منابع تاریخ اسلام (کتاب)
منابع تاریخ اسلام، کتابی است با زبان فارسی که به معرفی و ارزیابی منابع و آثار تاریخی سه قرن نخست اسلام میپردازد. این مجموعه اثر رسول جعفریان میباشد و انتشارات علم نشر آن را به عهده داشته است[۱].
| منابع تاریخ اسلام | |
|---|---|
 | |
| زبان | فارسی |
| نویسنده | رسول جعفریان |
| موضوع | |
| مذهب | شیعه |
| ناشر | انتشارات علم |
| محل نشر | تهران، ایران |
| سال نشر | ۱۳۷۶ ش |
| تعداد صفحه | ۸۱۰ |
| شابک | ۹۷۸-۹۶۴-۲۲۴-۶۳۹-۷ |
| شماره ملی | ۳۴۵۷۱۱۹ |
دربارهٔ کتاب
در معرفی این کتاب آمده است: «آنچه ما را به تدوین این اثر برانگیخت، پرسشهای فراوان دوستان و عزیزانی بود که از ما درخواست میکردند تا به ارزیابی آثار تاریخی نشسته و کتابهای مهم و قابل اعتماد را معرفی کنیم. مسئله دیگر، آمادهکردن متنی برای درس «منابع تاریخ اسلام» بود که درسی ضروری برای هر پژوهنده در تاریخ اسلام است. این دو نکته ما را بر آن داشت تا مروری بر آثار مهم تاریخی و زندگی مورخان داشته باشیم. نباید انتظار داشت که در چنین اثری بتوان درباره کتابهای تاریخی ـ که گاه میتوان درباره یکی از آنها کتابی مفصلتر از این اثر نوشت ـ نکات تازه فراوانی عرضه کرد. بااینحال، تلاش مؤلف آن بوده است تا در معرفی مورخان و آثار آنها به کلیگویی اکتفا نکرده و تا سرحد توان، نوعی ارزیابی و مأخذشناسی از کتابها انجام دهد. پس، بهطور قطع این اثر نمیتوانسته بهتفصیل از هر اثری سخن بگوید».
فهرست کتاب
- مقدمه
مسلمانان و انگیزههای تاریخنگاری
- میراث تاریخی اعراب در جاهلیت
- میراث تاریخی قرآن و تورات
- حس سیرهنگاری و سنتنویسی رسول(ص)
- تأکید و حمایت خلفا از تاریخنویسی
گونههای مختلف تاریخنگاری مسلمانان
- تکنگاری در مسائل و وقایع مهم
- تاریخنویسی عمومی و تقویمی
- تاریخنگاری بر اساس نسبشناسی
- از سیرهنویسی تا شرححالنویسی
- تاریخنگاری محلی
- تاریخنگاری فرهنگی و اجتماعی
- تسمیه نگاری
منبعشناسی تاریخی با رویکرد تحول در دانش تاریخنگاری اسلامی
- چگونگی شکلگیری نخستین مکتوبات در دانش تاریخ
- حدیث، مادر علم تاریخ اسلامی
- چهار مرحله در نگاشتههای تاریخی
- مرز میان روایت تاریخی در مرحله اول و دوم
- تنوع و گستردگی مورخان از قرن اول تا سوم
- حوزههای دانش تاریخنگاری در قرن دوم و سوم بر اساس فهرست ندیم
- سیره نگاری به روش محدثان و مورخان
- مکتبهای تاریخنگاری شهری
- از تک نگاریهای موضوعی تا تاریخنگاری عمومی
سیرهنویسی و سیرهنگاران
- سیرهنویسی پیش از این اسحاق
- وهب بن منبه و اخبار کتاب المبتدأ در آغاز سیرهها
- تدوین سیره نبوی در مدینه
- مرویات ابن شهاب زهری در سیره نبوی
- محمد بن علی بن الحسین(ع) و سیره نبوی
- موسی بن عقبه
- سلیمان بن طرخان تیمی
- محمد بن اسحاق
