آیا نفس زکیه همان سید حسنی است؟ (پرسش): تفاوت میان نسخهها
جز (جایگزینی متن - 'حجت الاسلام و المسلمین' به 'حجت الاسلام و المسلمین') |
جز (جایگزینی متن - 'خروج' به 'خروج') |
||
| خط ۲۹: | خط ۲۹: | ||
===سید حسنی کیست؟=== | ===سید حسنی کیست؟=== | ||
* | *خروج و [[قیام]] فردی به نام [[حسنی]]، یکی از نشانههای مشهور دربارۀ [[ظهور]] به شمار میرود<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص۴۳۹، ۴۴۱</ref> و [[نفس زکیه]] یعنی: [[نفس کامله]]، [[پاک]] و [[پاکیزه]].<ref>ر.ک. [[سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص۶۲۸، ۶۲۹؛ [[علی رضا رجالی تهرانی|رجالی تهرانی، علی رضا]]، [[یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص ۱۸۷؛ [[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل (کتاب)|مصلح کل]]، ص۲۰۳ ـ ۲۰۶</ref> | ||
*در مورد اینکه [[نفس زکیه]] کیست و به چه کسی اطلاق میشود نظرات مختلفی بیان شده است:<ref>ر.ک. [[نجمالدین طبسی|طبسی، نجمالدین ]]، [[تأملی نو در نشانههای ظهور (کتاب)|تأملی نو در نشانههای ظهور]]، ص۱۱، ۱۲؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۵۲۳؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانههای ظهور (مقاله)|بررسی نشانههای ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۸۱ ـ ۲۸۳؛ [[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل (کتاب)|مصلح کل]]، ص ۲۰۳ ـ ۲۰۶؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانههای ظهور (مقاله)|بررسی نشانههای ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۸۱ ـ ۲۸۳؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید (کتاب)|معارف و عقاید]] ۵، ج ۲، ص۲۱۴</ref> مانند اینکه [[نفس زکیه]]، [[محمد بن عبدالله]] محض ملقب به [[نفس زکیه]] است که در زمان [[بنی العباس]] به قتل رسید.<ref>ر.ک. [سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص ۶۳۰ ـ ۶۳۵؛ [[مهدی علیزاده|علیزاده، مهدی]]، [[نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)|نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)]]، ص ۳۴ ـ ۳۵؛ [[مصطفی صادقی|صادقی، مصطفی]]، [[تحلیل تاریخی نشانههای ظهور (کتاب)|تحلیل تاریخی نشانههای ظهور]]، ص ۱۳۰ ـ ۱۳۱؛ [[سید مسعود پورسیدآقایی|پورسیدآقایی، سید مسعود]]، [[ادیان مذاهب و عرفان (مقاله)|ادیان، مذاهب و عرفان]]، مشرق موعود، زمستان ۱۳۸۶، ش۴، ۷ـ ۲۸.</ref> و یا [[نفس زکیه]] فردی است که [[قبل از ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}} [[قیام]] میکند و در کنار [[کعبه]] ما بین [[رکن و مقام]] کشته میشود و از اولاد [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} است.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۳۸ ـ ۴۳۹؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]، ص ۲۲۶ ـ ۲۲۹؛ [[مهدی علیپور|علیپور، مهدی]]، ظهور، ص ۲۵۲ ـ ۲۶۲؛ پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، [[مهدویت پرسشها و پاسخها (کتاب)|مهدویت پرسشها و پاسخها]]، ص ۳۸۴؛ [[مهدی یوسفیان|یوسفیان، مهدی]]، [[نگین آفرینش (کتاب)|نگین آفرینش]]، ج ۱، ص ۱۷۳ ـ ۱۷۷؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]، ص ۳۴۵ - ۳۴۶</ref> و یا گفته شده [[حسینی نسب]] است.<ref>ر.ک. [[مهدی علیزاده|علیزاده، مهدی]]، [[نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)|نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)]]، ص ۳۴ ـ ۳۵</ref> و یا اینکه [[نفس زکیه]] مجاهدی است از زمرۀ بسترسازان [[ظهور]] که [[رهبری]] عدهای از عاشقان [[امام مهدی]] {{ع}} را بر عهده دارد و در راه [[حضرت]] در میان هفتاد تن از علمای زمانه در منطقهای پشت شهر [[کوفه]] یعنی [[نجف اشرف]]، به [[شهادت]] میرسد.<ref>ر.ک. [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|، سید اسدالله]]، [[زمینهسازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینهسازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص ۸۰، ۸۱، ۲۶۹ و ۲۷۰؛ [[مهدی علیزاده|علیزاده، مهدی]]، [[نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)|نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)]]، ص ۳۴ ـ ۳۵</ref> نظر چهارم این است که [[نفس زکیه]] شخصی است به نام [[محمد]] بن الحسن که میان [[رکن کعبه]] و [[مقام ابراهیم]] کشته خواهد شد. از فحوای این نظریه چنین [[استنباط]] میشود که [[نفس زکیه]] در واقع همان [[سید حسنی]] است.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۳۸ ـ ۴۳۹؛ [[مهدی علیزاده|علیزاده، مهدی]]، [[نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)|نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)]]، ص ۳۴ ـ ۳۵؛ [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص۴۳۹، ۴۴۱</ref> و نیز گفتهاند [[نفس زکیه]] سیدی والا تبار و [[حسینینسب]] است و هموست که مظلومانه در ۲۵ ذی الحجه سر مبارکش در [[حرم امن الهی]] [[مکه مکرمه]] از تن جدا میشود.<ref>ر.