دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۲ (کتاب)

این کتاب، جلد دوازدهم از مجموعهٔ شانزده جلدی دانشنامه قرآن و حدیث است که ترجمه فارسی کتاب موسوعة معارف الکتاب و السنة اثر محمد محمدی ری‌شهری به زبان عربی است که به بررسی قرآن و حدیث می‌پردازد. این کتاب به کوشش حمید رضا شیخی به فارسی ترجمه شده است و انتشارات مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث انتشار آن را به عهده داشته است.

دانشنامه قرآن و حدیث
از مجموعه	دانشنامه قرآن و حدیث
زبان	فارسی
زبان اصلی	عربی
ترجمهٔ کتاب	موسوعة معارف الکتاب و السنة
نویسنده	محمد محمدی ری‌شهری
به کوشش	جمعی از پژوهشگران
مترجم	حمید رضا شیخی
موضوع	قرآن، حدیث
مذهب	شیعه
ناشر	انتشارات دارالحدیث
محل نشر	قم، ایران
سال نشر	۱۳۹۰ ش
تعداد صفحه	۵۸۸
شابک	۹-۵۷۳-۲۱۲-۹۶۴-۹۷۸
شماره ملی	۷۸۹۴۴۴۱‬‬

دربارهٔ کتاب

در معرفی این کتاب آمده است: «مجموعه مقالات و مباحثی پیرامون موضوعات اخلاقی، اجتماعی، تربیتی، سیاسی، تاریخی، علمی و اعتقادی موجود و معارف قرآنی و روایی است. در این نوشتار که دوازدهمین مجلد از یک دانشنامه قرآنی و حدیثی است، به ترتیب حروف الفبا به شرح زوایای گوناگون قرآنی و حدیثی مباحثی درباره بدعت، ابدال، اوتاد، اقطاب، بداء، نیکی، برکت پرداخته شده و مقالاتی در این موضوعات نگاشته شده است. مبارزه با بدعت، معرفی برخی از بدعت‌گذاران، معرفی ابدال، اوتاد و اقطاب و ویژگی‌های آنها، حقیقت بداء و اقسام آن، احادیث دلالت‌کننده بر امکان بداء، رابطه بداء با قضای حتمی، عوامل بدای نیک و بد، نمونه‌های بداء در قرآن و روایات، استدلال‌هایی درباره بلاء، شناخت ویژگی‌های نیکوکاران، خاستگاه‌های نیکی کردن، سزاوارترین مردم به نیکی، ریشه برکت، موجبات برکت جامعه، انسان‌های با برکت و برکات موجود در غذاها و نوشیدنی‌ها از مباحث مهم مطرح شده در این نوشتار است».

فهرست کتاب

ادامه عنوان بدعت

• فصل هفتم: مبارزه با بدعت

1. وظیفه عالمان
2. وظیفه زمامدار
3. وظیفه عموم مردم
4. فضیلت مبارزه با بدعت و بدعت‌گذار
5. کسانی که از دین در برابر هر بدعتی، دفاع می‌‌کنند
6. از میان بردن همه بدعت‌ها

• فصل هشتم: آنچه بر بدعت بودنش تصریح شده است

1. مجادله کردن در باره قرآن
2. اجبار در پذیرش دین
3. به جماعت خواندن نماز مستحبی
4. نماز تراویح
5. نماز چاشت
6. اذان سوم در روز جمعه

• فصل نهم: آنچه بدعت پنداشته شده است

1. بلند گفتن «بسم الله الرحمن الرحیم»
2. سجده شکر

• فصل دهم: شماری از بدعت گذاران

1. قابیل
2. کافران اهل کتاب
3. سامری
4. عمرو بن لحی
5. ابو عامر بن نعمان بن صیفی راهب
6. معاویة بن ابی‌سفیان
7. ابو الخطاب
8. این سه نفر
9. این هفت نفر

ابدال، اوتاد، اقطاب

• ابدال در لغت
• اوتاد در لغت
• اقطاب در لغت
• ابدال، اوتاد واقطاب در اصطلاح متصوفه
• ابدال، اوتاد و اقطاب در حدیث
• ابدال، اوتاد و اقطاب حقیقی
• فصل یکم: ابدال