- معمر بن راشد
- لیث بن سعد
- ابان بن عثمان بجلی
- ابومعشر نجیح بن عبدالرحمان سندی
- محمد بن عمر واقدی
- محمد بن سعد
- عبدالرزاق صنعانی و سیره نبوی
- سعید بن یحیی اموی
- ابوبکر بیهقی
- سیره نگاری و دلائل نگاری
- صحابه نگاری یا تسمیه اصحاب رسول الله(ص)
- سیرهنویسی پس از قرن پنجم
- آخرین تحول در سیرهنویسی در قرن اخیر
- سیره نگاری سلفی
- نقادی از نوشتههای مستشرقان
- کلیاتی دیگر در باب سیره نگاری
- تحریف در سیره
- تصویرهای قصصی در سیره
- سیره نبوی در قالب داستانی
تاریخنگاری و تاریخنگاران مسلمان از آغاز تا قرن پنجم
- عامر شعبی
- ابو مخنف
- عوانة بن حکم کلبی
- سیف بن عمر تمیمی
- نصر بن مزاحم منقری
- هشام بن محمد کلبی
- هیثم بن عدی
- ابوعبیده معمر بن مثنی
- ابوالحسن مداینی
- خلیفة بن خیاط
- محمد بن حبیب
- ابوالولید ازرقی
- علی بن محمد النوفلی و کتاب الاخبار او
- زبیر بن بکار
- عمر بن شبه
- ابن قتیبه
- ابن ابی الدنیا
- یعقوب بن سفیان فسوی
- محمد بن اسحاق فاکهی
- احمد بن یحیی بلاذری
- ابوحنیفه دینوری
- ابو اسحاق ثقفی
- اخبار الدولة العباسیه قرن سوم
- ابن واضح یعقوبی
- محمد بن جریر طبری
- احمد بن اعثم کوفی
- ابوبکر جوهری
- ابن عبدربه
- قدامة بن جعفر
- محمد بن احمد تمیمی
- مسعودی
- ابوالفرج اصفهانی
- ابونصر مقدسی (نیمه قرن چهارم)
- شیخ مفید
- ابوعلی احمد بن محمد مسکویه
- ابوالقاسم سلیمان بن احمد بن ایوب لخمی طبرانی
منابع تاریخ صدر اسلام پس از قرن پنجم
- الف: منابع عربی
- ابن بابه کاشی
- ابوعلی طبرسی
- عمرانی (قرن ششم)
- علی بن ظافر ازدی
- ابن الجوزی
- عماد الدین کاتب اصفهانی و البستان الجامع
- سبط بن جوزی و کتاب مرآت الزمان
- ابن اثیر
- ابن ابی الدم الحموی
- ابن العبری
- اربلی
- ابن الکازرونی
- ابن طقطقی
- ابوالفداء
- نویری
- شمس الدین ذهبی
- ابن الوردی
- ابن شاکر الکتبی
- یافعی
- ابن کثیر
- ابن خلدون
- ابن دقماق
- قلقشندی
- مقریزی
- سیوطی
- دیار بکری
- قرمانی
- ابن عماد حنبلی
- عصامی مکی
- منابع فارسی
- گردیزی و زین الاخبار (قرن پنجم)
- ابن شادی و مجمل التواریخ (نیمه نخست قرن ششم)
- منهاج سراج
- بیضاوی (اواخر قرن هفتم)
- رشیدالدین فضلالله
- بناکتی
- شبانکارهای
- مستوفی
- فصیحی خوانی
- زکی رومی
- حافظ ابرو
- میرخواند
- خواندمیر
تاریخ خلفا نگاری از قرن سوم تا دهم هجری
- مقدمه
- المحبر محمد بن حبیب (قرن سوم)
- معارف ابن قتیبه (قرن سوم)
- یعقوبی و اخلاقیات خلفا (قرن سوم)
- تاریخ خلفای ابن ماجه (قرن سوم و چهارم)
- اسماء الخلفاء ابن حزم (قرن پنجم)
- الإنباء فی تاریخ الخلفاء (قرن ششم)
- ابن کردبوس و کتاب الاکتفاء فی اخبار الخلفاء (قرن ششم)
- بلغة الظرفاء فی تاریخ الخلفاء (قرن ششم)
