غلو: تفاوت میان نسخه‌ها

بر اساس مطالعات [[تاریخ]] [[ادیان]]، از دیرباز در [[فرهنگ‌ها]] و ادیان مختلف، غلو و [[رفتارها]] و باورهای [[غلوآمیز]] وجود داشته است. به عنوان نمونه به [[پرستش]] [[فرعون]] در [[مصر]] قدیم، پرستش [[ارواح]] پیشینیان در چین باستان، پرستش امپراتور در ژاپن، [[بت‌پرستی]] و پرستش موجوداتی همچون [[آفتاب]]، ماه، [[ستارگان]] و حیوانات و خدانگاشتن [[مسیح]] می‌توان اشاره کرد. در [[قرآن]]<ref>از جمله در: {{متن قرآن|لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ قُلْ فَمَنْ يَمْلِكُ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا إِنْ أَرَادَ أَنْ يُهْلِكَ الْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَأُمَّهُ وَمَنْ فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ}} «به راستی آنان که گفتند خداوند همان مسیح پسر مریم است کافر شدند؛ بگو: اگر خداوند بخواهد مسیح پسر مریم و مادرش و همه آنان را که روی زمینند هلاک گرداند کسی در برابر او چه اختیاری دارد؟ و فرمانفرمایی آسمان‌ها و زمین و آنچه میان آنهاست از آن خداوند است؛ هر چه را بخواهد می‌آفریند و خداوند بر هر کاری تواناست» سوره مائده، آیه ۱۷؛ {{متن قرآن|فَلَمَّا جَنَّ عَلَيْهِ اللَّيْلُ رَأَى كَوْكَبًا قَالَ هَذَا رَبِّي فَلَمَّا أَفَلَ قَالَ لَا أُحِبُّ الْآفِلِينَ * فَلَمَّا رَأَى الْقَمَرَ بَازِغًا قَالَ هَذَا رَبِّي فَلَمَّا أَفَلَ قَالَ لَئِنْ لَمْ يَهْدِنِي رَبِّي لَأَكُونَنَّ مِنَ الْقَوْمِ الضَّالِّينَ * فَلَمَّا رَأَى الشَّمْسَ بَازِغَةً قَالَ هَذَا رَبِّي هَذَا أَكْبَرُ فَلَمَّا أَفَلَتْ قَالَ يَا قَوْمِ إِنِّي بَرِيءٌ مِمَّا تُشْرِكُونَ}} «و چون شب بر او چادر افکند ستاره‌ای دید گفت: این پروردگار من است اما هنگامی که ناپدید شد گفت: ناپدیدشوندگان را دوست نمی‌دارم * آنگاه چون ماه را تابان دید گفت: این پروردگار من است و چون فرو شد گفت: اگر پروردگارم مرا رهنمایی نکند بی‌گمان از گروه گمراهان خواهم بود * هنگامی که خورشید را درخشان دید گفت: این پروردگار من است، این بزرگ‌تر است و چون غروب کرد گفت: ای قوم من! من از آنچه شریک (خداوند) قرار می‌دهید بیزارم» سوره انعام، آیه ۷۶-۷۸؛ {{متن قرآن|وَقَالَتِ الْيَهُودُ عُزَيْرٌ ابْنُ اللَّهِ وَقَالَتِ النَّصَارَى الْمَسِيحُ ابْنُ اللَّهِ ذَلِكَ قَوْلُهُمْ بِأَفْوَاهِهِمْ يُضَاهِئُونَ قَوْلَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَبْلُ قَاتَلَهُمُ اللَّهُ أَنَّى يُؤْفَكُونَ}} «یهودیان گفتند عزیر پسر خداوند است و مسیحیان گفتند: مسیح پسر خداوند است؛ این گفتار، سر زبان آنهاست که با گفته کافران پیشین همانندی می‌کند؛ خداوندشان بکشاد! چگونه (از حقّ) باز گردانیده می‌شوند؟» سوره توبه، آیه ۳۰؛ {{متن قرآن|أَفَأَصْفَاكُمْ رَبُّكُمْ بِالْبَنِينَ وَاتَّخَذَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ إِنَاثًا إِنَّكُمْ لَتَقُولُونَ قَوْلًا عَظِيمًا}} «آیا پروردگارتان شما را به (داشتن) پسران برگزید و برای خود از فرشتگان دخترانی برگرفت؟ بی‌گمان شما سترگ سخنی می‌گویید» سوره اسراء، آیه ۴۰.</ref> مواردی از غلو در [[ادیان]] پیش از [[اسلام]] ذکر شده است.