ک. [[مهدی علیزاده|علیزاده، مهدی]]، [[نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)|نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)]]، ص ۳۴ ـ ۳۵؛ [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرتالله]]، [[تأملی در نشانههای حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانههای حتمی ظهور]]، ص۲۳۱ - ۲۳۴</ref> اما بر اساس [[روایات]] و نظر مشهور، [[نفس زکیه]] بیشتر در مورد دوم اطلاق میشود که در زمان خود [[حضرت]]، ما بین [[رکن و مقام]] او را به قتل میرسانند. [[نفس زکیه]] سفیری از سوی [[حضرت مهدی]] {{ع}} است که مردمان [[مکه]] را به ایشان [[دعوت]] میکند.<ref>ر.ک. [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص۵۶ ـ ۵۷</ref> | *در مورد اینکه [[نفس زکیه]] کیست و به چه کسی اطلاق میشود نظرات مختلفی بیان شده است:<ref>ر.ک. [[نجمالدین طبسی|طبسی، نجمالدین ]]، [[تأملی نو در نشانههای ظهور (کتاب)|تأملی نو در نشانههای ظهور]]، ص۱۱، ۱۲؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۵۲۳؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانههای ظهور (مقاله)|بررسی نشانههای ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۸۱ ـ ۲۸۳؛ [[سید نذیر حسنی|حسنی، سید نذیر]]، [[مصلح کل (کتاب)|مصلح کل]]، ص ۲۰۳ ـ ۲۰۶؛ [[اسماعیل اسماعیلی|اسماعیلی، اسماعیل]]، [[بررسی نشانههای ظهور (مقاله)|بررسی نشانههای ظهور]]، [[چشم به راه مهدی (کتاب)|چشم به راه مهدی]]، ص ۲۸۱ ـ ۲۸۳؛ [[عبدالمجید زهادت|زهادت، عبدالمجید]]، [[معارف و عقاید (کتاب)|معارف و عقاید]] ۵، ج ۲، ص۲۱۴</ref> مانند اینکه [[نفس زکیه]]، [[محمد بن عبدالله]] محض ملقب به [[نفس زکیه]] است که در زمان [[بنی العباس]] به قتل رسید.<ref>ر.ک. [سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، [[تاریخ غیبت کبری (کتاب)|تاریخ غیبت کبری]]، ص ۶۳۰ ـ ۶۳۵؛ [[مهدی علیزاده|علیزاده، مهدی]]، [[نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)|نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)]]، ص ۳۴ ـ ۳۵؛ [[مصطفی صادقی|صادقی، مصطفی]]، [[تحلیل تاریخی نشانههای ظهور (کتاب)|تحلیل تاریخی نشانههای ظهور]]، ص ۱۳۰ ـ ۱۳۱؛ [[سید مسعود پورسیدآقایی|پورسیدآقایی، سید مسعود]]، [[ادیان مذاهب و عرفان (مقاله)|ادیان، مذاهب و عرفان]]، مشرق موعود، زمستان ۱۳۸۶، ش۴، ۷ـ ۲۸.</ref> و یا [[نفس زکیه]] فردی است که [[قبل از ظهور]] [[امام زمان]] {{ع}} [[قیام]] میکند و در کنار [[کعبه]] ما بین [[رکن و مقام]] کشته میشود و از اولاد [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} است.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۳۸ ـ ۴۳۹؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]، ص ۲۲۶ ـ ۲۲۹؛ [[مهدی علیپور|علیپور، مهدی]]، ظهور، ص ۲۵۲ ـ ۲۶۲؛ پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، [[مهدویت پرسشها و پاسخها (کتاب)|مهدویت پرسشها و پاسخها]]، ص ۳۸۴؛ [[مهدی یوسفیان|یوسفیان، مهدی]]، [[نگین آفرینش (کتاب)|نگین آفرینش]]، ج ۱، ص ۱۷۳ ـ ۱۷۷؛ [[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[پرسمان مهدویت (کتاب)|پرسمان مهدویت]]، ص ۳۴۵ - ۳۴۶</ref> و یا گفته شده [[حسینی نسب]] است.<ref>ر.ک. [[مهدی علیزاده|علیزاده، مهدی]]، [[نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)|نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)]]، ص ۳۴ ـ ۳۵</ref> و یا اینکه [[نفس زکیه]] مجاهدی است از زمرۀ بسترسازان [[ظهور]] که [[رهبری]] عدهای از عاشقان [[امام مهدی]] {{ع}} را بر عهده دارد و در راه [[حضرت]] در میان هفتاد تن از علمای زمانه در منطقهای پشت شهر [[کوفه]] یعنی [[نجف اشرف]]، به [[شهادت]] میرسد.<ref>ر.ک. [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|، سید اسدالله]]، [[زمینهسازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینهسازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص ۸۰، ۸۱، ۲۶۹ و ۲۷۰؛ [[مهدی علیزاده|علیزاده، مهدی]]، [[نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)|نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)]]، ص ۳۴ ـ ۳۵</ref> نظر چهارم این است که [[نفس زکیه]] شخصی است به نام [[محمد]] بن الحسن که میان [[رکن کعبه]] و [[مقام ابراهیم]] کشته خواهد شد. از فحوای این نظریه چنین [[استنباط]] میشود که [[نفس زکیه]] در واقع همان [[سید حسنی]] است.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۳۸ ـ ۴۳۹؛ [[مهدی علیزاده|علیزاده، مهدی]]، [[نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)|نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)]]، ص ۳۴ ـ ۳۵؛ [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص۴۳۹، ۴۴۱</ref> و نیز گفتهاند [[نفس زکیه]] سیدی والا تبار و [[حسینینسب]] است و هموست که مظلومانه در ۲۵ ذی الحجه سر مبارکش در [[حرم امن الهی]] [[مکه مکرمه]] از تن جدا میشود.<ref>ر.ک. [[مهدی علیزاده|علیزاده، مهدی]]، [[نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)|نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)]]، ص ۳۴ ـ ۳۵؛ [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرتالله]]، [[تأملی در نشانههای حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانههای حتمی ظهور]]، ص۲۳۱ - ۲۳۴</ref> اما بر اساس [[روایات]] و نظر مشهور، [[نفس زکیه]] بیشتر در مورد دوم اطلاق میشود که در زمان خود [[حضرت]]، ما بین [[رکن و مقام]] او را به قتل میرسانند. [[نفس زکیه]] سفیری از سوی [[حضرت مهدی]] {{ع}} است که مردمان [[مکه]] را به ایشان [[دعوت]] میکند.<ref>ر.ک. [[علی رضا رمضانیان|رمضانیان، علی رضا]]، [[شرایط و علائم حتمی ظهور (کتاب)|شرایط و علائم حتمی ظهور]]، ص۵۶ ـ ۵۷</ref> | ||