1. تفسیر ابدال
2. آنچه در باره ویژگی‌های ابدال، روایت شده است
3. آنچه در باره برکات وجود ابدال، روایت شده است
4. آنچه در باره نقش ابدال در حکومت امام مهدی(ع) روایت شده است
5. آنچه در باره شمار ابدال، روایت شده است
6. گوناگون

• فصل دوم: اوتاد

1. اوتادزمین
2. ویژگی‌های اوتاد

• فصل سوم: اقطاب

1. قطب هستی
2. قطب قرآن
3. قطب جامعه

بدا

• بدا در لغت
• بدا در قرآن و حدیث
• نمونه‌هایی از بدا در قرآن
• نمونه‌هایی از بدا در احادیث اهل سنت
• بدا، از دیدگاه وجدان و عقل
• عدم تعارض بدا و علم ازلی
• آثار اعتقاد به بدا
• عوامل بدا
• فصل یکم: حقیقت بدا و اقسام آن

1. گستردگی قدرت
2. محو و ثبت
3. افزایش و کاهش
4. پیش و پس انداختن

• فصل دوم: همراهی علم و بدا
• فصل سوم: احادیثی که ظاهر آنها بر امکان بدا در قضای محتوم، دلالت می‌‌کند
• فصل چهارم: احادیثی که ظاهر آنها عدم امکان بدا در قضای محتوم است
• پژوهشی در باره امکان یا عدم امکان بدا در قضای حتمی
• فصل پنجم: خداوند در بدا، خود و فرستادگانش را دروغگو نمی‌کند
• فصل ششم: عوامل بدای نیک

1. فرمانبری از خدا
2. آمرزش خواهی
3. دعا
4. صله رحم
5. صدقه
6. خشنودی به قضا
7. دادگری فرمانروا
8. زیارت امام حسین(ع)
9. این چند عامل

• فصل هفتم: عوامل بدای بد
• فصل هشتم: نمونه‌های بدا در قرآن

1. بدا در مجازات قوم یونس(ع)
2. بدا در وعده با موسی(ع)
3. بدا در وارد شدن به سرزمین مقدس
4. بدا در سر بریدن اسماعیل(ع)
5. نمونه‌های دیگر

• فصل نهم: استدلال‌هایی در باره بدا

نیکی

• بر در لغت
• بر در قرآن و حدیث

1. معیار نیکی و بدی
2. رأی مردم در برابر داوری وجدان
3. پیوند دین و خرد
4. میزان تقرب به مبدأ نیکی‌ها
5. ارزشمندترین نیکوکاری‌ها
6. راه رسیدن به جایگاه ابرار
7. نشانه رسیدن به جایگاه ابرار

• فصل یکم: شناخت نیکی

1. معیار شناخت نیکی و گناه
2. تفسیر نیکی
3. درهای نیکی
4. گنج‌های نیکی
5. تمام نیکی

• فصل دوم: ارزش نیکی

1. نیکی و نیکی کننده، از اوصاف خدایند
2. صفتی از اوصاف فرشتگان
3. صفتی از اوصاف پیامبران و اوصیای آنان
4. صفتی از اوصاف مؤمن

• فصل سوم: تشویق به نیکی کردن
• فصل چهارم: سزاوارترین مردم به نیکی

1. پدر و مادر
2. نیکوکاران
3. آزادگان
4. نیازمند
5. یتیمان
6. خویشاوند
7. دوست پدر
8. کسی که نیکی تو را نادیده نگیرد
9. اهل قبور

• فصل پنجم: خاستگاه‌های نیکی

1. اندیشیدن
2. دانش
3. راستی
4. رشد
5. کمک خواستن از خدا

• فصل ششم: برکت‌های نیکی

1. نزدیک شدن به خدا
2. دوستی خدا
3. آبادی خانه‌ها
4. افزایش عمر
5. افزایش روزی
6. فرود آمدن رحمت
7. پذیرفته شدن دعا
8. محبت و الفت
9. بلندآوازگی
10. به فرمان درآمدن آزادگان
11. پیشگیری از مرگ‌های بد و ناگوار
12. آسان شدن حساب
13. برخورداری از نعمت‌های روز پاداش

