←مقدمه
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
(←مقدمه) |
||
| (۲ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
== مقدمه == | == مقدمه == | ||
خطابه از دیگر روشهای گفتاری و شفاهی [[اهلبیت]]{{عم}} بود که در [[سیره]] تعلیمی خود از آن بهره میبردند. | خطابه از دیگر روشهای گفتاری و شفاهی [[اهلبیت]]{{عم}} بود که در [[سیره]] تعلیمی خود از آن بهره میبردند. در صدر اسلام مکالمه نقش بسزایی در انتقال معارف به [[مردم]] داشت. در [[جوامع]] ابتدایی و فاقد سواد، زبان به مثابه روش پیوند مردم است<ref>لانگ، «دین عامیانه»، ص۲۳.</ref>؛ از اینرو در [[جزیرةالعرب]] صدر اسلام که از بهترین نمونههای این جوامع محسوب میشد، خطابه به منزله مهمترین روش انتقال دانستنیها بهشمار میرفت. چنانکه در ادامه بیان خواهد شد، از میان اهلبیت{{عم}}، [[پیامبر]]{{صل}} و [[امام علی]]{{ع}} به دلیل عهدهدار بودن [[حکومت]] بیشترین بهره را از روش خطابه بردند؛ زیرا خطابه و خطبهخوانی از [[شئون]] [[مقام]] [[رهبری سیاسی]] [[جامعه]] بود. پیامبر{{صل}} بنابر [[فرهنگ]] شفاهی جامعه و نیز به دلیل آشنایی مردم با خطابه در [[عصر جاهلیت]]<ref>ر.ک: پژوهشی در زمینههای تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهلبیت، ص۱۰۵.</ref>، از این روش به صورت گسترده استفاده کرد. بهرهگیری از خطابه، در شرایطی که با [[ظهور اسلام]]، افراد باسواد جزیرةالعرب بسیار کم بودند، از بهترین روشهایی بود که به ویژه پیامبر{{صل}} در آن [[زمان]] میتوانست از آن برای رساندن [[پیام]] خود به مردم استفاده کند<ref>[[هناء ذاکر مشهدی|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینههای تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)|پژوهشی در زمینههای تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۱۵۸.</ref>. | ||
== | == معناشناسی == | ||
[[خطبه]]، از ماده «خطب» در لغت به معنای قول و [[کلامی]] است که با آن مردم را مورد خطاب قرار میدهند<ref>زبیدی، تاج العروس، ماده «خطب».</ref>. «خطابه» به معنای [[کلامی]] است که بین دو نفر رد و بدل میشود<ref>معجم مقاییس اللغه، ذیل: «خطب».</ref>. | [[خطبه]]، از ماده «خطب» در لغت به معنای قول و [[کلامی]] است که با آن مردم را مورد خطاب قرار میدهند<ref>زبیدی، تاج العروس، ماده «خطب».</ref>. «خطابه» به معنای [[کلامی]] است که بین دو نفر رد و بدل میشود<ref>معجم مقاییس اللغه، ذیل: «خطب».</ref>. | ||
| خط ۵۹: | خط ۵۹: | ||
از میان ۵ خطبه باقیمانده از امام حسین{{ع}} یکی در حضور معاویه به منظور [[افشاگری]] علیه او<ref>ر.ک: مجلسی، بحار الأنوار، ج۴۴، ص۲۰۵.</ref>، دومی در [[منی]] و حدود ۲ سال پیش از [[مرگ معاویه]]<ref>ر.ک: مجلسی، بحار الأنوار، ج۴۴، ص۱۲۷.</ref>، سومی، هنگام خروج از [[مکه]] به منظور دعوت مردم برای پیوستن به ایشان، چهارمی، در جمع [[سپاه حر]] ریاحی و پنجمی در [[روز عاشورا]]<ref>ر.ک: سید بن طاووس، اللهوف...، ص۳۸ و ۴۸ و ۵۲.</ref> ایراد شده است. امام حسین{{ع}} در [[مراسم حج]] و در منی و در جمع حدود هزار نفر از [[مهاجر]]، [[انصار]] و [[تابعین]] خطبهای حماسی ایراد کرد و به افشاگری بر ضد معاویه و [[حکومت جائرانه]] او و نیز حقانیت امام علی{{ع}} و فرزندانش پرداخت و فرمود: «اما بعد، دیدید و دانستید و [[شاهد]] بودید که این [[طاغوت]] با ما و [[شیعیان]] ما چه کرد... من از آن [[بیم]] دارم که آثار این [[دین]] از بین برود و [[حق]] نابود و مغلوب گردد؛ درحالیکه [[خداوند]] [[نور]] خود را به تمام و کمال میرساند؛ هرچند [[کافران]] نپسندند.»..