امامت در کودکی

مقدمه

• امامت در باور شیعه، از اهمیّت بالایی برخوردار است؛ زیرا در تفکر شیعه، جایگاه امامت، الهی است: ﴿قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ﴾، ﴿إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا﴾ و به دست رسول خدا(ص) یا ولی خدا برای دیگران معرّفی می‌شود: ﴿يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ﴾ تفاوتی ندارد، شخصی که به عنوان امام معرّفی می‌شود کودکی پنج ساله، یا اینکه چهل سال از سن او گذشته باشد.
• اهل سنت، بلوغ را یکی از شرایط امام می‌دانند و بر این باورند که هرچه سن شخص بیشتر باشد، برای امامت مناسبت‌تر است. همین نگاه و معیار را در مورد برتری خلفا نسبت به امیرمؤمنان(ع) به کار گرفتند.
• از پرسش‌هایی که با محوریت نگاه اهل سنت، به امامت درباره امامت امام زمان(ع) مطرح شده این است: آیا کسی می‌تواند در سن کودکی به مقام امامت و خلافت برسد؟ به دیگر سخن، کودکی که تکلیف ندارد، چگونه می‌تواند به امامت برسد؟
• در پاسخ به این پرسش می‌گوییم:

1. خداوند متعالی در قرآن کریم، خطاب به حضرت یحیی(ع) می‌فرماید: ﴿يَا يَحْيَى خُذِ الْكِتَابَ بِقُوَّةٍ وَآتَيْنَاهُ الْحُكْمَ صَبِيًّا﴾. واژه ﴿صَبِيًّا﴾ به کودک اطلاق می‌شود و حضرت یحیی(ع) در حالی که صبی بود به مقام نبوّت و حکومت رسید.
2. در قرآن کریم درباره حضرت عیسی(ع) آمده است: ﴿فَأَشَارَتْ إِلَيْهِ قَالُوا كَيْفَ نُكَلِّمُ مَنْ كَانَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا قَالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتَانِيَ الْكِتَابَ وَجَعَلَنِي نَبِيًّا وَجَعَلَنِي مُبَارَكًا أَيْنَ مَا كُنْتُ وَأَوْصَانِي بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ مَا دُمْتُ حَيًّا﴾. قندوزی پس از ذکر ولادت امام مهدی(ع) می‌نویسد: گفته‌اند که خداوند تبارک و تعالی، ایشان را در سن طفولیت، حکمت و فصل‌الخطاب عنایت فرمود و او را نشانه‌ای برای عالمیان قرار داد؛ همان‌گونه که در شأن حضرت یحیی(ع)فرمود:﴿يَا يَحْيَى خُذِ الْكِتَابَ بِقُوَّةٍ وَآتَيْنَاهُ الْحُكْمَ صَبِيًّا﴾. همچنین در شأن حضرت عیسی(ع) فرمود: ﴿قَالُوا كَيْفَ نُكَلِّمُ مَنْ كَانَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّاقَالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتَانِيَ الْكِتَابَ وَجَعَلَنِي نَبِيًّا﴾.
3. مسأله خلافت و امامت بر پایه لیاقت -حتی در کودکی و نوجوانی- در اسلام پیشینه دارد. پیامبر اکرم(ص) در سال سوم هجرت، پس از نزول آیه شریف ﴿وَأَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ﴾ علی بن ابی‌طالب(ع) را که نوجوانی بیش نبود، به خلافت و وصایت منصوب کرد و به قوم خود دستور داد که حرف او را شنیده، از او اطاعت کنند.
4. در نگاه و باور شیعه، امامت انسان کودک و نوجوان، چیز تازه‌ای در جامعه شیعی نیست، بلکه به اتفاق شیعه، این کار پیش از امام مهدی(ع) نیز بوده است: امامت امام جواد(ع) در سن هشت سالگی و امامت امام هادی(ع) در سن نه سالگی نمونه این کار است.

