برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{در دست ویرایش ۲|ماه=[[آذر]]|روز=[[2]]|سال=[[1403]]|کاربر=فرقانی}} | | {{در دست ویرایش ۲|ماه=[[آذر]]|روز=[[2]]|سال=[[1404]]|کاربر=فرقانی}} |
| {{مدخل مرتبط | | {{مدخل مرتبط |
| | موضوع مرتبط = آیات امامت امام علی | | | موضوع مرتبط = آیات امامت امام علی |
| خط ۴۴: |
خط ۴۴: |
| # [[ابوبکر]] | | # [[ابوبکر]] |
| # [[سلمان فارسی]] <ref>[[حسین غفوریان]]، [[بررسی مصداق آیه «وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکتاب» از منظر فریقین (مقاله)|بررسی مصداق آیه {{متن قرآن|وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکتاب}} از منظر فریقین]]، سایت مرکز حقایق اسلامی [https://alhaqaeq.org/%D9%85%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%82-%D8%A2%DB%8C%D9%87-%D8%B9%D9%90%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82%DB%8C%D9%86/]</ref>. | | # [[سلمان فارسی]] <ref>[[حسین غفوریان]]، [[بررسی مصداق آیه «وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکتاب» از منظر فریقین (مقاله)|بررسی مصداق آیه {{متن قرآن|وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکتاب}} از منظر فریقین]]، سایت مرکز حقایق اسلامی [https://alhaqaeq.org/%D9%85%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%82-%D8%A2%DB%8C%D9%87-%D8%B9%D9%90%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82%DB%8C%D9%86/]</ref>. |
|
| |
| در ادامه برخی از این اقوال را که بیشتر مورد توجه قرار گرفتهاند، بررسی مینماییم
| |
|
| |
| === دیدگاه اول: همه مومنان ===
| |
| مراد از «مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الکتاب»، همه [[مؤمنان]] هستند:
| |
|
| |
| افراد زیر قائل به این دیدگاه هستند:
| |
| #[[ محمد بن عبدالله]] معروف به [[قاضی ابوبکر بن العربی]]: او همه مؤمنان را مصداق {{متن کتاب|مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتابِ}} بر میشمرد. وی در [[شأن نزول]] این [[آیه]] چهار قول از بزرگان [[اهل سنت]] را ذکر کرده و مینویسد: [[علما]] در اینکه مصداق کسی که تمام کتاب نزد اوست کیست،[[ اختلاف]] کردهاند برخی معتقدند مراد آن دسته از [[پیروان]] [[یهود]] و [[نصاری]] هستند که به [[اسلام]] [[گرایش]] پیدا کردهاند، برخی مصداق آن را [[عبدالله بن سلام]] میدانند، برخی مصداقش را [[علی بن ابیطالب]] دانسته و دسته چهارم معتقدند مصداق آن، همه مؤمنان هستند. <ref>{{متن عربی|اختلف فیمن عنده علم الکتاب بعد ذکر قول مجاهد علی أربعة أقوال: الأول: أن المراد به مَن آمن مِن الیهود و النصاری. الثاني: أنه عبدالله بن سلام. الثالث: أنه علي بن أبي طالب. الرابع: المؤمنون کلّهم}} محمد بن عبدالله بن ابوبکر ابن عربی، احکام القرآن، ط العلمیة، ج۳، ص۸۶</ref>. او پس ذکر این اقوال چهارگانه، پس از [[انکار]] [[فضیلت]] و [[برتری]] [[حضرت امیر]]{{ع}} بر دیگران، سه دیدگاه نخست را [[تضعیف]] کرده و [[معتقد]] است که همه مؤمنان مصداق آیه هستند؛ گویا از دید او تمام مؤمنان از تمام ابعاد و [[وجوه اعجاز قرآن]] [[آگاهی]] دارند و جزو [[راسخان]] در علمند که [[تأویل]] [[متشابهات]] [[قرآن]] را میدانند! [[ابن عربی]] برای سخن خود ابتدا احتمالات دیگر را [[باطل]] میکند و مینویسد: <ref>{{متن عربی|أما من قال: إنهم الذین آمنوا من الیهود کابن سلام و ابن یامین و من النصاری کسلمان و تمیم الداری، فإن المعنی عنده بالکتاب التوراة و الإنجیل.