===دلیل روایی=== | ===دلیل روایی=== | ||
*اکثر کسانی که میگویند [[نفس زکیه]] همان [[سید حسنی]] است به یک [[روایت]] [[استدلال]] میکنند<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص۴۳۹، ۴۴۱؛ [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|، سید اسدالله]]، [[زمینهسازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینهسازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص۸۰ ـ ۸۱؛ [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرتالله]]، [[تأملی در نشانههای حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانههای حتمی ظهور]]، ص۲۳۱ ـ ۲۳۴</ref> که [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: <ref>روضه کافی، ص ۲۲۴ـ ۲۲۵، حدیث ۲۸۵؛ غیبت نعمانی، ص ۲۷۰، باب ۱۴، حدیث ۴۲ و ۴۳؛ بشارة الاسلام، ص ۱۳۸، ۱۳۹: {{متن حدیث|"إِذَا اخْتَلَفَ وُلْدُ الْعَبَّاسِ وَ وَهَى سُلْطَانُهُمْ وَ طَمِعَ فِيهِمْ مَنْ لَمْ يَكُنْ يَطْمَعُ فِيهِمْ وَ خَلَعَتِ الْعَرَبُ أَعِنَّتَهَا وَ رَفَعَ كُلُّ ذِي صِيصِيَةٍ صِيصِيَتَهُ ... ِ وَ يَسْتَأْذِنَ اللَّهَ فِي ظُهُورِهِ فَيَطَّلِعُ عَلَى ذَلِكَ بَعْضُ مَوَالِيهِ فَيَأْتِي الْحَسَنِيَّ فَيُخْبِرُهُ الْخَبَرَ فَيَبْتَدِرُ الْحَسَنِيُّ إِلَى الْخُرُوجِ فَيَثِبُ عَلَيْهِ أَهْلُ مَكَّةَ فَيَقْتُلُونَهُ وَ يَبْعَثُونَ بِرَأْسِهِ إِلَى الشَّامِيِّ فَيَظْهَرُ عِنْدَ ذَلِكَ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ فَيُبَايِعُهُ النَّاسُ ..."}}</ref> «وقتی [[فرزندان عباس]] با هم [[اختلاف]] کنند و [[سلطنت]] آنان سست شود، شامی و [[یمانی]] [[ظهور]] میکنند و [[حسنی]] به حرکت درمیآید و [[امام مهدی]] {{ع}} از [[مدینه]] به [[مکه]] میآید و از [[خداوند]] اجازه [[ظهور]] میطلبد. آنگاه برخی از موالی او این خبر را برای [[حسنی]] میبرند و او بر | *اکثر کسانی که میگویند [[نفس زکیه]] همان [[سید حسنی]] است به یک [[روایت]] [[استدلال]] میکنند<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص۴۳۹، ۴۴۱؛ [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|، سید اسدالله]]، [[زمینهسازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینهسازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص۸۰ ـ ۸۱؛ [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرتالله]]، [[تأملی در نشانههای حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانههای حتمی ظهور]]، ص۲۳۱ ـ ۲۳۴</ref> که [[امام صادق]] {{ع}} فرمود: <ref>روضه کافی، ص ۲۲۴ـ ۲۲۵، حدیث ۲۸۵؛ غیبت نعمانی، ص ۲۷۰، باب ۱۴، حدیث ۴۲ و ۴۳؛ بشارة الاسلام، ص ۱۳۸، ۱۳۹: {{متن حدیث|"إِذَا اخْتَلَفَ وُلْدُ الْعَبَّاسِ وَ وَهَى سُلْطَانُهُمْ وَ طَمِعَ فِيهِمْ مَنْ لَمْ يَكُنْ يَطْمَعُ فِيهِمْ وَ خَلَعَتِ الْعَرَبُ أَعِنَّتَهَا وَ رَفَعَ كُلُّ ذِي صِيصِيَةٍ صِيصِيَتَهُ ... ِ وَ يَسْتَأْذِنَ اللَّهَ فِي ظُهُورِهِ فَيَطَّلِعُ عَلَى ذَلِكَ بَعْضُ مَوَالِيهِ فَيَأْتِي الْحَسَنِيَّ فَيُخْبِرُهُ الْخَبَرَ فَيَبْتَدِرُ الْحَسَنِيُّ إِلَى الْخُرُوجِ فَيَثِبُ عَلَيْهِ أَهْلُ مَكَّةَ فَيَقْتُلُونَهُ وَ يَبْعَثُونَ بِرَأْسِهِ إِلَى الشَّامِيِّ فَيَظْهَرُ عِنْدَ ذَلِكَ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ فَيُبَايِعُهُ النَّاسُ ..."}}</ref> «وقتی [[فرزندان عباس]] با هم [[اختلاف]] کنند و [[سلطنت]] آنان سست شود، شامی و [[یمانی]] [[ظهور]] میکنند و [[حسنی]] به حرکت درمیآید و [[امام مهدی]] {{ع}} از [[مدینه]] به [[مکه]] میآید و از [[خداوند]] اجازه [[ظهور]] میطلبد. آنگاه برخی از موالی او این خبر را برای [[حسنی]] میبرند و او بر خروج، پیش دستی میکند؛ اما [[اهل مکه]]، او را میکشند و سرش را برای شامی میفرستند. در این زمان، [[امام مهدی]] {{ع}} آشکار میشود و [[مردم]] با او [[بیعت]] میکنند.»<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص۴۳۹، ۴۴۱؛ [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|، سید اسدالله]]، [[زمینهسازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینهسازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص۸۰ ـ ۸۱؛ [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرتالله]]، [[تأملی در نشانههای حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانههای حتمی ظهور]]، ص۲۳۱ – ۲۳۴؛ [[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبر علی]]، [[اصحاب و یاران مهدی (مقاله)|اصحاب و یاران مهدی]]، صفحه؟؟؟؛ [[سید مسعود پورسیدآقایی|پورسیدآقایی، سید مسعود]]، [[ادیان مذاهب و عرفان (مقاله)|ادیان، مذاهب و عرفان]]، مشرق موعود، زمستان ۱۳۸۶، ش۴، ۷ـ ۲۸.</ref> | ||
===اشکالات بر روایت=== | ===اشکالات بر روایت=== | ||
| خط ۴۰: | خط ۴۰: | ||
