←چهارم: حق نشر و ترویج
| خط ۲۰۹: | خط ۲۰۹: | ||
*افزون بر [[آیات]] فوق روایاتی نیز در [[وجوب]] [[نصرت]] [[حق]] وارد شده است که نیازی به تعرض به آنها نیست، لکن اشاره به این نکته نیز لازم است که [[نصرت]] [[حق]] مصداق [[امر به معروف]] است و لذا [[کلیه ]][[روایات]] و [[آیات]] داله بر [[وجوب]] [[امر به معروف]]، بر [[وجوب]] [[نصرت]] [[حق]] دلالت دارند. | *افزون بر [[آیات]] فوق روایاتی نیز در [[وجوب]] [[نصرت]] [[حق]] وارد شده است که نیازی به تعرض به آنها نیست، لکن اشاره به این نکته نیز لازم است که [[نصرت]] [[حق]] مصداق [[امر به معروف]] است و لذا [[کلیه ]][[روایات]] و [[آیات]] داله بر [[وجوب]] [[امر به معروف]]، بر [[وجوب]] [[نصرت]] [[حق]] دلالت دارند. | ||
===چهارم: حق نشر و ترویج=== | ===چهارم: [[حق]] نشر و [[ترویج]]=== | ||
قاعده کلّی و اوّلی آن است که مطلب حق و صحیحی که با برهان و دلیل صحیح به اثبات رسیده حق نشر و ترویج دارد، چند دسته از ادله شرعی بر این مطلب دلالت میکند: | *قاعده کلّی و اوّلی آن است که مطلب [[حق]] و صحیحی که با [[برهان]] و [[دلیل]] صحیح به اثبات رسیده [[حق]] نشر و [[ترویج]] دارد، چند دسته از [[ادله]] شرعی بر این مطلب دلالت میکند: | ||
# '''ادّله [[وجوب]] [[بیان]] [[حق]]''': نظیر: [[آیه کریمه]]: {{متن قرآن| وَقُولُواْ لِلنَّاسِ حُسْنًا }}<ref>و با مردم سخن خوب بگویید؛ سوره بقره، آیه: ۸۳.</ref>. و [[آیه کریمه]]: {{متن قرآن|وَقُولُوا قَوْلا سَدِيدًا }}<ref>سخنی استوار بگویید؛ سوره احزاب، آیه: ۷۰.</ref>. و [[آیه کریمه]]: {{متن قرآن| طَاعَةٌ وَقَوْلٌ مَّعْرُوفٌ فَإِذَا عَزَمَ الأَمْرُ فَلَوْ صَدَقُوا اللَّهَ لَكَانَ خَيْرًا لَّهُمْ فَهَلْ عَسَيْتُمْ إِن تَوَلَّيْتُمْ أَن تُفْسِدُوا فِي الأَرْضِ وَتُقَطِّعُوا أَرْحَامَكُمْ }}<ref> فرمان ما) فرمانبرداری و سخنی شایسته است آنگاه چون کار، استوار (و عزم، جزم) شد اگر با خداوند راستی به کار میبردند برای آنان بهتر بود.آیا جز این امید دارید که چون (از کتاب خداوند) رو بگردانید، در زمین تباهی انگیزید و پیوندتان را با خویشاوندان بگسلید؛ سوره محمد، آیه: ۲۱-۲۲.</ref>. [[روایت]] [[صدوق]] به سندش از [[حضرت]] ابیذر: {{متن حدیث|عَنْ رَسُولِ اللَّهِ (ص) - فِي حَدِيثٍ - قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَوْصِنِي، قَالَ: أُوصِيكَ بِتَقْوَى اللَّهِ - الی ان قال - : قُلْتُ: زِدْنِي قَالَ: قُلِ الْحَقَّ وَ إِنْ كَانَ مُرّاً، الحدیث}}<ref>وسائل الشیعه، ابواب جهاد النفس باب ۳۶، حدیث ۴.</ref>؛ [[شیخ مفید]] [[روایت]] میکند از [[سلمان فارسی]] ؟رضوت؟ {{متن حدیث|قَالَ أَوْصَانِي خَلِيلِي رَسُولُ اللَّهِ ص بِسَبْعٍ لَا أَدَعُهُنَّ عَلَى كُلِّ حَالٍ: - الی ان قال - وَ أَنْ أَقُولَ الْحَقَّ وَ إِنْ كَانَ مُرّاً، الحدیث}}<ref>وسائل الشیعه، ابواب الصدقه، باب ۳۲، حدیث ۱۲.</ref> | |||
# '''ادلّه [[وجوب]] [[دعوت]] الی الخیر''': نظیر: قوله تعالی: {{متن قرآن|وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ}}<ref> و باید از میان شما گروهی باشند که (مردم را) به نیکی فرا میخوانند و به کار شایسته فرمان میدهند و از کار ناشایست باز میدارند و اینانند که رستگارند؛ سوره آل عمران، آیه: ۱۰۴.</ref>. [[روایت]] برقی به سندش از [[امام صادق]] (ع) قال: {{متن حدیث|قُولُوا الْخَيْرَ تُعْرَفُوا بِهِ وَ اعْمَلُوا بِهِ تَكُونُوا مِنْ أَهْلِهِ}} <ref>وسائل الشیعه، ابواب الامر و النهی، باب ۱، حدیث ۱۶.</ref>؛ [[روایت]] برقی به [[سند صحیح]] از [[امام صادق]] (ع): {{متن حدیث|وَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا أَنْفَقَ النَّاسُ- مِنْ نَفَقَةٍ أَحَبَّ مِنْ قَوْلِ الْخَيْرِ}}<ref>وسائل الشیعه، ابواب الامر و النهی، باب ۱، حدیث ۱۵.</ref> | |||
# '''[[ادله]] [[وجوب]] [[امر به معروف و نهی از منکر]]''': نظیر: همان [[آیه]] فوق{{متن قرآن|وَلْتَكُن مِّنكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ}}<ref> و باید از میان شما گروهی باشند که (مردم را) به نیکی فرا میخوانند و به کار شایسته فرمان میدهند و از کار ناشایست باز میدارند و اینانند که رستگارند؛ سوره آل عمران، آیه: ۱۰۴.</ref>. نیز [[روایت]] [[کلینی]] به سندش از [[امام صادق]] (ع) که در ضمن آن آمده است: {{متن حدیث|إِنَّ الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْيَ عَنِ الْمُنْكَرِ- فَرِيضَةٌ عَظِيمَةٌ بِهَا تُقَامُ الْفَرَائِضُ}}<ref>وسائل الشیعه، ابواب الامر و النهی، باب ۱، حدیث ۶.</ref>؛ و [[روایات]] بسیار دیگری که در این زمینه وارد شده است. از این [[روایات]] استفاده میشود خیر و [[معروف]]،حق [[ترویج]] و نشر دارند، و جلوگیری(از) نشر و [[ترویج]] [[معروف]] و خیر ، نوعی [[ظلم]] و ناروا بهشمار میرود. لکن این قاعده کلی استثناهائی نیز دارد: | |||
## استثناء اول از این قاعده آنجایی است که از [[ترویج]] و نشر یک [[معروف]] یا خیری مفسدهای همتراز یا مهمتر از این [[معروف]] و خیر بار آید،. | |||
## استثناء دوم آنجاست که [[ترویج]] [[معروف]] یا خیر معینی موجب از بین رفتن معروفی یا خیری مهمتر یا همتراز آن [[معروف]] یا خیری که [[ترویج]] میشود باشد. | |||
## استثناء سوم: آنجا که [[ترویج]] [[معروف]] یا خیر معیّنی موجب از دست رفتن [[فرصت]] [[ترویج]] خیر یا [[معروف]] مهمتری در حال یا [[آینده]] بشود. | |||
* در این سه مورد، [[ترویج]] [[معروف]] و خیر نه تنها رجحان ندارد و بلکه در آنجا که موجب مفسدهای اشدّ از [[مصلحت]] [[ترویج]] خیر شود یا موجب از دست دادن [[فرصت]] عمل خیر یا [[معروف]] اشدّ دیگری یا [[ترویج]] آن در حال یا [[آینده]] بشود عملی مرجوح بلکه در برخی موارد عملی شرعا [[محرّم]] و [[ممنوع]] است. | |||
===پاورقی=== | ===پاورقی=== | ||
[۲۳]. سوره نحل: ۴۳ و نیز سوره انبیاء: ۷. | [۲۳]. سوره نحل: ۴۳ و نیز سوره انبیاء: ۷. | ||