وظایف فردی منتظران راستین

خصوصیات یاران، وظایف منتظران

وظایف منتظران ظهور بر دو دسته است: وظایف در حوزۀ تکالیف فردی و وظایف در حوزۀ تکالیف جمعی^[۱]. در حوزۀ تکالیف فردی هر انسان مؤمنی که می‌خواهد از یاران آن حضرت باشد و به او نزدیک‌تر شود، باید وظایفی را انجام دهد و کاری هم به دیگران نداشته باشد. یک فرد منتظرِ باید وظایفی را انجام دهد، هرچند در جامعه کفر زندگی کند. هیچ کسی نمی‌تواند مانع این‌گونه وظایف شود^[۲].

در روایات خصوصیات یاران امام زمان و وظایف آنها در مورد وظایف شخص مشخص شده است، البته می‌توان خصوصیات یاران آن حضرت را جزء وظایف منتظران نیز قلمداد کرد^[۳]. در حوزۀ تکالیف فردی هر منتظری باید اهل پیوند با خداوند بزرگ باشد و ضمن درخواست روزی در ابعاد ذیل، برای درونی کردن و استقرار این صفات در خویش تلاش کند^[۴].

وظایف و تکالیف فردی منتظران

برخی از این وظایف در حوزه تکالیف فردی عبارت‌اند از:

عبودیت و بندگی خدا:عبودیت و اطاعت بشر به معنای هماهنگ شدن او با حرکت کلی عالم است؛ اگر انسان بر طبق قوانین و وظایف شرعی و دینی عمل کند، هماهنگ با این حرکتِ آفرینش حرکت کرده و پیشرفتش آسان‌تر است^[۵].^[۶]
فرمانبرداری: منتظر راستین هم اهل اطاعت خدا، پیامبر(ص) و امام معصوم(ع) است و هم توفیق فرمانبری را همواره از خدای سبحان می‌خواهد: «اللَّهُمَ‏ ارْزُقْنَا تَوْفِیقَ‏ الطَّاعَةِ»^[۷].^[۸] اصلاح انگیزه اعمال (نیت) و خلوص هرچه بیشتر از هر شائبۀ شرک و ریا در جمیع مراتبش، از وظایف اهل انتظار است، به گونه‌ای که چیزی جز اطاعت امر الهی و انجام دادن آنچه موجب رضای حق است در نیت انسان سهم نداشته باشد: «وَ صِدْقَ النِّیَّةِ‏‏‏‏‏‏‏‏»^[۹].
تلاش در راستای تعالی علمی، فکری: تلاش در راستای تعالی علمی، فکری، روحی و اخلاقی فرد و جامعه^[۱۰]. بر انسان منتظر لازم است با تلاش علمی و جهد عملی، زمینۀ افاضۀ هدایت تکوینی را هر لحظه در خویش پرورش دهد: «وَ أَکْرِمْنَا بِالْهُدَی‏‏‏‏‏‏‏‏».
تهذیب نفس و دوری از معصیت: منتظر حقیقی امام عصر(ع) باید ضمن درخواست توفیق الهی در ترک گناهان، سعی بلیغ خویش را در تحقق چنین صفتی به کار گیرد. ترک معاصی، ممکن نیست مگر با شناخت چیزهایی که خداوند سبحان با حکمت بالغه‌اش بر بندگانش حرام کرده است. از این‌رو شناختن محرمات الهی ضروری است^[۱۱]. از امام صادق(ع)، نقل شده که فرمودند: «برای صاحبِ این امر غیبتی است، پس شیعه باید هنگام غیبتش پرهیزکاری پیشه کند و به دین او چنگ زند»^[۱۲].^[۱۳]
کسب نور علم و معرفت: اکتساب علم و خروج از سیاهی و نادانی، وظیفۀ منتظران ظهور امام عصر(ع) است و چون علوم اکتسابی بی‌تعلیم و تعلم به دست نمی‌آیند، از این‌رو تعلیم و تعلم و تلاش در جهت کسب علم حصولی و نیز تهذیب دل برای ادراک حقایق با علم حضوری، وظیفۀ هر مسلمان منتظری شمرده شده است^[۱۴]. بر منتظران راستین است که به اکتساب علم بسنده نکنند و با عمق بخشیدن به گسترۀ علوم به کسب معرفت نایل آیند؛ زیرا هر معرفتی علم است ولی هر علمی معرفت نیست.
حکیمانه سخن گفتن: زبان، ترجمان عقل و اندیشۀ انسان است، از این‌رو توفیق نیک گفتاری زبان و صیانت از آن برای اهل انتظار ضروری است و بر اهل انتظار شایسته است جز از سر راستی سخن نگویند و گفتار غیر صائب را (به جد یا به هزل) وانهند و حکیمانه سخن بگویند و زبان را از سخنان لغو صیانت کنند: «وَ سَدِّدْ أَلْسِنَتَنَا بِالصَّوَابِ وَ الْحِکْمَة‏‏‏‏‏‏‏‏»^[۱۵]
پرهیز از شک: امام صادق(ع) فرمودند: «پس بپرهیزید از شک و دودلی و تردید، شک‌ها را از خودتان برانید و به تحقیق که شما برحذر داشته شدید، پس از خدا پرهیز کنید که در عصر غیبت تردید به خود راه دهید...»^[۱۶].
رجوع به سنّت نبوی و سیره اهل البیت(ع): خداوند دو مرجع برای مسلمانان قرار داده تا در مشکلات خویش به آنها پناه ببرند؛ قرآن و سنت اهل بیت(ع). همان‌طور که در حدیث مشهور نبوی به مسلمانان، سفارش شده به هنگام هجوم فتنه‌ها چون پاره‌های شب تیره، به قرآن پناه ببرند، در حدیث مشهور دیگری، از جدایی ناپذیری ثقلین تا قیامت و لزوم رجوع و تمسّک به آن دو جهت مصون ماندن از گمراهی سخن رفته است.
صبر و پایداری و دعوت همدیگر به صبر و مقابله با دشمن و ایجاد حفظ یا گسترش ارتباط با امام معصوم(ع): شرایط بسیار دشوار عصر غیبت، مستلزم آن است که از طرفی هر شیعۀ منتظری، در زندگی‌اش با اندوه و امیدواری فراوان، به تکالیف و مسؤولیت‌های دینی خود عمل کرده و از طرف دیگر با استقامت و اتحاد با همکیشان، مانند هر اقلیت مقاومی، در برابر دشمن خود ایستاده و از موجودیت و هویت خویش دفاع کند و بالاخره از طُرُق مختلف با امام خود رابطه داشته و آن را عمیق‌تر و گسترده‌تر کند^[۱۷].
ترجیح فلاح و رستگاری اخروی بر سود دنیوی
اصل مجاهدت، تلاش و مبارزه با زورگویان و قدرت طلبان فاسد
آمادگی و درخواست استقامت و پایداری در مسیر هدایت
امید به پیروزی در همۀ شرایط^[۱۸].