#ابهاماتی است که در این [[حدیث]] به چشم میخورد اینکه [[مهدی]] پس از آمدن از [[مدینه]] به [[مکه]]، تازه اجازه [[ظهور]] بخواهد و [[حسنی]] در برابر [[مهدی]] برای [[قیام]]، پیش¬دستی کند.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۳۸ ـ ۴۳۹</ref> | #ابهاماتی است که در این [[حدیث]] به چشم میخورد اینکه [[مهدی]] پس از آمدن از [[مدینه]] به [[مکه]]، تازه اجازه [[ظهور]] بخواهد و [[حسنی]] در برابر [[مهدی]] برای [[قیام]]، پیش¬دستی کند.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۳۸ ـ ۴۳۹</ref> | ||
#کشته شدن [[حسنی]] به دست [[اهل مکه]] و فرستادن سر او برای شامی، زیرا فرستادن سر مقتول، مربوط به [[تاریخ]] [[صدر اسلام]] است، نه [[آخر الزمان]].<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۳۸ ـ ۴۳۹</ref> این جریان با جریان [[کشته شدن نفس زکیه]] تفاوت اساسی دارد و نمیتوان گفت این دو جریان یکی است و اینکه کشته شدن [[حسنی]] بین [[رکن و مقام]] نیست بلکه چون او [[قیام]] میکند به خاطر قیامش کشته میشود.<ref>ر.ک. [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|، سید اسدالله]]، [[زمینهسازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینهسازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص۸۰ ـ ۸۱</ref> با اینکه روایاتی از کشته شدن [[حسنی]]، اندکی [[پیش از ظهور]] گزارش شده<ref>ر.ک. [[سید مسعود پورسیدآقایی|پورسیدآقایی، سید مسعود]]، [[ادیان مذاهب و عرفان (مقاله)|ادیان، مذاهب و عرفان]]، مشرق موعود، مشرق موعود، زمستان ۱۳۸۶، ش۴، ۷ـ ۲۸.</ref>، اما به [[دلیل]] ضعف [[سند]] [[روایات]] یاد شده، درباره [[نسب]] [[نفس زکیه]] نمیتوان قاطعانه [[قضاوت]] کرد، و نیز نمیتوان انتساب [[نفس زکیه]] به [[خاندان]] [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} را [[دلیل]] دانست، گرچه احتمال آن وجود دارد.<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرتالله]]، [[تأملی در نشانههای حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانههای حتمی ظهور]]، ص۲۳۱ ـ ۲۳۴؛ [[سید مسعود پورسیدآقایی|پورسیدآقایی، سید مسعود]]، [[ادیان مذاهب و عرفان (مقاله)|ادیان، مذاهب و عرفان]]، مشرق موعود، زمستان ۱۳۸۶، ش۴، ۷ـ ۲۸.</ref> | #کشته شدن [[حسنی]] به دست [[اهل مکه]] و فرستادن سر او برای شامی، زیرا فرستادن سر مقتول، مربوط به [[تاریخ]] [[صدر اسلام]] است، نه [[آخر الزمان]].<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج ۷، ص ۴۳۸ ـ ۴۳۹</ref> این جریان با جریان [[کشته شدن نفس زکیه]] تفاوت اساسی دارد و نمیتوان گفت این دو جریان یکی است و اینکه کشته شدن [[حسنی]] بین [[رکن و مقام]] نیست بلکه چون او [[قیام]] میکند به خاطر قیامش کشته میشود.<ref>ر.ک. [[سید اسدالله هاشمی شهیدی|، سید اسدالله]]، [[زمینهسازان انقلاب جهانی حضرت مهدی (کتاب)|زمینهسازان انقلاب جهانی حضرت مهدی]]، ص۸۰ ـ ۸۱</ref> با اینکه روایاتی از کشته شدن [[حسنی]]، اندکی [[پیش از ظهور]] گزارش شده<ref>ر.ک. [[سید مسعود پورسیدآقایی|پورسیدآقایی، سید مسعود]]، [[ادیان مذاهب و عرفان (مقاله)|ادیان، مذاهب و عرفان]]، مشرق موعود، مشرق موعود، زمستان ۱۳۸۶، ش۴، ۷ـ ۲۸.</ref>، اما به [[دلیل]] ضعف [[سند]] [[روایات]] یاد شده، درباره [[نسب]] [[نفس زکیه]] نمیتوان قاطعانه [[قضاوت]] کرد، و نیز نمیتوان انتساب [[نفس زکیه]] به [[خاندان]] [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} را [[دلیل]] دانست، گرچه احتمال آن وجود دارد.<ref>ر.ک. [[نصرت الله آیتی|آیتی، نصرتالله]]، [[تأملی در نشانههای حتمی ظهور (کتاب)|تأملی در نشانههای حتمی ظهور]]، ص۲۳۱ ـ ۲۳۴؛ [[سید مسعود پورسیدآقایی|پورسیدآقایی، سید مسعود]]، [[ادیان مذاهب و عرفان (مقاله)|ادیان، مذاهب و عرفان]]، مشرق موعود، زمستان ۱۳۸۶، ش۴، ۷ـ ۲۸.</ref> | ||
*به هرحال آنچه قطعی است، این است که مراد از [[سید حسنی]] و | *به هرحال آنچه قطعی است، این است که مراد از [[سید حسنی]] و خروج او در [[اخبار]]، غیر از آن [[سید حسنی]] معروف به [[نفس زکیه]] است که به عنوان پیک [[امام مهدی]]{{ع}} در [[مکه]] در [[هنگام ظهور]] [[امام]] کشته میشود و سر او را به [[شام]] میفرستند.<ref>ر.ک. [[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبر علی]]، [[اصحاب و یاران مهدی (مقاله)|اصحاب و یاران مهدی]] ص؟؟؟</ref> بنابراین، شاید بتوان گفت مقصود از [[سید حسنی]] همان [[نفس زکیه]] است.<ref>ر.ک. [[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص۴۳۹، ۴۴۱؛ بختیاری، ابوالحسن، تحلیل تاریخی روایات علائم ظهور، ۱۴۴ـ ۱۴۶.</ref> ولی، این حرف ادعای بدون [[دلیل]] است. | ||
==پاسخهای دیگر== | ==پاسخهای دیگر== | ||
| خط ۴۷: | خط ۴۷: | ||
[[پرونده:11046759983.jpg||بندانگشتی|90px|right|[[محمد محمدی ریشهری]]]] | [[پرونده:11046759983.jpg||بندانگشتی|90px|right|[[محمد محمدی ریشهری]]]] | ||
::::::آیتالله '''[[محمد محمدی ریشهری]]'''، در کتاب ''«[[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]»'' در اینباره گفته است: | ::::::آیتالله '''[[محمد محمدی ریشهری]]'''، در کتاب ''«[[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]»'' در اینباره گفته است: | ||
