دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۱ (کتاب)

این کتاب، جلد یازدهم از مجموعهٔ شانزده جلدی دانشنامه قرآن و حدیث است که ترجمه فارسی کتاب موسوعة معارف الکتاب و السنة اثر محمد محمدی ری‌شهری به زبان عربی است که به بررسی قرآن و حدیث می‌پردازد. این کتاب به کوشش حمید رضا شیخی به فارسی ترجمه شده است و انتشارات مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث انتشار آن را به عهده داشته است.

دانشنامه قرآن و حدیث
از مجموعه	دانشنامه قرآن و حدیث
زبان	فارسی
زبان اصلی	عربی
ترجمهٔ کتاب	موسوعة معارف الکتاب و السنة
نویسنده	محمد محمدی ری‌شهری
به کوشش	جمعی از پژوهشگران
مترجم	حمید رضا شیخی
موضوع	قرآن، حدیث
مذهب	شیعه
ناشر	انتشارات دارالحدیث
محل نشر	قم، ایران
سال نشر	۱۳۹۰ ش
تعداد صفحه	۵۸۶
شابک	۹-۵۷۳-۲۱۲-۹۶۴-۹۷۸
شماره ملی	۷۸۹۴۴۴۱‬‬

دربارهٔ کتاب

در معرفی این کتاب آمده است: «مجموعه مقالات و مباحثی پیرامون موضوعات اخلاقی، اجتماعی، تربیتی، سیاسی، اجتماعی، تاریخی، علمی و اعتقادی مندرج در معارف قرآنی و حدیثی است. در این نوشتار که یازدهمین مجلد از یک موسوعه قرآنی و حدیثی است، موضوعات و مباحثی مانند فضایل اهل‌بیت(ع)، درنگ ورزیدن، آسیب، دریا، بخل و تنگ‌نظری و بدعت با رویکردی قرآنی و روایی درج شده است. در این مباحث به بحث درباره دولت اهل‌بیت(ع)، غلو کردن درباره اهل‌بیت، مصداق اهل‌بیت(ع)، عوامل درنگ ورزیدن و آثار آن، درنگ‌های ناپسند، درهم تنیده بودن آسیب‌ها با زندگی دنیا، آسیب‌های علم و دانش و دانشمندان، آسیب دینی و اخلاقی، آسیب‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، عوامل پیشگیری از آسیب‌ها، شگفتی‌های دریا و تسبیح‌گویی آن، انواع دریاها، تشبیه‌های قرآن در مورد دریا، مذمت بخل و تنگ‌نظری، ریشه‌های بخل، عوامل بازدارنده بخل، بخل پسندیده و ناپسند، معنای بدعت و معیارهای آن، خاستگاه‌های بدعت و زیان‌های آن و پیدایش در میان امت اسلامی پرداخته شده است».

فهرست کتاب

ادامه عنوان اهل بیت(ع)

• فصل دوازدهم: دولت اهل بیت(ع)

1. بشارت‌ها در باره دولت اهل بیت(ع)
2. زمینه سازان دولت اهل بیت(ع)
3. دولت اهل بیت(ع)، آخرین دولت است
4. انتظار دولت اهل بیت(ع)
5. دعا برای دولت اهل بیت(ع)

• فصل سیزدهم: غلو کردن در باره اهل بیت(ع)

1. بر حذر داشتن از غلو
2. بیزاری اهل بیت(ع) از غالیان
3. کافر بودن غالی
4. هلاکت غالی
5. ساختگی بودن اخبار غلوآمیز

• فصل چهاردهم: کسانی که از «اهل بیت»‌اند

1. ویژگی کسانی که از اهل بیت‌اند
2. ویژگی کسانی که از اهل بیت(ع) نیستند
3. گروهی که در زمره اهل بیت(ع) به شمار آمده‌اند
   1. چکیده زندگینامه راویان احادیث تبیین معنای «اهل بیت»
   2. چکیده زندگی نامه کسانی که در زمره «اهل بیت» به شمار آمده‌اند

