همت: تفاوت میان نسخه‌ها

*بلندی همت موجب [[سعادت آدمی]] است و دون‌همتی او را به ورطه  [[ضلالت]] می‌کشاند. از این‌رو [[امام]]{{ع}} در [[کلامی]] می‌فرماید: "آن‌که [[دنیا]] را وجهه همت خود گرداند، [[روز قیامت]] اندوهش بسیار خواهد بود<ref>{{متن حدیث|مَن کانَتِ الدُّنیا هَمَّهُ کَثُرَ فى القیامهِ غَمُّه}}؛ شرح ابن ابی الحدید ج۲۰،ص۲۱۱</ref>." در [[کلامی]] دیگر همه همت [[آدمی]] را [[شایسته]] آن می‌داند که خود را از [[بدبختی]] و مهلکه برهاند. [[بلندهمتی]] بستر ایجاد [[فضایل]] دیگر در وجود [[آدمی]] است و او را به‌سوی [[شرافت]] و [[کرامت]] حقیقی نزدیک می‌گرداند. [[امام علی]]{{ع}} می‌فرماید: [[بردباری]] و تأنی دو برادرند که از "همت عالی" زاده شوند<ref>{{متن حدیث|الْحِلْمُ وَ الْأَنَاةُ تَوْأَمَانِ، يُنْتِجُهُمَا عُلُوُّ الْهِمَّة}}؛ نهج البلاغه، حکمت ۴۵۲</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 897.</ref>.

*به‌همین نسبت دون‌همتی نیز با [[کمالات انسانی]] در تضاد است و مانع تعالی [[انسان]]. [[امام]]{{ع}} فرد دون‌همت را فاقد [[قدر]] و [[منزلت]] یاد می‌کند و [[انسان‌ها]] را از [[هم‌نشینی]] با او برحذر می‌دارد. استدلال‌های [[امام]] [[آدمی]] را از کوره‌راه‌های تنگ و تاریک بیرون می‌راند و افقی وسیع را به روی او می‌گشاید، تا براساس آن، تعلقات خود را از امور [[پست]] به امور والا مقدار تعالی بخشد. از این‌رو در [[تعالیم]] [[نهج البلاغه]] خطاب به [[ابن عباس]]، که خود از [[فقها]] و [[محدثان]] نامی به‌شمار می‌آید، آمده است: اما بعد، گاه [[آدمی]] را دست یافتن به چیزی که برای او مقدر بوده، شادمان می‌سازد، و گاه از دست دادن چیزی که دست یافتن به آن برایش مقدر نبوده است، [[غمگین]] می‌کند. پس باید [[شادمانی]] تو به چیزی باشد که برای آخرتت به دست آورده‌ای و اندوهت به چیزی باشد که از آخرتت از دست داده‌ای. به آنچه از [[دنیا]] به دست آورده‌ای فراوان [[شادی]] مکن و بر آنچه از دنیایت از دست می‌دهی، [[تأسف]] مخور و [[زاری]] مکن؛ و باید همه هم تو منحصر به کارهای پس از [[مرگ]] باشد<ref>{{متن حدیث|أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ الْمَرْءَ قَدْ يَسُرُّهُ دَرْكُ مَا لَمْ يَكُنْ لِيَفُوتَهُ، وَ يَسُوؤُهُ فَوْتُ مَا لَمْ يَكُنْ لِيُدْرِكَهُ؛ فَلْيَكُنْ سُرُورُكَ بِمَا نِلْتَ مِنْ آخِرَتِكَ وَ لْيَكُنْ أَسَفُكَ عَلَى مَا فَاتَكَ مِنْهَا؛ وَ مَا نِلْتَ مِنْ دُنْيَاكَ فَلَا تُكْثِرْ بِهِ فَرَحاً، وَ مَا فَاتَكَ مِنْهَا فَلَا تَأْسَ عَلَيْهِ جَزَعاً، وَ لْيَكُنْ هَمُّكَ فِيمَا بَعْدَ الْمَوْت}}؛ نهج البلاغه، نامه ۲۲ و نیز نامه ۶۶</ref>. [[آدمی]] با علو همت از [[پستی]] و [[فرومایگی]] رهایی می‌یابد و به ارزش‌های انسانی می‌رسد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 897.</ref>.

== جستارهای وابسته ==