آمادگی و زمینهسازی برای ظهور امام مهدی در عرصه فکری و اعتقادی یا علمی و معرفتی چیست؟ و چگونه محقق میشود؟ (پرسش)
| آمادگی و زمینهسازی برای ظهور امام مهدی در عرصه فکری و اعتقادی یا علمی و معرفتی چیست؟ و چگونه محقق میشود؟ | |
|---|---|
 | |
| موضوع اصلی | بانک جامع پرسش و پاسخ مهدویت |
| مدخل بالاتر | مهدویت / غیبت امام مهدی / وظایف و تکالیف مسلمانان در عصر غیبت / انواع آمادگی برای ظهور |
| مدخل اصلی | آمادگی فکری و اعتقادی |
| تعداد پاسخ | ۴ پاسخ |
آمادگی و زمینهسازی برای ظهور امام مهدی در عرصه فکری و اعتقادی یا علمی و معرفتی چیست؟ و چگونه محقق میشود؟ یکی از سؤالهای مصداقی پرسشی تحت عنوان «انواع آمادگی برای ظهور کدامند؟» است. برای بررسی جامع این سؤال و دیگر سؤالهای مرتبط، یا هر مطلب وابسته دیگری، به مدخل اصلی مهدویت مراجعه شود.
پاسخ جامع اجمالی
- زیربنای اعمال و رفتار انسان فکر و اندیشه است و باورهای اساسی انسان، زندگی او را حفظ میکند[۱]. هر حرکتی از فکر آغاز میشود و با فکر ادامه مییابد، هر مقدار که صرف تفکر و اندیشه مثبت و سازنده شود موجب بهرهوری مناسبتر از امکانات و فرصتها خواهد شد[۲].
- بدون شک در عرصه مهدویت و انتظار نیز رتبه اول از آن تفکر است. منتظر بایستی اندیشیدن و مطالعه و تحقیق را درصدر کارهای خود قرار دهد تا گوهر عمل در صدف اندیشه شکل گیرد[۳] و لذا اصلیترین حکمت تأخیر و مهمترین عامل مؤثر انسانی در رخداد قیام مهدوی، آمادگی فکری و وحدت نگرش همۀ اقوام و ملل انسانی دربارۀ مدیریت جهان به وسیلۀ انسان کامل است. تحقق اهداف قیام امام مهدی (ع)، منوط به آگاهی پیشین مردمان از راهبردهای فرهنگی و سیاسی آن است و این مهم، جز با آمادگی فکری و وجود زمینههای معرفتی در مخاطبان دربارۀ این قیام، ممکن نخواهد بود[۴]. آنچه قیام و انقلاب جهانی آن حضرت را از دیگر انقلابها متمایز و ممتاز میسازد، دگرگونیهای اعتقادی و باور انسانهاست، که در پرتو تلاشهای او و همه یارانش پدید خواهد آمد[۵]. علاوه بر اینکه از ویژگیهای انتظار راستین، حفظ دین و مرزهای عقیدتی و مقاومت در برابر شبهات است. از این رو حفظ و گسترش اعتقاد دینی در روزگار متصل به ظهور، مفیدتر بلکه لازمتر است[۶].
مفهوم آمادگی فکری و معرفتی
- آمادگی فکری و فرهنگی؛ یعنی سطح افکار مردم جهان آنچنان بالا رود که بدانند مثلاً مسئلۀ نژاد یا مناطق مختلف جغرافیایی مسئلۀ قابل توجهی در زندگی بشر نیست[۷]. بیتردید، تحقق حکومت جهانی مستلزم پذیرش عمومی انسانهاست[۸]. البته جهانی شدن از دیدگاه اسلامی جنبۀ ارزشی دارد و با مبانی و تعالیم الهی پیریزی میشود و حاکم آن پاکترین، شجاعترین، قاطعترین و دلسوزترین فرد آن دوران خواهد بود[۹].
آمادگی در عرصه فرهنگ دینی و اسلامشناسی
- مقصود از آمادگی در عرصۀ باورها، بیشتر آمادگی در عرصۀ فرهنگ دینی است. آنچه در عرصۀ فرهنگ دینی به آن توجه میشود، به طور عمده، زیر عنوان "پیروی خالص از خداوند و ولی او" گرد میآید[۱۰]. به طور کلی دینشناسی بخشی از وظایف منتظران است. معرفت به امور دینی باعث پایداری و مقاومت در برابر مشکلات و ناملایمات و سختیها و فشارهای روحی و روانی میگردد و از سویی سبب پیوند استوار با الگوهای راستین دینی و مذهبی میشود. امام علی (ع) درباره یاران امام عصر (ع) یا همان منتظران واقعی ظهور فرموده اند: «یاران امام عصر (ع) کسانی هستند که چشمانشان با آیات نازل شده قرآن جلا و روشنایی داده میشود و در گوشهایشان تفسیر قرآن طنین انداز میگردد و جام حکمت، صبح و شام در کامشان ریخته میشود»[۱۱].[۱۲]
- آمادگی در حوزۀ معرفت، تلاش و کوشش در اسلامشناسی و شناخت مفاهیم دینی است در عصر غیبت این امور اهمیت و حساسیت بیشتری دارند زیرا به تعبیر امیرالمؤمنین علی (ع)[۱۳]: «این پرچم را جز افراد هوشمند، پایدار و آگاه از مواضع حق به دوش نمیکشند»[۱۴]. در احادیث از اهمیت ایمان در عصر غیبت چنین یاد شده است: پیامبر اکرم (ص) فرمودهاند[۱۵]: «... برادران من مردمیاند که در آخرالزمان میآیند. آنان به نبوت و دین من ایمان میآورند با اینکه مرا ندیدهاند... هر یک از آنان اعتقاد و دین خویش را با هر سختی نگاه میدارند، چنانکه گویی درخت خار مغیلان را در شب تاریک با دست پوست میکنند یا آتش پردوام چوب داغ را در دست نگاه میدارند. آن مؤمنان، مشعلهای فروزانند در تاریکیها. خداوند آنان را از آشوبهای تیره و تار آخرالزمان نجات خواهد داد»[۱۶].
شناخت امام زمان
- بر این اساس شناخت اجرا کنندۀ قوانین اسلامی، یعنی حضرت مهدی (ع) از جمله آمادگیهای فکری و معرفتی است، کسانی که امام زمان (ع) و عدالت و رحمت او را نمیشناسند، چگونه تن به حکومت او خواهند داد و به او اعتماد خواهند کرد؟!.[۱۷] انسان منتظر در واقع خود را تحت تربیت ولی عصر (ع) قرار داده و این امر در طهارت فکری و عقلی او مؤثر است[۱۸]. شرط حضور فرد در گروه مؤمنین علاوه بر معرفت خداوند، معرفت و شناخت پیامبر (ص) و امام نیز هست و از اینرو باید گفت شخص منتظر امام زمان (ع) که خود را مؤمن میداند زمانی در ایمان ثابت قدم است که از نظر مبانی عقلی و کلامی، شناخت معرفت و معرفت درستی از خداوند و پیامبر و امام داشته باشد، پس اگر از چنین معرفت و شناختی برخوردار باشد میتواند جزء منتظرین واقعی بوده و در حالت انتظار از آمادگی کافی برخوردار خواهد بود[۱۹].
تحقق آمادگی فکری و معرفتی
- بنابراین امام زمان (ع) وقتی ظهور میکند که آمادگی از هر جهت در میان مردم وجود داشته و مردم به معارف و اندیشههای قرآن و اسلام آگاه و آمادگی حکومت امام زمان (ع) را داشته باشند[۲۰]. شناخت خداوند و امام زمان (ع) و باور به آنان، باید در رفتار دیده شود و تبلور حقیقی آن در فرمانبرداری خالص و فراگیر از آن نورهای پاک آشکار گردد. همسوکردن رفتارها، نیتها و جهتگیریها، بر پایۀ خواست رهبر الهی، از زمینههای بایسته ظهور است[۲۱]. باید فروغ ایمان و نور یقین در دل و جان مردم محفوظ باشد و جان و دل انسان در برابر تابش اعتقادات حقه قرار گیرد و ایمان جزء وجود آنان و چون خون سراسر وجودشان را گرم نماید و جوهر حیات آنان باشد. این ایمان و باور، باید در جامعه باشد و تا زمان ظهور بماند، زیرا کسی که منتظر غلبه ایمان بر الحاد است خود باید به ایمانی راسخ و استوار مجهز باشد[۲۲]
پاسخها و دیدگاههای متفرقه
| ۱. حجت الاسلام و المسلمین قرائتی؛ |
|---|
|
حجت الاسلام و المسلمین محسن قرائتی، در کتاب «شرایط ظهور از دیدگاه قرآن کریم» در اینباره گفته است:
«طبق وعده های مکرّر قرآن، پیروزی نهایی با اسلام است و مردم سراسر جهان در آینده به سراغ اسلام میآیند و حکومت حضرت مهدی (ع) تشکیل میشود؛ اما این وعدهها شرایطی دارد و آن عبارت است از: توجه دنیا به اسلام و شناخت آن؛ علاوه بر آن، شناخت اجرا کنندۀ قوانین اسلامی، یعنی حضرت مهدی (ع) از جمله آمادگیهای فکری و معرفتی است که مردم باید به آن دست پیدا کنند. کسانی که امام زمان (ع) و عدالت و رحمت او را نمیشناسند، چگونه تن به حکومت او خواهند داد و به او اعتماد خواهند کرد؟! امام زمان (ع) وقتی ظهور میکند که آمادگی از هر جهت در میان مردم وجود داشته و مردم به معارف و اندیشههای قرآن و اسلام آگاه و آمادگی حکومت امام زمان (ع) را داشته باشند»[۲۳].
|
| ۲. حجت الاسلام و المسلمین سلیمیان؛ |
|---|
|
حجت الاسلام و المسلمین خدامراد سلیمیان، در کتاب «نقش مردم در انقلاب جهانی حضرت مهدی» در اینباره گفته است:
«بیگمان حضرت مهدی (ع) بهپا میخیزد تا بیش از آنکه چگونگی زندگی مادی مردم را بر پایه عدالت سامان دهد، باورهای آنان را رشد داده، کمال بخشد. اگرچه قسط و عدل اقتصادی در جای خود بسیار بایسته و نقشآفرین است، اما آنچه قیام و انقلاب جهانی آن حضرت را از دیگر انقلابها متمایز و ممتاز میسازد، دگرگونیهای اعتقادی و باور انسانها است، که در پرتو تلاشهای او و همه یارانش پدید خواهد آمد. دگرگونیهایی که سبب میشود تا نگاه مردم در فصل پایانی زندگی بهطور فراگیر و گسترده به اهداف آفرینش انسان دوخته شده، راههای کمال و نیکبختی را یکی پس از دیگری سپری کنند. و این شکل نخواهد گرفت مگر به دگرگونی اساسی در فرهنگ جامعه انسانی؛ که آن نیز شکل نخواهد گرفت مگر با فراهمشدن زمینههای بایسته. البته مقصود از آمادگی در عرصه باورها در اینجا، بیشتر آمادگی در عرصه فرهنگ دینی است. آنچه در عرصه فرهنگ دینی به آن توجه میشود، بهطور عمده، زیر عنوان "پیروی خالص از خداوند و ولی او" گرد میآیند؛ زیرا شناخت خداوند و امام زمان (ع) و باور به آنان، باید در رفتار دیده شود و تبلور حقیقی آن در فرمانبرداری خالص و فراگیر از آن نورهای پاک آشکار گردد. همسوکردن رفتارها، نیتها و جهتگیریها، بر پایه خواست رهبر الهی، از مهمترین ویژگیهای رهروان راستین است و این به خوبی در زمینهسازان ظهور و یاران امام مهدی (ع) -وجود دارد. رسول گرامی اسلام (ص) در این باره فرمود: «طُوبَى لِمَنْ أَدْرَكَ قَائِمَ أَهْلِ بَيْتِي وَ هُوَ مُقْتَدٍ بِهِ قَبْلَ قِيَامِهِ يَتَوَلَّى وَلِيَّهُ وَ يَتَبَرَّأُ مِنْ عَدُوِّهِ وَ يَتَوَلَّى الْأَئِمَّةَ الْهَادِيَةَ مِنْ قَبْلِهِ أُولَئِكَ رُفَقَائِي وَ ذَوُو وُدِّي وَ مَوَدَّتِي وَ أَكْرَمُ أُمَّتِي عَلَيَّ»[۲۴]. کسانی که آمادگی روحی و روانی بالایی به دست نیاورند، هرگز نمیتوانند یار و یاور خوبی برای آن حضرت باشند؛ چرا که با کمترین فشاری که بر آنان وارد میشود، عرصه را رها میکنند. بیگمان برای حضرت مهدی (ع) یارانی هست که توان بالای روحی و روانی دارند تا بتوانند بر دشمنان چیره و پیروز شوند(...)»[۲۵]. |
| ۳. حجت الاسلام و المسلمین مهدویفرد؛ |
|---|
|
حجت الاسلام و المسلمین میرزا عباس مهدویفرد، در کتاب «فلسفه انتظار» در اینباره گفته است:
«یکی از ویژگیهای تکلیف انتظار، حفظ دین و نگهبانی مرزهای عقیدتی است، باید فروغ ایمان و نور یقین در دل و جان مردم محفوظ باشد و جان و دل انسان در برابر تابش اعتقادات حقه قرار گیرد و ایمان جزء وجود آنان و چون خون سراسر وجودشان را گرم نماید و جوهر حیات آنان باشد. در عصر انتظار، باید در برابر شبهات شیاطین پنهان و آشکار، مقاومت کرد و آنها را از ذهنها زدود. حفظ و گسترش اعتقاد دینی و شناخت آن در روزگار متصل به ظهور، مفیدتر بلکه لازمتر است. زیرا تنها دارندگان عقیده و عمل در حوادث پیش از ظهور غرق و گم نمیشوند و دچار تردید نمیگردند. باید تا هنگام ظهور امام مهدی (ع) اعتقادات صحیح و عمل صالح در مردم منتظر حفظ گردد در احادیث از اهمیت ایمان در عصر غیبت چنین باد شده است: پیامبر اکرم (ص) فرمودهاند: "... برادران من مردمی آند که در آخرالزمان میآیند. آنان به نبوت و دین من ایمان میآورند با اینکه مرا ندیدهاند... هر یک از آنان اعتقاد و دین خویش را با هر سختی نگاه میدارند، چنانکه گویی درخت خار مغیلان را در شب تاریک با دست پوست میکنند یا آتش پردوام چوب داغ را در دست نگاه میدارند. آن مؤمنان، مشعلهای فروزانند در تاریکیها. خداوند آنان را از آشوبها تیره و تار آخرالزمان نجات خواهد داد"[۲۶]. امام زین العابدین (ع) خطاب به ابوخالد کابلی فرمودهاند: "ای ابوخالد! مردمانی که در روزگار غیبت به سر میبرند و معتقدند و منتظر، از مردمان همه زمانها افضلاند. زیرا که خدای متعال به آنان خرد و فهم و معرفتی داده است که غیبت امام برای آنان مانند حضور است (یعنی با اینکه در عصر غیبت بسر میبرند و امام را نمیبینند، از نظر ایمان و تقوی و پایداری گویی در زمان ظهور بسر میبرند و امام خود را میبینند) این مردم را خداوند مانند سربازان پیکارگر صدر اسلام قرار داده است همانان که در رکاب پیامبر (ص) شمشیر میزدند و پیکار میکردند. آنانند اخلاص پیشگان حقیقی و ایشان شیعیان واقعیاند، آنانند که (در نهان و عیان) مردم را به دین خدا دعوت میکنند"[۲۷]. این ایمان و باور، باید در جامعه باشد و تا زمان ظهور بماند، زیرا کسی که منتظر غلبه ایمان بر الحاد است خود باید به ایمانی راسخ و استوار مجهز باشد»[۲۸].
|
| ۴. حجت الاسلام و المسلمین حسین الهینژاد؛ |
|---|
|
حجت الاسلام و المسلمین حسین الهینژاد، در مقاله «ویژگیهای منتظران و جامعه منتظر» در اینباره گفته است:
«باید افکار مردم جهان آنچنان رشد و تعالی یابد که بدانند ویژگیهای قومی و جغرافیایی، تفاوت زبانها، آداب و رسوم نمیتوانند نوع بشر را از هم جدا سازند؛ نباید تعصّبات قبیلهای، گروهی و حزبی، مانع رسیدن بشر به حقیقت باشد؛ چنانکه تاکنون نیز اینگونه بوده و مرزهای ساختگی با سیمهای خاردار و دیوارهایی، همچون دیوار کهن چین نتوانست انسانها را از هم دور سازد و بشر همواره -در شرایط متناسب- میل خود را به وحدت و یکی شدن نشان داده است. جهانی شدن که امروز به صورت قهری در میان همه ملتها، در ابعاد سیاسی، فرهنگی، اقتصادی، حقوقی و اجتماعی مطرح میشود، از نشانههای گرایش و سیر بشر به سمت وحدت است و پیشینه آن هرچند از حدود ۱۹۶۰ میلادی بوده. لکن تفکّر اصیل و ریشهداری است که در فرهنگ اسلامی پیشینه طولانی دارد. برخی مورّخان پیدایش اندیشه جهانی شدن را به این معنا، سده هفتم میلادی دانستهاند. از طرفی، این موضوع در احادیث شیعه نیز آشکارا مطرح شده است. امام باقر (ع) فرمود: "حکومت قائم (ع) ما شرق و غرب جهان را فرامیگیرد و خداوند به واسطه او دین خود را بر همه ادیان پیروز میگرداند...."[۲۹] البته جهانی شدن از دیدگاه اسلامی، با سایر نظریهها تفاوت زیادی دارد؛ نظیر اینکه در فرهنگ اسلامی جهانی شدن، جنبه ارزشی دارد و با مبانی و تعالیم الهی پیریزی میشود و حاکم آن پاکترین، شجاعترین، قاطعترین و دلسوزترین فرد آن دوران خواهد بود. فرق دیگر، آنکه -برخلاف غرب- جهانی شدن در فرهنگ اسلامی (شیعی) قلمرو وسیعتری دارد و با نگاه دقیق، "رجعت" علاوه بر بعد عرضی، طولی بودن قلمرو حکومت جهانی حضرت امام مهدی (ع) را نیز به اثبات میرساند».[۳۰] |
