رهبانیت در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

مراد از این مدخل مهم و حساس در [[تاریخ]] [[سیر و سلوک]] [[دینی]]، [[تبیین]] [[رهبانیت]] و [[عمل]] [[پیامبر]] [[پیش از بعثت]] به عنوان تحنث است. اهمیت این مسئله هم به لحاظ [[تاریخی]] و شباهت‌های آن با تحنث و غارنشینی و [[تشریع]] حکمی مانند [[اعتکاف]] و شکل گرفتن جریانی پس از [[اسلام]] به نام [[صوفیه]] و تأسیس مراکزی به نام خانقاه و راه و روشی در [[عرفان]] عملی که در دورانی از [[تاریخ]] [[مسلمانان]] گسترش یافت که تعداد آن کمتر از [[مساجد]] نبود و جاذبه‌ای بس گسترده در رواج [[اسلام]] در کشورهای [[شبه قاره]] [[هند]] و مناطق شاخ افریقا و جاهای دیگر داشته و امروز هم باز این شیوه در قالب رقص و سماع و روش‌های سیر و سلوکی مرسوم می‌باشد و در [[غرب]] این روشها از [[مسلمان]] بیشتر شناخته شده است. و جالب این است که [[فقیهان]] به شدت با این جریان [[مبارزه]] کرده، و چون این روش از [[مبارزه]] با نفس متکی به [[سیره پیامبر]] شده، جای بررسی و توجه است. امروز جریان‌های بسیاری با عنوان [[طریقت]] شکل گرفته و مرشد و [[قطب]] خود را [[پیامبر]] می‌دانند و با استناد به [[روش پیامبر]] عمل خود را تجویز می‌کنند. البته تردیدی نیست که [[پیامبر]] دورانی پیش از [[نزول وحی]] را به [[انزوا]] و ریاضت‌های [[معنوی]] می‌گذرانده و در این سیر [[معنوی]]، به ویژه در سال‌های نزدیک بعثتش - خلوت‌گزینی را [[اختیار]] کرده و رفتن به [[غار حرا]] در [[ماه رمضان]] برای [[عبادت]] به همین [[دلیل]] بوده و از آن به عنوان «تحنث» یاد می‌شود. بدین جهت بحث از:[[ رهبانیت]] که در [[قرآن]] آمده و تحنث که در [[سنت]] آمده و [[اعتکاف]] که در [[فقه]] مطرح شده و اربعینیات، [[عزلت]]، زاویه گرفتن، که در [[عرفان]] عملی و تصوف آمده، یک مجموعه از عناوینی است که به [[اسلام]] و [[ادیان الهی]] و [[پیامبر]] منتسب شده و از چند جهت قابل بررسی است. یکی مراد از تحنث، یکی تشابه آن با [[رهبانیت]] و تفاوت‌های آن است و دیگری منشأ این تحنث در [[اسلام]] و گسترش آن در میان فرقه‌های مذهبی در عالم [[اسلام]] است.

گفتیم که تحنث با سابقه [[تاریخی]] و جغرافیایی در [[شهر]] [[مکه]] با تفاوتهایی تبدیل به تعلیمی به نام [[اعتکاف]] در [[مسجد]] شد که در ماه سه روز و در سال سه [[ماه رجب]] [[شعبان]] و [[رمضان]] در ایام سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم در [[اسلام]] [[تشریع]] شد. از سوی دیگر همه این [[تعالیم]] نشان می‌دهد که یکی از راه‌های [[خودسازی]] و سیر وسلوک ایجاد [[تنهایی]] و فراهم کردن [[فرصت]] برای اندیشیدن در خود و [[محاسبه]] نفس و [[مشارطه]] در [[نظام اخلاقی]] و [[تربیت]] سیر وسلوکی در گذشته بوده است تاجایی که نوعی [[تنهایی]] و [[تأمل]]، [[سلوک]] [[روحی]] و سفر [[باطنی]] و [[گوشه‌گیری]] از [[جامعه]]، در [[ادیان]] و [[عرفان]]، اصلی مسلم و [[بدیهی]] بشمار می‌رود، و رسالت‌ها در پی همین دوران - تحنف - شکل گرفته است. به همین [[دلیل]] در [[احادیث]] صراحت دارد که [[رسول اکرم]] به هنگام آغاز [[وحی]] در [[غار]] تنها بود. ([[سیره]] حلبیه، ج ۲۷۲:۱.) و این دوران مقدمه [[دریافت وحی]] شد. در [[شهر]] [[مکه]] و در میان [[خداپرستان]] این انزوای یک ماهه سابقه داشته و [[تشریع]] [[روزه]] در [[ماه رمضان]] بسا با این واقعیت تاریجی مواجه بوده و حاکی از [[احترام]] آن [[مردم]] به این ماه پیش از [[اسلام]] بوده و شاید نشانه‌ای از آن باشد که این عادت سابقه و ریشه قدیم تری در [[ادیان ابراهیمی]] داشته است. آنها که چنین روشی [[برگزیده]] بودند و لذا به طور کلی آنها که با [[بت‌پرستی]] مخالفتی داشتند آنها را [[حنفاء]] و یا [[احناف ]](جمع [[حنیف]]، تحنف و تحنث) می‌خواندند. این که در [[قرآن]] آمده: {{متن قرآن|وَرَهْبَانِيَّةً ابْتَدَعُوهَا مَا كَتَبْنَاهَا عَلَيْهِمْ إِلَّا ابْتِغَاءَ رِضْوَانِ اللَّهِ}}<ref>«سپس پیامبران خود را در پی آنان آوردیم  و (نیز) عیسی پسر مریم را  و به او انجیل دادیم و در دل پیروان او مهر و بخشایشی نهادیم و ما رها کردن این جهان را که از خود درآوردند بر آنان مقرّر نداشتیم جز آنکه برای رسیدن به خشنودی خداوند چنین کردند امّا آن را چنان» سوره حدید، آیه ۲۷.</ref> و رهبانیتی (ترک [[دنیایی]]) که از پیش خود درآوردند ما آن را بر ایشان مقرر نکردیم، مگر برای آنکه کسب [[خشنودی خدا]] کنند، حاکی از این واقعیت است.

#می‌گوید که آنان نزدیکترین [[مردم]] به شما هستند، [[دلیل]] آن است که در میان آنها [[قسیسان ]]([[کشیشان]]) و راهبه‌هایی هستند که اهل [[استکبار]] و بزرگ‌طلبی نیستند و در برابر [[حق]] [[خاضع]] و [[خاشع]] هستند: {{متن قرآن|وَلَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُمْ مَوَدَّةً لِلَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ قَالُوا إِنَّا نَصَارَى ذَلِكَ بِأَنَّ مِنْهُمْ قِسِّيسِينَ وَرُهْبَانًا}}<ref>«بی‌گمان یهودیان و مشرکان را دشمن‌ترین مردم به مؤمنان می‌یابی و نزدیک‌ترین آنان در دوستی به مؤمنان کسانی را می‌یابی که می‌گویند ما مسیحی هستیم؛ این از آن روست که برخی از آنان کشیشان و راهبانی (حقجو) هستند و اینکه آنان گردنکشی نمی‌کنند» سوره مائده، آیه ۸۲.</ref>