←علم ائمه به غیب
(←منابع) |
|||
| خط ۱۴: | خط ۱۴: | ||
مسلم است که ائمه{{عم}} از طریق [[علوم]] معمولی نمیتوانستند تمام اعصار و قرون را ببینند یا از تمام اقوام و طوائف [[آگاه]] باشند؛ پس راهی جز از طریق [[علم غیب]] «به [[تعلیم الهی]]» وجود نخواهد داشت<ref>[[علم غیب ائمه - ضیایی (مقاله)|مقاله «علم غیب ائمه»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۷ (کتاب)|موسوعه رد شبهات ج۱۷]]، ص ۵۱.</ref>. | مسلم است که ائمه{{عم}} از طریق [[علوم]] معمولی نمیتوانستند تمام اعصار و قرون را ببینند یا از تمام اقوام و طوائف [[آگاه]] باشند؛ پس راهی جز از طریق [[علم غیب]] «به [[تعلیم الهی]]» وجود نخواهد داشت<ref>[[علم غیب ائمه - ضیایی (مقاله)|مقاله «علم غیب ائمه»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۷ (کتاب)|موسوعه رد شبهات ج۱۷]]، ص ۵۱.</ref>. | ||
== [[ | == راههای دستیابی [[انبیا]] و [[اولیا]] به [[علم غیب]] == | ||
دستیابی انبیا و اولیا به علم غیب به سه طریق ممکن است؛ البته همانگونه که پیش از این نیز اشاره گردید، این نوع علم غیب، [[علم غیب ذاتی]] نیست که مخصوص [[خداوند تبارک و تعالی]] است؛ بلکه [[علم غیبی]] است که با تعلیم الهی تحقق مییابد. | |||
۱. '''[[وحی]]''': مطابق صریح [[آیه قرآن]]، [[پیامبران الهی]] از [[طریق وحی]] از [[امور غیبی]] خبردار میشوند. تمام خبرهای غیبی [[قرآن کریم]]، اعم از حوادث گذشته و [[آینده]] و نیز ویژگیها و احوال [[معاد]] و... همگی از این دسته هستند که [[رسول گرامی اسلام]]{{صل}}، از طریق وحی از آن [[آگاه]] شد: {{متن قرآن|ذَلِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ...}}<ref>«این از خبرهای نهانی است که به تو وحی میکنیم و تو هنگامی که آنان تیرچههای (قرعه) خود را (در آب) میافکندند تا (بدانند) کدام، مریم را سرپرستی کند و هنگامی که با هم (در این کار) ستیزه میورزیدند نزد آنان نبودی» سوره آل عمران، آیه ۴۴.</ref>.<ref>طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج۳، ص۱۹۰.</ref> | |||
۲. '''[[فرشته]]''': گاهی [[اخبار غیبی]] توسط فرشتگانی که به صورت [[انسان]] متمثل میشوند، به برخی از انسانهای برجسته منتقل میشود که نمونه روشن آن تمثل فرشته برای [[حضرت مریم]]{{س}} است. [[قرآن]] با تعبیر [[ملائکه]] از فرستادگان [[پروردگار]] به حضرت مریم یاد میکند: {{متن قرآن|إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيهًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ}}<ref>«آنگاه فرشتگان گفتند: ای مریم! خداوند تو را به کلمهای از خویش نوید میدهد (که) نامش مسیح پسر مریم است، در این جهان و در جهان واپسین آبرومند و از نزدیکشدگان (به خداوند) است» سوره آل عمران، آیه ۴۵.</ref>. | |||
همچنین آگاه شدن [[حضرت ابراهیم]]{{ع}} از باردار شدن همسرش: {{متن قرآن|وَلَقَدْ جَاءَتْ رُسُلُنَا إِبْرَاهِيمَ بِالْبُشْرَى قَالُوا سَلَامًا قَالَ سَلَامٌ فَمَا لَبِثَ أَنْ جَاءَ بِعِجْلٍ حَنِيذٍ}}<ref>«و به یقین، فرشتگان ما برای ابراهیم مژده آوردند، گفتند: درود بر تو گفت: درود (بر شما)! دیری نپایید که (ابراهیم) گوسالهای بریان آورد» سوره هود، آیه ۶۹.</ref>، {{متن قرآن|وَامْرَأَتُهُ قَائِمَةٌ فَضَحِكَتْ فَبَشَّرْنَاهَا بِإِسْحَاقَ وَمِنْ وَرَاءِ إِسْحَاقَ يَعْقُوبَ}}<ref>«و همسر او، ایستاده بود و خندید آنگاه ما به او مژده اسحاق و از پی اسحاق، یعقوب را دادیم» سوره هود، آیه ۷۱.</ref> و نیز باخبر کردن [[حضرت لوط]] از نابودی [[قوم لوط]] و اینکه [[همسر]] [[لوط]] از جمله نابودشدگان است: {{متن قرآن|قَالُوا يَا لُوطُ إِنَّا رُسُلُ رَبِّكَ لَنْ يَصِلُوا إِلَيْكَ فَأَسْرِ بِأَهْلِكَ بِقِطْعٍ مِنَ اللَّيْلِ وَلَا يَلْتَفِتْ مِنْكُمْ أَحَدٌ إِلَّا امْرَأَتَكَ إِنَّهُ مُصِيبُهَا مَا أَصَابَهُمْ إِنَّ مَوْعِدَهُمُ الصُّبْحُ أَلَيْسَ الصُّبْحُ بِقَرِيبٍ}}<ref>«(فرشتگان) گفتند: ای لوط! ما فرستادگان پروردگار توییم، آنان هیچگاه به تو نمیرسند پس، در پارهای از شب خانوادهات را بکوچان مگر زنت را که آنچه به آنان خواهد رسید به او نیز میرسد و هیچیک از شما نباید روی بگرداند؛ بیگمان آنان را پیمانگاه، پگاه است؛ آیا پگاه نزدیک نیست؟» سوره هود، آیه ۸۱.</ref>. | |||
٣. '''[[الهام]]''': راهی دیگر برای آگاهی از امور غیبی «الهام» است که به [[انبیا]]{{عم}} اختصاص ندارد؛ نمونه روشن آن، الهام [[خداوند]] به مادر حضرت موسی{{ع}} است که فرزندش را به دریا بیندازد و به او [[اطمینان]] میدهد که در [[آینده]] فرزندش را باز پس خواهد گرفت: {{متن قرآن|وَأَوْحَيْنَا إِلَى أُمِّ مُوسَى أَنْ أَرْضِعِيهِ فَإِذَا خِفْتِ عَلَيْهِ فَأَلْقِيهِ فِي الْيَمِّ وَلَا تَخَافِي وَلَا تَحْزَنِي إِنَّا رَادُّوهُ إِلَيْكِ وَجَاعِلُوهُ مِنَ الْمُرْسَلِينَ}}<ref>«و به مادر موسی الهام کردیم که به او شیر بده و اگر بر (جان) او ترسیدی او را (در صندوقی بنه و) به دریا فکن و مهراس و اندوهگین مباش! ما او را به تو باز میگردانیم و او را از پیامبران خواهیم کرد» سوره قصص، آیه ۷.</ref>. | |||
چون مادر حضرت موسی{{ع}} [[سرنوشت]] او را به «اعلام پنهانی» دریافته، [[قرآن]] نام آن را [[وحی]] خوانده است. بیشک، مادر حضرت موسی{{ع}} [[پیامبر]] نبود؛ ولی به او الهام شد که قرآن از آن به وحی تعبیر کرده است<ref>ر.ک: هرری، تفسیر حدائق الروح و الریحان، ج۲۱، ص۱۲۶؛ جوادی آملی، وحی و نبوت در قرآن، ص۶۴.</ref>. | |||
[[الهام]] به [[حواریون]] نیز از این نوع [[شناخت]] است، آنجا که میفرماید: {{متن قرآن|وَإِذْ أَوْحَيْتُ إِلَى الْحَوَارِيِّينَ أَنْ آمِنُوا بِي وَبِرَسُولِي...}}<ref>«و یاد کن که به حواریان وحی کردم که به من و فرستادهام ایمان آورید گفتند: (خداوندا) ایمان آوردیم و گواه باش که ما گردن نهادهایم» سوره مائده، آیه ۱۱۱.</ref>. | |||
در اصطلاح به این نوع آگاهیبخشی «[[وحی]] الإلهام» گفته میشود<ref>محاربی، المحرر الوجیز، ج۳، ص۴۰۶.</ref>.<ref>[[علم غیب ائمه - ضیایی (مقاله)|مقاله «علم غیب ائمه»]]، [[موسوعه رد شبهات ج۱۷ (کتاب)|موسوعه رد شبهات ج۱۷]]، ص ۵۵.</ref> | |||
== مانع نبودن [[علم غیب]] از انجام دادن [[تکالیف]] ظاهری == | == مانع نبودن [[علم غیب]] از انجام دادن [[تکالیف]] ظاهری == | ||