علم امام از دیدگاه کلام امامیه (کتاب)
علم امام (ع) از دیدگاه کلام امامیه (از قرن اول تا هفتم هجری) | |
---|---|
![]() | |
زبان | فارسی |
نویسنده | ناصرالدین اوجاقی |
موضوع | امامت، علم امام |
مذهب | شیعه |
ناشر | انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی |
محل نشر | قم، ایران |
سال نشر | ۱۳۸۸ ش |
چاپ | اول |
تعداد صفحه | ۲۲۴ |
شابک | ۹۷۸-۹۶۴-۴۱۱-۴۵۵-۷ |
شماره ملی | ۱۹۶۳۳۸۴ |
علم امام (ع) از دیدگاه کلام امامیه (از قرن اول تا هفتم هجری) کتابی است که به بررسی دیدگاه شیعه درباره محدوده علم ائمه (ع) با توجه به آیات و روایات میپردازد. این کتاب به قلم ناصرالدین اوجاقی نوشته شده و توسط انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمينی به چاپ رسیده است. [۱]
دربارهٔ کتاب
در معرفی این کتاب آمده است: «بحث و بررسی کلامی دیدگاههای مختلف متکلمان شیعه درباره علم امام (ع)، منابع این علم و رابطه آن با علم خداوند و موارد علم ائمه (ع) و گستره آن است. نویسنده، ابتدا کلیاتی درباره مفهوم علم، امام (ع) و امامیه ارائه نموده، سپس به تفکیک دورههای زمانی از قرن اول تا هفتم هجری، به تبیین دیدگاههای کلامی متکلمان شیعه امامیه درباره علم امام (ع) و محدوده این علم پرداختهاست. وی ابتدا روایات مربوط به ماهیت علم امام (ع) و گستره آن را آورده و مباحثی کلی در مورد علم امام (ع)، لدنی بودن علم، فوق بشری بودن آن، احاطه به غیب و علوم غیبی، منابع علم امام (ع)، آگاهی امام (ع) به عوالم ملکوتی و ضمایر انسانها، محدودیتهای علم امام (ع)، علم او به گذشته و آینده تا روز قیامت و... را ارائه کردهاست؛ آنگاه به بررسی دیدگاه اصحاب ائمه (ع) در مورد جایگاه علم امام (ع)، آگاهی امام (ع) از علوم دینی و غیر دینی مانند علم منایا و بلایا، علم به اسمای شیعیان و آگاهی از کلیه حوادث عالم هستی و منابع این علوم پرداخته و به تفکیک قرن این دیدگاه را تبیین کردهاست. در همین زمینه، به مکتبهای مهم کلامی شیعه امامیه، مانند مکتب بغداد و مکتب قم اشاره نموده و مباحثی مانند موارد علم امام (ع) و منابع آن را از منظر متکلمان برجسته این دو مکتب فکری مطرح کرده و ماهیت علم امام (ع) و موارد آن را در کتب برجسته از قرون سوم تا ششم هجری مانند اصول کافی و بصائرالدرجات مقایسه کردهاست. در فصل بعدی، به دیدگاههای کلامی مطرح در قرن هفتم هجری در مورد علم امام (ع) اشاره نموده و در این زمینه، نخست به بررسی دیدگاههای کلامی ابنمیثم بحرانی در مورد احاطه امام (ع) به علم غیب، آگاهی او از احکام دینی و حکومتی و آگاه بودن از زمان شهادت خود پرداخته، آنگاه آرای کلامی سید بن طاووس، عمادالدین طبری و علامه حلی را در مورد علم امام (ع) به همه معلومات بشری و فوقبشری بیان کردهاست»..
