منتقم

از امامت‌پدیا
پرش به ناوبری پرش به جستجو

متن این جستار آزمایشی است، امید می رود در آینده نه چندان دور آماده شود.

این مدخل مرتبط با مباحث پیرامون امام مهدیعلیه السلام است. "امام مهدی" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:
در این باره، تعداد بسیاری از پرسش‌های عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل امام مهدی (پرسش) قابل دسترسی خواهند بود.

مقدمه

  • منتقم، به معنای انتقام گیرنده و یکی از القاب حضرت مهدیعلیه السلام‏ است. آن حضرت می‌‏فرماید: " من باقی‏مانده خدا در روی زمین و انتقام گیرنده از دشمنان او هستم"[۱].
  • امام صادقعلیه السلام نیز فرمود: "چون حسین بن علیعلیه السلام به شهادت رسید، فرشتگان الهی ضجه سردادند و گفتند: پروردگارا! با حسین چنین شد؛ در حالی که او صفی تو و فرزند پیامبر تو است!؟ پس خداوند سبحانه و تعالی نور قائمعلیه السلام را به آنان نشان داد و فرمود: به وسیله این شخص انتقام او را خواهم گرفت"[۲].
  • البته در پاره‏‌ای از روایات نیز گفته شده است: آن حضرت انتقام گیرنده خون تمامی امامانعلیهم السلام و مظلومان است[۳][۴].

منتقم در موعودنامه

  • در بعضی از روایات و دعاها از حضرت بقیة الله علیه السلام با لقب "منتقم" یاد شده است. انتقام در لغت به معنی مجازات کردن به کار می‌رود. در قرآن کریم در مواردی این صفت به خدا هم نسبت داده شده است. به‌عنوان مثال در آیه ۳۷ سوره زمر می‌خوانیم: ﴿أَلَيْسَ اللَّهُ بِعَزِيزٍ ذِي انتِقَامٍ.
  • و اما حضرت مهدی علیه السلام پس از تمام شدن حجت بر مردم و از بین رفتن بهانه‌ها و عذرهاست که مجبور به استفاده از قدرت و شمشیر خواهد شد. به عبارت دیگر در شرایطی که هیچ‌چیز به جز قدرت نظامی کارایی ندارد، امام علیه السلام به آن متوسل خواهد شد وگرنه در آغاز قیام باز همانند انبیا و اوصیای الهی توده‌های مردم را موعظه می‌کنند و در حد لازم به روشنگری و از بین بردن شبهات آن‌ها می‌پردازند. منتهی چون بسیاری از افراد پیروی از اوامر و رهنمودهای آن حضرت را به زیان حکومت و موقعیت ظالمانه خود خواهند دید، در نتیجه علی‌رغم درک حقانیت آن حضرت به خاطر زرق‌وبرق و مطامع دنیوی به روی امام علیه السلام شمشیر خواهند کشید. در این شرایط‍‌ است که آن حضرت هم مجبور به استفاده از قوای نظامی و قدرت شمشیر خواهند شد.
  • به علاوه از توجه به مضمون و مفاد روایات و ادعیه‌ای که امام عصرعلیه السلام را با لقب منتقم یاد کرده‌اند، به خوبی این حقیقت روشن می‌شود که انتقام‌گیری آن حضرت از ستمگران و متعدیان به حقوق انسان‌ها و مستکبران خواهد بود؛ یعنی آن‌هایی که بندگان خدا را به بردگی برای خود وامی‌دارند و حاضر نیستند که بگذارند آن‌ها آزادانه برای خود یک زندگی و خطمشی مستقلی انتخاب کنند و به خاطر منافع خود، همه هستی و سرمایه‌های مادی و معنوی آنان را نابود می‌کنند. وقتی امام مهدی علیه السلام ظهور کنند از قدرت‌های استکباری، انتقام توده‌های مستضعفی را که سال‌ها تحت سیطره آن‌ها واقع شده‌اند خواهد گرفت. در مقابل، آن حضرت با توده‌های مردم جز به شیوه عفو و رحمت و بخشندگی رفتار نخواهند کرد. همان‌گونه که مفاد روایات و دعاها بر این موضوع دلالت دارند؛ به عنوان مثال:
  1. پیامبر اکرم صلى الله عليه وآله وسلم در خطبه معروف خود در روز عید غدیر وقتی به توصیف امام مهدی علیه السلام می‌پردازند می‌فرمایند: "أَلَا إِنَّهُ الْمُنْتَقِمُ مِنَ الظَّالِمِينَ... أَلَا إِنَّهُ مُدْرِكٌ بِكُلِّ ثَارٍ لِأَوْلِيَاءِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ" آگاه باشید که او [خاتم الاوصیاء مهدی موعود علیه السلام] انتقام‌گیرنده از ستمگران است... او خونخواه خون به ناحق ریخته همه بندگان صالح خداست...[۵].
  2. احمد بن اسحاق می‌گوید: روزی در حضور امام عسکری علیه السلام بودم که توفیق زیارت فرزند بزرگوارشان امام مهدی علیه السلام نصیب من شد. شنیدم که آن جانشین بر حق‌ حضرت عسکری علیه السلام فرمودند: "أَنَا بَقِيَّةُ اللَّهِ فِي أَرْضِهِ وَ الْمُنْتَقِمُ مِنْ أَعْدَائِهِ"، من بقیة الله در روی زمین خدا هستم که از دشمنان خدا انتقام خواهم گرفت...[۶].
  3. در قسمتی از دعای ندبه در اشاره به این مسئولیت امام زمان علیه السلام می‌خوانیم: "أَيْنَ الطَّالِبُ بِذُحُولِ الْأَنْبِيَاءِ وَ أَبْنَاءِ الْأَنْبِيَاءِ، أَيْنَ الطَّالِبُ بِدَمِ الْمَقْتُولِ بِكَرْبَلَاءَ" کجاست آن منتقمی که خون به ناحق ریخته و پایمال شده پیامبران و فرزندان آن‌ها را طلب خواهد کرد؛ کجاست آن‌که از خون شهید کربلا انتقام خواهد کشید؟...[۷].
  4. نقل شده است که وقتی در روز عاشورا امام حسین علیه السلام و اصحابش به دست شقی‌ترین انسان‌ها به ناجوانمردانه‌ترین صورت به شهادت رسیدند، ملائکه الهی از این پیشامد بسیار ناراحت شدند و شکایت به درگاه الهی بردند. خداوند متعال در پاسخ به آن‌ها ضمن نشان دادن نور وجود حضرت مهدی قائم آل محمد صلى الله عليه وآله وسلم فرمودند: "بِذَلِكَ الْقَائِمُ أَنْتَقِمُ مِنْهُمْ" به توسط‍‌ این قائم از [قاتلان امام حسین و یارانش] انتقام خواهم گرفت[۸].
  5. در حدیث معراج پیامبر اکرم صلى الله عليه وآله وسلم باز در این‌باره می‌خوانیم؛ وقتی در عرش الهی چشم رسول گرامی اسلام به نورهای ائمه اطهار علیهم السلام افتاد و دید یکی از آن‌ها با سایر نورها فرق می‌کند، از جانب خداوند متعال ندا رسید که: او همان قائم ماست. او همان کسی است که حلال ما را حلال و حرام ما را حرام خواهد کرد... من به توسط‍‌ او از دشمنان انتقام خواهم گرفت...[۹].
  • همان‌گونه که از تک‌تک این روایت‌ها و نظایر آن‌ها برمی‌آید، مهدی موعود علیه السلام آن دست انتقام خداوندی است که همه حقوق پایمال‌شده انسان‌های صالح و مظلوم در طول تاریخ را از دشمنان باز خواهد ستاند. و هرکجا خونی به ناحق ریخته شده است انتقام آن را از عاملان آن خواهد گرفت و این کار نه تنها موجب نگرانی و دلهره مردم نمی‌شود، بلکه دل‌های توده مردم را در طول تاریخ شادابی می‌بخشد و به آن‌ها نشان می‌دهد که اگر در نتیجه طغیان و تعدی عده‌ای ستمگر برخی از حقوق آن‌ها پایمال شد، بالاخره روزی ستمگران به سزای اعمال خود رسیدند[۱۰][۱۱].