}} محمد بن عبدالله بن ابوبکر ابن عربی، احکام القرآن، ط العلمیة، ج۳، ص۸۶</ref> «اما کسانی که میگویند منظور از "من عنده [[علم]] الکتاب” یهودیانی هستند که [[ایمان]] آوردهاند مانند، ابن [[سلام]] و ابن [[یامین]] و مسیحیانی که ایمان آوردهاند مانند [[سلمان]] و [[تمیم داری]]، پس معنای "من عنده [[علم]] الکتاب” نزد قائلین به این دیدگاه، [[علم به تورات]] و [[انجیل]] است». سپس وی در مورد [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} میگوید: <ref>«أما من قال: إنه علي بن أبي طالب فعوّل علی [[أحد]] وجهین: إما لأنه عنده أعلم [[المؤمنین]]، و لیس کذلک، بل [[أبو بکر]] و عمر و عثمان أعلم منه، حسبما بیناه في أصول الدین في ذکر الخلفاء الراشدین، أو لقول النبي{{صل}}: أنا [[مدینة العلم]] و علي بابها. و هو [[حدیث]] [[باطل]]، النبي{{صل}} [[مدینه علم]] و أبوابها أصحابه، و منهم الباب المنفسخ، و منهم المتوسط علی قدر منازلهم في العلوم»</ref> «کسانی که میگویند مراد [[علی بن ابی طالب]]{{ع}} است بنا بر دو وجه گفتهاند: یا اینکه او [[اعلم]] [[مؤمنان]] است در حالی که چنین نیست و [[ابوبکر]] و عمر و عثمان داناتر از او بودهاند و یا به خاطر قول [[نبی]]{{صل}} است که فرمود من [[شهر]] علمم و دروازه آن علی{{ع}} است. این حدیث نیز باطل است چون [[پیامبر اکرم]] {صل}} [[شهر علم]] است و دروازههای آن [[اصحاب]] ایشان هستند». او بعد از رد تمامی این سخنان، قول منتخب خود را چنین مینویسد: <ref>«و أما من قال: إنهم جمیع المؤمنین فصدق، لأنّ کل مؤمن یعلم الکتاب و یدرك وجه إعجازه یشهد للنبي{{صل}} بالصدق». محمد بن عبدالله بن ابوبکر ابن عربی، احکام القرآن، ط العلمیة، ج۳، ص۸۶</ref>«اما کسانی که میگویند مراد از "[[من عنده علم الکتاب]]" تمامی مؤمنان است، این سخن [[حق]] است؛ زیرا همه مؤمنان کتاب [[قرآن]] را میشناسند و وجه [[اعجاز]] آن را [[درک]] میکنند و به پیامبر اکرم{{صل}} [[شهادت]] به [[صدق]] دادهاند».
| |
| # شیخ اسماعیل حقی (م ۱۱۲۷ﻫ): او در [[تفسیر روح البیان]] ذیل [[آیه شریفه]]، مراد از شهادت [[الهی]] را، آشکار نمودن [[معجزات]] [[رسول الله]]{{صل}} که دال بر [[صداقت]] او است میداند و در ادامه میگوید: {{متن عربی|وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکتابِ و هو الذي علمه اللّه القرآن و علمه البیان و اراه آیات القرآن و معجزاته فبذلك علم حقیه رسالته و شهد بها و هم المؤمنون فالمراد بالکتاب القرآن}} او نیز مانند [[ابن عربی]] تمام [[مؤمنین]] را [[آگاه]] به [[حقیقت]] [[رسالت]] و زوایای قرآن میپندارد. این نکته قابل تامل است که کسانی که [[مؤمنین]] را مصداق [[آیه شریفه]] برمی شمرند به گونهای [[عبدالله بن سلام]] را داخل در همین مؤمنین میدانند، حقی میگوید: {{متن عربی|و عن عبد الله بن سلام ان هذه الآیة نزلت في فالمراد به التوراة فان عبد الله بن سلام و أصحابه وجدوا نعته{{ع}} في کتابهم فشهدوا بحقیة رسالته وکانت شهادتهم ایضا قاطعة لقول الخصوم.}} <ref>إسماعیل حقی الحنفی الخلوتی (المتوفی: ۱۱۲۷ﻫ)، روح البیان، الناشر: دار الفکر – بیروت، ج۳، ص۳۹۱</ref>
| |
|
| |
| '''نقد این دیدگاه:'''
| |
|
| |
| # با توجه به شواهد درون متنی، از ظاهرِ واژه ی "مَن موصوله" و نقش آن در فراز {{متن قرآن|و مَنْ عِنْده عِلْمُ الْکتاب}} پیداست که مصداق آن فقط یک نفر است؛ زیرا در این [[صور]]ت باید از الفاظی مانند «اللذان» یا «اللذین» استفاده میشد، پس این نظر از اساس [[باطل]] است.