فهرست کتاب
فصل اول: کلیات تحقیق
فصل دوم: قرن اول تا پایان قرن سوم
- ویژگیهای این دوره
- مشکلات تحقیق در این دوره
- سازماندهی فصل
- بخش اول: سیری در روایات
- مباحث کلی علم امام در روایات
- برخی از اوصاف علمی ائمه
- لدنی بودن علم امام
- زمان برخورداری امام از علم امام قبلی
- ارادی بودن علم امام
- محدودیتهای علم امام
- انواع علوم امام
- پدید آمدن شبانهروزی و افزایش علم امام
- علم به دین احکام و سیاست
- علم منایا و بلایا
- علم به آسمانها و زمین و اخبار آنها
- علم به حوادث گذشته و حوادث آینده تا روز قیامت
- علم امام به زمان شهادت خود
- علم به اسامی شیعیان و محبان
- آگاهی از باطن انسانها
- علم به زبان انسانها و پرندگان و حیوانات
- آگاهی امام از جمیع علوم پیامبران و ملائکه
- علم غیب
- بخش دوم: بررسی دیدگاه اصحاب ائمه:
- جایگاه علم امام در تلقی شیعی از امامت
- آگاهی امام از علوم دینی:
- احکام دینی
- علم به قرآن
- علم امام به امور عقیدتی
- علم منایا و بلایا
- علم به حوادث گذشته و حوادث آینده
- آگاهی از ضمایر
- علم به اسماء شیعیان
- رفتار امام بر اساس علم امامت
- آگاهی از همه حوادث در روی زمین
فصل سوم: قرن سوم تا پایان قرن ششم هجری
- موارد علم امام:
- علم به سیاست و حکومت داری
- علم امام به دین و احکام شرعی
- علوم غیر دینی
- علم به صنایع و مشاغل
- علم به تمام زبانها
- علم امام به ضمایر افراد و باطن امور
- آگاهی امام از زمان شهادت خود
- ارزیابی دیدگاه مکتب بغداد درباره علم امام
- مفهوم امامت در تلقی مکتب بغداد
- بخش دوم: مکتب قم:
- کلیاتی در باب علم امام از دیدگاه مکتب قم:
- تساوی حال امام در علم قبل و بعد از امامت
- ماهیت علم امام
- اثبات امامت ائمه از طریق علم امام
- موارد علم امام:
- منابع علم امام
- بررسی عناوین بابهای اصول کافی و بصائرالدرجات درباره علم امام:
- اوصاف علمی امام
- علوم سه گانه امام
- علوم امام در سخنان پیامبر اکرم (ص)
- آیات مربوط به علم امام
- زمان بهرهمند شدن امام از علم امام قبلی
- ارادی بودن علم امام
- زیاد شدن علم امام
- تساوی ائمه در علم
- موارد علم ائمه:
- علم به احکام شرعی
- علم به قرآن
- علم به کتب آسمانی
- آگاهی ائمه از اسم اعظم الهی
- آگاهی از احوال شیعیان و افراد دیگر
- علم به آسمانها و زمین و باطن آنها
- علم به بهشت و جهنم واهل آنها
- علم به ماکان و مایکون
- علم ائمه به منایا و بلایا
- آگاهی ائمه از غیب
- آگاهی ائمه از زمان شهادت خویش
- آگاهی امام از زبان همه انسانها و حیوانات
- آگاهی از باطن اشخاص
- آگاهی امام از جمیع علوم ملائکه و انبیاء
- آگاهی امام از مسائل و معضلات غیر موجود در کتاب و سنت
- اخذ از معصوم قبلی
- تحدیث
- روح القدس
- الهام
- کتابهای موجود در نزد ائمه
- نزول ملائکه در شب قدر
- ستونی از نور در هر شهر
- عرضه شدن اعمال بر ائمه.
فصل چهارم: قرن هفتم هجری
- بخش اول: بررسی دیدگاه ابن میثم بحرانی درباره علم امام
- علوم دینی و مسائل حکومتی:
- دیدگاه ابن میثم درباره علم غیب امام:
- امکان اخبار از غیب
- کیفیت تعلم علوم غیبی
- قوانین کلی متعلق علم غیب
- اختصاص علم غیب به خدا
- بررسی آراء ابن میثم درباب علم غیب
- آگاهی امام از زمان شهادت خود
- تعلم علم امام از دیدگاه ابن طاووس
- علم غیب از دیدگاه ابن طاووس
- تأثیر علم غیب بر رفتار امام
- سایر علوم ائمه از دیدگاه ابن طاووس
- بخش سوم: آراء عمادالدین طبری درباره علم امام:
- فهرست منابع.
دربارهٔ پدیدآورنده
![](https://commons.imamatpedia.com/w/images/thumb/1/1e/1073589.jpg/100px-1073589.jpg)