خانههای خویش از پا درافتادند» سوره هود، آیه ۶۷.</ref>. | |||
#{{متن قرآن|وَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا نَجَّيْنَا شُعَيْبًا وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَأَخَذَتِ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دِيَارِهِمْ جَاثِمِينَ}}<ref>«و چون «امر» ما دررسید شعیب و مؤمنان همراه او را با بخشایشی از سوی خویش رهایی بخشیدیم و بانگ آسمانی ستمگران را فرو گرفت و در خانههای خود از پا در افتادند» سوره هود، آیه ۹۴.</ref>. | |||
از بررسی اجمالی سوره مبارکه هود، چنین بر میآید، که بخشی از محتوای آن [[سوره]]، در مورد عدهای از [[انبیاء]] نظیر: نوح، [[هود]] و [[صالح]] و اقوامی است، که آن [[پیامبران]]، برای [[هدایت]] آنان برانگیخته شده بودند و [[آیه]] مورد بحث<ref>هود ۶۷.</ref> مربوط به قومی است، که [[حضرت صالح]] برای [[ارشاد]] آنان [[مبعوث]] شده بود و از آنجا که آن [[قوم]] از [[پذیرش حق]]، سرباز زدند، به [[مجازات]] [[صیحه آسمانی]] گرفتار شدند.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۲۷۰.</ref> | |||
==[[طایفه]] [[صیحه]] زده== | |||
طایفه صیحه زده، [[قوم حضرت صالح]] بودند؛ که آنها در [[تاریخ]]، به نام [[ثمود]] معروفاند و: «قومی [[متکبر]] بودهاند و در سنگهای [[کوه]]، برای خود [[خانه]] میتراشیدند... [[قوم ثمود]]، از [[طول عمر]] بهرهمند بودهاند و ابنیه محکم از سنگ میساختند، چون صالح آنان را به [[پرستش]] [[خدای یگانه]] [[دعوت]] کرد؛ در یکی از [[اعیاد]]، از او خواستند که از سنگ برای ایشان ناقهای بیرون بیاورد و گفتند: اگر این حادثه اتفاق افتاد، [[کیش]] [[پدران]] را رها خواهند کرد و خدای یگانه را خواهند پرستید»<ref>محمد، حزائلی، اعلام قرآن، ص۳۰-۲۶۹.</ref>.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۲۷۰.</ref> | |||
==[[مسکن]] [[قوم صالح]] کجا بوده؟== | |||
برخی از نویسندگان، قوم ثمود: یکی از [[قبایل عرب]] است که در ردیف عاد و... نام ایشان را تاریخ ثبت کرده... [[قرآن مجید]] بیست شش بار، از این قوم یاد کرده است. در کتاب سارگن دوم، [[پادشاه]] [[آشور]]، که ۷۱۵ سال پیش از میلاد میزیسته، نام این [[قبیله]] مذکور است و به موجب این کتیبه، [[قوم ثمود]]، یکی از [[قبایل]] [[وحشی]] [[عرب]] به شمار رفتهاند؛ که [[مطیع]] [[دولت]] [[آشور]] بودهاند و در شمال و [[مشرق]] به چادرنشینی [[روزگار]] به سر میبردهاند»<ref>محمد، حزائلی، اعلام قرآن، ص۲۶۹.</ref>. | |||
برخی از نویسندگان، در مورد [[مسکن]] [[قوم عاد]]، مکان آنان را، در سرزمینی به نام [[حجر]] میداند و در این باره مینویسند: «حجر به کسر حا محلی است؛ بین [[حجاز]] و [[شام]] به طرف [[وادی القری]]، که به نام [[مدائن]] الصالح، تاکنون [[شهرت]] دارد. این [[سرزمین]] مسکن قوم ثمود بود و [[قصر]] [[پادشاهان]] [[ثمود]]، که از سنگ بنا شده، هنوز خرابههایش باقی و محسوس است، که دارای چند [[حجره]] و [[اطاق]] است و هم اکنون معروف به [[فج الناقه]] است... حجر ثمود - قصر- در جنوب شرقی [[اراضی مدین]]، در کنار [[خلیج عقبه]] قرار داشته، این قصر... از کاخهای [[عظیم]] [[جهان]] بوده.».. <ref>حسین، عمادزاده. تاریخ انبیاء از آدم تا خاتم، ص۲۶۱.</ref>. | |||
اما، درباره واژه دیار در [[آیه]] ۹۴ همین [[سوره مبارکه]] [[مفسرین]]، این مکان را به [[قوم شعیب]] نسبت دادهاند؛ لذا با دانستن حوزه [[تبلیغ]] آن [[حضرت]]، میتوان آن مکان را نیز [[شناسایی]] نمود. | |||
برخی از [[علما]] و بزرگان مینویسند: «[[شعیب]] سومین [[پیغمبر]] عرب است، که نامش در [[قرآن]] ذکر شده... شعیب، از اهالی [[مدین]] بود و مدین شهری است: در [[جزیره العرب]]، بر سر راه شام»<ref>محمد حسین طباطبایی، تفسیر المیزان، ترجمه محمد جواد حجتی، ج۲۰، ص۲۷۹.</ref>. | |||
برخی از نویسندگان، درباره [[حضرت شعیب]]، مینویسند وی از سوی خود: «برای [[اصحاب مدین]] و [[اصحاب ایکه]]... [[نماینده]] فرستاد و آنها را [[دعوت به خدا]] و [[حقیقت]] نمود و آنها [[اطاعت]] نکردند، اصحاب مدین، به [[صیحه جبرئیل]]، یا [[صیحه آسمانی]] هلاک شدند و اصحاب ایکه به [[عذاب]] [[یوم]] الظله نابود شدند. شعیب [[عمر طولانی]] کرد و در نزدیک [[شهر]] شوشتر از [[دنیا]] رفت و همان جا مدفون شد»<ref>حسین، عمادزاده، تاریخ انبیاء از آدم تا خاتم، ص۴۷۰.</ref>.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۲۷۱.</ref> | |||
==دیار، در آیه ۹۴ کجا است؟== | |||
برخی از نویسندگان، در مورد حوزه [[تبلیغی]] [[حضرت شعیب]] مینویسد: «به موجب [[سوره شعراء]]، [[قوم شعیب]]، [[اصحاب ایکه]] بودهاند؛ بنا بر سور دیگر، [[شعیب]] بر [[قوم]] [[مدین]] [[مبعوث]] بوده است.».. <ref>محمد، خزائلی، اعلام قرآن، ص۴۰۸.</ref>. | |||
با توجه به آن چه گذشت؛ به این نتیجه میرسیم که حضرت شعیب، در دو حوزه جغرافیایی، [[مأموریت]] داشته، یکی ایکه و دیگری مدین. اما آن قوم، که با [[صیحه]] از بین رفتهاند و از آنان، در [[آیه]] مورد [[پژوهش]]، {{متن قرآن|فَأَصْبَحُوا فِي دِيَارِهِمْ جَاثِمِينَ}} یاد شده است؛ [[مردم]] مدین میباشند و در این مورد، برخی از [[علما]] مینویسند: «قوم شعیب، یعنی مردم مدین، نیز سرانجام... بر اثر این [[صیحه آسمانی]]، در [[خانهها]] خود، به رو افتادند و مردند»<ref>ناصر مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۹، ص۲۱۷-۲۱۶.</ref>.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۲۷۲.</ref> | |||
==جغرافیای مدین== | |||
در بالا ذکر شد، که حوزه [[تبلیغاتی]] حضرت شعیب، در دو منطقه ایکه و مدین بوده است. ما، در گفتار مستقلی، در مورد جغرافیای ایکه، مطالبی بیان داشتهایم، اکنون در این مقوله، به توضیح جغرافیای مدین میپردازیم: | |||
«به هر لحاظ مدین، در [[قرآن]] بر، [[شهر]] شعیب{{ع}} اطلاق شده... شهر شعیب، یا مدین در [[مشرق]] [[خلیج عقبه]] قرار داشته است و مردم آن، از [[فرزندان]] اسماعیل{{ع}} بودهاند و با [[مصر]] ولبنان و [[فلسطین]] [[تجارت]] داشتهاند. | |||
امروزه شهر مدین به نام معان نامیده میشود. بعضی، از جغرافیون، نام مدین را بر مردمی که میان خلیج عقبه، تا [[کوه سینا]] میزیستهاند؛ اطلاق کردهاند و بعضی [[مسکن]] آنان را، از خلیج عقبه، تا کنار [[فرات]]، امتداد دادهاند. | |||
در [[تورات]] مدیان به عنوان قبایلی مذکور است و در [[زبان عبری]]، این کلمه به معنی [[دشمن]] آمده است. | |||
مقریزی مدیان را فرزند [[ابراهیم خلیل]] شمرده... در جغرافیای بطلمیوس مدیانا و مدیانو نام یک شهر ساحلی است و مدیاکا نام شهری است؛ در داخل شبه جزیره سینا. | |||
بعضی هم محل مدین را در [[شام]]، روبهروی غزه نشان دادهاند و [[محمد بن سهل]]، مدین را یکی از توابع یثرب و نظیر [[فدک]] شناخته است. | |||
[[یعقوبی]] و یاقوت، از [[آبادانی]] [[مدین]]، سخن گفتهاند و استخری، این [[شهر]] را خود دیده و چشمههایی را، که [[دختران شعیب]]... از آن برای گوسفندان خود آب تهیه میکردند [[مشاهده]] نموده است. | |||
ابوالفداء، مدین را به صورت یک ناحیه ویرانی معرفی کرده است»<ref>محمد، خزائلی، اعلام قرآن، ص۵۷۵-۵۷۳.</ref>. | |||
برخی از نویسندگان در مورد مدین، اظهار داشته: «مدین معان، در حال حاضر، یکی از استانهای مملکت [[اردن]]، واقع در جنوب شرقی [[خلیج عقبه]] و مرکز آن شهر معان است».<ref>سید علی اکبر قرشی، فرهنگ قاموس قرآن.</ref>.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۲۷۳.</ref> | |||
==حاصل [[پژوهش]]== | |||
حاصل [[کلام]] آن که، دیار مندرج در [[آیه]] ۹۴ [[سوره مبارکه هود]]{{ع}}، مدین، [[همدان]] منطقهای است، که [[حضرت موسی]]{{ع}} از [[مصر]]، به آنجا گریخت و ده سال برای [[شعیب]]. به صورت [[اجیر]]، [[چوپانی]] نمود و با دختر وی [[ازدواج]] کرد. اکنون آن منطقه به صورت استانی در اردن در آمده که مرکز آن شهر معان است.<ref>[[محمد حسن عرب|عرب، محمد حسن]]، [[دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید (کتاب)|دانشنامه اماکن جغرافیایی قرآن مجید]]، ص ۲۷۴.</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||