درنگ ورزیدن

• تأنی در لغت
• تأنی در قرآن و حدیث

1. درنگ ورزیدن، صفتی الهی
2. درنگ ورزیدن، خوی پیامبران
3. درنگ ورزیدن، از سپاهیان عقل
4. برکات درنگ ورزیدن
5. درنگ نکوهیده

• فصل یکم: ارزش درنگ ورزیدن و تشویق به آن

1. درنگ ورزی، از صفات خداوند است
2. جزئی از نبوت
3. خویی که خدا دوستش دارد
4. توصیه به درنگ ورزیدن و حوصله کردن

• فصل دوم: عوامل درنگ ورزیدن

1. خرد
2. ایمان
3. بلندهمتی

• فصل سوم: آثار درنگ ورزیدن

1. رسیدن به حقیقت
2. مصون ماندن از لغزش
3. سالم ماندن
4. محکم کاری
5. پیروزی
6. خیر
7. ماندگاری و آسایش
8. ایمن ماندن از نابودی
9. آسان شدن عوامل

• فصل چهارم: درنگ‌های ناپسند

1. درنگ کردن در کار آخرت
2. درنگ کردن در کار نیک
3. درنگ کردن در فرصت کار خوب

آسیب

• آفت در لغت
• آفت در قرآن و حدیث

1. آسیب‌های غیر قابل پیشگیری
2. آسیب‌های قابل پیشگیری

• راه‌های پیشگیری از آسیب‌ها

1. شناخت
2. تقویت اراده
3. خدمت به خلق
4. استمداد از خداوند متعال

• فصل یکم: در هم تنیده بودن آسیب‌ها با زندگی دنیا

1. انسان در دنیا آماج آسیب‌هاست
2. دنیا، کمینگاه آسیب‌هاست

• فصل دوم: آسیب‌های دانش

1. فراموشی
2. حسادت
3. خودبزرگ بینی
4. درشتی
5. به کار نبستن
6. شک

• فصل سوم: آسیب‌های خرد

1. هوس
2. تکبر
3. خودپسندی
4. خیره سری

• فصل چهارم: آسیب‌های دانشمندان

1. ریاست خواهی
2. ناخویشتنداری
3. و این چند آسیب

• فصل پنجم: آسیب‌های دین

1. بدگمانی
2. هوس
3. حسادت
4. شرک
5. فرمان روایان بد
6. خرافات
7. خوارشماری
8. برخی اشخاص
9. و این چند آسیب

• فصل ششم: آسیب‌های اخلاقی

1. شیفتگی به خوشی‌ها و هوس ها
2. دروغ
3. زیاده روی و ریخت و پاش
4. و این چند آسیب

• فصل هفتم: آسیب‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی

1. دنیادوستی
2. دانشمند فاسد
3. بدجنسی
4. طمع
5. ضعف سیاست
6. ضعف حمایت
7. ناتوانی کارگزاران
8. ناتوان شمردن دشمن
9. بدرفتاری
10. زورگویی
11. تکبر
12. خودداری از نیکی کردن

• فصل هشتم: عوامل پیشگیری از آسیب‌ها

1. دانش
2. زهد
3. قناعت
4. خویشتنداری در برابر خواهش‌های نفس
5. روزه
6. وا گذاردن کار به خدا
7. نیکی کردن
8. ذکر و دعا

دریا

• فصل یکم: دریا و سودها و شگفتی‌های آن

1. دریا در خدمت انسان
2. فاصله میان دو دریا
3. ایستادن دریاها در کرانه‌ها و مرزهای خود
4. شکافته شدن دریاها و به حرکت درآمدن آنها
5. شگفتی‌های دریاها

• فصل دوم: فرمان برداری و تسبیح گویی دریا

1. فرمان برداری دریا
2. دریاها، خدا را به پاکی و یگانگی می‌‌ستایند

• فصل سوم: سفر در دریا

1. مکروه بودن سفر دریایی در هنگام متلاطم بودن آن
2. ایمنی از غرق شدن در دریا

• فصل چهارم: انواع دریاها

1. دریاهای آسمان
2. دریاهای بهشت

• فصل پنجم: تشبیه کردن به دریا، برای بزرگ نشان دادن

1. دریای دانش
2. دریای نور
3. دریای زندگی
4. دریای خشنودی
5. غنی‌تر از دریا
6. دریایی که ژرفایش نارسیدنی است
7. گرفتن مروارید از دریا

