الگو:مدخل امام علی

ازدواج حضرت علی با فاطمه زهرا(س) در دایره المعارف صحابه پیامبر

رسول خدا(ص) دو ماه پس از ورود به مدینه، زهرا(س) را به همسری علی(ع) درآورد؛ این در حالی بود که گروهی از مهاجران، زهرا را از رسول خدا(ص) خواستگاری کرده و جواب رد شنیده بودند و هنگامی که این ازدواج صورت گرفت، از آن حضرت گله کردند و آن حضرت(ص) به آنها فرمود: "من او را به همسری علی در نیاوردم، بلکه خدا او را به همسری علی درآورد"^[۱]. سعید بن مسیب نقل می‌کند: به علی بن حسین(ع) گفتم: چه وقت رسول خدا(ص) فاطمه را به همسری علی(ع) درآورد؟ فرمود: "یک سال پس از هجرت به مدینه و در آن هنگام فاطمه نُه ساله بود"^[۲].
امام باقر(ع) در این باره فرموده است: "علی بن ابی‌طالب(ع) چند شب باقی مانده از ماه صفر تا شروع سال دوم هجری، با فاطمه(ع) ازدواج کرد"^[۳].
رسول خدا(ص) در اول ذی الحجه سال دوم هجری فاطمه(س) را به خانه امیرالمؤمنین علی(ع) فرستاد. پس فاصله زمان عقد تا عروسی تقریباً ده ماه بوده است^[۴].
وقتی رسول خدا(ص) مشغول ساختن خانه خود بود، حضرت زهرا نزد ایشان زندگی می‌کرد. در این هنگام ابوبکر از او خواستگاری کرد و آن حضرت(ص) در جواب فرمود: "منتظر امر خدای -عز و جل- هستم". سپس عمر به خواستگاری آمد که پیامبر(ص) همین جواب را به او داد. آنگاه به علی(ع) گفتند: چرا از فاطمه خواستگاری نمی‌کنی؟
فرمود: "به خدا قسم که چیزی ندارم". به ایشان گفتند: رسول خدا(ص) از تو چیزی نمی‌خواهد. علی(ع) نزد رسول خدا(ص) آمد؛ ولی حیا کرد که خواست خود را مطرح کند و بازگشت. سپس روز دوم نیز آمد ولی باز حیا کرد و بازگشت. آنگاه در روز سوم آمد که رسول خدا(ص) از او پرسید: ای علی! آیا خواسته‌ای داری؟ فرمود: "بله یا رسول خدا(ص)!" رسول خدا(ص) به او فرمود: "شاید برای خواستگاری آمده‌ای؟" علی(ع) عرض کرد: "بله، یا رسول الله". پیامبر(ص) به او فرمود: "آیا چیزی نزد خود داری؟ علی(ع) گفت: "ای رسول خدا، چیزی جز زره خود ندارم"^[۵]. رسول خدا(ص) فاطمه(س) را با دوازده و نیم أوقیه طلا به همسری علی(ع) درآورد و زره‌اش را به وی بازگردانید. سپس رسول خدا(ص) به علی بن ابی‌طالب(ع) فرمود: "خانه‌ای تهیه کن تا فاطمه را به خانه‌ات بفرستم". امام علی(ع) عرض کرد: "یا رسول الله، من خانه‌ای جز خانه حارثة بن نعمان ندارم". رسول خدا(ص) فرمود: "ما در برابر حارثه شرمنده هستیم که همه خانه‌هایش را از او گرفتیم". وقتی این خبر به حارثه رسید، نزد رسول خدا(ص) آمد و گفت: "ای رسول خدا! من و اموالم برای خدا و رسول او هستیم؛ به خدا سوگند، چیزی نزد من محبوب‌تر از چیزی که شما آن را بگیرید نیست و چیزی که شما آن را می‌گیرید برای من محبوب‌ترست از چیزی که باقی می‌گذارید". پس رسول خدا(ص) برای وی دعا فرمودند ^[۶].
در این باره از ابن عباس چنین نقل شده: در شب عروسی علی(ع) با زهرا(س)، پیامبر(ص) رو به زنان کرد و فرمود: "همانا دخترم را به همسری پسر عمویم درآوردم و شما مقام و منزلت دخترم را نزد من می‌دانید و حال او را به علی سپرده‌ام؛ پس به حال او بهتر از دختران خویش رسیدگی کنید". زنان در اتاق فاطمه فرشی از لیف و یک بالش و پرده‌ای خیبری و یک تشت لباس‌شویی گذاشتند و ام ایمن هم دربان شد. سپس آنها برخاستند و بر حضرت زهرا زیورهایی آویخته، و او را خوشبو کردند و رسول خدا(ص) بلال را فرا خواند و به او فرمود: "حال که شب ازدواج دخترم با پسر عمویم است، دوست دارم از سنت‌های امت من این باشد که در هنگام ازدواج، ولیمه بدهند. پس برو و گوسفندی و پنج مدّ جو تهیه کن تا مهاجران و انصار را برای خوردن ولیمه دعوت کنم". بلال آنها را آماده کرد و نزد رسول خدا(ص) آورد. سپس پیامبر(ص) به او فرمود: "ای بلال، مردم را دعوت کن که دسته دسته به مسجد بیایند". مردم گروه گروه به مسجد می‌آمدند و پس از خوردن غذا می‌رفتند تا اینکه همگی غذا خوردند و مقداری غذا باقی ماند. رسول خدا(ص) مقداری از غذای باقی‌مانده را به بلال داد و به او گفت: "اینها را نزد زنان ببر و به آنها بگو: این غذا را بخورید و به کسانی که با شما هستند نیز بدهید".
