دجال در ادیان دیگر چگونه معرفی شده است؟ (پرسش)

دجال در ادیان دیگر چگونه معرفی شده است؟
دجال در ادیان دیگر چگونه معرفی شده است؟
موضوع اصلی	بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت
مدخل بالاتر	مهدویت / عصر پس از ظهور / حکومت جهانی امام مهدی / آثار و برکات حکومت امام مهدی
تعداد پاسخ	۱ پاسخ
	v; t; e;

دجال در ادیان دیگر چگونه معرفی شده است؟ یکی از پرسش‌های مرتبط به بحث مهدویت است که می‌توان با عبارت‌های متفاوتی مطرح کرد. در ذیل، پاسخ به این پرسش را بیابید. تلاش بر این است که پاسخ‌ها و دیدگاه‌های متفرقه این پرسش، در یک پاسخ جامع اجمالی تدوین گردد. پرسش‌های وابسته به این سؤال در انتهای صفحه قرار دارند.

پاسخ نخست

حجت الاسلام و المسلمین داوود الهامی، در کتاب «آخرین امید» در این‌باره گفته است:

«این موضوع اختصاص به اسلام ندارد بلکه ریشه داستان دجال را باید در کتاب مقدس مسیحیان جستجو کرد.

در رساله اول یوحنا نوشته است: دروغگو کیست جز آنکه مسیح بودن عیسی را انکار کند آن دجال است که پدر و پسر را انکار می‌‌نماید^[۱]. باز در همان رساله آمده است: شنیده‌اید که دجال می‌‌آید فعلاً هم دجالان بسیار ظاهر شده‌اند و از این می‌‌دانیم که ساعت آخر است^[۲]. در جای دیگر در همان رساله می‌‌گوید: و هر روحی که عیسی مجسم شده را انکار کند، از خدا نیست و این است روح دجال که شنیده‌اید که او می‌‌آید و الان هم در جهان است^[۳].

برخی از علمای مسیحی از جمله صاحب قاموس کتاب مقدس دجال را اسم عام می‌‌داند و به تصور وی مراد از دجال و دجالان کسانی هستند که مسیح را تکذیب کنند و این معنا از عبارات انجیل نیز استفاده می‌‌شود. و بعضی از نویسندگان اسلامی نیز با توجه به ریشه لغت دجال آن را منحصر به یک فرد به‌خصوص نمی‌دانند بلکه آن را عنوانی می‌‌دانند کلی برای افراد پرتزویر، حیله‌گر، حقه‌باز که برای فریب مردم از هر وسیله‌ای استفاده می‌کنند.

در منابع اسلامی نیز احادیثی راجع به متعدد بودن وجود دجال نقل شده است، پیامبر اکرم (ص) مردم را از دجال می‌‌ترسانید و فتنه‌اش را گوشزد می‌‌کرد و می‌‌فرمود: "ای مردم خداوند هیچ پیامبری را مبعوث نکرده مگر اینکه قوم خویش را از فتنه دجال برحذر داشته است"^[۴]. در حدیث دیگری که از صحیح ترمذی نقل شده است که پیامبر فرمود: "هر پیامبری بعد از نوح قوم خود را از فتنه دجال ترسانده، من نیز شما را برحذر می‌دارم"^[۵].

از این روایت معلوم می‌‌شود در عصر هر پیامبری دجال و یا دجالانی وجود داشت که هر پیامبری موظف بود قوم خود را از فتنه آن برحذر دارد وگرنه معنی نداشت انبیای پیشین به مردم عصر خویش نسبت به فتنه دجالی که هزاران سال بعد از آنها آشکار خواهد شد، هشدار دهند. و این مطلب در روایات دیگر روشن‌تر بیان شده است. علی (ع) در روایتی فرمود: از دو دجالی که از اولاد فاطمه به وجود می‌‌آیند، بر حذر باشید دجالی هم از دجله بصره خروج می‌‌کند که از من نیست و او مقدمه دجال‌هاست^[۶].

در حدیثی که به طریق اهل سنت آمده است، می‌‌خوانیم: "پیامبر فرمود: قیامت برپا نشود تا اینکه ۳۰ نفر دجالی که خود را پیامبر می‌‌پندارند، ظاهر شوند"^[۷]. و در روایت دیگر آمده است: "رستاخیز برپا نمی‌شود مگر آن‌که شصت نفر دروغگو ظهور خواهند کرد که همه ادعای نبوت می‌کنند"^[۸]. در جای دیگر پیامبر فرمود: پیش از خروج دجال، متجاوز از ۷۰ نفر دجال دیگر ظهور خواهند کرد^[۹].

بالاخره از این احادیث استفاده می‌‌شود که دجال نام شخص معینی نیست و به هر شخص دروغگو، ُپُرتزویر و گمراه‌کننده، اطلاق می‌‌گردد.