• ممکن است کسی اشکال کند که چه ضرورتی دارد امام، کودکی باشد، در حالی که ممکن است، مورد شک و تردید گروهی قرار گیرد؟ آیا بهتر نبود که انسان بالغ و مکلّف، به مقام امامت برگزیده می‌شد؟
• پاسخ: ممکن است عواملی در این گزینش مؤثّر باشد:

1. امتحان مردم؛ زیرا با اثبات امامتِ طفل از راه معجزه و جهات دیگر، انسان امتحان می‌شود که چگونه در برابر حقّ تسلیم شود.
2. برای اثبات این که امامت این شخص از جانب خدا است؛ زیرا اگر امامان تنها در بزرگسالی به مقام امامت می‌رسیدند، ممکن بود شخص خیال کند که مقامات و کمالات آنان اکتسابی است، ولی در طفل صغیر، هیچ‌گاه این گمان برده نمی‌شود و اگر طفلی، فضایلی در حدّ امامت داشت، شکّی نیست که او از جانب خداوند به مقام امامت رسیده است؛ همان‌گونه که درباره امام جواد(ع) چنین رخ نمود. از سویی توجیهی برای امّی بودن پیامبر(ص) این است که کسی گمان نکند آنچه را که برای مردم از معارف آورده، از دیگران فرا گرفته و یا در کتاب خوانده است.
3. برای اثبات این مطلب که مقام و منزلت، بر پایه لیاقت است نه بزرگی سنّ. چنان‌که در جریان امارت و فرماندهی اسامة بن زید چنین بود؛ زیرا گروهی از صحابه بر تعویض او پافشاری می‌کردند، ولی پیامبر اکرم(ص) به دلیل شایستگی وی، به این پافشاری توجّهی نکرد.