:::::: | ::::::«خروج و [[قیام]] فردی به نام [[حسنی]]، یکی دیگر از نشانههای مشهور درباره [[ظهور]] به شمار میرود؛ اما احادیثی که درباره آن وجود دارد، از نظر [[سند]] یا منبع، اشکال دارند و تنها [[روایت]] صحیح آن در روضه کافی است که آن هم از نظر محتوا قابل قبول نیست. در این [[حدیث]]، از [[امام صادق]]{{ع}} درباره [[فرج]] سؤال شد و ایشان فرمود: وقتی [[فرزندان عباس]] با هم [[اختلاف]] کنند و [[سلطنت]] آنان سست شود، شامی و [[یمانی]] [[ظهور]] میکنند و [[حسنی]] به حرکت درمیآید و [[صاحب]] الأمر از [[مدینه]] به [[مکه]] میآید ... و از [[خداوند]] اجازه [[ظهور]] میطلبد. آن گاه برخی از موالی او این خبر را برای [[حسنی]] میبرند و او بر خروج، پیشدستی میکند؛ اما اهل [[مکه]]، او را میکشند و سرش را برای شامی میفرستند. در این زمان، [[صاحب]] الأمر آشکار میشود و [[مردم]] با او [[بیعت]] میکنند<ref>روضة الکافی، ص ۲۲۵.</ref>. اگر چه ممکن است که از نظر [[سند]]، بر این [[حدیث]]، اشکالی وارد نباشد، ولی در آن از [[اختلاف]] [[بنی عباس]] سخن گفته شده که مجموع [[حدیث]] را با مشکل رو به رو میکند و عبارت هم به گونهای نیست که بتوان گفت مقصود [[امام]]، فاصلهای طولانی بین [[اختلاف]] [[بنی عباس]] و [[ظهور]] [[حسنی]] است. از طرفی، تصور برگشت [[حکومت]] [[عباسیان]] یا تشکیل حکومتی به نام آنان در [[آخر الزمان]] بر هیچ [[دلیل]] و قرینه درستی استوار نیست. اشکال دوم، ابهاماتی است که در این [[حدیث]] به چشم میخورد. این که [[مهدی]] پس از آمدن از [[مدینه]] به [[مکه]]، تازه اجازه [[ظهور]] بخواهد و این که [[حسنی]] در برابر [[مهدی]] برای [[قیام]]، پیشدستی کند، مطالبی قابل تأمل است. کشته شدن [[حسنی]] به دست [[اهل مکه]] و فرستادن سر او برای شامی هم مطلبی است که در [[احادیث]] دیگر وجود ندارد. ضمن این که به نظر میرسد که فرستادن سر مقتول، مربوط به [[تاریخ]] [[صدر اسلام]] است، نه [[آخر الزمان]] که ارتباطات به گونه دیگری تصویر شده است. [[احادیث]] دیگری نیز درباره [[سید حسنی]] و [[قیام]] او وجود دارند که آنها نیز معمولًا با اشکالات محتوایی مواجهاند. این پیشینه درباره [[احادیث]] مربوط به [[حسنی]] و مهمتر از این، ضعف منبع و [[سند]] و متن این [[احادیث]]، چنین نتیجه میدهد که [[قیام]] [[حسنی]] قبل از [[ظهور]]، چیزی نیست که بتوان به شیوه علمی، آن را اثبات کرد. بنا بر این، شاید بتوان گفت که مقصود از [[سید حسنی]]- در تنها [[روایت]] معتبری که بدان اشاره شد-، همان [[نفس زکیه]] است»<ref>[[محمد محمدی ریشهری|محمدی ریشهری، محمد]]، [[دانشنامهٔ امام مهدی (کتاب)|دانشنامهٔ امام مهدی]]، ج۷، ص۴۳۹، ۴۴۱.</ref>. | ||
{{پایان جمع شدن}} | {{پایان جمع شدن}} | ||
{{جمع شدن|۲. حجت الاسلام و المسلمین هاشمی شهیدی؛}} | {{جمع شدن|۲. حجت الاسلام و المسلمین هاشمی شهیدی؛}} | ||
| خط ۷۲: | خط ۷۲: | ||
::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[قنبر علی صمدی]]'''، در مقاله ''«[[اصحاب و یاران مهدی (مقاله)|اصحاب و یاران مهدی]]»'' در اینباره گفته است: | ::::::حجت الاسلام و المسلمین '''[[قنبر علی صمدی]]'''، در مقاله ''«[[اصحاب و یاران مهدی (مقاله)|اصحاب و یاران مهدی]]»'' در اینباره گفته است: | ||
::::::«از دیگر قیامهای آستانه [[ظهور]]، قیامی است که با پرچمداری شخصی به نام [[سید حسنی]]، به وقوع میپیوندد. در [[روایات]]، وی [[جوانی]] [[هاشمی]] که جمعی از [[سادات]] دور او را گرفته و پس از [[قیام]] از [[مشرق]] با [[امام مهدی]]{{ع}} در [[کوفه]] [[بیعت]] میكند معرفی شده است. از [[امام باقر|حضرت باقر]]{{ع}} [[نقل]] شده است که فرمود: «[[جوانی]] از [[بنی هاشم]] از [[خراسان]] بیاید و در جلو او [[شعیب بن صالح]] باشد»<ref>علی کورانی، عصر ظهور، ص۲۷۰.</ref> به همین احتمال اینکه وی همان [[سید]] [[خراسانی]] باشد نیز وجود دارد؛ بهویژه با توجه به اینکه [[شعیب بن صالح]] نیز پیشتراول [[قیام]] وی مطرح شده است. | ::::::«از دیگر قیامهای آستانه [[ظهور]]، قیامی است که با پرچمداری شخصی به نام [[سید حسنی]]، به وقوع میپیوندد. در [[روایات]]، وی [[جوانی]] [[هاشمی]] که جمعی از [[سادات]] دور او را گرفته و پس از [[قیام]] از [[مشرق]] با [[امام مهدی]]{{ع}} در [[کوفه]] [[بیعت]] میكند معرفی شده است. از [[امام باقر|حضرت باقر]]{{ع}} [[نقل]] شده است که فرمود: «[[جوانی]] از [[بنی هاشم]] از [[خراسان]] بیاید و در جلو او [[شعیب بن صالح]] باشد»<ref>علی کورانی، عصر ظهور، ص۲۷۰.</ref> به همین احتمال اینکه وی همان [[سید]] [[خراسانی]] باشد نیز وجود دارد؛ بهویژه با توجه به اینکه [[شعیب بن صالح]] نیز پیشتراول [[قیام]] وی مطرح شده است. | ||
::::::به هرحال آنچه قطعی است، این است که مراد از [[سید حسنی]] و | ::::::به هرحال آنچه قطعی است، این است که مراد از [[سید حسنی]] و خروج او در [[اخبار]]، غیر از آن [[سید حسنی]] معروف به [[نفس زکیه]] است که به عنوان پیک [[امام مهدی]]{{ع}} در [[مکه]] در هنگام [[ظهور]] [[امام]]{{ع}} کشته میشود و سر او را به [[شام]] میفرستند. نیز مراد، غیر از آن «[[حسنی]]»ای است که در [[شام]]، با [[امویان]] میجنگد و [[سفیانی]] بر او غالب میشود؛ بلکه این [[سید حسنی]]، کسی است که خروج او از بلاد شرق انجام میگیرد و بعد از ورود به [[عراق]]، در [[کوفه]] با [[امام مهدی]]{{ع}} [[ملاقات]] و [[بیعت]] میكند. | ||