پرسش‌های وابسته

  1. القاب امام مهدی چیستند؟ (پرسش)
  2. آیا امیر الامره از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  3. آیا احسان از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  4. آیا اذن سامعه از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  5. آیا ایدی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  6. آیا بئر معطله از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  7. آیا بلد الامین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  8. آیا باسط‍‌ از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  9. آیا بقیة الأنبیاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  10. آیا تالی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  11. آیا تأیید از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  12. آیا تمام از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  13. آیا ثائر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  14. آیا جابر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  15. آیا جنب از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  16. آیا جوار الکنس از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  17. آیا حجت از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  18. آیا حجة الله از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  19. آیا حق از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  20. آیا حجاب الله از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  21. آیا حمد از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  22. آیا حامد از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  23. آیا خاتم الاوصیاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  24. آیا خاتم الائمه از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  25. آیا خازن از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  26. آیا خلف از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  27. آیا خلف صالح از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  28. آیا خنس از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  29. آیا خلیفة الله از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  30. آیا خلیفة الاتقیاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  31. آیا دابة الأرض از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  32. آیا داعی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  33. آیا رجل از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  34. آیا رب الأرض از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  35. آیا سلطان المأمول از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  36. آیا سدرة المنتهی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  37. آیا سناء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  38. آیا سبیل از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  39. آیا ساعة از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  40. آیا سید از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  41. آیا شرید از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  42. آیا صاحب از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  43. آیا صاحب الغیبة از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  44. آیا صاحب الزمان از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  45. آیا صاحب الرجعة از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  46. آیا صاحب الدار از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  47. آیا صاحب الناحیة از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  48. آیا صاحب العصر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  49. آیا صاحب الکرة البیضاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  50. آیا صاحب الدولة الزهراء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  51. آیا صالح از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  52. آیا صاحب الامر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  53. آیا صبح مسفر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  54. آیا صدق از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  55. آیا صراط‍‌ از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  56. آیا ضیاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  57. آیا ضحی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  58. آیا طالب التراث از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  59. آیا عالم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  60. آیا عدل از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  61. آیا عاقبة الدار از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  62. آیا عزه از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  63. آیا عین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  64. آیا غایب از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  65. آیا غلام از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  66. آیا غریم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  67. آیا غوث از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  68. آیا غایة الطّالبین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  69. آیا غایة القصوی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  70. آیا غوث الفقراء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  71. آیا خلیل از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  72. آیا فجر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  73. آیا فرج المؤمنین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  74. آیا فرج الاعظم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  75. آیا فتح از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  76. آیا فقیه از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  77. آیا قائم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  78. آیا قابض از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  79. آیا قیامت از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  80. آیا قسط‍‌ از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  81. آیا قوة از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  82. آیا قاتل الکفرة از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  83. آیا قطب از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  84. آیا قائم الزمان از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  85. آیا قیم الزمان از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  86. آیا کاشف الغطاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  87. آیا کمال از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  88. آیا کار از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  89. آیا لواء اعظم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  90. آیا نیة الصابرین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  91. آیا منتقم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  92. آیا مهدی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  93. آیا منتظَر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  94. آیا ماء معین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  95. آیا مخبر بما یعلن از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  96. آیا مجازی بالاعمال از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  97. آیا موعود از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  98. آیا مظهر الفضایح از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  99. آیا مبلی السرائر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  100. آیا مبدأ الآیات از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  101. آیا محسن از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  102. آیا منعم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  103. آیا مفضل از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  104. آیا موتور از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  105. آیا مدبر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  106. آیا مأمور از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  107. آیا مقدرة از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  108. آیا مأمول از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  109. آیا مفرج اعظم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  110. آیا مضطر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  111. آیا من لم یجعل الله له شبیها از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  112. آیا مقتصر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  113. آیا المصباح الشدید الضیاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  114. آیا ناقور از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  115. آیا ناطق از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  116. آیا نهار از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  117. آیا نفس از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  118. آیا نور الاصفیاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  119. آیا نور الاتقیاء از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  120. آیا ناحیه مقدسه از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  121. آیا واقیذ از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  122. آیا وتر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  123. آیا وجه از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  124. آیا ولی الله از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  125. آیا وارث از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  126. آیا هادی از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  127. آیا ید الباسطه از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  128. آیا یمین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  129. آیا یعسوب الدین از القاب امام مهدی است؟ (پرسش)
  130. آیا مؤمل از القاب امام مهدی است؟ (پرسش) (پرسش)
  131. آیا نجم از القاب امام مهدی است؟ (پرسش) (پرسش)
  132. آیا نور آل محمد از القاب امام مهدی است؟ (پرسش) (پرسش)
  133. آیا ولی عصر از القاب امام مهدی است؟ (پرسش) (پرسش)

جستارهای وابسته

منابع

پانویس

Icon4.png با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید:  

  1. " أَنَا بَقِيَّةُ اللَّهِ‏ فِي‏ أَرْضِهِ‏ وَ الْمُنْتَقِمُ‏ مِنْ‏ أَعْدَائِهِ‏ ‏ "، شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۳۸۴، ح ۱
  2. " لَمَّا كَانَ‏ مِنْ‏ أَمْرِ الْحُسَيْنِ‏ عَلَيْهِ‏ السَّلَامُ‏ مَا كَانَ‏، ضَجَّتِ‏ الْمَلَائِكَةُ إِلَى‏ اللَّهِ‏ بِالْبُكَاءِ، و قَالَتْ‏: يُفْعَلُ‏ هذَا بِالْحُسَيْنِ‏ صَفِيِّكَ‏ و ابْنِ‏ نَبِيِّكَ‏؟ قَالَ‏: فَأَقَامَ‏ اللَّهُ‏ لَهُمْ‏ ظِلَّ الْقَائِمِ عَلَيْهِ السَّلَام‏‏ ‏ "، محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۱، ص ۴۶۵، ح ۶؛ شیخ طوسی، الامالی، ج ۲، ص ۳۳
  3. امام علیعلیه السلام فرمود:" وَ لَيَبْعَثَنَ‏ اللَّهُ‏ رَجُلًا مِنْ‏ وُلْدِي‏ فِي‏ آخِرِ الزَّمَانِ‏ يُطَالِبُ‏ بِدِمَائِنَا‏‏ ‏ "، نعمانی، الغیبة، ص ۱۴۰، ح ۱؛ ر. ک: محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج ۲، ص ۸، ح ۱
  4. سلیمیان، خدامراد، فرهنگ‌نامه مهدویت، ص: ۴۲۴.
  5. بحار الانوار، ج ۳۷، صص ۲۱۱ و ۲۱۳.
  6. الزام الناصب، ج ۱، ص ۲۵۳.
  7. مفاتیح الجنان، دعای ندبه.
  8. بحار الانوار، ج ۳۷، ص ۲۹۴.
  9. کمال الدین، ج ۲، ص ۲۵۲.
  10. نشریه موعود، ش ۳۴، ص ۳۴.
  11. مجتبی تونه‌ای، موعودنامه، ص:۷۰۰.