←مصادیق عبادت
| خط ۴۵: | خط ۴۵: | ||
== مصادیق عبادت == | == مصادیق عبادت == | ||
=== [[ذکر]] === | === [[ذکر]] === | ||
ذکر به معنای یاد کردن زبانی و [[قلبی]] [[خداوند]] به [[تکبیر]]، [[تسبیح]]، [[تحمید]]، [[تهلیل]] و حوقله است.ذکر یکی از راههای ارتباط با [[خداوند]] است و مهمترین نشانۀ ذکر راستین این است که [[آدمی]] [[خدا]] را [[فرمان]] بَرَد و از [[گناهان]] دوری کند. در [[قرآن کریم]] اهمیت و [[ضرورت]] ذکر به خوبی [[تبیین]] شده است.ذکر به اعتبارات گوناگون به اقسام متعددی تقسیم شده است، همانند ذکر قلبی و زبانی.ذکر، زمینهها و اسباب مختلفی و همچنین فواید بسیاری دارد که از جمله آن، پرورش [[ایمان]] است. قابل توجه است که ذکر با [[زیارت]] [[اهل بیت]]{{ع}} ارتباط دارد؛ زیرا از آدابی که برای [[زیارت]] مرقدهای [[مطهر]] بیان شده، گفتن [[تکبیر]] و [[تهلیل]] هنگام [[تشرف]] است<ref>[[محمد ابوطالبی|ابوطالبی، محمد]]، [[ذکر (مقاله)|ذکر]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]؛ [[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۱ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی]]، ص ۱۷۸-۱۷۹؛ [[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص۳۴۴.</ref>. | |||
=== [[دعا]] === | === [[دعا]] === | ||
| خط ۵۱: | خط ۵۱: | ||
دعا از [[برترین]] [[عبادات]] و بلکه عصاره و [[روح]] [[عبادت]] و سپر [[مؤمن]] و [[سلاح]] اوست. | دعا از [[برترین]] [[عبادات]] و بلکه عصاره و [[روح]] [[عبادت]] و سپر [[مؤمن]] و [[سلاح]] اوست. | ||
دعا عبارت است از روی آوردن به [[خدا]] و درخواست از او با حالت [[خضوع]] و [[تضرع]] که از [[برترین]] [[عبادات]] محسوب میشود. دعا نشان دهندۀ [[اعتقاد]] به [[خداوند]] در عمل است و ترک آن به معنای ترک تمام عبادات. | |||
عواملی که موجب میشود [[انسان]] به سمت دعا تمایل پیدا کند عبارتاند از: [[رشد]] و کمال آدمی؛ اعتقاد به ربوبیت خداوند؛ تحقق [[قضای الهی]] و.... دعا میتواند در جهت کمال انسان باشد به صورت درخواست [[هدایت]]، [[مغفرت]] و [[علم]] و میتواند برای رفع نیاز باشد مانند: درخواست فرزند و روزی. البته دعا آدابی دارد که بدون آنها دعا محقق نخواهد شد و دعای صحیح آثاری را به دنبال خواهد داشت مانند: ایجاد ارتباط بین خالق و مخلوق؛ برطرف شدن [[حجاب]] از مقابل [[فطرت انسان]]؛ جلب [[ولایت الهی]]؛ تزکیۀ نفس و...<ref>ر.ک: [[محمد سحرخوان|سحرخوان، محمد]] و [[حسین علی یوسفزاده|یوسفزاده، حسین علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]؛ [[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۴ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی]]، ص ۲۸۸.</ref>. | عواملی که موجب میشود [[انسان]] به سمت دعا تمایل پیدا کند عبارتاند از: [[رشد]] و کمال آدمی؛ اعتقاد به ربوبیت خداوند؛ تحقق [[قضای الهی]] و.... دعا میتواند در جهت کمال انسان باشد به صورت درخواست [[هدایت]]، [[مغفرت]] و [[علم]] و میتواند برای رفع نیاز باشد مانند: درخواست فرزند و روزی. البته دعا آدابی دارد که بدون آنها دعا محقق نخواهد شد و دعای صحیح آثاری را به دنبال خواهد داشت مانند: ایجاد ارتباط بین خالق و مخلوق؛ برطرف شدن [[حجاب]] از مقابل [[فطرت انسان]]؛ جلب [[ولایت الهی]]؛ تزکیۀ نفس و...<ref>ر.ک: [[محمد سحرخوان|سحرخوان، محمد]] و [[حسین علی یوسفزاده|یوسفزاده، حسین علی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]؛ [[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۴ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی]]، ص ۲۸۸.</ref>. | ||