::::::درپارهای از [[روایات]]، | ::::::درپارهای از [[روایات]]، خروج وی، از علامات [[ظهور]] ذکر شده است. [[امام صادق]]{{ع}} میفرماید: «… و ظاهر شود [[سفیانی]] و [[یمانی]]. و حرکت کند [[حسنی]]. آنگاه [[صاحب]] این امر، خروج کند»<ref>مجلسی، بحارالانوار، ج۵۲، ص۲۴۲.</ref><ref>[[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبر علی]]، [[اصحاب و یاران مهدی (مقاله)|اصحاب و یاران مهدی]]</ref>. | ||
{{پایان جمع شدن}} | {{پایان جمع شدن}} | ||
نسخهٔ ۱۶ مارس ۲۰۲۱، ساعت ۱۸:۰۷
| آیا نفس زکیه همان سید حسنی است؟ | |
|---|---|
| موضوع اصلی | بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت |
| مدخل بالاتر | مهدویت / مقدمات ظهور امام مهدی / نشانههای ظهور امام مهدی / قتل نفس زکیه |
| مدخل اصلی | هویت نفس زکیه |
نفس زکیه، شخصیت پاکی که در جهت انجام مأموریت حضرت مهدی(ع) بین رکن یمانی و مقام حضرت ابراهیم(ع) در کعبه مظلومانه به شهادت میرسد و سید حسنی، سیدی از نسل امام حسن مجتبی(ع) که از ناحیه دیلم (گیلان) قیام میکند و همراه لشکر خود هنگام ملاقات با حضرت مهدی(ع) در خدمت ایشان قرار میگیرند. برخی این دو را یک شخصیت میدانند که دلیل قانعکنندهای ندارند.
در ذیل، پاسخ جامع اجمالی به اين پرسش و دیدگاههای متفرقه برخی از نویسندگان و دانشمندان، در این باره، به طور مفصلتری قابل بررسی است.
عبارتهای دیگری از این پرسش
پاسخ جامع اجمالی
* پاسخ جامع به این پرسش، برگرفته از تمامی پاسخها ودیدگاههای متفرقه اندیشمندان و نویسندگانی است که تصویر و متن سخنان آنان در ذیل دیده میشود:
| محمدی ریشهری | هاشمی شهیدی | آیتی | سلیمیان | صمدی |
سید حسنی کیست؟
- خروج و قیام فردی به نام حسنی، یکی از نشانههای مشهور دربارۀ ظهور به شمار میرود[۱] و نفس زکیه یعنی: نفس کامله، پاک و پاکیزه.[۲]
- در مورد اینکه نفس زکیه کیست و به چه کسی اطلاق میشود نظرات مختلفی بیان شده است:[۳] مانند اینکه نفس زکیه، محمد بن عبدالله محض ملقب به نفس زکیه است که در زمان بنی العباس به قتل رسید.[۴] و یا نفس زکیه فردی است که قبل از ظهور امام زمان (ع) قیام میکند و در کنار کعبه ما بین رکن و مقام کشته میشود و از اولاد امام حسن مجتبی (ع) است.[۵] و یا گفته شده حسینی نسب است.[۶] و یا اینکه نفس زکیه مجاهدی است از زمرۀ بسترسازان ظهور که رهبری عدهای از عاشقان امام مهدی (ع) را بر عهده دارد و در راه حضرت در میان هفتاد تن از علمای زمانه در منطقهای پشت شهر کوفه یعنی نجف اشرف، به شهادت میرسد.[۷] نظر چهارم این است که نفس زکیه شخصی است به نام محمد بن الحسن که میان رکن کعبه و مقام ابراهیم کشته خواهد شد. از فحوای این نظریه چنین استنباط میشود که نفس زکیه در واقع همان سید حسنی است.[۸] و نیز گفتهاند نفس زکیه سیدی والا تبار و حسینینسب است و هموست که مظلومانه در ۲۵ ذی الحجه سر مبارکش در حرم امن الهی مکه مکرمه از تن جدا میشود.[۹] اما بر اساس روایات و نظر مشهور، نفس زکیه بیشتر در مورد دوم اطلاق میشود که در زمان خود حضرت، ما بین رکن و مقام او را به قتل میرسانند. نفس زکیه سفیری از سوی حضرت مهدی (ع) است که مردمان مکه را به ایشان دعوت میکند.[۱۰]
دلیل روایی
- اکثر کسانی که میگویند نفس زکیه همان سید حسنی است به یک روایت استدلال میکنند[۱۱] که امام صادق (ع) فرمود: [۱۲] «وقتی فرزندان عباس با هم اختلاف کنند و سلطنت آنان سست شود، شامی و یمانی ظهور میکنند و حسنی به حرکت درمیآید و امام مهدی (ع) از مدینه به مکه میآید و از خداوند اجازه ظهور میطلبد. آنگاه برخی از موالی او این خبر را برای حسنی میبرند و او بر خروج، پیش دستی میکند؛ اما اهل مکه، او را میکشند و سرش را برای شامی میفرستند. در این زمان، امام مهدی (ع) آشکار میشود و مردم با او بیعت میکنند.»[۱۳]
اشکالات بر روایت
- اشکالاتی در مورد این حدیث وجود دارد که عبارتند از:
- برگشت حکومت عباسیان یا تشکیل حکومتی به نام آنان در آخر الزمان بر هیچ دلیل و قرینه درستی استوار نیست.[۱۴]
- ابهاماتی است که در این حدیث به چشم میخورد اینکه مهدی پس از آمدن از مدینه به مکه، تازه اجازه ظهور بخواهد و حسنی در برابر مهدی برای قیام، پیش¬دستی کند.[۱۵]
- کشته شدن حسنی به دست اهل مکه و فرستادن سر او برای شامی، زیرا فرستادن سر مقتول، مربوط به تاریخ صدر اسلام است، نه آخر الزمان.[۱۶] این جریان با جریان کشته شدن نفس زکیه تفاوت اساسی دارد و نمیتوان گفت این دو جریان یکی است و اینکه کشته شدن حسنی بین رکن و مقام نیست بلکه چون او قیام میکند به خاطر قیامش کشته میشود.[۱۷] با اینکه روایاتی از کشته شدن حسنی، اندکی پیش از ظهور گزارش شده[۱۸]، اما به دلیل ضعف سند روایات یاد شده، درباره نسب نفس زکیه نمیتوان قاطعانه قضاوت کرد، و نیز نمیتوان انتساب نفس زکیه به خاندان امام حسن مجتبی (ع) را دلیل دانست، گرچه احتمال آن وجود دارد.[۱۹]
- به هرحال آنچه قطعی است، این است که مراد از سید حسنی و خروج او در اخبار، غیر از آن سید حسنی معروف به نفس زکیه است که به عنوان پیک امام مهدی(ع) در مکه در هنگام ظهور امام کشته میشود و سر او را به شام میفرستند.[۲۰] بنابراین، شاید بتوان گفت مقصود از سید حسنی همان نفس زکیه است.[۲۱] ولی، این حرف ادعای بدون دلیل است.