• فصل ششم: تشبیه کردن به دریا برای هشدار دادن

1. دریای تقدیر
2. دریای دنیا
3. دریای خطاها
4. دریای فتنه
5. دریای نادانی
6. دریای امروز و فردا کردن
7. همسایه دریا

• فصل هفتم: تشبیه کردن به مسافر دریا

1. تفسیر به رأی قرآن
2. همنشینی با بدان
3. نزدیک شدن به سلطان در وقت آشفته بودن
4. مرد ازدواج کرده

بخل و تنگ نظری

• بخل و شح در لغت
• بخل و شح در قرآن و حدیث

1. معنای بخل و شح و نکوهیدگی آنها
2. مراتب بخل
3. گونه‌های بخل
4. بدترین گونه‌های بخل
5. گستره بخل در اصطلاح شریعت
6. خاستگاه‌های بخل
7. پیامدهای خطرناک بخل
8. مانع بخل
9. بخل نیکو!

• فصل یکم: شناخت بخل و تنگ نظری

1. معنای بخل و تنگ نظری
2. ویژگی بخیل و تنگ نظر
3. انواع بخل مالی
4. انواع بخل غیر مالی
5. زشت‌ترین گونه بخل

• فصل دوم: پرهیز دادن از بخل

1. نکوهش بخل
2. نکوهش بخیل
3. نهی از بخل
4. بر حذر داشتن از «دریغ ورزیدن کالاهای خانه»

• فصل سوم: ریشه‌های بخل

1. نادانی
2. بیماری‌های نفسانی و ناتوانی
3. وسوسه شیطان
4. کفر و نفاق
5. بدگمانی به خدا

• فصل چهارم: پیامدهای بخل

1. زیان‌های روانی
2. زیان‌های اجتماعی
3. زیان‌های دینی
4. زیان‌های اقتصادی
5. زیان‌های اخروی
6. انواع بدی‌ها

• فصل پنجم: عوامل باز دارنده از بخل

1. ایمان
2. انفاق کردن
3. بزرگواری نفس
4. یاری خواستن از خدا

• فصل ششم: بخل پسندیده

1. بخل نسبت به دین
2. بخل ورزیدن در نارواها برای خود
3. بخل و آزمندی به عمر
4. بخل به رازها
5. بخل به دوستان
6. بخل ورزیدن از خرج کردن مال حلال در راه نادرست

بدعت

• بدعت در لغت
• بدعت در قرآن و حدیث
• پیشگویی در باره وقوع بدعت در امت اسلامی
• اقدامات پیامبر خدا(ص) برای مبارزه با بدعت

1. معرفی همتای قرآن به امت
2. تبیین، وظیفه علما
3. تبیین وظیفه قدرتمندان
4. تبیین وظیفه عموم مسلمانان

• فصل یکم: معنای بدعت

1. آنچه پس از پیامبر(ص) پدید آید
2. آنچه مخالف سنت باشد
3. آنچه بر رأی و گرایش شخصی، استوار بوده، با قرآن و سنت، ناسازگار باشد
4. آنچه بر سنت آشکار و دلیل روشن، استوار نباشد

• فصل دوم: معیار شناخت سنت و بدعت
• فصل سوم: بر حذر داشتن از بدعت

1. بر حذر داشتن خدا از بدعت
2. بر حذر داشتن پیامبر(ص) از بدعت و بدعت گذار
3. بر حذر داشتن اهل بیت(ع) از بدعت و بدعت گذار
4. بیزاری اهل بیت(ع) از بدعت گذاران