=== [[استغفار]] === | === [[استغفار]] === | ||
استغفار به معنای پوشاندن، عبارت از درخواست [[بخشش گناهان]] از [[خداوند]] که ارکان آن عبات است از [[پشیمانی]] کامل از گذشته، [[تصمیم]] جدی بر عدم بازگشت به [[گناهان]]، اداء [[حقوق الهی]] و [[حق الناس]] که فوت شده است و ... . | |||
مراحل استغفار [[پشیمانی]] و عدم بازگشت به [[گناهان]] سابق است. در [[آیات]] و [[روایات]] فراوانی دربارۀ اهمیت، [[ضرورت]] و آثار استغفار بحث شده است. از دیدگاه [[قرآن]] و [[حدیث]]، استغفار [[راستین]]، افزون بر پاکسازی [[گناهان]]، [[شیطان]] را از [[انسان]] دور میکند، [[دل]] را جلا میبخشد، [[نور]] [[علم]] را در [[دل]] جلوهگر میسازد، [[غم]] و [[اندوه]] را از دل میبرد، به روزی وسعت میبخشد و در یک جمله، از انواع آفات مادی و [[معنوی]] [[پیشگیری]] مینماید و انواع [[برکات]] [[دنیوی]] و اخروی را برای [[انسان]] به ارمغان میآورد<ref>نهجالذکر، ج۲، ص۳۴۷-۳۶۸.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۸۹؛ [[علی باقریفر|باقریفر، علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|مقاله «استغفار»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۴۸.</ref> | مراحل استغفار [[پشیمانی]] و عدم بازگشت به [[گناهان]] سابق است. در [[آیات]] و [[روایات]] فراوانی دربارۀ اهمیت، [[ضرورت]] و آثار استغفار بحث شده است. از دیدگاه [[قرآن]] و [[حدیث]]، استغفار [[راستین]]، افزون بر پاکسازی [[گناهان]]، [[شیطان]] را از [[انسان]] دور میکند، [[دل]] را جلا میبخشد، [[نور]] [[علم]] را در [[دل]] جلوهگر میسازد، [[غم]] و [[اندوه]] را از دل میبرد، به روزی وسعت میبخشد و در یک جمله، از انواع آفات مادی و [[معنوی]] [[پیشگیری]] مینماید و انواع [[برکات]] [[دنیوی]] و اخروی را برای [[انسان]] به ارمغان میآورد<ref>نهجالذکر، ج۲، ص۳۴۷-۳۶۸.</ref>.<ref>[[محمد علی زکریایی|زکریایی، محمد علی]]، [[فرهنگ مطهر (کتاب)|فرهنگ مطهر]]، ص ۸۹؛ [[علی باقریفر|باقریفر، علی]]، [[دانشنامه صحیفه سجادیه (کتاب)|مقاله «استغفار»، دانشنامه صحیفه سجادیه]]، ص ۴۸.</ref> | ||
=== [[نماز]] === | === [[نماز]] === | ||
نماز یکی از پرستشها و نیایشهای روزانه [[مسلمانان]] است که به شکرانه [[نعمتهای خداوند]] و برای [[اطاعت]] از [[پروردگار]]، انجام میدهند. نماز از تکلیفهای [[واجب]] و یکی از "[[فروع دین]]" است و اهمیت آن به حدی است که ستون [[دین]] به شمار آمده است<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[ فرهنگنامه دینی (کتاب)|فرهنگنامه دینی]]، ص۲۳۵.</ref>. | |||
از ارزشهای نماز است [[آرامش]] خاص در عضلات، [[خشوع]] و [[فروتنی]] در چشمان، پست کردن و مهار [[نفس]] [[طغیانگر]]، [[آرامش]] و فرونشاندن هیجانات منطقی [[دلها]]، منتفیکردن [[کبر]] و نخوت، [[تواضع]] و [[فروتنی]] با ساییدن صورت بر [[خاک]] و نهادن اعضا و جوارح شریف بر [[زمین]] برای احساس کوچکی در برابر خدای بزرگ<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۹۲: {{متن حدیث|"الْمَفْرُوضَاتِ تَسْكِيناً لِأَطْرَافِهِمْ وَ تَخْشِيعاً لِأَبْصَارِهِمْ وَ تَذْلِيلًا لِنُفُوسِهِمْ وَ تَخْفِيضاً لِقُلُوبِهِمْ وَ إِذْهَاباً لِلْخُيَلَاءِ عَنْهُمْ، وَ لِمَا فِي ذَلِكَ مِنْ تَعْفِيرِ عِتَاقِ الْوُجُوهِ بِالتُّرَابِ تَوَاضُعاً وَ الْتِصَاقِ كَرَائِمِ الْجَوَارِحِ بِالْأَرْضِ تَصَاغُراً"}}</ref>.