# '''غلو در مورد [[مقامات]] [[اهل بیت]] {{عم}} و ویژگی‌های معنوی و ظاهری ایشان'''<ref>مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، تحقیق محمدباقر بهبودی، ج۲۵، ص۳۴۶.</ref> که نتیجه‌اش تخریب جایگاه اهل بیت {{عم}} به عنوان [[بندگان]] [[صالح]] و [[برگزیده خداوند]] و [[هادیان]] به سوی [[سعادت]] بود<ref>صدوق، محمد بن علی، التوحید، تحقیق سیدهاشم حسینی تهرانی، ص۳۶۴؛ مفید، محمد بن محمد، الامالی، تحقیق حسین استاد ولی، ص۲۰۲؛ ر. ک: آیت الله خامنه‌ای، ۵/۵/۱۳۸۴.</ref>.

[[جهل]] و [[ناآگاهی]] [[مردم]] و [[احساس]] [[محبت]] زیاد نسبت به [[اهل‌بیت]] از عوامل اصلی [[گرایش]] افراد به غلو بوده است. در کنار این عوامل، [[سودجویی]] و [[سوء]] استفاده [[رهبران]] [[غلات]] از [[باورهای دینی]] [[مسلمانان]] و نیز [[منافع]] [[سیاسی]] [[حکومت‌ها]] نیز در گسترش [[غالیان]] مؤثر بوده است<ref>[[احمد لهراسبی|لهراسبی، احمد]]، [[فرهنگ سوگ شیعی (کتاب)|مقاله «غلو»، فرهنگ سوگ شیعی]] ص ۳۵۹.</ref>.

موضع [[امامان شیعه]] در مقابل جریان غلات، همواره [[مخالفت]] شدید و ابراز [[برائت]] از ایشان و پرهیز دادن [[شیعیان]] از تعامل با ایشان بوده است؛ گرچه به دلیل محدودیت‌های سیاسی ـ [[اجتماعی]]، در مواردی شیعیان از نظر مخالف ایشان مطلع نمی‌شدند و غلات در سایه همین بی‌اطلاعی به فعالیت و [[ترویج]] [[عقاید]] خود می‌پرداختند. در علل‌الشرایع از [[امام صادق]] {{ع}} نقل شده است که فرمود: «[[خداوند]] [[لعنت]] کند غلات و [[مفوضه]] را. آنها [[عصیان]] و [[نافرمانی خداوند]] را کوچک شمردند و به او [[کافر]] شدند و [[شرک به خدا]] ورزیدند و [[گمراه]] شدند و [[گمراه کننده]] [[مردمان]] بودند و نسبت به اقامه [[واجبات]] و [[ادای حقوق]] [[بی‌مبالات]] بودند». همچنین در روایتی در [[عیون اخبارالرضا]] [[غلات]] از جمله [[کفار]] و [[اهل]] [[تفویض]] از جمله [[مشرکان]] دانسته شده‌اند. در همان منبع از [[امام علی]] {{ع}} [[روایت]] شده است: «درباره من دو گروه هلاک می‌گردند و مرا گناهی نیست. یک گروه آنهایی که در [[محبت]] من [[افراط]] می‌کنند و گروه دیگر کسانی که نسبت به من [[بغض]] بی‌دلیل دارند. من [[بیزاری]] می‌جویم به سوی [[خدا]] از کسانی که غلو می‌کنند در [[حق]] ما و ما را از حد خودمان [[تجاوز]] می‌دهند مانند [[بیزاری جستن]] [[عیسی بن مریم]] از [[نصارا]]».

غلو دارای آثار و عوارض منفی و مخرب فراوانی است:

# دومین اثر غلو، اساطیری نمودن [[ذهن]] و زبان [[مردمان]] است که این امر سبب می‌شود [[مردم]]، بر بال اوهام و خیالات قرار گیرند و از واقعیات به دور بمانند.