توحید عبادی: تفاوت میان نسخه‌ها

۴٬۲۱۲ بایت حذف‌شده ،  ‏۲۷ اکتبر ۲۰۲۴
خط ۴۲: خط ۴۲:
# [[توحید]] در [[نیّت]]: به این معنی که، [[هدف]] قلبی [[انسان]] از انجام امور که به آن "[[نیّت]]" گفته می‌‌شود فقط و فقط تحصیل [[رضایت]] خداوند باشد<ref>[[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۱ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی ج۱]]، ص۳۲۷-۳۲۹.</ref>.
# [[توحید]] در [[نیّت]]: به این معنی که، [[هدف]] قلبی [[انسان]] از انجام امور که به آن "[[نیّت]]" گفته می‌‌شود فقط و فقط تحصیل [[رضایت]] خداوند باشد<ref>[[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۱ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی ج۱]]، ص۳۲۷-۳۲۹.</ref>.


==توحید عبادی==
== اختلاف شیعه با وهابیت --
یکی از [[مراتب توحید]]، [[توحید در عبادت]] است؛ یعنی [[عبادت]] و [[پرستش]] مخصوص خداست و غیر او شایسته پرستش نیست. در نمازهای یومیه می‌گوییم: {{متن قرآن|إِيَّاكَ نَعْبُدُ}}<ref>«تنها تو را می‌پرستیم» سوره فاتحه، آیه ۵.</ref>.
اساسی‌ترین تفاوت میان [[وهابیت]] و [[شیعیان]] و دیگر فرقه‌های اسلامی در مسئله [[توحید عبادی]] است؛ آنان در تعریف توحید عبادی می‌گویند: «توحید عبادت است از منحصر دانستن [[خداوند سبحان]] به عبادت»<ref>الجامع الفرید، ص۲۱۹.</ref>. آن گاه در تعریف عبادت می‌گویند: «عبادت نهایت [[خضوع]] و خاکساری است و این کلمه تنها در مورد خضوع برای [[خداوند]] به کار می‌رود»<ref>الجامع الفرید، ص۲۱۸.</ref>.
عبادت در لغت به معنای [[فروتنی]] و نهایت خوارشدگی و [[خاکساری]] است<ref>صحاح اللغة و لسان العرب، ماده «عَبَدَ»؛ مفردات راغب، ماده «عَبَدَ»؛ مصباح المنیر، کتاب العین،»ماده عَبَدت».</ref>.
با استفاده از [[آیات قرآن]] می‌توان عبادت را چنین تعریف کرد: عبادت عبارت است از [[کرنش]] در برابر موجودی که او را [[اله]] و رب<ref>{{متن قرآن|يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ}} «همانا نوح را به سوی قومش فرستادیم؛ گفت: ای [[قوم]] من! [[خداوند]] را بپرستید که خدایی جز او ندارید، من از [[عذاب]] روزی سترگ بر شما می‌هراسم» [[سوره اعراف]]، [[آیه]] ۵۹؛
{{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ رَبِّي وَرَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ هَذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ}} «بی‌گمان خداوند، [[پروردگار]] من و شماست؛ او را بپرستید، این، راهی است راست» [[سوره آل عمران]]، آیه ۵۱؛
[[آیات]] دیگری نیز به همین مضمون وجود دارد، مانند آیات ۴۳ [[یونس]]، ۹۹ [[حجر]]، ۶۵ و ۳۶ [[مریم]]، ۶۴ زخرف.</ref> عالم و [[خالق]] [[جهان هستی]]<ref>{{متن قرآن|...لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ فَاعْبُدُوهُ}} «... خدایی جز او نیست، آفریننده هر چیزی است پس او را بپرستید» سوره انعام، آیه ۱۰۲.</ref> می‌دانیم؛ کسی که تمام امور هستی چه امور [[تکوینی]] (مانند: [[خلق]]، [[رزق]] [[زنده کردن]] و [[میراندن]]) و چه [[امور تشریعی]] (مانند: [[قانون‌گذاری]]، [[شفاعت]] و [[مغفرت]]) همه به دست و [[عنایت]] اوست. بنابراین، اگر گفتار یا [[رفتاری]] برخاسته از این [[اعتقاد]] نباشد، عبادت به شمار نمی‌آید.