رسول خدا(ص) به همراه علی(ع) به خانه‌اش آمد و فاطمه را صدا زد. هنگامی که فاطمه جلو آمد، همسرش را دید که با رسول خداست. پیامبر(ص) به وی فرمود: "نزدیک بیا". فاطمه به پدر نزدیک شد. آن حضرت دست فاطمه و علی(ع) را گرفت و هنگامی که خواست دست فاطمه(س) را در دست علی(ع) قرار دهد، دل فاطمه گرفت و اشک او جاری شد! پیامبر(ص) احتمال داد که شاید گریه فاطمه به این سبب باشد که علی(ع) دارایی چندانی ندارد. پس آن حضرت به فاطمه فرمود: "چه چیز باعث گریه تو شده است؟! به خدا قسم، من در حق تو کوتاهی نکرده‌ام و قدر تو را گرامی داشته و تو را به ازدواج بهترین فرد خاندانم در آورده‌ام. و به خدا سوگند، علی آقای دنیا و آخرت و از صالحان است". فاطمه آرام گرفت و دستش را در دست پیامبر(ص) قرار داد و آن حضرت دست او را در دست علی(ع) گذاشت و فرمود: "به سوی خانه خودتان بروید؛ خداوند این ازدواج را بر شما مبارک گرداند و کارهایتان را اصلاح کند؛ شما هم چنان باشید تا دوباره برگردم". آنها جلو رفتند و در جای مخصوصی نشستند و زنان پیامبر(ص) نیز در پشت پرده بودند. پس از دقایقی رسول خدا(ص) بازگشت و در زد. ام ایمن گفت: کیست؟ پیامبر(ص) می‌فرمود: "من رسول خدا هستم". ام ایمن در حالی که می‌گفت: پدر و مادرم فدایت باد، در را باز کرد. رسول خدا(ص) از او پرسید: آیا برادرم این جاست ای ام ایمن؟ او جواب داد: برادرت کیست یا رسول الله؟ پیامبر(ص) فرمود: "علی بن ابی طالب". ام ایمن گفت: "ای رسول خدا آیا او برادر توست در حالی که داماد توست؟" پیامبر(ص) فرمود: "بله"، آن‌گاه پیامبر(ص) به خانه داخل شد و وقتی که زنان از پشت پرده ایشان را دیدند از جای خود برخاستند و به سرعت از خانه خارج شدند و وقتی که اسماء بنت یزید انصاریه ایشان را دید، آماده رفتن شد که رسول خدا(ص) به او فرمود: "تو در این جا چه می‌کنی؟" او گفت: "من از دخترت مراقبت می‌کنم. دختران جوان در شب ازدواج به همراهی احتیاج دارند تا اگر حاجتی داشتند یا چیزی خواستند برایشان انجام دهند". رسول خدا(ص) به او فرمود: "از خدا می‌خواهم که در همه حال نگهدار تو باشد و تو را از شرّ شیطان در امان نگه دارد. برایم ظرف آبی بیاور". اسماء برخاست و ظرفی را از آب پر کرد و آورد. رسول خدا(ص) صورت و پاهایش را با آن شست و مقداری از آن را مضمضه کرد. سپس فاطمه را فرا خواند. فاطمه در حالی که لباس بزرگ و نقابی بر چهره داشت نزد آن حضرت آمد. آن حضرت کفی از آب برداشت و آن را بر سر او پاشید و کف دیگری برداشت و بر دست‌هایش پاشید. آن‌گاه مقداری هم به گردن و بدنش پاشید. سپس فرمود: "خدایا! فاطمه از من و من از فاطمه هستم؛ پس همان طور که پلیدی را از من دور کردی و مرا پاک ساختی، او را هم پاک قرار ده". پس از آن به او فرمود: "از آن آب بخور و رؤیت را با آن بشوی و با آن مضمضه و استنشاق کن". سپس ظرف دیگری از آب طلب کرد و علی(ع) را فرا خواند و همین کارها را انجام داد و برای او به همین صورت دعا کرد و آن‌گاه فرمود: "خداوند دل‌هایتان را به هم نزدیک و مهربان کند و نسل شما را مبارک گرداند و کارهای شما را اصلاح کند. بلند شوید و به خانه‌تان بروید". سپس از نزد آنها خارج شد و در را بر روی آنها بست و به حجره خود داخل شد و در را بست^[۷].^[۸]

جستارهای وابسته (امام علی)

↑ تاریخ الیعقوبی، یعقوبی، ج۲، ص۴۱.
↑ روضه کافی، کلینی، ج۸، ص۳۴۰.
↑ تاریخ الطبری، طبری، ج۲، ص۱۲۴.
↑ تاریخ تحقیقی اسلام، یوسفی غروی (ترجمه: حسینعلی عربی)، ج۲، ص۲۵۰.
↑ اعلام الوری بأعلام الهدی، طبرسی، ج۱، ص۱۶۱.
↑ اعلام الوری بأعلام الهدی، طبرسی، ج۱، ص۱۶۱.
↑ رک: تاریخ تحقیقی اسلام، یوسفی غروی، ج۲، ص۳۴۱.
↑ عباسی، حبیب، مقاله «علی بن ابی‌طالب»، دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم، ج۱، ص:۱۱۸.

[1] تاریخ الیعقوبی، یعقوبی، ج۲، ص۴۱.

[2] روضه کافی، کلینی، ج۸، ص۳۴۰.

[3] تاریخ الطبری، طبری، ج۲، ص۱۲۴.

[4] تاریخ تحقیقی اسلام، یوسفی غروی (ترجمه: حسینعلی عربی)، ج۲، ص۲۵۰.

[5] اعلام الوری بأعلام الهدی، طبرسی، ج۱، ص۱۶۱.

[6] اعلام الوری بأعلام الهدی، طبرسی، ج۱، ص۱۶۱.

[7] رک: تاریخ تحقیقی اسلام، یوسفی غروی، ج۲، ص۳۴۱.

[8] عباسی، حبیب، مقاله «علی بن ابی‌طالب»، دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم، ج۱، ص:۱۱۸.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]