پرسش مستقیم

تکالیف و وظایف فردی شیعیان در زمان غیبت امام مهدی چیست؟ (پرسش)

پرسش‌های وابسته

منابع

پانویس

↑ ر.ک: روح‌بخش، سید مهدی، انتظار و تأثیرات آن بر امنیت و صلح، ص۲۹۲.
↑ ر.ک: عالی، مسعود، مسأله مهدویت ۱، ص۲۵ ـ ۲۷.
↑ ر.ک: روح‌بخش، سید مهدی، انتظار و تأثیرات آن بر امنیت و صلح، ص۲۹۲.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، امام مهدی موجود موعود، ص۲۰۱-۲۰۳.
↑ ر.ک: مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۵۲، ص۳۰۸.
↑ حسینی خامنه‌ای، سید علی، ما منتظریم، ص۱۷۵-۱۸۰؛ روح‌بخش، سید مهدی، انتظار و تأثیرات آن بر امنیت و صلح، ص۲۹۲.
↑ مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۵۲، ص۱۴۹.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، امام مهدی موجود موعود، ص۲۰۱-۲۰۳؛ روح‌بخش، سید مهدی، انتظار و تأثیرات آن بر امنیت و صلح، ص۲۹۲.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، امام مهدی موجود موعود، ص۲۰۱-۲۰۳؛ روح‌بخش، سید مهدی، انتظار و تأثیرات آن بر امنیت و صلح، ص۲۹۲.
↑ ر.ک: حسینی خامنه‌ای، سید علی، ما منتظریم، ص۱۷۵-۱۸۰.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، امام مهدی موجود موعود، ص۲۰۱-۲۰۳.
↑ «إِنَّ لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ غَیْبَةً فَلْیَتَّقِ اللَّهَ عَبْدٌ عِنْدَ غَیْبَتِهِ‏ وَ لْیَتَمَسَّکْ‏ بِدِینِهِ‏»؛ محمد بن ابراهیم بن جعفر النعمانی، کتاب الغیبة، ص۱۱۲.
↑ ر.ک: امت‌طلب، محمد صادق، وظایف کلی شیعیان در دوره غیبت امام معصوم.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، امام مهدی موجود موعود، ص۲۰۱-۲۰۳؛ روح‌بخش، سید مهدی، انتظار و تأثیرات آن بر امنیت و صلح، ص۲۹۲.
↑ ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، امام مهدی موجود موعود، ص۲۰۱-۲۰۳.
↑ «...فَإِیَّاکُمْ وَ الشَّکَّ وَ الِارْتِیَابَ وَ انْفُوا عَنْ‏ أَنْفُسِکُمُ‏ الشُّکُوکَ‏ وَ قَدْ حَذَّرْتُکُمْ فَاحْذَرُوا أَسْأَلُ اللَّهَ...»؛ محمد بن ابراهیم بن جعفر النعمانی، کتاب الغیبة، ص۹۸.
↑ ر.ک: امت‌طلب، محمد صادق، وظایف کلی شیعیان در دوره غیبت امام معصوم.
↑ ر. ک: حسینی خامنه‌ای، سید علی، ما منتظریم، ص۱۷۵-۱۸۰؛ جوادی آملی، عبدالله، امام مهدی موجود موعود، ص۲۰۱-۲۰۳؛ روح‌بخش، سید مهدی، انتظار و تأثیرات آن بر امنیت و صلح، ص۲۹۲.