• فصل هفتم: ویژگی‌های نیکوکاران

1. دوست داشتن خدا
2. دوست داشتن پیامبر(ص)
3. دوست داشتن امیر مؤمنان(ع)
4. دوست داشتن نیکوکاران
5. تسلیم بودن در برابر خدا
6. وفاداری شایسته
7. نیکی به پدر و مادر و فرزندان
8. بردباری
9. تحمل خوبی‌ها
10. گریزان بودن از بدان
11. بی‌رغبتی به دنیا
12. ترک آزاررسانی
13. حیا و خویشتنداری
14. به جا آوردن واجبات، دوری از حرام‌ها، پرهیز از غفلت
15. پوشیدن جامه حکمت و ردای آرامش
16. از خودگذشتگی
17. راستی و امانتداری
18. ترک خودپسندی
19. این خصلت‌ها

برکت

• برکت در لغت
• برکت در قرآن و حدیث

1. مبارک مطلق
2. پیوند عوامل مادی و معنوی برکت
3. جوشش برکات معنوی از درون برکات مادی
4. نقش نظام آفرینش در تکامل انسان
5. نقش ضد ارزش‌ها در رفتن برکت

• فصل یکم: ریشه برکت

1. مبارک، صفتی از صفات خداست
2. پدید آورنده برکت و عطا کننده آن
3. فرو فرستنده برکات
4. گسترنده برکات

• فصل دوم: آنچه موجب برکت جامعه است

1. پروامندی (تقوا)
2. پیشوایی اهل بیت(ع)
3. عدالت

• فصل سوم: آنچه موجب برکت عمر است

1. نیکو کار کردن
2. دادگری میان مردم
3. صله رحم
4. نیکی به پدر و مادر
5. نیکی به خانواده
6. صدقه
7. انجام دادن کارهای نیک
8. خوش رفتاری با همسایه
9. کوتاهی آرزوها
10. نیت کردن حج دوباره، بعد از بر گشتن
11. زیارت حسین(ع)
12. کامل وضو گرفتن
13. پیوسته با وضو بودن
14. پرهیز از شررسانی
15. نماز گزاردن در مسجد سهله
16. دعا
17. و این چند کار

• فصل چهارم: آنچه مایه برکت خانه است

1. قربانی کردن به هنگام ساختن خانه
2. اطعام
3. دختران
4. سلام دادن به هنگام ورود به خانه
5. نام‌گذاری به نام پیامبران(ع)
6. و این چند کار

• فصل پنجم: خوی‌هایی که موجب برکت اند

1. نیت نیک
2. اخلاق نیک
3. گفتار نیک
4. رفتار نیک با همسایه
5. راستی
6. بخشندگی
7. مدارا
8. امانتداری
9. قناعت
10. رضایت
11. شکیبایی

• فصل ششم: اعمالی که موجب برکت اند

1. خوب انجام دادن کار
2. انفاق
3. اطعام
4. صله رحم
5. انجام دادن کارهای نیک
6. میانه روی
7. نظافت
8. ازدواج
9. مشورت با خردمند
10. عیادت بیمار
11. آسان گرفتن در داد و ستد
12. پیمانه کردن گندم
13. بیشتر دادن به مشتری
14. غذا خوردن دسته جمعی
15. و این چند کار

• فصل هفتم: انسان‌های با برکت

1. پیامبران(ع)
2. خاتم پیامبران(ص)
3. اهل بیت(ع)
4. فقیهان
5. جماعت
6. مؤمن
7. دختران
8. کودکان
9. بزرگان
10. اهل نیکی
11. زنان چشم آبی
12. زن آسان زا
13. زن کم خرج
14. گوناگون

• فصل هشتم: حیوان‌های با برکت

1. شتر
2. گاو
3. اسبان
4. گوسفند
5. مرغ و خروس
6. زنبور عسل

• فصل نهم: جاهای با برکت

1. زمین
2. کعبه
3. فلسطین، شام و سرزمین کوفه
4. مسجد کوفه
5. کربلا
6. قم

• فصل دهم: زمان‌های با برکت

1. ماه رمضان
2. شب قدر
3. ماه رجب
4. ماه شعبان
5. روز جمعه
6. عید قربان
7. عید غدیر
8. صبح خیزی