با توجه به این مطلب، مشکل صائد بن صید نیز که در بعضی از روایات دجال نامیده شده است، حل می‌‌گردد، صائد که در زمان پیامبر اکرم (ص) می‌‌زیسته، پیامبر او را یکی از مصادیق دجال به اصحاب خویش معرفی کرده است و چون بعداً از خروج دجال در آخر زمان نیز خبر داده بعضی‌ها گمان کردند دجال موعود همان صائد بن صید است و در نتیجه به زنده ماندن و طول عمر او قائل شدند.

خلاصه آنچه مسلّم است در آخرالزمان هم‌زمان با قیام حضرت مهدی (ع) شخصی ظهور خواهد کرد که در حیله و تزویر و دروغگویی و حقه‌بازی و شیطنت بر تمام دجال‌های گذشته برتری خواهد داشت به هرحال موضوع دجال و مبارزه او با دولت حقّه در پایان جهان در منابع اسلام و منابع خارجی آمده است با این فرق که بعضی رهبر جبهه مخالف او را حضرت عیسی مسیح و بعضی قائم آل محمد (ص) می‌‌دانند.

بنابراین اصل داستان دجال را نمی‌توان انکار کرد لکن نشانه‌هایی که در بعضی از روایات برای او ذکر شده بی‌شباهت به تعبیرات سمبولیک و اشاره و کنایه نیست. انسانی که یک چشم در وسط پیشانی دارد انسان یک بعدی است نظام پلید حاکم بر جهان ما، نظامی یک بعدی است که انسان را با یک چشم می‌‌نگرد و انسان یک بعدی و مسخ شده در این نظام نیز، جهان و حیات را با یک چشم می‌‌نگرد و آن‌هم با چشم چپ به قول بعضی‌ها این دجال افسونگر ذهن‌هاست و مسخ‌کننده انسان‌ها، دجال مظهر نظام فرهنگی و روحی و ضد انسانی حاکم بر انسان آخرالزمان است»^[۱۰].

پرسش‌های وابسته

پانویس

↑ رساله یوحنا، باب ۲، آیه ۲۲.
↑ رساله یوحنا، باب ۲، آیه ۱۸.
↑ رساله یوحنا، باب ۴، آیه ۳.
↑ «أَيُّهَا النَّاسُ مَا بَعَثَ اللَّهُ نَبِيّاً إِلَّا وَ قَدْ أَنْذَرَ قَوْمَهُ الدَّجَّالَ»؛ بحارالانوار، ج۵۲، ص۱۹۷.
↑ «إِنَّهُ لَمْ يَكُنْ نَبِيٌّ بَعْدَ نُوحٍ إِلَّا أَنْذَرَ قَوْمَهُ الدَّجَّالَ وَ انّي أَنذِركُمُوهُ»صحیح ترمذی، باب ما جاء فی الدجال، ص۴۲؛ سنن ابی داود، ج۴، ص۲۴۱.
↑ ترجمه الملاحم والفتن، ص۱۱۳.
↑ «لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يَخْرُجَ ثَلَاثُونَ دَجَّالُونَ، كُلُّهُمْ يَزْعُمُ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ»؛ سنن ابی داود، ج۴، ص۱۲۱.
↑ «لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يَخْرُجَ نَحْوٌ مِنْ سِتِّينَ كَذَّاباً كُلُّهُمْ يَقُولُونَ أَنَا نَبِيٌّ»؛ بحار، ج۵۲، ص۲۰۹.
↑ مجمع الزوائد، ج۷، ص۳۳۳.
↑ الهامی، داوود، آخرین امید، ص۳۲۳-۳۲۷

[1] رساله یوحنا، باب ۲، آیه ۲۲.

[2] رساله یوحنا، باب ۲، آیه ۱۸.

[3] رساله یوحنا، باب ۴، آیه ۳.

[4] «أَيُّهَا النَّاسُ مَا بَعَثَ اللَّهُ نَبِيّاً إِلَّا وَ قَدْ أَنْذَرَ قَوْمَهُ الدَّجَّالَ»؛ بحارالانوار، ج۵۲، ص۱۹۷.

[5] «إِنَّهُ لَمْ يَكُنْ نَبِيٌّ بَعْدَ نُوحٍ إِلَّا أَنْذَرَ قَوْمَهُ الدَّجَّالَ وَ انّي أَنذِركُمُوهُ»صحیح ترمذی، باب ما جاء فی الدجال، ص۴۲؛ سنن ابی داود، ج۴، ص۲۴۱.

[6] ترجمه الملاحم والفتن، ص۱۱۳.

[7] «لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يَخْرُجَ ثَلَاثُونَ دَجَّالُونَ، كُلُّهُمْ يَزْعُمُ أَنَّهُ رَسُولُ اللَّهِ»؛ سنن ابی داود، ج۴، ص۱۲۱.

[8] «لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يَخْرُجَ نَحْوٌ مِنْ سِتِّينَ كَذَّاباً كُلُّهُمْ يَقُولُونَ أَنَا نَبِيٌّ»؛ بحار، ج۵۲، ص۲۰۹.

[9] مجمع الزوائد، ج۷، ص۳۳۳.

[10] الهامی، داوود، آخرین امید، ص۳۲۳-۳۲۷

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]