1. چرا اهل تسنن معتقدند امام مهدی هنوز به دنیا نیامده است؟ (پرسش)
2. نظر اهل سنت درباره ولادت امام مهدی چیست؟ (پرسش)
3. وضع سیاسی بعد از شهادت امام عسکری چگونه بوده است؟ (پرسش)
4. وضعیت سیاسی در عصر امام عسکری‏ و ولادت امام مهدی‏ چگونه بوده است؟ (پرسش)
5. چرا هیچ یک از امامان هویت شخصی امام مهدی‏ را بیان نکرده‌‏اند؟ (پرسش)
6. با وجود ضعف دولت عباسی چگونه مسأله خوف بر جان امام مهدی‏ توجیه می‌‏شود؟ (پرسش)
7. امام مهدی چه تدابیری برای اختفای خود از دشمنان داشته است؟ (پرسش)
8. چه کسانی از تولد امام مهدی با خبر بوده‌اند؟ (پرسش)
9. سن دقیق امام مهدی چقدر است؟ (پرسش)
10. ویژگی‌های میلاد امام مهدی چیست؟ (پرسش)
11. دلایل فرزند داشتن امام حسن عسکری چیست؟ (پرسش)
12. آیه‌‏ای که امام مهدی پس از تولد تلاوت کرده‏‌اند چیست و در کدام سوره است؟ (پرسش)
13. آیا برخی از شیعیان بعد از شهادت امام عسکری‏ قائل به توقف شدند؟ (پرسش)
14. آیا اعتقاد به ولادت امام مهدی‏ و وجود او تا این زمان از ضروریات ایمان است؟ (پرسش)
15. چه ضرورت دارد انسانی در گذشته دور برای آینده‏‌ای دورتر به دنیا آمده باشد؟ (پرسش)
16. آیا ممکن است با سری بودن ولادت امام مهدی ادعای تواتر و اجماع در موضوع ولادت نمود؟ (پرسش)
17. آیا اختلاف در امر ولادت امام مهدی سبب وهن در آن می‏‌شود؟ (پرسش)
18. امام مهدی در چه شهری به دنیا آمد؟ (پرسش)
19. ذکر سجده امام مهدی بعد از تولد چه بود؟ (پرسش)
20. چه کسانی بر جنازه امام حسن عسکری نماز خوانده‌اند؟ (پرسش)
21. آیا بعد از وفات امام عسکری‏ عصر حیرت بوده است؟ (پرسش)
22. دوران حیرت مومنین بعد از شهادت امام حسن عسکری به چه معناست؟ (پرسش)
23. برای رفع حیرت از جامعه شیعی علما و اصحاب چه کارهایی انجام دادند؟ (پرسش)
24. آیا در عصرهای مختلف در جهت رفع حیرت در امر ولادت و وجود امام مهدی کتاب تألیف شده است؟ (پرسش)
25. چه کسی بر جنازه امام عسکری نماز اقامه کرد؟ (پرسش)
26. هدف امام مهدی از اقامه نماز بر جنازه امام حسن عسکری چه بود؟ (پرسش)
27. آیا پنهان بودن ولادت از نشانه‌های مهدی موعود است؟ (پرسش)
28. آیا امام مهدی در روز وفات امام حسن عسکری حاضر بودند؟ (پرسش)
29. چه کسانی قصد آسیب زدن به امام مهدی را داشتند؟ (پرسش)
30. آیا امام عسکری‏ قبل از شهادت خود به مادرش وصیت کرده است؟ (پرسش)
31. آیا بزرگان طایفه امامیه بعد از وفات امام عسکری‏ بر ولادت امام مهدی اتفاق داشتند؟ (پرسش)
32. حکم کسی که ایمان به ولادت امام مهدی‏ ندارد چیست؟ (پرسش)
33. چه کسانی در مدت پنج سال آخر حیات امام عسکری‏ امام مهدی را دیده‌‏اند؟ (پرسش)
34. آیا علمای ‏انساب به ولادت فرزند امام ‏عسکری اعتراف نموده‏‌اند؟ (پرسش)
35. آیا جعفر عموی امام مهدی‏ منکر ولادت ایشان بوده است؟ (پرسش)
36. چرا جعفر به دروغگو معروف شده است؟ (پرسش)
37. کارهای ناشایست جعفر چه بوده است؟ (پرسش)
38. چرا امام مهدی عمویش جعفر را به برادران یوسف‏ تشبیه کرد؟ (پرسش)
39. چرا فرزندان برخی از پیامبران یا امامان نااهل شدند؟ (پرسش)
40. محل ولادت و زندگی امام مهدی در دوران کودکی کجا بوده است؟ (پرسش)
41. آیا شیعیان بعد از شهادت امام عسکری‏ به جعفر تعزیت و تهنیت گفتند؟ (پرسش)
42. محل ولادت و زندگی امام مهدی در دوران کودکی کجا و چگونه بوده است؟ (پرسش)
43. آیه‏ای که امام مهدی پس از تولد تلاوت کرده‏اند چیست و در کدام سوره است؟ (پرسش)
44. اکثر مذاهب و ادیان معتقدند که منجی آخر الزمان هنوز متولد نشده است در رد قول این گروه چه جوابهایی می‏توان ارایه کرد؟ (پرسش)
45. امام مهدی چگونه و در چه شرایطی متولد شد؟ (پرسش)
46. زمان و مکان ولادت امام مهدی کجاست؟ (پرسش)
47. جعفر کذاب کیست؟ (پرسش)
    1. سرانجام کار جعفر کذاب چیست؟ (پرسش)
48. چرا قرآن به طور رسمی به مسأله ولادت و وجود امام مهدی‏ اشاره نکرده است؟ (پرسش)
49. امام حسن عسکری برای اعلام ولادت امام مهدی چه برنامه‌ای داشت؟ (پرسش)
50. ماجرای سخن گفتن امام مهدی در آغاز تولد چیست؟ (پرسش)
51. اهل بیت چه پیشگویی درباره ولادت امام مهدی داشته‌اند؟ (پرسش)
52. آیا کسی امام مهدی را در دوران کودکی‌‏اش دیده است؟ (پرسش)
53. آیا به نظر اهل سنت امام مهدی متولد شده ‏است؟ (پرسش)
54. چه کسانی در خلافت عباسی قصد از میان برداشتن امام مهدی را داشتند؟ (پرسش)
55. چرا امام عسکری فرزندش را از مردم پنهان کرد؟ (پرسش)
56. مسئولیت امام عسکری پس از تولد امام مهدی چیست؟ (پرسش)
57. نقش امام حسن عسکری در اعلام ولادت امام مهدی چه بود؟ (پرسش)
58. فضائل نیمه شعبان چیست؟ (پرسش)

منابع

• سلیمیان، خدامراد، فرهنگ‌نامه مهدویت.
• مقامی، مهدی، درسنامه امام‌شناسی

پانویس

 با کلیک بر فلش ↑ به محل متن مرتبط با این پانویس منتقل می‌شوید: