ازد: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = قبایل | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[ازد در تاریخ اسلامی]] - [[ازد در معارف مهدویت]] - [[ازد در معارف و سیره حسینی]]| پرسش مرتبط  = }}

'''ازد''' بزرگترین [[قبیله]] قحطانی در یمن است که [[ادیان]] آنها قبل از [[اسلام]]، [[بت پرستی]]، [[مسیحیت]]، [[یهودیت]] و زرتشتی بود و با ظهور [[اسلام]] [[مسلمان]] شدند و پس از [[رحلت پیامبر اسلام]]{{صل}} برخی [[مرتد]] شده و برخی بر اسلام باقی ماندند. آنان در فتوحات [[شام]] نقش پررنگی داشتند. در [[جنگ جمل]] و [[صفین]] در هر دو طرف افرادی از این قبیله حضور داشتند. شعرا و شخصیت‌های زیادی از این قبیله در [[تاریخ]] ثبت شده که مشهورترین چهره [[شیعی]] ازد [[فضل بن شاذان]] است.

«ازد» از [[قبایل]] بزرگ [[قحطانی]] است که در بعضی از سنگ‌نبشته‌های سبأیی از آن نام برده شده است<ref>احمد حسین شرف‌الدین، دراسات فی انساب قبائل الیمن، ص۴۴.</ref>. [[مردم]] این [[قبیله]] پس از [[هجرت]] از خاستگاه اولیه خود، مأرب، در سرتاسر [[جزیرة العرب]] متفرق شدند و به سه گروه اصلی: "[[ازد]] شنوءه"، "ازد سرات" و "ازد عمان" تقسیم گردیدند<ref> خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۱، ص۲۹۰.</ref>.<ref>احمد پاکتچی، ازد پیش از اسلام، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ص۳۰؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

# [[جَفنة بن عمرو مُزَیقیا]]، پدر شاهان [[غسان]] که این نام برگرفته از آبی است که می‌نوشیدند <ref>ابوعبید قاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۲۶۷؛ ابن عبد ربه، العقد الفرید، الجزء الثالث، ص۳۰۲.</ref>. شاخه‌ای از جفنه، [[آل‌منذر]] هستند که بر [[حیره]] [[پادشاهی]] داشتند.

# خُزاعه؛ [[بنو عمرو بن ربیعه بن حارثه بن عمرو مُزَیقیاء بن عامر ماء السماءِ]]<ref>ابن‌هشام، السیرة النبویه، القسم الأول، ص۹۱.</ref>.

# [[عَک بن عُدثان بن عبدالله بن الازد]]<ref>ابن عبد ربه، العقد الفرید، الجزء الثالث، ص۳۰۲؛ ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، الجزء الثانی، ص۳۷۵.</ref>. بعضی از دانشمندان انساب عَک را از [[نسل]] [[عدنان]] می‌دانند<ref>یعقوبی، البلدان، ص۲۴۷؛ ابن‌هشام، السیرة النبویه، القسم الأول، ص۷۴.</ref>. ولی [[یمنی]] بودن آنان پسندیده‌تر است؛ زیرا در [[پیکار]] [[صفین]] منادی عکی‌ها در برابر [[مذحج]] فریاد زد: «ای مذحجیان [[خدا]] را خدا را در [[حق]] عک و جُذام، آیا [[حرمت]] [[خویشاوندی]] را به یاد نمی‌آورید». [[معاویه]] نیز عکی‌ها را همراه [[لَخم]] و [[جُذام]] و [[اشعر]] در برابر [[مذحج]] قرار داد<ref>نصر بن مزاحم، وقعة صفین، ص۳۰۲.</ref>.

# [[غافق بن الشاهد بن عَک بن عُدثان بن عبدالله بن الازد]]<ref>ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، الجزء الثانی، ص۳۲۹.</ref>.

# [[غامد بن عبدالله بن کعب بن الحارث بن کعب بن عبدالله بن مالک بن نصر بن الازد]]<ref>ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، الجزء الثانی، ص۳۷۷؛ ابوعبید قاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۲۹۶؛ هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، الجزء الثانی، ص۱۹۴.</ref>.

# [[زهران بن کعب بن الحارث بن کعب بن عبدالله بن مالک بن نصر بن الازد]]<ref>هشام بن محمد کلبی، جمیرة النسب، ص۳۷ و ۲۶۷؛ یاقوت حموی، المقتضب، ص۲۴۶.</ref>.

# [[دَوس بن عُدثان بن عبدالله بن زهران بن کعب بن الحارث بن کعب بن عبدالله بن مالک بن نصر بن الازد]]<ref>ابوعبید قاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۲۹۷؛ ابن‌هشام، السیرة النبویه، القسم الأول، ص۸۲.</ref>.

# [[راسب بن مَیدَعان بن مالک بن نصر بن الأزد]]<ref>ابن عبد ربه، العقد الفرید، الجزء الثالث، ص۳۰۱؛ ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، الجزء الثانی، ص۳۸۶.</ref>.

#«[[بارِق]]» شعبه‌ای از [[خزاعه]] است که [[نسب]] او چنین است: [[بارق بن عدی بن حارثة بن عمرو مُزَیقیاء بن عامر ماء‌السماء بن حارثة الغطریف بن امرئ‌القیس بن ثعلبة بن مازن بن الازد]]<ref>ابوعبید قاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۲۹۳؛ ابن عبد ربه، العقد الفرید، الجزء الثالث، ص۳۰۰؛ هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، الجزء الثانی، ص۱۵۰.</ref>.<ref>[[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۸۷-۸۹.</ref>

 

ازد نام جدّ مشترک مجموعه قبایل موسوم به أزد بوده که با سلسله نسبی خود: [[اَزد بن الغَوث بن نبت بن مالک بن زَید بن کَهلان بن سبأ بن یَشجُب بن یعرب بن قحطان]] به [[قحطان]] منتهی می‌گردد<ref> ابوعبید قاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۲۶۷؛ ابن‌حزم، جمهرة انساب العرب، الجزء الثانی، ص۳۳۰ و ۳۸۶؛ هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۱، ص۳۶۲.</ref>. [[ازد]] که در بعضی از مصادر "أسْد" (به سکون سین) خوانده شده است<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ج۲، ص۲۶۲.</ref>، دارای بطون بسیاری است که تعداد آن را بیش از بیست و شش بطن بزرگ برشمرده‌اند<ref> خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۲، ص۲۹۰.</ref>. گفته‌اند که [[ازد]] دارای هفت پسر بود که نسب جمیع [[قبایل]] و بطون این [[قبیله]] به آنها منتهی می‌شود<ref> هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ج۲، ص۲۶۲؛ هشام بن محمد کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۲.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

 

== مواطن ازد قبل از [[اسلام]] ==

موطن اصلی این قبیلۀ بزرگ "مأرب" در جنوب [[یمن]] بوده است<ref>یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۵، ص۳۴.</ref>. گفته شده که در پی آشفتگی‌های [[اقتصادی]] و [[سیاسی]] حاصل از کشمکش‌های [[حمیریان]] و [[قحطانیان]] و [[تغییر]] راه‌های [[تجاری]] یمن، سرانجام با [[تخریب]] سد مأرب<ref>ر.ک. احمد امین؛ پرتو اسلام، ص۲۹؛ غلام حسین مصاحب، دائرة المعارف فارسی، جلد اول، ص۱۲۵۶؛ فیلیپ خلیل حتّی، تاریخ عرب، ص۸۳ و...</ref> و وارد شدن آسیب شدید بر شبکه آبیاری مأرب، ازدیان ـ جز اندکی که در یمن ماندندـ<ref> عبدالملک بن هشام، التیجان فی ملوک حمیر، ج ۱،ص۱۱؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۵، ۳۸۲.</ref> بقیه جلای [[وطن]] کرده، به [[امید]] یافتن زیستگاهی دائمی روی به شمال آوردند و در نجد و تهامه وارد شدند<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۳۲۸-۳۲۹.</ref>؛ اما دیری نپایید که با وقوع افتراقی بزرگ، [[طوایف]] [[ازد]] به چند جانب متفرق شدند و سرنوشتی مستقل در پیش گرفتند. گروهی از ازدیان به [[عراق]] و گروهی به [[شام]] و جماعتی به عمان، یمامه و [[بحرین]] روی آوردند و گروهی نیز در تهامه، بخشی در سراة و بخشی در نواحی [[مکه]] اقامت گزیدند<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۳۲۸-۳۲۹. احمد پاکتچی، ازد پیش از اسلام، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج۸، ص۲۴؛ اصغر منتظرالقائم، نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت، ص۸۷-۸۹؛ سید علی اکبر حسینی ایمنی، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]</ref>

== گذری بر [[تاریخ]] [[ازد]] تا پیش از [[اسلام]] ==

گروه بزرگی از ازد سراة به [[رهبری]] [[مالک بن فهم دوسی]] در دوره "[[ملوک الطوایفی]] اشکانیان"<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج ۱، ص۶۰۹؛ یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۰۸؛ ابوعلی مسکویه؛ تجارب الامم، ج۱، ص۱۰۳.</ref> به [[عراق]] [[مهاجرت]] کردند<ref>ابن قتیبه، المعارف، ۶۴۵؛ مسعودی، مروج الذهب، ج۱، ص۲۸۸؛ یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۰۸.</ref>. آنها توانستند با بهره‌گیری از [[ضعف]] [[حکام]] آنجا و با [[شکست]] [[فرمانداران]] تابع [[ایران]] در عمان و [[بحرین]]، بر حیره مسلط شوند و [[پادشاهی]] مستقلی را در آنجا بنیان نهند<ref> محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج ۱، ص۶۱۱-۶۱۲؛ عمر بن رسول، طرفة الاصحاب فی معرفة الاصحاب، ص۳۳.</ref>.

ازدیان مهاجر به [[شام]] هم، سلسله پادشاهی مهمی را در [[تاریخ]] آن سرزمین  برپا کردند<ref>عمر بن رسول، طرفة الاصحاب فی معرفة الاصحاب، ص۲۰.</ref> که تا قرن‌ها این پادشاهی در [[نسل]] او باقی ماند<ref>عبدالملک بن هشام، التیجان فی ملوک حمیر، ص۲۸۳-۲۸۶؛ یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۰۴-۲۰۵؛ حمزه اصفهانی، سنی ملوک الارض و الانبیاء، ۸۹ به بعد.</ref>.

ازدیان تیره خزاعه با [[شکست]] قبیله [[جرهم]] در مکه، [[حاکمیت]] خود را بر این شهر و نواحی اطراف آن تثبیت کردند و پس از راندن جرهم از مکه، از نیمه دوم سده سوم میلادی پرده‌داری و اداره [[رسوم]] [[خانه کعبه]] را که پیش از آن در دست [[جرهمیان]] بود در [[اختیار]] گرفتند<ref>ازرقی، اخبار مکه، ج۱، ص۹۰ به بعد؛ بلاذری، فتوح البلدان، ص۳۰؛ یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۰۳-۲۰۴.</ref> و این [[چیرگی]] را به مدت ۳۰۰ سال یعنی تا آغاز [[اقتدار]] [[قریش]] در مکه در نیمه نخست سده پنج میلادی ادامه دادند<ref> رک. ازرقی، اخبار مکه، ج۱،ص۱۰۳.</ref>. [[ازدواج]] متعدد ازدیان با [[منسوبان]] [[قبیله قریش]]، خود دلیل دیگر برگستردگی این تعاملات و بده بستان‌های [[سیاسی]] است<ref>[[لیلا خامسی‌پور|خامسی‌پور، لیلا]]، [[قبیله ازد و نقش آن در تاریخ اسلام و ایران (کتاب)|قبیله ازد و نقش آن در تاریخ اسلام و ایران]]، ص۴۳.</ref>.

گزارش‌هایی هم از حضور ازدیانی در [[طائف]]<ref>ابن عبدربه، العقد الفرید، ج۲، ص۳۷؛ حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ۳۳۰-۳۳۱.</ref> و نیز سکونت شمار اندکی از آنان در [[شهر]] [[نجران]] در دست است<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ص۳۰؛ حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۳۲۶.</ref>.

اما سرزمین‌ "سراة" که سلسله ارتفاعاتی است میان تهامه و نجد که از [[سرزمین یمن]] به سمت [[شام]] امتداد یافته است، پذیرای گسترده‌ترین [[مهاجرت]] ازدیان بود<ref> یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۲۰۴-۲۰۵.</ref>. از آن پس به ازدیانی که ساکن سراة شدند، [[ازد]] سراة گفته شده است. سرات در [[قرن چهارم]] میلادی دچار [[تفرقه]] شدند و طوایف آن به چهار شاخه: غطاریف<ref>ابن حبیب، المحبر، ص۳۱۶.</ref>، [[بنی‌جُعثُمه]]<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۹۷؛ ازرقی، اخبار مکه، ج۱، ص۸۱؛ ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۳۶؛ یعقوبی، تاریخ، ج۱، ص۲۰۴.</ref>، [[خاندان]] [[حارث بن یشکر بن مبشر]]<ref> هشام بن محمد کلبی، الاصنام، ۳۸.</ref> و بنی‌مُنهب تقسیم شدند.

نخستین [[مهاجرت]] گسترده ازدیان به عمان و سرزمین‌های شمالی آن، به چند گاهی پس از درنگ ازدیان در تهامه باز می‌‌گردد<ref> عبدالملک بن هشام، التیجان فی ملوک حمیر، ص۸۲؛ یعقوبی، تاریخ، ج۱، ۲۰۴؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۱، ص۶۰۹-۶۱۲.</ref>. [[طبری]] [[زمان]] آن را [[روزگار]] [[ملوک]] [[طوایف]] (یعنی اشکانیان) و [[پیش از ظهور]] اردشیر بابکان دانسته است<ref> محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۱،ص۶۱۰.</ref>. هنگام [[بعثت]] [[نبوی]]، تنها [[قبایل]] [[ازدی]] در عمان و سرات با عنوان [[ازد]] شناخته می‌شده‌اند<ref>ابوداوود سجستانی، سنن، ج۳، ص۱۳۴.</ref>.<ref>احمد پاکتچی، ازد [پیش از اسلام]، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ص۳۰؛ [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۸۷-۸۹؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

== [[ادیان]] [[ازد]] پیش از اسلام ==

قبیله ازد پیش از اسلام، [[آیین]] وثنیت و [[بت‌پرستی]] را برگزیده بودند<ref>هشام بن محمد کلبی، الاصنام، ص۱۳-۱۴؛ ابن هشام، السیرة النبویه، ج۱، ص۷۹؛ محمد ازرقی، اخبار مکه، ج۱، ص۱۲۵.</ref>؛ علاوه بر [[بت‌پرستی]]، گزارش‌هایی هم حکایت از رواج [[آیین]] [[مسیح]] در میان گروه‌هایی از ازدیان در نقاط گوناگون وجود دارد<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۶۱۷؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۴۳۵؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۳۳۱.</ref>. همچنین اقلیتی از ازدیان ساکن در نواحی یثرب به [[دین یهود]] در آمده بودند که از جمله آنان می‌توان به برخی از افراد [[قبیله]] [[اوس و خزرج]] به جهت مجاورت با [[یهودیان]]<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۱، ۲۵۷.</ref> اشاره کرد. ضمن آنکه جن‌پرستی طوایفی از [[ازد]]<ref>هشام بن محمد کلبی، الاصنام، ص۳۴.</ref> و خورشید‌پرستی [[قبایل]] [[ازد]] به هنگام [[مهاجرت]] از مأرب<ref>مسعودی، مروج الذهب، ج۱، ص۳۴۷-۳۴۸.</ref> و رواج [[آیین]] زرتشتی در سرزمین‌هایی از ازد را نباید از نظر دور داشت. [[بهترین]] دلیل بر این مدعا، تصریح به وجود [[معابد]] زرتشتی در این مناطق است<ref>بلاذری، فتوح البلدان، ص۲۸۰.</ref>.<ref>[[لیلا خامسی‌پور|خامسی‌پور، لیلا]]، [[قبیله ازد و نقش آن در تاریخ اسلام و ایران (کتاب)|قبیله ازد و نقش آن در تاریخ اسلام و ایران]]، ص۴۶؛ [[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