<ref>{{متن حدیث|أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ هَذَا الطَّاغِيَةَ قَدْ صَنَعَ بِنَا وَ بِشِيعَتِنَا مَا قَدْ عَلِمْتُمْ وَ رَأَيْتُمْ وَ شَهِدْتُمْ وَ بَلَغَكُمْ... فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ يَنْدَرِسَ هَذَا الْحَقُّ وَ يَذْهَبَ وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ}}. مجلسی، بحار الأنوار، ج۴۴، ص۱۲۷.</ref>. | از میان ۵ خطبه باقیمانده از امام حسین{{ع}} یکی در حضور معاویه به منظور [[افشاگری]] علیه او<ref>ر.ک: مجلسی، بحار الأنوار، ج۴۴، ص۲۰۵.</ref>، دومی در [[منی]] و حدود ۲ سال پیش از [[مرگ معاویه]]<ref>ر.ک: مجلسی، بحار الأنوار، ج۴۴، ص۱۲۷.</ref>، سومی، هنگام خروج از [[مکه]] به منظور دعوت مردم برای پیوستن به ایشان، چهارمی، در جمع [[سپاه حر]] ریاحی و پنجمی در [[روز عاشورا]]<ref>ر.ک: سید بن طاووس، اللهوف...، ص۳۸ و ۴۸ و ۵۲.</ref> ایراد شده است. امام حسین{{ع}} در [[مراسم حج]] و در منی و در جمع حدود هزار نفر از [[مهاجر]]، [[انصار]] و [[تابعین]] خطبهای حماسی ایراد کرد و به افشاگری بر ضد معاویه و [[حکومت جائرانه]] او و نیز حقانیت امام علی{{ع}} و فرزندانش پرداخت و فرمود: «اما بعد، دیدید و دانستید و [[شاهد]] بودید که این [[طاغوت]] با ما و [[شیعیان]] ما چه کرد... من از آن [[بیم]] دارم که آثار این [[دین]] از بین برود و [[حق]] نابود و مغلوب گردد؛ درحالیکه [[خداوند]] [[نور]] خود را به تمام و کمال میرساند؛ هرچند [[کافران]] نپسندند.»..<ref>{{متن حدیث|أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ هَذَا الطَّاغِيَةَ قَدْ صَنَعَ بِنَا وَ بِشِيعَتِنَا مَا قَدْ عَلِمْتُمْ وَ رَأَيْتُمْ وَ شَهِدْتُمْ وَ بَلَغَكُمْ... فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ يَنْدَرِسَ هَذَا الْحَقُّ وَ يَذْهَبَ وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ}}. مجلسی، بحار الأنوار، ج۴۴، ص۱۲۷.</ref>. | ||
چنانکه گفته شد، همه این [[خطبهها]] غیر رسمی بوده و در دوره [[انزوای سیاسی]] ایراد شدهاند. دقت در محتوای این خطبهها نشان میدهد که همه آنها جنبه [[سیاسی]] داشته و در [[مقام]] [[اعتراض]] بیان گردیدهاند. خطبههای افشاگرانه حسنین]]{{عم}} در حضور معاویه که غالباً به درخواست شخص معاویه و با [[هدف]] مفتضح ساختن [[ائمه]] آنان را [[دعوت میکرد، حاوی [[پیام]] مهمی میباشند<ref>[[هناء ذاکر مشهدی|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینههای تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)|پژوهشی در زمینههای تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص | چنانکه گفته شد، همه این [[خطبهها]] غیر رسمی بوده و در دوره [[انزوای سیاسی]] ایراد شدهاند. دقت در محتوای این خطبهها نشان میدهد که همه آنها جنبه [[سیاسی]] داشته و در [[مقام]] [[اعتراض]] بیان گردیدهاند. خطبههای افشاگرانه حسنین]]{{عم}} در حضور معاویه که غالباً به درخواست شخص معاویه و با [[هدف]] مفتضح ساختن [[ائمه]] آنان را [[دعوت میکرد، حاوی [[پیام]] مهمی میباشند<ref>[[هناء ذاکر مشهدی|ذاکر مشهدی، هناء]]، [[پژوهشی در زمینههای تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری (کتاب)|پژوهشی در زمینههای تاریخی اجتماعی سیره تعلیمی اهل بیت تا ۶۱ هجری]]، ص ۱۵۹؛ [[سید علی حسینیزاده|حسینیزاده، سید علی]]، [[نگرشی بر آموزش با تأکید بر آموزشهای دینی (کتاب)|نگرشی بر آموزش با تأکید بر آموزشهای دینی]]، ص ۷۹.</ref>. | ||
== تفاوت روش خطابه با روش سخنرانی در [[تدریس]] == | == تفاوت روش خطابه با روش سخنرانی در [[تدریس]] == | ||