پاسخهای دیگر
| ۱. آیتالله محمدی ریشهری؛ |
|---|
|
| ۲. حجت الاسلام و المسلمین هاشمی شهیدی؛ |
|---|
|
| ۳. حجت الاسلام و المسلمین آیتی؛ |
|---|
|
| ۴. حجت الاسلام و المسلمین صمدی؛ |
|---|
|
| ۵. حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛ |
|---|
|
- آیا قتل نفس زکیه از نشانههای حتمی ظهور امام مهدی است؟ (پرسش)
- آیا قتل محمد پسر عموی نفس زکیه از نشانههای ظهور امام مهدی است؟ (پرسش)
- نفس زکیه که قتلش از نشانههای حتمی ظهور است کیست؟ (پرسش)
- معنای نفس زکیه چیست؟ (پرسش)
- منظور از قتل نفس زکیه چیست؟ (پرسش)
- آیا ماجرای قتل نفس زکیه اتفاق افتاده است؟ (پرسش)
- اهداف نفس زکیه چیست؟ (پرسش)
- قتل نفس زکیه در چه زمان و مکانی خواهد بود؟ (پرسش)
- آیا برخی نفس زکیه را مهدی موعود نامیدهاند؟ (پرسش)
منبعشناسی جامع مهدویت
پانویس
- ↑ ر.ک. محمدی ریشهری، محمد، دانشنامهٔ امام مهدی، ج۷، ص۴۳۹، ۴۴۱
- ↑ ر.ک. صدر، سید محمد، تاریخ غیبت کبری، ص۶۲۸، ۶۲۹؛ رجالی تهرانی، علی رضا، یکصد پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان، ص ۱۸۷؛ حسنی، سید نذیر، مصلح کل، ص۲۰۳ ـ ۲۰۶
- ↑ ر.ک. طبسی، نجمالدین ، تأملی نو در نشانههای ظهور، ص۱۱، ۱۲؛ رضوانی، علی اصغر، موعودشناسی و پاسخ به شبهات، ص ۵۲۳؛ اسماعیلی، اسماعیل، بررسی نشانههای ظهور، چشم به راه مهدی، ص ۲۸۱ ـ ۲۸۳؛ حسنی، سید نذیر، مصلح کل، ص ۲۰۳ ـ ۲۰۶؛ اسماعیلی، اسماعیل، بررسی نشانههای ظهور، چشم به راه مهدی، ص ۲۸۱ ـ ۲۸۳؛ زهادت، عبدالمجید، معارف و عقاید ۵، ج ۲، ص۲۱۴
- ↑ ر.ک. [سید محمد صدر|صدر، سید محمد]]، تاریخ غیبت کبری، ص ۶۳۰ ـ ۶۳۵؛ علیزاده، مهدی، نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)، ص ۳۴ ـ ۳۵؛ صادقی، مصطفی، تحلیل تاریخی نشانههای ظهور، ص ۱۳۰ ـ ۱۳۱؛ پورسیدآقایی، سید مسعود، ادیان، مذاهب و عرفان، مشرق موعود، زمستان ۱۳۸۶، ش۴، ۷ـ ۲۸.
- ↑ ر.ک. محمدی ریشهری، محمد، دانشنامهٔ امام مهدی، ج ۷، ص ۴۳۸ ـ ۴۳۹؛ سلیمیان، خدامراد، پرسمان مهدویت، ص ۲۲۶ ـ ۲۲۹؛ علیپور، مهدی، ظهور، ص ۲۵۲ ـ ۲۶۲؛ پژوهشگران مؤسسۀ آیندۀ روشن، مهدویت پرسشها و پاسخها، ص ۳۸۴؛ یوسفیان، مهدی، نگین آفرینش، ج ۱، ص ۱۷۳ ـ ۱۷۷؛ سلیمیان، خدامراد، پرسمان مهدویت، ص ۳۴۵ - ۳۴۶
- ↑ ر.ک. علیزاده، مهدی، نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)، ص ۳۴ ـ ۳۵
- ↑ ر.ک. ، سید اسدالله، زمینهسازان انقلاب جهانی حضرت مهدی، ص ۸۰، ۸۱، ۲۶۹ و ۲۷۰؛ علیزاده، مهدی، نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)، ص ۳۴ ـ ۳۵
- ↑ ر.ک. محمدی ریشهری، محمد، دانشنامهٔ امام مهدی، ج ۷، ص ۴۳۸ ـ ۴۳۹؛ علیزاده، مهدی، نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)، ص ۳۴ ـ ۳۵؛ محمدی ریشهری، محمد، دانشنامهٔ امام مهدی، ج۷، ص۴۳۹، ۴۴۱
- ↑ ر.ک. علیزاده، مهدی، نشانههای یار و چکامه انتظار (کتاب)، ص ۳۴ ـ ۳۵؛ آیتی، نصرتالله، تأملی در نشانههای حتمی ظهور، ص۲۳۱ - ۲۳۴
- ↑ ر.ک. رمضانیان، علی رضا، شرایط و علائم حتمی ظهور، ص۵۶ ـ ۵۷
- ↑ ر.ک. محمدی ریشهری، محمد، دانشنامهٔ امام مهدی، ج۷، ص۴۳۹، ۴۴۱؛ ، سید اسدالله، زمینهسازان انقلاب جهانی حضرت مهدی، ص۸۰ ـ ۸۱؛ آیتی، نصرتالله، تأملی در نشانههای حتمی ظهور، ص۲۳۱ ـ ۲۳۴
- ↑ روضه کافی، ص ۲۲۴ـ ۲۲۵، حدیث ۲۸۵؛ غیبت نعمانی، ص ۲۷۰، باب ۱۴، حدیث ۴۲ و ۴۳؛ بشارة الاسلام، ص ۱۳۸، ۱۳۹: «"إِذَا اخْتَلَفَ وُلْدُ الْعَبَّاسِ وَ وَهَى سُلْطَانُهُمْ وَ طَمِعَ فِيهِمْ مَنْ لَمْ يَكُنْ يَطْمَعُ فِيهِمْ وَ خَلَعَتِ الْعَرَبُ أَعِنَّتَهَا وَ رَفَعَ كُلُّ ذِي صِيصِيَةٍ صِيصِيَتَهُ ... ِ وَ يَسْتَأْذِنَ اللَّهَ فِي ظُهُورِهِ فَيَطَّلِعُ عَلَى ذَلِكَ بَعْضُ مَوَالِيهِ فَيَأْتِي الْحَسَنِيَّ فَيُخْبِرُهُ الْخَبَرَ فَيَبْتَدِرُ الْحَسَنِيُّ إِلَى الْخُرُوجِ فَيَثِبُ عَلَيْهِ أَهْلُ مَكَّةَ فَيَقْتُلُونَهُ وَ يَبْعَثُونَ بِرَأْسِهِ إِلَى الشَّامِيِّ فَيَظْهَرُ عِنْدَ ذَلِكَ صَاحِبُ هَذَا الْأَمْرِ فَيُبَايِعُهُ النَّاسُ ..."»
