بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۹: | خط ۹: | ||
<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;"> | ||
==مقدمه== | |||
ماه رمضان: ماه نهم از [[ماههای قمری]]، ماهی که [[روزه]] گرفتن در آن [[واجب]] است، یکی از ماههای بافضیلت و ماه [[رحمت]] و [[آمرزش]] است. در [[روایات]] از آن به عنوان "[[شهر الله]]" یعنی ماه [[خدا]] یاد شده است. یکی از شبهای بسیار مهم در این ماه، "[[شب قدر]]" است که بهتر از هزار ماه است. [[قرآن]] نیز در [[شب قدر]] نازل شده است. [[حضرت علی]]{{ع}} نیز در این ماه ضربت خورد و به [[شهادت]] رسید. [[مسلمانان]] از چند روز به [[ماه رمضان]] مانده، خود را برای روزهداری و [[عبادت]] در این ماه آماده میکنند و مجالس [[دینی]] و مساجد و نمازهای [[جماعت]] رونق بیشتری دارد و [[فرصت]] خوبی برای انس با [[خدا]] و [[قرآن]] و [[توبه]] از [[گناهان]] است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[ فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]].</ref>. | |||
==معناشناسی== | |||
===معنای لغوی=== | |||
رمضان از ریشه "رمض" به معنای [[سوزاندن]]<ref>تفسیر قرطبی، ج ۲، ص ۲۹۱.</ref>، گرم شدن سنگ و ریگ از شدت حرارت [[خورشید]]<ref>العین، ج ۷، ص ۳۹؛ مجمع البحرین، ج ۲، ص ۲۲۳، «رمض».</ref> یا تیز و [[براق]] کردن [[شمشیر]]<ref>الصحاح، ج ۳، ص ۱۰۸۱؛ تاج العروس، ج ۱۰، ص ۶، «رمض»؛ التفسیر الکبیر، ج ۵، ص ۲۵۱.</ref> گرفته شده است<ref>[[مهدی ملکمحمدی|ملکمحمدی، مهدی]]، [[رمضان (مقاله)|مقاله «رمضان»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]] ج۱۴؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[ فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]].</ref>. | |||
===معنای اصطلاحی=== | |||
[[مفسران]] و واژهشناسان با توجه به معانی یاد شده و در مواردی متأثر از برخی [[روایات]]<ref>الجامع الصغیر، ج ۱، ص ۳۹۷؛ بحار الانوار، ج ۵۵، ص ۳۴۱.</ref>، وجوه گوناگونی را برای نامگذاری این ماه به [[رمضان]] بیان کردهاند: سوزاندن [[گناهان]] با [[کارهای نیک]]<ref>تفسیر قرطبی، ج ۲، ص ۲۹۱؛ تفسیر بیضاوی، ج ۱، ص ۱۲۴؛ الدر المنثور، ج ۱، ص ۱۸۳.</ref>، [[پیامبر اکرم]]{{صل}} فرمود: «ماه رمضان به این نام خوانده شده، زیرا [[گناهان]] را میسوزاند»<ref>بحارالانوار، ج۵۵، ص۳۴۱.</ref>؛ گرمای درون و سوختن از شدت [[گرسنگی]] و [[تشنگی]] و [[تحمل]] دشواریهای آن<ref>الکشاف، ج ۱، ص ۲۲۷؛ تفسیر بیضاوی، ج ۱، ص ۱۲۴؛ لسان العرب، ج ۷، ص ۱۶۲، «رمض».</ref>، حرارت گرفتن [[دلها]] از [[پندها]] و [[اندیشه]] درباره [[آخرت]]<ref>تفسیر ثعلبی، ج ۲، ص ۶۸؛ روض الجنان، ج ۳، ص ۲۴؛ تفسیر قرطبی، ج ۲، ص ۲۹۱.</ref>، پاک ساختن [[جسم]] و [[جان انسان]] از [[گناه]]<ref>روض الجنان، ج ۳، ص ۲۴؛ التفسیر الکبیر، ج ۵، ص ۲۵.</ref> و [[اقدام]] [[اعراب جاهلی]] به تیز کردن شمشیرها در این ماه و آماده شدن برای [[جنگیدن]] در ماههای بعد<ref>التفسیر الکبیر، ج ۵، ص ۲۵۱؛ تفسیر قرطبی، ج ۲، ص ۲۹۱.</ref>.<ref>[[مهدی ملکمحمدی|ملکمحمدی، مهدی]]، [[رمضان (مقاله)|مقاله «رمضان»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]] ج۱۴.</ref> | |||
==[[ماه رمضان]] در [[قرآن]] و [[روایات]]== | |||