- ابن دحیه کلبی و نبراس
- یک تاریخ خلفای ناشناخته (قرن هفتم)
- تاریخ الخلفاء سیوطی
شیعیان و تاریخنگاری
- توجه شیعیان به اخبار علویان و امامان و تحولات عراق
- تواریخ دوازده امام(ع)
- زندگینامه نویسی امامان(ع)
- کتابهای نصوص امامت دلائل و فرق شیعه
- کتابهای کلامی-تاریخی
- کتابهای حدیثی-تاریخی
- فضائل نویسی و تاریخ
- کتابهای رجالی تاریخی
- آثار عربی و فارسی سنیان دوازده امامی
- آثار فارسی امامی مذهبان از قرن هفتم تا دهم
- تاریخنگاری در آستانه عصر صفوی
- تاریخنگاری شیعی در دوره صفوی
- تحول و پیشرفت در زندگینامه نویسی امامان(ع) در سالهای اخیر
- منابع کهن تاریخ اسلام و گرایشهای شیعی
تاریخنگاری واقعه عاشورا
- ابومخنف و مقتل الحسین(ع)
- محمد بن سعد و مقتل الحسین(ع)
- بلاذری و مقتل الحسین(ع)
- دینوری و مقتل الحسین(ع)
- طبری و تاریخ عاشورا
- احمد بن اعثم کوفی ومقتل الحسین(ع)
- خوارزمی و مقتل الحسین(ع)
- مقتل الحسین(ع) امام طبرانی
- آثار دیگری از قرن سوم و چهارم هجری
- ترجمة الامام الحسین از ابن عساکر
- منابع داستانی، ادبی و روضهای از قرن ششم تا چهاردهم
- کتاب لهوف ابن طاوس
- روضة الشهداء
- منتخب طریحی
ضمائم
- مقایسه سیره این اسحاق با سیره ابن هشام درباره امام علی(ع)
- آثار و نوشتههای ابوالحسن بکری در بحار
- تاریخنگاری مولد النبی(ص)
- ابن عبدالبر اندلسی و سیره نبوی
- ابن عبدالبر و تألیف در سیره
- روش تنظیم کتاب الدرر
- منابع ابن عبدالبر در الدرر
- روش ابن عبدالبر در الدرر
- اهمیت کتاب الدرر
- ابن عبدالبر و استیعاب
- روش ابن عبدالبر در استیعاب
- ابن حزم اندلسی و کتاب حجة الوداع
- مصادر ابن حزم در کتاب حجة الوداع
- منابع الاصابة فی تمییز الصحابه
- منابع ابن کثیر در نگارش سیره نبوی
- مقدمه
- منابع سیره نبوی در البدایة والنهایة
- منابع بیهقی در کتاب دلائل النبوه
- منابع «دلائل» و «شمائل»
- منابع تاریخی مورد استفاده بیهقی
- سهم کازرونیها در تدوین سیره نبوی ص
- هدف از نگارش این کتاب مبارزه با خرافات مولودنامه ها
- اصغر مهدوی و مقدمه سیرت رسول الله(ص)
- گفتاری در باب ترجمه ذروة العلیا فی سیرة المصطفی(ص)
- منابع وقعة صفین
- تک نگاریهای مربوط به صفین تا نیمه نخست قرن چهارم
- منابع وقعة صفین نصر بن مزاحم
- کتاب صفین ابو مخنف منبع اصلی صفین عمر بن سعد اسدی
- ابوالحسن مداینی و آثار وی درباره زنان
- تواریخ محلی مکه
- شکلگیری علم تاریخ در اندلس اسلامی
- کتاب مجمل التواریخ و القصص و اعتبار آن
- نگاهی به کتابهای رجال و شرح حال
- تاریخ بخارای هنجار و نقلهای برجای مانده از آن
- درباره غنجار
- درباره تاریخ بخارای غنجار
- موارد بر جای مانده از تاریخ بخارای غنجار
دربارهٔ پدیدآورنده
پانویس
دریافت متن کتاب
دریافت متن کتاب از