=== اسلام ازد ===

حضور شاخه‌هایی از [[قبیله ازد]] در [[حجاز]] از جمله [[مکه]] و [[مدینه]] پیشینه‌ای دیرینه داشت. از این‌رو جای [[شگفتی]] نیست که در پی [[بعثت نبی اکرم]] {{صل}} برخی از افراد این قبیله به اسلام گرویده باشند<ref>یعقوبی، تاریخ، ج۲، ص۲۸.</ref>. برخی از [[قبیله خزاعه]] از دیگر ازدیانی هستند که پس از [[پذیرش اسلام]] به [[حبشه]] [[هجرت]] کردند<ref>[[لیلا خامسی‌پور|خامسی‌پور، لیلا]]، [[قبیله ازد و نقش آن در تاریخ اسلام و ایران (کتاب)|قبیله ازد و نقش آن در تاریخ اسلام و ایران]]، ص۵۹-۶۰.</ref>.

اما نخستین پذیرش جمعی ازدیان به [[اسلام]] را باید در میان [[قبایل]] [[اوس و خزرج]] که بعدها [[انصار]] نام گرفتند جست. با گسترش [[اسلام در مدینه]]، گروهی هفتاد و سه نفره از [[حجاج]] اوس و خزرج در موسم حج [[سال سیزدهم بعثت]] در عقبه با رسول خدا {{صل}} دیدار و با ایشان بیعت کردند<ref>ابن هشام، السیرة النبویه، ج۲، ص۷۲-۸۴.</ref>.<ref>[[لیلا خامسی‌پور|خامسی‌پور، لیلا]]، [[قبیله ازد و نقش آن در تاریخ اسلام و ایران (کتاب)|قبیله ازد و نقش آن در تاریخ اسلام و ایران]]، ص۵۰-۵۱.</ref>.

"[[بنی‌المصطلق]]" هم از دیگر تیره‌های [[خزاعه]] بود که در پی [[غزوه مریسیع]] در [[شعبان]] [[سال ششم هجری]] [[اسلام]] آوردند<ref> ابن‌هشام، السیرة النبویه، ج۳، ص۲۲۶-۲۳۲؛ واقدی، مغازی، ترجمه محمود مهدی دامغانی، ج۱، ص۳۰۶-۳۰۷.</ref>. تیره "[[اسلم]]" هم دیگر [[طایفه]] [[خزاعه]] بودند که قبل از [[فتح مکه]] و زودتر از دیگر ازدیانی که پس از فتح مکه در [[سال نهم هجری]] ([[عام الوفود]]) به حضرت [[ایمان]] آوردند، اسلام پذیرفتند<ref>شهاب‌الدین احمد نویری، نهایة الأرب، ج۳، ص۲۵.</ref>. در [[سال نهم هجری]] نیز، [[صُرَد بن عبدالله ازدی]] با گروهی از قوم خود در رأس هیأتی به حضور [[نبی اکرم]] {{صل}} رسیدند و اسلام آوردند و حضرت او را جهت [[اشاعه اسلام]] در منطقه خود [[مأمور]] کرد<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۱، ص۳۳۷-۳۳۸.</ref>. بسیاری از آنان پس از [[پذیرش اسلام]] و در همان قرن نخست [[اسلامی]]، رفته رفته به [[مذهب خوارج]] درآمدند<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۲۶۸؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۵، ص۷۵.</ref>، برخی از منابع هم، یکی از عوامل [[ترویج]] [[مذهب]] خارجی [[اباضی]] در منطقه [[مصر]] را حضور ازدیان در [[فتوحات]] مصر و سکونت آنان در این [[سرزمین]] بعد از [[فتح]] آن گفته‌اند<ref>عبدالحلیم، الاباضیه فی مصر و المغرب، ص۳۹.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