<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 229.</ref> | از ارزشهای نماز است [[آرامش]] خاص در عضلات، [[خشوع]] و [[فروتنی]] در چشمان، پست کردن و مهار [[نفس]] [[طغیانگر]]، [[آرامش]] و فرونشاندن هیجانات منطقی [[دلها]]، منتفیکردن [[کبر]] و نخوت، [[تواضع]] و [[فروتنی]] با ساییدن صورت بر [[خاک]] و نهادن اعضا و جوارح شریف بر [[زمین]] برای احساس کوچکی در برابر خدای بزرگ<ref>نهج البلاغه، خطبه ۱۹۲: {{متن حدیث|"الْمَفْرُوضَاتِ تَسْكِيناً لِأَطْرَافِهِمْ وَ تَخْشِيعاً لِأَبْصَارِهِمْ وَ تَذْلِيلًا لِنُفُوسِهِمْ وَ تَخْفِيضاً لِقُلُوبِهِمْ وَ إِذْهَاباً لِلْخُيَلَاءِ عَنْهُمْ، وَ لِمَا فِي ذَلِكَ مِنْ تَعْفِيرِ عِتَاقِ الْوُجُوهِ بِالتُّرَابِ تَوَاضُعاً وَ الْتِصَاقِ كَرَائِمِ الْجَوَارِحِ بِالْأَرْضِ تَصَاغُراً"}}</ref>.<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۱، ص 229.</ref> | ||
| خط ۸۲: | خط ۸۲: | ||
=== [[حج]] و [[عمره]] === | === [[حج]] و [[عمره]] === | ||
حج یکی از [[واجبات]] [[دینی]] [[مسلمانان]] است و بر عهده کسانی است که [[توانایی]] [[مالی]] و جسمی داشته باشد. [[حجّ]]، آهنگ [[خانه خدا]] کردن و به [[زیارت]] [[کعبه]] رفتن است که در زمان خاصّ و با [[اعمال]] و [[آداب]] خاصّی برگزار میشود. حج بدون [[ولایت]]، و آهنگ [[کعبه]] بدون [[امامت]]، و حضور در [[عرفات]] بدون معرفتِ [[امام]]، و قربانیِ بدون [[فداکاری]] در راه [[امامت]]، و [[رمی]] جمره بدون طرد [[استکبار]] درونی و بیرونی، و [[سعی]] بین [[صفا و مروه]] بدون کوشش در [[شناخت]] و [[طاعت]] [[امام]]، بیحاصل بوده و سودی نخواهد داشت؛ زیرا اگرچه یکی از مبانیِ [[اسلام]] حج است -{{متن حدیث| بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ الصَّلَاةِ وَ الزَّكَاةِ وَ الْحَجِّ وَ الصَّوْمِ وَ الْوَلَايَة}}<ref>وسائل الشیعه، ج۱، ص۷.</ref> لکن هیچ یک از [[نماز]] و [[روزه]] و [[زکات]] و حج، همانند [[ولایت]]، رکن [[استوار]] [[اسلام]] نیست<ref>کتاب حج مجموعه مقالات انتشارات وزارت ارشاد، ص ۶۰، مقاله آیۀالله جوادی آملی.</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص81، ۱۴۹.</ref> | حج یکی از [[واجبات]] [[دینی]] [[مسلمانان]] است و بر عهده کسانی است که [[توانایی]] [[مالی]] و جسمی داشته باشد. [[حجّ]]، آهنگ [[خانه خدا]] کردن و به [[زیارت]] [[کعبه]] رفتن است که در زمان خاصّ و با [[اعمال]] و [[آداب]] خاصّی برگزار میشود. حج بدون [[ولایت]]، و آهنگ [[کعبه]] بدون [[امامت]]، و حضور در [[عرفات]] بدون معرفتِ [[امام]]، و قربانیِ بدون [[فداکاری]] در راه [[امامت]]، و [[رمی]] جمره بدون طرد [[استکبار]] درونی و بیرونی، و [[سعی]] بین [[صفا و مروه]] بدون کوشش در [[شناخت]] و [[طاعت]] [[امام]]، بیحاصل بوده و سودی نخواهد داشت؛ زیرا اگرچه یکی از مبانیِ [[اسلام]] حج است -{{متن حدیث| بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ الصَّلَاةِ وَ الزَّكَاةِ وَ الْحَجِّ وَ الصَّوْمِ وَ الْوَلَايَة}}<ref>وسائل الشیعه، ج۱، ص۷.</ref> لکن هیچ یک از [[نماز]] و [[روزه]] و [[زکات]] و حج، همانند [[ولایت]]، رکن [[استوار]] [[اسلام]] نیست<ref>کتاب حج مجموعه مقالات انتشارات وزارت ارشاد، ص ۶۰، مقاله آیۀالله جوادی آملی.</ref>.<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ زیارت (کتاب)|فرهنگ زیارت]]، ص81، ۱۴۹.</ref> | ||
=== [[حجة الوداع]] === | === [[حجة الوداع]] === | ||