| ۵. حجت الاسلام و المسلمین ملکیراد؛ |
|---|
|
حجت الاسلام و المسلمین محمود ملکیراد، در مقاله «رابطه تقویت مبانی کلامی با تقویت روحی منتظران» در اینباره گفته است:
«شرط حضور فرد در گروه مؤمنین علاوه بر معرفت خداوند، معرفت و شناخت پیامبر (ص) نیز هست و از اینرو باید گفت شخص منتظر امام زمان (ع) که خود را مؤمن میداند زمانی در ایمان ثابت قدم است که از نظر مبانی عقلی و کلامی، شناخت معرفت و معرفت درستی از خداوند و پیامبر و امام داشته باشد، پس اگر از چنین معرفت و شناختی برخوردار باشد میتواند جزء منتظرین واقعی بوده و در حالت انتظار از آمادگی کافی برخوردار خواهد بود بنابراین همانگونه که معرفت و شناخت خداوند ضروری و لازم است، معرفت و شناخت نبوت نیز ضروری و لازم است، و پس از اثبات توحید و شناخت نسبت به آن، اصل دیگری که یک موحد و منتظر باید به آن توجه داشته و نسبت به آن شناخت و معرفت پیدا کند، اصل نبوت است زیرا پیروی از دستورات پیامبر در سنگ بنای ایمان شخص تأثیرگذار بوده و در اشتداد و تقویت ایمان و به دنبال آن در حالت انتظار مؤثر خواهد بود»[۳۱].
|
| ۶. حجت الاسلام و المسلمین کرمی؛ |
|---|
|
حجت الاسلام و المسلمین رضا علی کرمی، در کتاب «خانواده منتظر امام زمان» در اینباره گفته است:
«دینشناسی بخش دیگر از وظایف منتظران است. معرفت به امور دینی باعث پایداری و مقاومت در برابر مشکلات و ناملایمات و سختیها و فشارهای روحی و روانی میگردد و از سویی سبب پیوند استوار با الگوهای راستین دینی و مذهبی میشود. از وظایف مهم شیعیان در عصر غیبت امام زمان (ع) این است که شناخت خویش را از دین، دقیقتر و کاملتر و عمیقتر نمایند. منتظر واقعی کسی است که شناخت کامل و صحیح از دین خود دارد، اهل بصیرت و آگاهی است و تحت تأثیر تبلیغات دروغین و فریبنده و شیطانی دشمنان اسلام و دین قرار نمیگیرد. آنان اهل عبادت و نیایش و تقوا و پرهیزگاری هستند و همیشه در برابر فرمانها و دستورهای دینی و قرآنی سر تعظیم و احترام فرود میآورند. امام علی (ع) درباره یاران امام عصر (ع) یا همان منتظران واقعی ظهور فرموده اند: "یاران امام عصر (ع) کسانی هستند که چشمانشان با آیات نازل شده قرآن جلا و روشنایی داده میشود و در گوشهایشان تفسیر قرآن طنین انداز میگردد و جام حکمت، صبح و شام در کامشان ریخته میشود"[۳۲]. یاوران واقعی حضرت مهدی (ع) کسانی هستند که تنها به خواندن و قرائت قرآن اکتفا نمیکنند، بلکه در جهت کسب شناخت و آگاهی عمیق نسبت به آموزههای قرآنی هستند. آنان افرادی هستند که صبح و شام روح و روان و اعماق وجود خود را چشمههای معرفت ناب غرق ساخته و جلا میبخشند. دینشناسی باید از پایههای محکم و قوی برخوردار باشد. نخستین شرط دینشناسی این نکته است که باید شیعیان تلاش کنند تا با منابع معرفتی اصیل ارتباط و پیوند ایجاد کنند و در این صورت است که دیگر هیچ خطر و مانعی نمیتواند آنان را مورد تهدید قرار داده و در ایمان و اعتقاد آنها نسبت به امورات دینی و مذهبی خلل و شبهه ایجاد نماید. اگر دین داری و دینشناسی از پایههای محکم و قوی برخوردار شود، عبادت و بندگی و ستایش خداوند شیرین و گوارا و لذت بخش میشود. شرط دوم دین داری و دینشناسی ثبات در دین داری است. یکی از ویژگیها و خصوصیات یاران حضرت مهدی (ع) ثبات داشتن در دین و امورات دینی و اعتقادی است. آنان همانند کوههای استواری هستند که هیچ تندباد و طوفانی نمیتواند بر اراده آهنین و فولادین آنها تأثیر گذاشته و آنان را از ادامه مسیر بازدارد. یاران حضرت مهدی (ع) کسانی هستند که هیچ گاه دچار شک و تردید و دودلی و گمراهی و انحراف نمیشوند و امام صادق (ع) در اوصاف آنان فرموده است: "اینها انسانهایی هستند که گویی دلهایشان پارههای آهن است، با شک آمیخته نیست و در مورد ذات خداوند از سنگ سختتر هستند"[۳۳]»[۳۴]. |
| ۷. حجت الاسلام و المسلمین کلباسی اشتری؛ |
|---|
|
حجت الاسلام و المسلمین روحالامین مجتبی کلباسی اشتری، در مقاله «انتظار کاربردی» در اینباره گفته است:
«هر حرکتی از فکر آغاز میشود و با فکر ادامه مییابد، هر مقدار که صرف تفکر و اندیشه مثبت و سازنده شود موجب بهرهوری مناسبتر از امکانات و فرصتها خواهد شد. از همین رو قرآن مجید برای تفکر ارزشی فوقالعاده قائل شده و بارها آن را مورد تمجید قرار داده است. ﴿لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ﴾[۳۵]، ﴿وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ﴾[۳۶]. در آثار پیامبر و اهل بیت (ع) نیز یک ساعت تفکر برتر از هفتاد سال عبادت دانسته شده است. بدون شک در عرصه مهدویت و انتظار نیز رتبه اول از آن تفکر است. منتظر بایستی اندیشیدن و مطالعه و تحقیق را درصدر کارهای خود قرار دهد تا گوهر عمل در صدف اندیشه شکل گیرد»[۳۷]. |
| ۸. آقای دکتر خانجانی؛ |
|---|
|
آقای دکتر علی اوسط خانجانی، در مقاله «رسالت فردی و شخصی انسان منتظر» در اینباره گفته است:
«آمادگی در حوزه معرفت تلاش و کوشش در اسلامشناسی است؛ یعنی هر شیعه منتظر باید بکوشد که از اسلام آگاهیهای تخصصی کسب نماید تا در مقام دفاع، از پشتوانه علمی برخوردار باشد و خصم را مجاب نماید. در این بخش بیشترین مسؤولیت متوجه عالمان دین است. بر آنان است که دانش و شناختشان از دین را به روز نموده با آگاهی از مکاتب فکری به ویژه مکاتب جدید در مقام هدایت عالمانه جامعه از یک سو و در جایگاه پاسخگویی منطقی و صحیح به شبههها و سؤالات از سوی دیگر، به تکلیف سترگشان جامه عمل بپوشانند. شناخت مفاهیم دینی در هر زمان ضروری است. ولی در عصر غیبت این کار اهمیت و حساسیت بیشتری دارد؛ زیرا به تعبیر امام الموحدین علی (ع):"این پرچم را جز افراد هوشمند، پایدار و آگاه از مواضع حق به دوش نمیکشد"[۳۸]. انسان منتظر صالحی که در قالب دعا، رغبت و آرزویش را تشکیل دولت کریمه حضرت ولی عصر (ع) میداند و از خدا میخواهد تا در آن دولت از مبلغان، مروجان و علمداران دین باشد. لازم است در دوران غیبتبه تسبیح فکری و تجهیز اعتقادی بپردازد»[۳۹].
|
| ۹. سرکار خانم صمیمی؛ |
|---|
|
سرکار خانم سیمین صمیمی، در مقاله «عرصههای تأثیرگذاری اعتقاد به مهدویت در اصلاح فرد از دیدگاه قرآن و حدیث» در اینباره گفته است:
«فکر زیربنای اعمال و رفتار انسان میباشد و باورهای اساسی حیات آدمی را در حصار خود حفظ میکند. درواقع تربیت انسانها و رها ساختن آنان از جهل و نادانی و عرضه حقایق اسلام به روان حقجوی آدمیان، از برترین رسالتهای انبیاء و أولیاء بوده است. چنانکه خداوند در قرآن کریم میفرماید: ﴿هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ﴾[۴۰]. فردی که به امام زمان (ع) معتقد است در واقع در جریان انتظار خود تحت تربیت ولی عصر (ع) میباشد. این امر در طهارت فکری و عقلی او رشد چشمگیری دارد. در این خصوص از باب نمونه به روایاتی چند اشاره مینماییم:
روایات فوق ناظر بر این است که:
|
پرسشهای مصداقی همطراز
- آمادگی و زمینهسازی برای ظهور امام مهدی در عرصه روحی و روانی چیست؟ و چگونه محقق میشود؟ (پرسش)
- آمادگی و زمینهسازی برای ظهور امام مهدی در عرصه اخلاقی و رفتاری چیست؟ و چگونه محقق میشود؟ (پرسش)
- آمادگی و زمینهسازی برای ظهور امام مهدی در عرصه سیاسی چیست؟ و چگونه محقق میشود؟ (پرسش)
- آمادگی و زمینهسازی برای ظهور امام مهدی در عرصه اقتصادی چیست؟ و چگونه محقق میشود؟ (پرسش)
- آمادگی و زمینهسازی برای ظهور امام مهدی در عرصه نظامی و انتظامی چیست؟ و چگونه محقق میشود؟ (پرسش)
- آمادگی و زمینهسازی برای ظهور امام مهدی در عرصه تبلیغاتی و روابط بینالمللی چیست؟ و چگونه محقق میشود؟ (پرسش)
- آمادگی و زمینهسازی برای ظهور امام مهدی در عرصه فکری و اعتقادی یا علمی و معرفتی چیست؟ و چگونه محقق میشود؟ (پرسش)
- ایجاد آمادگی و زمینهسازی برای ظهور امام مهدی در عرصه فرهنگی چیست؟ و چگونه محقق میشود؟ (پرسش)
پرسشهای وابسته
- وظیفه مسلمانان نسبت به امام مهدی چیست؟ (پرسش)
- تکالیف و وظایف شیعیان برای زمینهسازی ظهور در غیبت امام مهدی چیست؟ (پرسش)
- تکالیف و وظایف شخصی شیعیان در زمان غیبت امام مهدی چیست؟ (پرسش)
- تکالیف و وظایف فردی شیعیان در زمان غیبت امام مهدی چیست؟ (پرسش)
- تکالیف و وظایف اجتماعی شیعیان در زمان غیبت امام مهدی چیست؟ (پرسش)
- تکالیف و وظایف شیعیان در حوزه امنیت اجتماعی در زمان غیبت امام مهدی چیست؟ (پرسش)
- تکالیف و وظایف علما در زمان غیبت امام مهدی چیست؟ (پرسش)
- تکالیف و وظایف دانشجویان در زمان غیبت امام مهدی چیست؟ (پرسش)
- تکالیف و وظایف مستمعان در زمان غیبت امام مهدی چیست؟ (پرسش)
- تکالیف و وظایف کنهسالان در زمان غیبت امام مهدی چیست؟ (پرسش)
- تکالیف و وظایف جوانان در زمان غیبت امام مهدی چیست؟ (پرسش)
- تکالیف و وظایف زنان در زمان غیبت امام مهدی چیست؟ (پرسش)
- تکالیف و وظایف ثروتمندان در زمان غیبت امام مهدی چیست؟ (پرسش)
- تکالیف و وظایف اقشار آسیبپذیر در زمان غیبت امام مهدی چیست؟ (پرسش)
- تکالیف و وظایف حاکمان و فرماندهان در زمان غیبت امام مهدی چیست؟ (پرسش)
- تکالیف و وظایف نیروی انتظامی در زمان غیبت امام مهدی چیست؟ (پرسش)
- تکالیف و وظایف توده مردم در زمان غیبت امام مهدی چیست؟ (پرسش)
- وظایف عام مسلمانان نسبت به امام مهدی چیست؟ (پرسش)
- مسلمانان نسبت به شناخت امام مهدی چه وظیفهای دارند؟ (پرسش)
- مسلمانان درباره تولی به امام مهدی چه وظیفهای دارند؟ (پرسش)
- مسلمانان نسبت به تبری از دشمنان امام مهدی چه وظیفهای دارند؟ (پرسش)
- مسلمانان نسبت به زیارت و یاد امام مهدی چه وظیفهای دارند؟ (پرسش)
- مسلمانان درباره دعا برای امام مهدی چه وظیفهای دارند؟ (پرسش)
- مسلمانان نسبت به اقتدا به سنت و سیره امام مهدی در امور استحبابی چه وظیفهای دارند؟ (پرسش)
- مسلمانان نسبت به انجام اعمال عبادی به نیابت از امام مهدی چه وظیفهای دارند؟ (پرسش)
- وظایف خاص مسلمانان نسبت به امام مهدی چیست؟ (پرسش)
- آیا انتظار فرج از وظایف خاص مسلمانان نسبت به امام مهدی است؟ (پرسش)
- آیا صبر بر سختیهای دوران غیبت از وظایف خاص مسلمانان نسبت به امام مهدی است؟ (پرسش)
- آیا آمادگی و زمینهسازی برای ظهور از وظایف خاص مسلمانان نسبت به امام مهدی است؟ (پرسش)
- انواع آمادگی برای ظهور کدامند؟ (پرسش)
- آمادگی و زمینهسازی برای ظهور امام مهدی در عرصه فکری و اعتقادی یا علمی و معرفتی چیست؟ و چگونه محقق میشود؟ (پرسش)
- آمادگی و زمینهسازی برای ظهور امام مهدی در عرصه روحی و روانی چیست؟ و چگونه محقق میشود؟ (پرسش)
- آمادگی و زمینهسازی برای ظهور امام مهدی در عرصه اخلاقی و رفتاری چیست؟ و چگونه محقق میشود؟ (پرسش)
- آمادگی و زمینهسازی برای ظهور امام مهدی در عرصه سیاسی چیست؟ و چگونه محقق میشود؟ (پرسش)
- آمادگی و زمینهسازی برای ظهور امام مهدی در عرصه اقتصادی چیست؟ و چگونه محقق میشود؟ (پرسش)
- آمادگی و زمینهسازی برای ظهور امام مهدی در عرصه نظامی و انتظامی چیست؟ و چگونه محقق میشود؟ (پرسش)
- انواع آمادگی برای ظهور کدامند؟ (پرسش)
- آیا پیروی از نواب عام از وظایف خاص مسلمانان نسبت به امام مهدی است؟ (پرسش)
- آیا دعا برای تعجیل فرج از وظایف خاص مسلمانان نسبت به امام مهدی است؟ (پرسش)
- آیا غمگین بودن در دوران غیبت و اشتیاق به ظهور از وظایف خاص مسلمانان نسبت به امام مهدی است؟ (پرسش)
- آثار نزدیک شمردن ظهور چیست؟ (پرسش)
- آفات دور دانستن ظهور چیست؟ (پرسش)
- آرزوها چگونه در شخصیت منتظران امام مهدی تأثیر میگذارد؟ (پرسش)
- برای ایجاد ارتباط قلبی با امام مهدی به جز تکالیف شرعی و دینی چه اعمالی لازم است تا بفهمیم ایشان از ما راضی هستند؟ (پرسش)
- وظیفه جامعه اسلامی در برابر اخباری که از سوی امام مهدی میرسد چیست؟ (پرسش)
- امام مهدی از نوجوانان جامعه امروز چه انتظاری دارند؟ (پرسش)
- دانشآموزان چگونه باید منتظر امام مهدی باشند؟ (پرسش)
- چگونه میتوان برپایه خواست حقیقی امام مهدی عمل کرد؟ (پرسش)
- وظیفه مردم در عصر غیبت کبری برای برپایی عدالت چیست؟ (پرسش)
- آیا تکریم اماکن منسوب به امام مهدی از تکالیف عصر غیبت است؟ (پرسش)
- چرا رسیدگی به نیازهای مؤمنان مصداقی از برآوردن حوائج امام مهدی است؟ (پرسش)
- مرابطه با امام مهدی به چه معناست؟ (پرسش)
- آیا حفظ پیوند با مقام ولایت از وظایف خاص منتظران امام مهدی است؟ (پرسش)
جستارهای وابسته
- وظیفه مسلمانان نسبت به امام مهدی
- وظایف شخصی شیعیان در عصر غیبت
- وظایف شیعیان در عرصه امنیت اجتماعی
- وظایف علما در عصر غیبت
- وظایف دانشجویان در عصر غیبت
- وظایف مستمعان در عصر غیبت
- وظایف کهنسالان در عصر غیبت
- وظایف جوانان در عصر غیبت
- وظایف زنان در عصر غیبت
- وظایف حاکمان و فرماندهان در عصر غیبت
- وظایف نیروی انتظامی
- وظایف توده مردم در عصر غیبت
- وظایف اقشار آسیبپذیر در عصر غیبت
- وظایف عام منتظران
- وظایف خاص منتظران
- آثار نزدیک شمردن ظهور
- آفات دور دانستن ظهور
- تأثیر آرزوها در شخصیت منتظر
- ارتباط قلبی با امام مهدی
- انتظار امام مهدی از نوجوانان
- تکریم اماکن منسوب به امام مهدی
- مرابطه با امام مهدی
پانویس
- ↑ ر.ک: صمیمی، سیمین، عرصههای تأثیرگذاری اعتقاد به مهدویت در اصلاح فرد از دیدگاه قرآن و حدیث، ص؟؟؟.
- ↑ ر.ک: کلباسی اشتری، روحالامین مجتبی، انتظار کاربردی، ص؟؟؟
- ↑ ر.ک: کلباسی اشتری، روحالامین مجتبی، انتظار کاربردی، ص؟؟؟
- ↑ ر.ک: باقریزاده اشعری، محمد، از امام مهدی بیشتر بدانیم، ص۱۲۹، ۱۳۰؛ سلیمیان، خدامراد، پرسمان مهدویت، ص ۲۲۳- ۲۲۶.
- ↑ ر.ک: سلیمیان، خدامراد، نقش مردم در انقلاب جهانی حضرت مهدی، ص۶۸.
- ↑ ر.ک: مهدویفرد، میرزا عباس، فلسفه انتظار، ص۱۱۰-۱۱۸.
- ↑ ر.ک: سلیمیان، خدامراد، پرسمان مهدویت، ص ۲۲۳- ۲۲۶.
- ↑ ر.ک: بهروزی لک، غلام رضا، حکومت جهانی حضرت مهدی، ص ۳۳۷ ـ ۳۴۳.
- ↑ ر.ک: الهینژاد، حسین، ویژگیهای منتظران و جامعه منتظر، ص ۲۶۰-۲۶۱.
- ↑ ر.ک: سلیمیان، خدامراد، نقش مردم در انقلاب جهانی حضرت مهدی، ص۶۸.
- ↑ نهج البلاغه، خ ۱۵۰.
- ↑ ر.ک: کرمی؛ رضا علی، خانواده منتظر امام زمان، ص ۸۲ ـ ۸۴.
- ↑ «"وَ لَا یَحْمِلُ هَذَا الْعَلَمَ إِلَّا أَهْلُ الْبَصَرِ وَ الصَّبْرِ وَ الْعِلْمِ [بِمَوَاقِعِ] بِمَوَاضِعِ الْحَقِّ"»؛ نهج البلاغه، خطبه ۱۷۳.
- ↑ ر.ک: خانجانی، علی اوسط، رسالت فردی و شخصی انسان منتظر. ص؟؟؟
- ↑ «"قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): اللَّهُمَّ لَقِّنِی إِخْوَانِی مَرَّتَیْنِ فَقَالَ مَنْ حَوْلَهُ مِنْ أَصْحَابِهِ أَ مَا نَحْنُ إِخْوَانَکَ یَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ لَا إِنَّکُمْ أَصْحَابِی وَ إِخْوَانِی قَوْمٌ فِی آخِرِ الزَّمَانِ آمَنُوا وَ لَمْ یَرَوْنِی لَقَدْ عَرَّفَنِیهِمُ اللَّهُ بِأَسْمَائِهِمْ وَ أَسْمَاءِ آبَائِهِمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ یُخْرِجَهُمْ مِنْ أَصْلَابِ آبَائِهِمْ وَ أَرْحَامِ أُمَّهَاتِهِمْ لَأَحَدُهُمْ أَشَدُّ بَقِیَّةً عَلَی دِینِهِ مِنْ خَرْطِ الْقَتَادِ فِی اللَّیْلَةِ الظَّلْمَاءِ أَوْ کَالْقَابِضِ عَلَی جَمْرِ الْغَضَا أُولَئِکَ مَصَابِیحُ الدُّجَی یُنْجِیهِمُ اللَّهُ مِنْ کُلِّ فِتْنَةٍ غَبْرَاءَ مُظْلِمَةٍ"» بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۱۲۴.
- ↑ ر.ک: مهدویفرد، میرزا عباس، فلسفه انتظار، ص۱۱۰-۱۱۸.
- ↑ ر.ک: قرائتی، محسن، شرایط ظهور از دیدگاه قرآن کریم، ص ۹۳ - ۱۰۴.
- ↑ ر.ک: صمیمی، سیمین، عرصههای تأثیرگذاری اعتقاد به مهدویت در اصلاح فرد از دیدگاه قرآن و حدیث، ص؟؟؟
- ↑ ر.ک. ملکیراد، محمود، رابطه تقویت مبانی کلامی با تقویت روحی منتظران، ص ۳۰۳ ـ ۳۰۴.
- ↑ ر.ک: قرائتی، محسن، شرایط ظهور از دیدگاه قرآن کریم، ص ۹۳ ـ ۱۰۴.
- ↑ ر.ک: سلیمیان، خدامراد، نقش مردم در انقلاب جهانی حضرت مهدی، ص۶۸.
- ↑ ر.ک: مهدویفرد، میرزا عباس، فلسفه انتظار، ص۱۱۰-۱۱۸.
- ↑ قرائتی، محسن، شرایط ظهور از دیدگاه قرآن کریم، ص ۹۳ - ۱۰۴.
- ↑ «خوشا به حال کسی که، قائم اهل بیت مرا درک کند؛ حال آنکه پیش از قیام او نیز پیرو او باشد. با دوست او دوست و با دشمن او دشمن و با رهبران و پیشوایان هدایتگر پیش از او نیز دوست باشد. اینان همنشین و دوستان من و گرامیترینِ امت من، در نزد من هستند» محمد بن علی بن حسین بن بابویه، کمال الدین و تمام النعمه، ج۱، ص ۲۸۶، ح ۲و ۳؛ محمد بن حسن طوسی، کتاب الغیبه، ص ۴۵۶.
- ↑ سلیمیان، خدامراد، نقش مردم در انقلاب جهانی حضرت مهدی، ص۶۸.
- ↑ «" قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): اللَّهُمَّ لَقِّنِي إِخْوَانِي مَرَّتَيْنِ فَقَالَ مَنْ حَوْلَهُ مِنْ أَصْحَابِهِ أَ مَا نَحْنُ إِخْوَانَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ لَا إِنَّكُمْ أَصْحَابِي وَ إِخْوَانِي قَوْمٌ فِي آخِرِ الزَّمَانِ آمَنُوا وَ لَمْ يَرَوْنِي لَقَدْ عَرَّفَنِيهِمُ اللَّهُ بِأَسْمَائِهِمْ وَ أَسْمَاءِ آبَائِهِمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُخْرِجَهُمْ مِنْ أَصْلَابِ آبَائِهِمْ وَ أَرْحَامِ أُمَّهَاتِهِمْ لَأَحَدُهُمْ أَشَدُّ بَقِيَّةً عَلَى دِينِهِ مِنْ خَرْطِ الْقَتَادِ فِي اللَّيْلَةِ الظَّلْمَاءِ أَوْ كَالْقَابِضِ عَلَى جَمْرِ الْغَضَا أُولَئِكَ مَصَابِيحُ الدُّجَى يُنْجِيهِمُ اللَّهُ مِنْ كُلِّ فِتْنَةٍ غَبْرَاءَ مُظْلِمَةٍ"». (بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۱۲۴).
- ↑ «"عَنْ أَبِي خَالِدٍ الْكَابُلِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ (ع) قَالَ تَمْتَدُّ الْغَيْبَةُ بِوَلِيِّ اللَّهِ الثَّانِي عَشَرَ مِنْ أَوْصِيَاءِ رَسُولِ اللَّهِ (ص) وَ الْأَئِمَّةِ بَعْدَهُ يَا أَبَا خَالِدٍ إِنَّ أَهْلَ زَمَانِ غَيْبَتِهِ الْقَائِلُونَ بِإِمَامَتِهِ الْمُنْتَظِرُونَ لِظُهُورِهِ أَفْضَلُ أَهْلِ كُلِّ زَمَانٍ لِأَنَّ اللَّهَ تَعَالَى ذِكْرُهُ أَعْطَاهُمْ مِنَ الْعُقُولِ وَ الْأَفْهَامِ وَ الْمَعْرِفَةِ مَا صَارَتْ بِهِ الْغَيْبَةُ عِنْدَهُمْ بِمَنْزِلَةِ الْمُشَاهَدَةِ وَ جَعَلَهُمْ فِي ذَلِكَ الزَّمَانِ بِمَنْزِلَةِ الْمُجَاهِدِينَ بَيْنَ يَدَيْ رَسُولِ اللَّهِ (ص) بِالسَّيْفِ أُولَئِكَ الْمُخْلَصُونَ حَقّاً وَ شِيعَتُنَا صِدْقاً وَ الدُّعَاةُ إِلَى دِينِ اللَّهِ سِرّاً وَ جَهْراً"»؛ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۱۲۲.
- ↑ مهدویفرد، میرزا عباس، فلسفه انتظار، ص110-118.
- ↑ «الْقَائِمُ مِنَّا... يَبْلُغُ سُلْطَانُهُ الْمَشْرِقَ وَ الْمَغْرِبَ وَ يُظْهِرُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ دَيْنَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ»؛ شیخ صدوق، کمال الدین و تمام النعمه، ج ۱، ص ۳۳۰، باب ۳۲، ح ۱۶.
- ↑ الهینژاد، حسین، ویژگیهای منتظران و جامعه منتظر، ص 260-261.
- ↑ ملکیراد، محمود، رابطه تقویت مبانی کلامی با تقویت روحی منتظران، ص۳۰۳-۳۰۴.
- ↑ نهج البلاغه، خطبه ۱۵۰.
- ↑ بحارالانوار، ج۵۲، ص۳۰۸.
- ↑ کرمی؛ رضا علی، خانواده منتظر امام زمان، ص ۸۲-۸۴.
- ↑ «برای گروهی که میاندیشند...» سوره یونس، آیه ۲۴.
- ↑ «و در آفرینش آسمانها و زمین میاندیشند» سوره آل عمران، آیه ۱۹۱.
- ↑ کلباسی اشتری، روحالامین مجتبی، انتظار کاربردی.
- ↑ «وَ لَا يَحْمِلُ هَذَا الْعَلَمَ إِلَّا أَهْلُ الْبَصَرِ وَ الصَّبْرِ وَ الْعِلْمِ [بِمَوَاقِعِ] بِمَوَاضِعِ الْحَقِّ»؛ نهج البلاغه، خطبه ۱۷۳.
- ↑ خانجانی، علی اوسط، رسالت فردی و شخصی انسان منتظر.
- ↑ «اوست که در میان نانویسندگان (عرب)، پیامبری از خود آنان برانگیخت که بر ایشان آیاتش را میخواند و آنها را پاکیزه میگرداند و به آنان کتاب (قرآن) و فرزانگی میآموزد و به راستی پیش از آن در گمراهی آشکاری بودند» سوره جمعه، آیه ۲.
- ↑ « إِذَا قَامَ قَائِمُنَا وَضَعَ اللَّهُ يَدَهُ عَلَى رُءُوسِ الْعِبَادِ فَجَمَعَ بِهَا عُقُولَهُمْ وَ كَمَلَتْ بِهِ أَحْلَامُهُمْ»؛ منتخب الأثر، ص ۶۰۷؛ بحار الأنوار، ج ۵۲، ص ۳۳۶.
- ↑ « وَ تُؤْتَوْنَ الْحِكْمَةَ فِي زَمَانِهِ»؛ بحار الأنوار، ج ۵۲، ص ۳۵۲.
- ↑ کمال الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۶۷۴.
- ↑ الکافی، ج ۱، ص ۱۵؛ وسائل الشیعه، ج ۲۷، ص ۲۰۳.
- ↑ الخصال «صدوق»، ص ۴۳۳.
- ↑ کمال الدین و تمام النعمة، ج ۱، ص ۳۱۹.
- ↑ در اهمیت رشد فرد بنگرید به: دانشنامه عقاید اسلامی، ترجمه «مهدی مهریزی»، ۲ جلد، انتشارات دارالحدیث، قم.
- ↑ صمیمی، سیمین، عرصههای تأثیرگذاری اعتقاد به مهدویت در اصلاح فرد از دیدگاه قرآن و حدیث .