• فصل یازدهم: خوراکی‌های با برکت

1. زیتون
2. روغن زیتون
3. نان
4. جو
5. خرما
6. عدس
7. هندوانه
8. تره
9. گوشت و شیر
10. قطا
11. قارچ
12. شکر

• فصل دوازدهم: نوشیدنی‌های با برکت

1. آب باران
2. آب زمزم
3. آب فرات
4. عسل
5. شیر
6. شیر مادر برای نوزاد
7. سرکه

دربارهٔ پدیدآورندگان

محمد محمدی ری‌شهری (پدیدآورنده)

محمد محمدی ری‌شهری آیت‌الله محمد محمدی ری‌شهری (متولد ۱۳۲۵ ش، شهر‌ ری؛ متوفی ۱۴۰۱ش، تهران)، تحصیلات حوزوی خود را نزد اساتیدی همچون حضرات آیات: علی مشکینی، محمد فاضل‌ لنکرانی، سید محمد باقر طباطبایی سلطانی، محمد علی اراکی، حسین وحید خراسانی، جواد تبریزی، سید محمد رضا گلپایگانی و مرتضی حائری یزدی به اتمام رساند. تولیت آستان حضرت عبدالعظیم حسنی (ع)، نمایندگی مردم تهران در مجلس خبرگان رهبری (دوره پنجم)، عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام، نمایندگی ولی فقیه و سرپرستی حجاج ایرانی، ریاست مؤسسه علمی فرهنگی دار‌الحدیث، ریاست دانشگاه قرآن و حدیث و ریاست پژوهشگاه قرآن و حدیث از جمله فعالیت‌های وی است. او علاوه بر انجام فعالیت‌های علمی و اجرایی به تألیف آثار فراوان با موضوعات دینی و اعتقادی اهتمام ورزیده است. «اهل بیت در قرآن و حدیث»، «تداوم انقلاب اسلامی ایران تا انقلاب جهانی مهدی»، «حکمت‌نامهٔ پيامبر اعظم (ص)»، «سیرهٔ پیامبر خاتم (ص)»، «دانشنامهٔ امیرالمؤمنین‌ بر پایهٔ قرآن، حدیث و تاریخ»، «سيری در سيرهٔ حکومتی امام علی (ع)»، «فلسفه امامت و رهبری»، «سیاست‌نامهٔ امام علی (ع)»، «فلسفه وحی و نبوت»، «حکمت‌نامهٔ امام حسین (ع)»، «فرهنگ‌نامهٔ مرثيه‌سرايی و عزاداری حضرت سيدالشهدا (ع)»، «مبانی خداشناسی»، «حکمت‌نامهٔ رضوی»، «دانشنامهٔ امام مهدی (ع)»، «شرح زیارت جامعهٔ کبیره»، «ویژگی‌های صراط مستقیم در قرآن» و «گونه‌شناسی هدایت الهی در قرآن و حدیث» برخی از این آثار است.

حمید رضا شیخی (مترجم)

کتاب‌های وابسته

اصل مجموعه

1. دانشنامه قرآن و حدیث ج۱ (کتاب)
2. دانشنامه قرآن و حدیث ج۲ (کتاب)
3. دانشنامه قرآن و حدیث ج۳ (کتاب)
4. دانشنامه قرآن و حدیث ج۴ (کتاب)
5. دانشنامه قرآن و حدیث ج۵ (کتاب)
6. دانشنامه قرآن و حدیث ج۶ (کتاب)
7. دانشنامه قرآن و حدیث ج۷ (کتاب)
8. دانشنامه قرآن و حدیث ج۸ (کتاب)
9. دانشنامه قرآن و حدیث ج۹ (کتاب)
10. دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۰ (کتاب)
11. دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۱ (کتاب)
12. دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۲ (کتاب)
13. دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۳ (کتاب)
14. دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۴ (کتاب)
15. دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۵ (کتاب)
16. دانشنامه قرآن و حدیث ج۱۶ (کتاب)

جستارهای وابسته

• بدعت
• ابدال
• اوتاد
• اقطاب
• بداء
• نیکی
• برکت

دریافت متن

دریافت متن کتاب از

• نور
• فقاهت
• قائمیه