[1] ر.ک: روح‌بخش، سید مهدی، انتظار و تأثیرات آن بر امنیت و صلح، ص۲۹۲.

[2] ر.ک: عالی، مسعود، مسأله مهدویت ۱، ص۲۵ ـ ۲۷.

[3] ر.ک: روح‌بخش، سید مهدی، انتظار و تأثیرات آن بر امنیت و صلح، ص۲۹۲.

[4] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، امام مهدی موجود موعود، ص۲۰۱-۲۰۳.

[5] ر.ک: مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۵۲، ص۳۰۸.

[6] حسینی خامنه‌ای، سید علی، ما منتظریم، ص۱۷۵-۱۸۰؛ روح‌بخش، سید مهدی، انتظار و تأثیرات آن بر امنیت و صلح، ص۲۹۲.

[7] مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ۵۲، ص۱۴۹.

[8] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، امام مهدی موجود موعود، ص۲۰۱-۲۰۳؛ روح‌بخش، سید مهدی، انتظار و تأثیرات آن بر امنیت و صلح، ص۲۹۲.

[9] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، امام مهدی موجود موعود، ص۲۰۱-۲۰۳؛ روح‌بخش، سید مهدی، انتظار و تأثیرات آن بر امنیت و صلح، ص۲۹۲.

[10] ر.ک: حسینی خامنه‌ای، سید علی، ما منتظریم، ص۱۷۵-۱۸۰.

[11] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، امام مهدی موجود موعود، ص۲۰۱-۲۰۳.

[12] «إِنَّ لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ غَیْبَةً فَلْیَتَّقِ اللَّهَ عَبْدٌ عِنْدَ غَیْبَتِهِ‏ وَ لْیَتَمَسَّکْ‏ بِدِینِهِ‏»؛ محمد بن ابراهیم بن جعفر النعمانی، کتاب الغیبة، ص۱۱۲.

[13] ر.ک: امت‌طلب، محمد صادق، وظایف کلی شیعیان در دوره غیبت امام معصوم.

[14] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، امام مهدی موجود موعود، ص۲۰۱-۲۰۳؛ روح‌بخش، سید مهدی، انتظار و تأثیرات آن بر امنیت و صلح، ص۲۹۲.

[15] ر.ک: جوادی آملی، عبدالله، امام مهدی موجود موعود، ص۲۰۱-۲۰۳.

[16] «...فَإِیَّاکُمْ وَ الشَّکَّ وَ الِارْتِیَابَ وَ انْفُوا عَنْ‏ أَنْفُسِکُمُ‏ الشُّکُوکَ‏ وَ قَدْ حَذَّرْتُکُمْ فَاحْذَرُوا أَسْأَلُ اللَّهَ...»؛ محمد بن ابراهیم بن جعفر النعمانی، کتاب الغیبة، ص۹۸.

[17] ر.ک: امت‌طلب، محمد صادق، وظایف کلی شیعیان در دوره غیبت امام معصوم.

[18] ر. ک: حسینی خامنه‌ای، سید علی، ما منتظریم، ص۱۷۵-۱۸۰؛ جوادی آملی، عبدالله، امام مهدی موجود موعود، ص۲۰۱-۲۰۳؛ روح‌بخش، سید مهدی، انتظار و تأثیرات آن بر امنیت و صلح، ص۲۹۲.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]