بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | {{مدخل مرتبط | ||
| موضوع مرتبط = رهبانیت | | موضوع مرتبط = رهبانیت | ||
| عنوان مدخل = | | عنوان مدخل = رهبانیت | ||
| مداخل مرتبط = [[رهبانیت در قرآن | | مداخل مرتبط = [[رهبانیت در قرآن]] - [[رهبانیت در فقه سیاسی]] - [[نکوهش رهبانیت در سیره پیامبر خاتم]] | ||
| پرسش مرتبط = | | پرسش مرتبط = | ||
}} | }} | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
مراد از این مدخل مهم و حساس در [[تاریخ]] [[سیر و سلوک]] [[دینی]]، [[تبیین]] [[رهبانیت]] و [[عمل]] [[پیامبر]] [[پیش از بعثت]] به عنوان تحنث است. اهمیت این مسئله هم به لحاظ [[تاریخی]] و شباهتهای آن با تحنث و غارنشینی و [[تشریع]] حکمی مانند [[اعتکاف]] و شکل گرفتن جریانی پس از [[اسلام]] به نام [[صوفیه]] و تأسیس مراکزی به نام خانقاه و راه و روشی در [[عرفان]] عملی که در دورانی از [[تاریخ]] [[مسلمانان]] گسترش یافت که تعداد آن کمتر از [[مساجد]] نبود و جاذبهای بس گسترده در رواج [[اسلام]] در کشورهای [[شبه قاره]] [[هند]] و مناطق شاخ افریقا و جاهای دیگر داشته و امروز هم باز این شیوه در قالب رقص و سماع و روشهای سیر و سلوکی مرسوم میباشد و در [[غرب]] این روشها از [[مسلمان]] بیشتر شناخته شده است. و جالب این است که [[فقیهان]] به شدت با این جریان [[مبارزه]] کرده، و چون این روش از [[مبارزه]] با نفس متکی به [[سیره پیامبر]] شده، جای بررسی و توجه است. امروز جریانهای بسیاری با عنوان [[طریقت]] شکل گرفته و مرشد و [[قطب]] خود را [[پیامبر]] میدانند و با استناد به [[روش پیامبر]] عمل خود را تجویز میکنند. البته تردیدی نیست که [[پیامبر]] دورانی پیش از [[نزول وحی]] را به [[انزوا]] و ریاضتهای [[معنوی]] میگذرانده و در این سیر [[معنوی]]، به ویژه در سالهای نزدیک بعثتش - خلوتگزینی را [[اختیار]] کرده و رفتن به [[غار حرا]] در [[ماه رمضان]] برای [[عبادت]] به همین [[دلیل]] بوده و از آن به عنوان «تحنث» یاد میشود. بدین جهت بحث از:[[رهبانیت]] که در [[قرآن]] آمده و تحنث که در [[سنت]] آمده و [[اعتکاف]] که در [[فقه]] مطرح شده و اربعینیات، [[عزلت]]، زاویه گرفتن، که در [[عرفان]] عملی و تصوف آمده، یک مجموعه از عناوینی است که به [[اسلام]] و [[ادیان الهی]] و [[پیامبر]] منتسب شده و از چند جهت قابل بررسی است. یکی مراد از تحنث، یکی تشابه آن با [[رهبانیت]] و تفاوتهای آن است و دیگری منشأ این تحنث در [[اسلام]] و گسترش آن در میان فرقههای مذهبی در عالم [[اسلام]] است. | مراد از این مدخل مهم و حساس در [[تاریخ]] [[سیر و سلوک]] [[دینی]]، [[تبیین]] [[رهبانیت]] و [[عمل]] [[پیامبر]] [[پیش از بعثت]] به عنوان تحنث است. اهمیت این مسئله هم به لحاظ [[تاریخی]] و شباهتهای آن با تحنث و غارنشینی و [[تشریع]] حکمی مانند [[اعتکاف]] و شکل گرفتن جریانی پس از [[اسلام]] به نام [[صوفیه]] و تأسیس مراکزی به نام خانقاه و راه و روشی در [[عرفان]] عملی که در دورانی از [[تاریخ]] [[مسلمانان]] گسترش یافت که تعداد آن کمتر از [[مساجد]] نبود و جاذبهای بس گسترده در رواج [[اسلام]] در کشورهای [[شبه قاره]] [[هند]] و مناطق شاخ افریقا و جاهای دیگر داشته و امروز هم باز این شیوه در قالب رقص و سماع و روشهای سیر و سلوکی مرسوم میباشد و در [[غرب]] این روشها از [[مسلمان]] بیشتر شناخته شده است. و جالب این است که [[فقیهان]] به شدت با این جریان [[مبارزه]] کرده، و چون این روش از [[مبارزه]] با نفس متکی به [[سیره پیامبر]] شده، جای بررسی و توجه است. امروز جریانهای بسیاری با عنوان [[طریقت]] شکل گرفته و مرشد و [[قطب]] خود را [[پیامبر]] میدانند و با استناد به [[روش پیامبر]] عمل خود را تجویز میکنند. البته تردیدی نیست که [[پیامبر]] دورانی پیش از [[نزول وحی]] را به [[انزوا]] و ریاضتهای [[معنوی]] میگذرانده و در این سیر [[معنوی]]، به ویژه در سالهای نزدیک بعثتش - خلوتگزینی را [[اختیار]] کرده و رفتن به [[غار حرا]] در [[ماه رمضان]] برای [[عبادت]] به همین [[دلیل]] بوده و از آن به عنوان «تحنث» یاد میشود. بدین جهت بحث از:[[رهبانیت]] که در [[قرآن]] آمده و تحنث که در [[سنت]] آمده و [[اعتکاف]] که در [[فقه]] مطرح شده و اربعینیات، [[عزلت]]، زاویه گرفتن، که در [[عرفان]] عملی و تصوف آمده، یک مجموعه از عناوینی است که به [[اسلام]] و [[ادیان الهی]] و [[پیامبر]] منتسب شده و از چند جهت قابل بررسی است. یکی مراد از تحنث، یکی تشابه آن با [[رهبانیت]] و تفاوتهای آن است و دیگری منشأ این تحنث در [[اسلام]] و گسترش آن در میان فرقههای مذهبی در عالم [[اسلام]] است. | ||
| خط ۵۲: | خط ۵۲: | ||
== [[روایات]] و [[رهبانیت]] == | == [[روایات]] و [[رهبانیت]] == | ||
اولاً، از [[پیامبر]] [[نقل]] شده: {{متن حدیث|إنّ اللّهَ تباركَ و تعالى لَم يَكتُبْ علَينا الرَّهبانِيَّةَ، إنّما رَهبانِيَّةُ اُمَّتي الجِهادُ في سبيلِ اللّهِ. و قوله: رهبانیة أمتي الجهاد و الحج}}. ([[بحار الانوار]]، کتاب الایمان و الکفر، باب النهی عن الرهبانیة: ج ۷۰، ص ۱۱۵) چنانکه در سفینة البحار در لغت (رهب) [[نقل]] کرده: پسری از [[عثمان بن مظعون]] فوت شد، او بسیار محزون گردید و در منزل خویش محلی برای [[عبادت]] معین کرد و مشغول [[عبادت]] شد، این خبر به [[رسول خدا]] {{صل}} رسید، فرمود: ای [[عثمان]] [[خدا]] بر ما [[رهبانیت]] ننوشته، [[رهبانیت]] [[امت]] من [[جهاد]] در راه خداست و در ضمن روایتی در [[مجمع البیان]] [[نقل]] شده: آن [[حضرت]] به [[ابن مسعود]] گفت: میدانی [[رهبانیت]] [[امت]] من چیست؟ او گفت: [[خدا]] و رسولش داناتر هستند فرمود: [[هجرت]]، [[جهاد]]، صلات، صوم، [[حج]] و [[عمره]] است. ثانیاً، در روایاتی [[نقل]] شده که [[مسیحیان]] در اثر فشارهای بعد [[حضرت عیسی]] مجبور به [[پناه]] بردن به غارها و مناطق دور افتاده و کوهها شدند و در آنجا به [[دعا]] و [[عبادت]] پرداختند که این [[رهبانیت]] اختیاری نبوده و دائمی هم نبوده است، به همین [[دلیل]] جمله رهبانیتی که [[بدعت]] کردند به این جهت بوده است. (تفسیرنورالثقلین ج ۵، ص ۲۵۲)<ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم]]، | اولاً، از [[پیامبر]] [[نقل]] شده: {{متن حدیث|إنّ اللّهَ تباركَ و تعالى لَم يَكتُبْ علَينا الرَّهبانِيَّةَ، إنّما رَهبانِيَّةُ اُمَّتي الجِهادُ في سبيلِ اللّهِ. و قوله: رهبانیة أمتي الجهاد و الحج}}. ([[بحار الانوار]]، کتاب الایمان و الکفر، باب النهی عن الرهبانیة: ج ۷۰، ص ۱۱۵) چنانکه در سفینة البحار در لغت (رهب) [[نقل]] کرده: پسری از [[عثمان بن مظعون]] فوت شد، او بسیار محزون گردید و در منزل خویش محلی برای [[عبادت]] معین کرد و مشغول [[عبادت]] شد، این خبر به [[رسول خدا]] {{صل}} رسید، فرمود: ای [[عثمان]] [[خدا]] بر ما [[رهبانیت]] ننوشته، [[رهبانیت]] [[امت]] من [[جهاد]] در راه خداست و در ضمن روایتی در [[مجمع البیان]] [[نقل]] شده: آن [[حضرت]] به [[ابن مسعود]] گفت: میدانی [[رهبانیت]] [[امت]] من چیست؟ او گفت: [[خدا]] و رسولش داناتر هستند فرمود: [[هجرت]]، [[جهاد]]، صلات، صوم، [[حج]] و [[عمره]] است. ثانیاً، در روایاتی [[نقل]] شده که [[مسیحیان]] در اثر فشارهای بعد [[حضرت عیسی]] مجبور به [[پناه]] بردن به غارها و مناطق دور افتاده و کوهها شدند و در آنجا به [[دعا]] و [[عبادت]] پرداختند که این [[رهبانیت]] اختیاری نبوده و دائمی هم نبوده است، به همین [[دلیل]] جمله رهبانیتی که [[بدعت]] کردند به این جهت بوده است. (تفسیرنورالثقلین ج ۵، ص ۲۵۲)<ref>[[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱]]، ص ۶۳۹-۶۵۱.</ref>. | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|'''فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم''']] | # [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[محمد جعفر سعیدیانفر|سعیدیانفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|'''فرهنگنامه پیامبر در قرآن کریم ج۱''']] | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده:مفاهیم]] | |||