رمضان تنها ماهی است که در [[قرآن]] به [[صراحت]] نام آن آمده است و به [[سبب نزول]] قرآن و [[وجوب]] [[روزهداری]] در آن از جایگاه ویژهای برخوردار است، تا جایی که شب [[قدر]] آن معادل ۱۰۰۰ ماه دانسته شده است: {{متن قرآن|لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ}}<ref>«شب قدر از هزار ماه بهتر است» سوره قدر، آیه ۳.</ref>. روایات فراوانی از [[معصومان]]{{عم}}، از این ماه با عنوان "[[شهر الله]]" یاد کرده<ref>تحف العقول، ص ۴۱۹؛ تهذیب، ج ۴، ص ۱۹۲؛ کنز العمال، ج ۸، ص ۴۶۶.</ref> و فضیلتهای بسیاری برای آن برشمردهاند<ref>برای نمونه نک: الکافی، ج ۴، ص ۶۵ - ۶۸؛ من لا یحضره الفقیه، ج ۲، ص ۹۴ به بعد؛ الدر المنثور، ج ۱، ص ۱۸۳ ـ ۱۸۹.</ref>. | |||
قرآن در تنها یادکرد صریح از [[ماه رمضان]]، پس از بیان وجوب [[روزه]] و برخی [[احکام]] آن، از ماه رمضان به عنوان ماه [[نزول قرآن]] به بزرگی یاد کرده و به روزه در آن [[فرمان]] میدهد: {{متن قرآن|شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ فَمَنْ شَهِدَ مِنْكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ وَمَنْ كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّامٍ أُخَرَ يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا اللَّهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ}}<ref>«(روزهای روزه گرفتن در) ماه رمضان است که قرآن را در آن فرو فرستادهاند؛ به رهنمودی برای مردم و برهانهایی (روشن) از راهنمایی و جدا کردن حقّ از باطل. پس هر کس از شما این ماه را دریافت (و در سفر نبود)، باید (تمام) آن را روزه بگیرد و اگر بیمار یا در سفر بود، شماری از روزهایی دیگر (روزه بر او واجب است)؛ خداوند برای شما آسانی میخواهد و برایتان دشواری نمیخواهد و (میخواهد) تا شمار (روزهها) را کامل کنید و تا خداوند را برای آنکه راهنماییتان کرده است به بزرگی یاد کنید و باشد که سپاس گزارید» سوره بقره، آیه ۱۸۵.</ref> با توجه به این [[آیه]] و [[آیات]] {{متن قرآن|إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ}}<ref>«ما آن (قرآن) را در شب قدر فرو فرستادیم» سوره قدر، آیه ۱.</ref>.<ref>مجمع البیان، ج ۱۰، ص ۷۸۷؛ روض الجنان، ج ۲۰، ص ۳۴۴.</ref> و نیز [[آیه]] {{متن قرآن|إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُبَارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنْذِرِينَ}}<ref>«که ما آن را در شبی خجسته فرو فرستادیم، بیگمان ما بیمدهنده بودیم» سوره دخان، آیه ۳.</ref>،<ref>جامع البیان، ج ۲۵، ص ۶۴؛ روض الجنان، ج ۱۷، ص ۲۰۲ - ۲۰۳.</ref> [[شب قدر]] در این ماه قرار دارد. در برخی [[روایات]] به [[نزول]] دیگر [[کتابهای آسمانی]] در این ماه تصریح شده است<ref>الکافی، ج ۲، ص ۶۲۹؛ تهذیب، ج ۴، ص ۱۹۴؛ المعجم الکبیر، ج ۲۲، ص ۷۵.</ref>. | |||
[[پیامبر اکرم]]{{صل}} فرمود: «ای [[مردم]]! شما در ماه رمضان به میهمانی [[خدا]] [[دعوت]] شده و مورد [[لطف]] او قرار گرفتهاید. در این ماه، نَفَسهای شما [[تسبیح]]، خوابتان [[عبادت]]، عملتان مقبول و دعایتان [[مستجاب]] است»<ref>وسائل الشیعه، ج۱۰، ص۳۱۳.</ref>. در ماه رمضان، [[قرآن]] برای [[هدایت]] [[انسانها]] نازل شده است<ref>{{متن قرآن|شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ...}} «(روزهای روزه گرفتن در) ماه رمضان است که قرآن را در آن فرو فرستادهاند؛ به رهنمودی برای مردم و برهانهایی (روشن) از راهنمایی و جدا کردن حقّ از باطل.».. سوره بقره، آیه ۱۸۵.</ref>.<ref>[[مهدی ملکمحمدی|ملکمحمدی، مهدی]]، [[رمضان (مقاله)|مقاله «رمضان»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۴ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]] ج۱۴؛ [[علی اکبر شایستهنژاد|شایستهنژاد، علی اکبر]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|مقاله «رمضان»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۲۴۷.</ref> | |||
==پرسش مستقیم== | ==پرسش مستقیم== | ||