از جهتی دیگر [[اسلام]] گروه‌های مختلف ازدیان را به صورت زیر می‌توان بیان کرد:

در [[سال نهم هجری]] [[صُرد بن عبدالله اَزدی]] با بیش از ده نفر به [[نمایندگی]] از [[قبیله]] اَزد به [[مدینه]] آمدند و اسلام آوردند. صُرَد بن عبدالله در [[دین]] به خوبی [[پایداری]] کرد و [[رسول خدا]] {{صل}} وی را بر افرادی که از قبیله اَزد [[مسلمان]] شده بودند [[امیر]] کرد و به آنان [[دستور]] داد تا با [[قبایل]] مشرکی که در اطراف [[سرزمین]] ایشانند، [[جنگ]] کند. صُرد به دستور آن [[حضرت]] با همراهان خود به [[جُرش]] رفت و آن را [[فتح]] کرد<ref>ابن‌هشام، السیرة النبویه، القسم الثانی، ص۵۸۷؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الرسل و الملوک، الجزء الثانی، ص۳۸۸.</ref>.

همچنین [[رسول‌الله]] {{صل}} برای [[خالد بن ضماد اَزدی]] و [[جُناده اَزدی]] و [[قوم]] و [[پیروان]] او نامه‌هایی نوشت و در آن آورد که: «تا هنگامی که [[نماز]] بگزارند و [[زکات]] بپردازند و خدای و [[رسول]] را [[فرمان]] برند و از [[غنایم]] سهم [[خدا]] و رسول را بپردازند و از [[مشرکان]] دوری جویند در [[پناه]] خدا و رسول او خواهند بود»<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، المجلد الأول، ص۲۶۷ و ۲۷۰.</ref>.<ref>[[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص۸۹.</ref>

=== اسلام غامِد ===

 

 

 

 

 

 

 

 

== [[قبیله ازد]] و فتوحات اسلامی ==  

 

 

 

 

 

== تعاملات [[سیاسی]] ـ [[اجتماعی]] ازدیان با [[اهل بیت]] {{ع}} ==

[[کشته شدن عثمان]] در ذی‌الحجه سال سی و پنج [[هجری]]، [[بیعت]] عمومی [[مردم]] با علی {{ع}} را به عنوان [[خلیفه مسلمین]] به همراه داشت. [[قاطعیت]] حضرت در [[اجرای عدالت]] در کنار دیگر عوامل، [[مخالفت]] و [[بیعت‌شکنی]] جمعی که بعدها در [[تاریخ]] به [[ناکثین]] مشهور شدند را در پی داشت. با برپایی [[جنگ جمل]] در سال ۳۶ هجری علیه [[خلیفه]] بحق [[مسلمین]]، [[کوفیان]] که هفت گروه از [[قبایل]] [[ازد]]، [[بجیله]] و [[خثعم]] نیز در میانشان بودند<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۲، ص۱۴۴.</ref> که به حمایت از [[عایشه]] و دیگر پیمان‌شکنان برخاستند و همراه با آنان، رودرروی سپاه علی {{ع}} و [[اقوام]] دیگر خویش از ازدیان [[کوفه]]<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ، ج۴، ص۵۰۰.</ref> قرار گرفتند.

 

 

 

 

 

 

 

 

# [[پرونده:1100763.jpg|22px]] [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|'''نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت''']]

# [[پرونده:IM010457.jpg|22px]] [[لیلا خامسی‌پور|خامسی‌پور، لیلا]]، [[قبیله ازد و نقش آن در تاریخ اسلام و ایران (کتاب)|'''قبیله ازد و نقش آن در تاریخ اسلام و ایران''']]

[[رده:قبیله‌های عرب]]