←نظریه اول: نظریه دو نوع نزول
| خط ۱۲۴: | خط ۱۲۴: | ||
===نظریه اول: نظریه دو نوع نزول=== | ===نظریه اول: نظریه دو نوع نزول=== | ||
منظور از دو نوع نزول، نزول دفعی و تدریجی قرآن است. نزول تدریجی به این معنی است که [[قرآن کریم]] در طول دوره [[پیامبری]] [[رسول خدا]]{{صل}}، به تدریج و در زمانهای مختلف نازل شده است. این نزول از امور مسلّم است،؛ چراکه خود قرآن به آن تصریح کرده است {{متن قرآن| وَقَالَ | منظور از دو نوع نزول، نزول دفعی و تدریجی قرآن است. نزول تدریجی به این معنی است که [[قرآن کریم]] در طول دوره [[پیامبری]] [[رسول خدا]]{{صل}}، به تدریج و در زمانهای مختلف نازل شده است. این نزول از امور مسلّم است،؛ چراکه خود قرآن به آن تصریح کرده است {{متن قرآن|وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْلا نُزِّلَ عَلَيْهِ الْقُرْآنُ جُمْلَةً وَاحِدَةً كَذَلِكَ لِنُثَبِّتَ بِهِ فُؤَادَكَ وَرَتَّلْنَاهُ تَرْتِيلا}} <ref>و کافران گفتند: چرا قرآن بر او یکجا فرو فرستاده نشده است؟ این چنین (فرو فرستادهایم) تا دلت را بدان استوار داریم و آن را (بر تو) بسیار آرام خواندیم؛ سوره فرقان، آیه۳۲.</ref> | ||
اما آیا غیر از نزول تدریجی، نزول دیگری هم وجود داشته است یا خیر؟ بر اساس این نظریه، اگر چه [[نزول تدریجی قرآن]] از زمان بعثت پیامبر{{صل}} آغاز شده است، اما قرآن قبل از آن شروع نزول تدریجی، در شب قدر به صورت یکجا و دفعی نازل شده است. این نظریه، خود در دو شکل مختلف مطرح شده است: | اما آیا غیر از نزول تدریجی، نزول دیگری هم وجود داشته است یا خیر؟ بر اساس این نظریه، اگر چه [[نزول تدریجی قرآن]] از زمان بعثت پیامبر{{صل}} آغاز شده است، اما قرآن قبل از آن شروع نزول تدریجی، در شب قدر به صورت یکجا و دفعی نازل شده است. این نظریه، خود در دو شکل مختلف مطرح شده است: | ||
| خط ۱۳۴: | خط ۱۳۴: | ||
در روایاتی که بیشتر از طریق [[اهل سنت]] رسیده، آمده است که همه قرآن در شب قدر بر بیت المعمور نازل شده و آنگاه به تدریج بر پیامبر{{صل}} [[وحی]] شده است. در این [[روایات]] منظور از بیت المعمور جایگاهی آسمانی است. در برخی روایات نیز به جای آن، [[بیت]] العزّه، [[آسمان]] [[دنیا]] یا [[آسمان]] چهارم آمده است. | در روایاتی که بیشتر از طریق [[اهل سنت]] رسیده، آمده است که همه قرآن در شب قدر بر بیت المعمور نازل شده و آنگاه به تدریج بر پیامبر{{صل}} [[وحی]] شده است. در این [[روایات]] منظور از بیت المعمور جایگاهی آسمانی است. در برخی روایات نیز به جای آن، [[بیت]] العزّه، [[آسمان]] [[دنیا]] یا [[آسمان]] چهارم آمده است. | ||
در روایتی آمده است که [[حفص بن غیاث]] گوید: "از [[امام صادق]]{{ع}} در باره [[آیه]] {{متن قرآن| شَهْرُ رَمَضَانَ | در روایتی آمده است که [[حفص بن غیاث]] گوید: "از [[امام صادق]]{{ع}} در باره [[آیه]] {{متن قرآن|شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِيَ أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ}} <ref> روزهای روزه گرفتن در) ماه رمضان است که قرآن را در آن فرو فرستادهاند؛ سوره بقره، آیه: ۱۸۵.</ref> سؤال کردم که چگونه قرآن در [[ماه رمضان]] نازل شده در حالی که در طول بیست سال بر پیامبر{{صل}} نازل گشته است؟ امام صادق{{ع}} فرمود: "قرآن به طور یکجا در ماه رمضان بر بیت المعمور نازل شده و سپس در طول بیست سال بر [[پیامبر اکرم]]{{صل}} نازل گشته است"<ref>الکافی، محمد بن یعقوب کلینی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۸۸ ﻫ، ج ۲، ح ۶، ص۶۲۸؛ الأمالی، شیخ صدوق، تحقیق قسم الدراسات الاسلامیه، قم، مؤسسة البعثه، ۱۴۱۷ ﻫ، ص۱۱۹، مجلس ۱۵، ح ۵.</ref>. | ||
[[شیخ صدوق]] مضمون این [[حدیث]] را در کتاب الإعتقادات به عنوان [[اعتقاد شیعه]] بیان کرده است<ref>ر. ک: بحار الانوار، محمد باقر مجلسی، بیروت، مؤسسة الوفاء، ج ۱۸، ص۲۵۰ و ۲۵۱.</ref>. اما [[شیخ مفید]] این [[رأی]] را نپذیرفته است و این [[حدیث]] را قابل استناد نمیداند<ref>ر. ک: تصحیح إعتقادات الإمامیه، شیخ مفید، تحقیق حسین درگاهی، بیروت، دار المفید، ۱۴۱۴ ﻫ، چاپ دوم، ص۱۲۴ ـ ۱۲۳.</ref>. برخی از محققان معاصر هم معتقدند که این حدیث از طریق [[اهل سنت]] وارد [[روایات شیعه]] شده است و به احتمال [[قوی]]، انتساب آن به [[امام صادق]]{{ع}} نیز جعلی است<ref>نعمت الله صالحی نجفآبادی، «نظریهای در بارۀ کیفیت نزول قرآن»، کیهان اندیشه، شمارۀ ۳۲، ص۷۱ ـ ۶۹.</ref>. | [[شیخ صدوق]] مضمون این [[حدیث]] را در کتاب الإعتقادات به عنوان [[اعتقاد شیعه]] بیان کرده است<ref>ر. ک: بحار الانوار، محمد باقر مجلسی، بیروت، مؤسسة الوفاء، ج ۱۸، ص۲۵۰ و ۲۵۱.</ref>. اما [[شیخ مفید]] این [[رأی]] را نپذیرفته است و این [[حدیث]] را قابل استناد نمیداند<ref>ر. ک: تصحیح إعتقادات الإمامیه، شیخ مفید، تحقیق حسین درگاهی، بیروت، دار المفید، ۱۴۱۴ ﻫ، چاپ دوم، ص۱۲۴ ـ ۱۲۳.</ref>. برخی از محققان معاصر هم معتقدند که این حدیث از طریق [[اهل سنت]] وارد [[روایات شیعه]] شده است و به احتمال [[قوی]]، انتساب آن به [[امام صادق]]{{ع}} نیز جعلی است<ref>نعمت الله صالحی نجفآبادی، «نظریهای در بارۀ کیفیت نزول قرآن»، کیهان اندیشه، شمارۀ ۳۲، ص۷۱ ـ ۶۹.</ref>. | ||