| |
| # آیا همه [[مؤمنان]] آن چنان مراتب [[ایمانی]] داشتهاند که تصور شود نام آنها در کنار [[نام خداوند]] قرار گیرد؟ بسیاری از مؤمنان قبل از [[ایمان]] در [[ضلالت]] و [[گمراهی]] بودند در این صورت هرگز صحیح نیست که [[خداوند]] [[شهادت]] آنها را برجسته کند. اگر این مورد درست باشد [[کافران]] میتوانستند بگویند که شما چگونه [[گواهی]] افرادی را میپذیرید که سالها در [[شرک]] و [[بت پرستی]] [[غرق]] بودند؟ بنابراین، مصداق این فراز از [[آیه]] باید کسانی باشند که هرگز به شرک، بت پرستی، ضلالت و [[گناه]] [[آلوده]] نشدهاند. [[ابن العربی]][[ حدیث]] {{متن حدیث|انا مدینه العلم و علی بابها}} را مردود اعلام میکند و دلیلی برای سخن خود نمیآورد. در [[مدینه]] العلم بودن [[پیامبر اکرم]] {{صل}} بحثی نیست، ولی به چه دلیل میگوید {{متن عربی|و ابوابها اصحابه؟}} حتی اگر چنین هم باشد آیا آنها هم طراز و هم رتبه با علی{{ع}} بودند؟ مگر خود [[خلیفه اول]] و دوم و برخی دیگر از [[صحابه]] به [[افضلیت]] [[علمی]] [[امیرمؤمنان]]{{ع}} [[اعتراف]] نکردهاند؟ این [[روایت]] با مضامین مشابه در کتب [[فریقین]] آمده است از جمله {{متن حدیث|انا دار الحکمه و علی بابها»}}، {{متن حدیث|انا دار العلم و علی بابها}}، {{متن حدیث|أنا میزان العلم و علی کفتاه}}، {{متن حدیث|علی باب علمی و مبیّن لامّتی ما اُرسلت به من بعدی}} علمای سرشناس [[اهل سنت]] این روایت را در کتابهای خود نقل کردهاند.
| |
| # با توجه به تعبیر {{متن قرآن|وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکتابِ}}، کسی که [[علم]] به کتاب دارد؛ یعنی علم به تمام [[قرآن]] دارد و این مطلب از اضافه علم به کتاب فهمیده میشود. همچنین میدانیم که علم همه [[اصحاب پیامبر خدا]]{{صل}} به قرآن در یک سطح نبوده است، بلکه برخی نسبت به برخی دیگر، در مرتبهای بالاتر قرار داشتند و از این رو، فقط کسی میتواند از میان [[اصحاب پیامبر]]{{صل}}، مصداق این [[آیه]] قرار گیرد که [[علم]] به تمام [[قرآن]] داشته باشد تا در نتیجه بتواند [[محل رجوع]] دیگران در [[شناخت قرآن]] باشد.<ref>[[حسین غفوریان]]، [[بررسی مصداق آیه «وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکتاب» از منظر فریقین (مقاله)|بررسی مصداق آیه {{متن قرآن|وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکتاب}} از منظر فریقین]]، سایت مرکز حقایق اسلامی [https://alhaqaeq.org/%D9%85%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%82-%D8%A2%DB%8C%D9%87-%D8%B9%D9%90%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82%DB%8C%D9%86/]</ref>.
| |
|
| |
|
| == معناشناسی و مصداق یابی == | | == معناشناسی و مصداق یابی == |