- ↑ ر.ک. محمدی ریشهری، محمد، دانشنامهٔ امام مهدی، ج۷، ص۴۳۹، ۴۴۱؛ ، سید اسدالله، زمینهسازان انقلاب جهانی حضرت مهدی، ص۸۰ ـ ۸۱؛ آیتی، نصرتالله، تأملی در نشانههای حتمی ظهور، ص۲۳۱ – ۲۳۴؛ صمدی، قنبر علی، اصحاب و یاران مهدی، صفحه؟؟؟؛ پورسیدآقایی، سید مسعود، ادیان، مذاهب و عرفان، مشرق موعود، زمستان ۱۳۸۶، ش۴، ۷ـ ۲۸.
- ↑ ر.ک. محمدی ریشهری، محمد، دانشنامهٔ امام مهدی، ج ۷، ص ۴۳۸ ـ ۴۳۹
- ↑ ر.ک. محمدی ریشهری، محمد، دانشنامهٔ امام مهدی، ج ۷، ص ۴۳۸ ـ ۴۳۹
- ↑ ر.ک. محمدی ریشهری، محمد، دانشنامهٔ امام مهدی، ج ۷، ص ۴۳۸ ـ ۴۳۹
- ↑ ر.ک. ، سید اسدالله، زمینهسازان انقلاب جهانی حضرت مهدی، ص۸۰ ـ ۸۱
- ↑ ر.ک. پورسیدآقایی، سید مسعود، ادیان، مذاهب و عرفان، مشرق موعود، مشرق موعود، زمستان ۱۳۸۶، ش۴، ۷ـ ۲۸.
- ↑ ر.ک. آیتی، نصرتالله، تأملی در نشانههای حتمی ظهور، ص۲۳۱ ـ ۲۳۴؛ پورسیدآقایی، سید مسعود، ادیان، مذاهب و عرفان، مشرق موعود، زمستان ۱۳۸۶، ش۴، ۷ـ ۲۸.
- ↑ ر.ک. صمدی، قنبر علی، اصحاب و یاران مهدی ص؟؟؟
- ↑ ر.ک. محمدی ریشهری، محمد، دانشنامهٔ امام مهدی، ج۷، ص۴۳۹، ۴۴۱؛ بختیاری، ابوالحسن، تحلیل تاریخی روایات علائم ظهور، ۱۴۴ـ ۱۴۶.
- ↑ روضة الکافی، ص ۲۲۵.
- ↑ محمدی ریشهری، محمد، دانشنامهٔ امام مهدی، ج۷، ص۴۳۹، ۴۴۱.
- ↑ روضه کافی، ص ۲۲۴- ۲۲۵-، حدیث ۲۸۵ و غیبت نعمانی، ص ۲۷۰ ط- صدوق، باب ۱۴، حدیث ۴۲ و ۴۳ و بشارة الاسلام، ص ۱۳۸، ۱۳۹.
- ↑ هاشمی شهیدی، سید اسدالله، زمینهسازان انقلاب جهانی حضرت مهدی، ص۸۰ - ۸۱.
- ↑ آیا شما را از زمان به پایان رسیدن حکومت فلان خبر ندهم؟ گفتیم آری یا امیرالمؤمنین. حضرت فرمود هنگام کشته شدن نفسی حرام در روزی حرام در شهری حرام از تیره قریش؛ الغیبة للنعمانی، ص۲۶۶، باب۱۴، ح۱۷.
- ↑ کمالالدین، ص۳۳۰، باب۳۲، ح۱۶.
- ↑ معجم احادیث الامام المهدی (ع)، ج۳، ص۴۹۳، ح۱۰۶۳.
- ↑ الغیبة للطوسی، ص۴۶۴، ح۴۸۰.
- ↑ و نفس زکیه از فرزندان حسین (ع) است؛ تفسیر العیاشی، ج۱، ص۶۵، ح۱۱۷.
- ↑ ص۲۸۸، باب۱۴، ح۶۷.
- ↑ و مهدی (ع) از خداوند درباره ظهورش اجازه میخواهد. پس یکی از موالیان آن حضرت از این موضوع آگاه میشود و نزد حسنی میآید و او را از این خبر آگاه میکند و حسنی در قیام بر آن حضرت پیشدستی میکند، پس مردم مکه بر او میشورند و او را به قتل میرسانند و سرش را نزد شامی میفرستند. در این هنگام صاحب این امر ظهور میکند؛ الکافی، ج۸ ، ص۲۲۴، ح۲۸۵. (درباره اعتبار این حدیث، نک: تأملی در نشانههای حتمی ظهور، ص۲۰۷)
- ↑ منتخب الاثر فی الامام الثانی عشر (ع)، ج۳، ص۹۲، ح۱۰۳۸.
- ↑ آیتی، نصرتالله، تأملی در نشانههای حتمی ظهور، ص۲۳۱ - ۲۳۴.
- ↑ علی کورانی، عصر ظهور، ص۲۷۰.
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ج۵۲، ص۲۴۲.
- ↑ صمدی، قنبر علی، اصحاب و یاران مهدی
- ↑ شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج۱، ص ۳۳۰، ح ۱۶
- ↑ ر.ک: شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۴۴۵، ح ۴۴۰
- ↑ سلیمیان، خدامراد، فرهنگنامه مهدویت، ص ۳۴۵ - ۳۴۶.