[[انسان]] [[موحد]] [[معتقد]] است همه امور تکوینی و [[تشریعی]] به [[عنایت خداوند]] انجام می‌گیرد و هیچ یک از این امور به آفریده‌های او واگذار نشده است. به همین دلیل، خداوند را می‌پرستد. انسان [[مشرک]] معتقد است که رب‌ها مخلوق حقند، ولی برخی یا تمام امور تکوینی و تشریعی، به آنها [[تفویض]] شده است. بر اساس همین اعتقاد، از ستاره‌ها و [[بت‌ها]]، [[طلب باران]]، [[شفاعت]]، [[یاری رساندن]] و [[پیروزی در جنگ]] می‌کند؛ زیرا این امور را [[تفویض]] شده به آنها می‌پندارد.
مشکل اساسی وهابیت در این است که آنان عبادت را به معنای لغوی آن (مطلق خضوع و خاکساری) گرفته‌اند. از این رو، با این معنا، دایره شرک خیلی گسترده می‌شود؛ زیرا بر اساس این تعریف (عبادت)، هرگونه کرنش و خاکساری در برابر موجودی غیر [[خدا]] نیز باعث شرک است، حال تفاوتی ندارد این خضوع و کرنش با اعتقاد به الوهیت مخضوع له باشد یا نباشد. بر اساس این تعریف نادرست، آنان هر گونه [[زیارت قبور]]، [[توسل]]، شفاعت از [[پیامبران]] و [[اولیا]] را شرک توصیف می‌کنند.
با توجه به تعریف یاد شده، معیار اساسی [[توحید]] و [[شرک در عبادت]] آشکار می‌شود. اگر موجودی بر اساس [[اعتقاد]] به [[الوهیت]] یا [[ربوبیت]] یا به عنوان [[خالق]] [[جهان هستی]] که تمام امور در دست [[قدرت]] اوست پرستیده شود، [[عبادت]] است. در مقابل، اگر [[کرنش]] [[انسان]]، بدون قصد و اعتقاد باشد، این کرنش، عبادت نیست، بلکه [[تعظیم]] و [[بزرگداشت]] شمرده می‌شود. در این حالت، نه انسان [[خاضع]]، [[مشرک]] است و نه عمل او، [[شرک]] آمیز.
اساسی‌ترین تفاوت میان [[وهابیت]] و [[شیعیان]] و دیگر [[فرقه‌های اسلامی]] در مسئله [[توحید عبادی]] است؛ آنان در تعریف توحید عبادی می‌گویند: «توحید عبادت است از منحصر دانستن [[خداوند سبحان]] به عبادت»<ref>الجامع الفرید، ص۲۱۹.</ref>. آن گاه در تعریف عبادت می‌گویند: «عبادت نهایت [[خضوع]] و [[خاکساری]] است و این کلمه تنها در مورد خضوع برای [[خداوند]] به کار می‌رود»<ref>الجامع الفرید، ص۲۱۸.</ref>.


مشکل اساسی وهابیت در این است که آنان عبادت را به معنای لغوی آن (مطلق خضوع و خاکساری) گرفته‌اند. از این رو، با این معنا، دایره شرک خیلی گسترده می‌شود؛ زیرا بر اساس این تعریف (عبادت)، هرگونه کرنش و خاکساری در برابر موجودی غیر [[خدا]] نیز باعث شرک است، [[حال]] تفاوتی ندارد این خضوع و کرنش با اعتقاد به الوهیت مخضوع له باشد یا نباشد. بر اساس این تعریف نادرست، آنان هر گونه [[زیارت قبور]]، [[توسل]]، شفاعت از [[پیامبران]] و [[اولیا]] را شرک توصیف می‌کنند.
باید توجه داشت (چنان که در تعریف عبادت گفته شد)، [[شیعه]] و دیگر فرقه‌های اسلامی با استفاده از [[آیات قرآن]]، عبادت خداوند را در صورتی عملی می‌دانند که انسان با اعتقاد به الوهیت او خضوع کند؛ زیرا [[اعمال انسان]] و عبادت او به نیتش بستگی دارد. از این رو، به [[اجماع]] تمام [[فقیهان]] [[اسلام]]، در [[اعمال عبادی]] مثل [[نماز]]، [[روزه]]، [[حج]] و [[نیت]]، شرط اساسی [[درستی]] [[عبادت]] و تحقق آن است. اگر کسی بدون نیت [[نماز]] بخواند یا [[روزه]] بگیرد یا [[اعمال]] [[حج]] را انجام دهد، [[باطل]] است. همچنین اگر نماز یا اعمال دیگر را برای [[ریا]] انجام دهد. باطل و حتی [[شرک]] است؛ لذا [[تکریم]] و [[احترام]] و اعمالی مانند بوسیدن [[قرآن کریم]] یا [[ضریح]] [[انبیا]] و [[توسل]]، [[زیارت]]، استشفا و [[تبرک]] به آثار [[انبیاء]] و [[اولیای الهی]] و چیزهایی که به گونه‌ای به آنها مربوط‌اند، در صورتی که با [[اعتقاد]] به الوهیت و [[ربوبیت]] یا [[تفویض]] همراه نباشد، عبادت آنها شمرده نمی‌شود<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۲۷۱.</ref>.
باید توجه داشت (چنان که در تعریف عبادت گفته شد)، [[شیعه]] و دیگر فرقه‌های اسلامی با استفاده از [[آیات قرآن]]، عبادت خداوند را در صورتی عملی می‌دانند که انسان با اعتقاد به الوهیت او خضوع کند؛ زیرا [[اعمال انسان]] و عبادت او به نیتش بستگی دارد. از این رو، به [[اجماع]] تمام [[فقیهان]] [[اسلام]]، در [[اعمال عبادی]] مثل [[نماز]]، [[روزه]]، [[حج]] و [[نیت]]، شرط اساسی [[درستی]] [[عبادت]] و تحقق آن است. اگر کسی بدون نیت [[نماز]] بخواند یا [[روزه]] بگیرد یا [[اعمال]] [[حج]] را انجام دهد، [[باطل]] است. همچنین اگر نماز یا اعمال دیگر را برای [[ریا]] انجام دهد. باطل و حتی [[شرک]] است؛ لذا [[تکریم]] و [[احترام]] و اعمالی مانند بوسیدن [[قرآن کریم]] یا [[ضریح]] [[انبیا]] و [[توسل]]، [[زیارت]]، استشفا و [[تبرک]] به آثار [[انبیاء]] و [[اولیای الهی]] و چیزهایی که به گونه‌ای به آنها مربوط‌اند، در صورتی که با [[اعتقاد]] به [[الوهیت]] و [[ربوبیت]] یا [[تفویض]] همراه نباشد، عبادت آنها شمرده نمی‌شود.<ref>[[مجتبی تونه‌ای|تونه‌ای، مجتبی]]، [[محمدنامه (کتاب)|محمدنامه]]، ص ۲۷۱.</ref>


== منابع ==
== منابع ==
۱۳۰٬۵۴۲

ویرایش