• فصل چهارم: خاستگاه‌های بدعت

1. هوای نفس و دنیاطلبی
2. وسوسه شیطان
3. نادانی
4. پیروی کورکورانه

• فصل پنجم: زیان‌های بدعت

1. زیان‌های بدعت برای بدعت گذار
2. زیان‌های اجتماعی بدعت

• فصل ششم: پیدایش بدعت‌ها در میان امت اسلامی

1. خبر دادن پیامبر(ص) از پدید آمدن بدعت‌ها در میان امتش
2. گزارش امام علی(ع) از بدعت‌هایی که در روزگارش بوده است
3. خبر دادن امام علی(ع) از بدعت‌هایی که پس از او رخ می‌‌نماید

دربارهٔ پدیدآورندگان

محمد محمدی ری‌شهری (پدیدآورنده)

محمد محمدی ری‌شهری آیت‌الله محمد محمدی ری‌شهری (متولد ۱۳۲۵ ش، شهر‌ ری؛ متوفی ۱۴۰۱ش، تهران)، تحصیلات حوزوی خود را نزد اساتیدی همچون حضرات آیات: علی مشکینی، محمد فاضل‌ لنکرانی، سید محمد باقر طباطبایی سلطانی، محمد علی اراکی، حسین وحید خراسانی، جواد تبریزی، سید محمد رضا گلپایگانی و مرتضی حائری یزدی به اتمام رساند. تولیت آستان حضرت عبدالعظیم حسنی (ع)، نمایندگی مردم تهران در مجلس خبرگان رهبری (دوره پنجم)، عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام، نمایندگی ولی فقیه و سرپرستی حجاج ایرانی، ریاست مؤسسه علمی فرهنگی دار‌الحدیث، ریاست دانشگاه قرآن و حدیث و ریاست پژوهشگاه قرآن و حدیث از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر انجام فعالیت‌های علمی و اجرایی به تألیف آثار فراوان با موضوعات دینی و اعتقادی اهتمام ورزیده است. «اهل بیت در قرآن و حدیث»، «تداوم انقلاب اسلامی ایران تا انقلاب جهانی مهدی»، «حکمت‌نامهٔ پيامبر اعظم (ص)»، «سیرهٔ پیامبر خاتم (ص)»، «دانشنامهٔ امیرالمؤمنین‌ بر پایهٔ قرآن، حدیث و تاریخ»، «سيری در سيرهٔ حکومتی امام علی (ع)»، «فلسفه امامت و رهبری»، «سیاست‌نامهٔ امام علی (ع)»، «فلسفه وحی و نبوت»، «حکمت‌نامهٔ امام حسین (ع)»، «فرهنگ‌نامهٔ مرثيه‌سرايی و عزاداری حضرت سيدالشهدا (ع)»، «مبانی خداشناسی»، «حکمت‌نامهٔ رضوی»، «دانشنامهٔ امام مهدی (ع)»، «شرح زیارت جامعهٔ کبیره»، «ویژگی‌های صراط مستقیم در قرآن» و «گونه‌شناسی هدایت الهی در قرآن و حدیث» برخی از این آثار است.

حمید رضا شیخی (مترجم)

کتاب‌های وابسته

اصل مجموعه

1. دانشنامه قرآن و حدیث ج۱ (کتاب)
2. دانشنامه قرآن و حدیث ج۲ (کتاب)
3. دانشنامه قرآن و حدیث ج۳ (کتاب)
4. دانشنامه قرآن و حدیث ج۴ (کتاب)
5. دانشنامه قرآن و حدیث ج۵ (کتاب)
6. دانشنامه قرآن و حدیث ج۶ (کتاب)
7. دانشنامه قرآن و حدیث ج۷ (کتاب)
8. دانشنامه قرآن و حدیث ج۸ (کتاب)
9. دانشنامه قرآن و حدیث ج۹ (کتاب)
10. دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۰ (کتاب)
11. دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۱ (کتاب)
12. دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۲ (کتاب)
13. دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۳ (کتاب)
14. دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۴ (کتاب)
15. دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۵ (کتاب)
16. دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۶ (کتاب)

جستارهای وابسته

• اهل‌بیت
• درنگ ورزیدن
• آسیب
• دریا
• بخل
• تنگ‌نظری
• بدعت

دریافت متن

دریافت متن کتاب از

• نور
• فقاهت
• قائمیه