فرزندان امام علی
مؤرخان، در تعداد فرزندان امیرالمؤمنین (ع) اختلاف دارند برخی 27 فرزند و برخی دیگر تا ۳۹ فرزند را برای آن حضرت شمردهاند.
مقدمه
در تعداد فرزندان آن حضرت اختلاف است[۱]. تداخل نامها، کنیهها و تکرار برخی نامها سبب اختلاف در تعداد فرزندان آن حضرت شده است[۲].[۳]
مؤرخان، بر عدد واحدی در تعداد فرزندان امام علی (ع) اتفاق ندارند. شیخ مفید، آنان را ۲۷ پسر و دختر میداند و ابن سعد، تعداد آنان را به ۳۴ نفر میرساند و مِزی، آنان را ۳۹ نفر میشمارد. اختلاف موجود در کتابهای تاریخی را میتوان ناشی از تداخل نامها و کنیهها و تکرار برخی از آنها دانست. برای ما پس از جستجو و تلخیص نامها، روشن شد که فرزندان ایشان، ۳۴ نفرند:
- حسن (ع)؛
- حسین (ع)؛
- زینب (س)؛
- ام کلثوم (س)؛
- محسن (که مادر ایشان، فاطمه دختر پیامبر خدا و محسن، آخرین فرزند ایشان بود که در جریان هجوم غوغاییان به خانه وحی، سِقط و کشته شد)؛
- عباس؛
- عبد الله؛
- عثمان؛
- جعفر (که مادر ایشان، ام البنین دختر حزام بود و همه آنها همراه امام حسین (ع) در کربلا به شهادت رسیدند)؛
- محمد بن حنفیه (که مادرش خوله دختر جعفر بن قیس بود)؛
- ابوبکر[۴] (که مادرش لیلی بود که احتمالًا همان دختر مسعود دارمی است. او همراه امام حسین (ع)، در کربلا شهید شد)؛
- عبیدالله(که مادرش لیلی بود. او نیز با امام حسین (ع) در کربلا شهید شد)؛
- محمد اصغر (که مادرش، ام ولد[۵] بود[۶]. او نیز همراه امام حسین (ع) در کربلا شهید شد)؛
- یحیی (که مادرش اسماء بنت عمیس بود و در حیات امام علی (ع) درگذشت)؛
- عون (که مادرش اسماء بنت عمیس بود)؛
- محمد اوسط (که مادرش امامه بود)؛
- عمر (که مادرش ام حبیب، صهبای تغلبی نام داشت)[۷]؛
- رقیه (که مادرش ام حبیب، صهبای تغلبی نام داشت. او همسر مسلم بن عقیل بود و از وی سه فرزند داشت که از میان آنان، عبدالله بن مسلم در کربلا شهید شد)؛
- ام حسن[۸] (که مادرش ام سعید بود و ابتدا همسر جعدة بن هبیره، خواهرزاده امام (ع) بود و سپس به ازدواج جعفر بن عقیل درآمد و چون جعفر در واقعه کربلا شهید شد، او در زمره اسیران کربلا درآمد)؛
- ام هانی (که عبدالله اکبر، پسر عقیل، با او ازدواج کرد. «عبد الله» و پسرش «محمد»، همراه امام حسین (ع) در کربلا شهید شدند)؛
- فاطمه (محمد بن ابی سعید بن عقیل که همراه امام حسین (ع) در کربلا کشته شد، با او ازدواج کرد)؛
- زینب صغرا (که محمد بن عقیل با او ازدواج کرد)؛
- میمونه (که عبد الله بن عقیل با او ازدواج کرد)؛
- نفیسه (که عبد الله بن عقیل با او ازدواج کرد)[۹]؛
- خدیجه (که عبدالرحمان بن عقیل با او ازدواج کرد)؛
- امامه (که صَلت بن عبد الله بن نوفل بن حارث بن عبد المطلب با او ازدواج کرد و در حیات امام (ع) درگذشت)؛
- رَمْله کبرا (که مادرش ام سعید بود و به همسری عبد الله بن ابیسفیان پسر حارث بن عبد المطلب درآمد)؛
- جُمانه[۱۰] (که در حیات امام (ع) درگذشت)؛
- ام سلمه؛
- رقیه صغرا؛
- ام کلثوم صغرا[۱۱]؛
- رَمْله صغرا؛
- ام کرام؛
- ام جعفر[۱۲].
از آنجا که پیامبر و علی (ع) پدران روحی و معنوی امّتاند،[۱۳] همۀ معتقدان به رسالت نبوی و ولایت علوی، فرزندان آن بزرگوارند. امّا فرزندان نسبی آن امام را گوناگون نقل کردهاند. در طبقات ابن سعد ۳۳ نفر، در انساب الأشراف ۳۴ یا ۳۵ نفر ذکر شده است. شیخ مفید تعداد آنان را ۲۷ نفر ذکر کرده است، امّا نسل علی بن ابی طالب|علی (ع) از پنج پسر تداوم یافته است: امام حسن و امام حسین، محمد حنفیه، عباس و عمر.[۱۴] نام برخی از فرزندان آن حضرت که در کتب آمده است: حسن، حسین، زینب و ام کلثوم (از حضرت فاطمه)، محمد حنفیه (از خوله)، رقیه و عباس (از صهباء)، عباس، جعفر، عثمان و عبد اللّه (از امّ البنین)، یحیی و عون (از اسماء بنت عمیس)، ابوبکر و عبید اللّه (از لیلی دارمیّه)، خدیجه، امّ هانی، میمونه و فاطمه (از یک کنیز)، امّ الحسن و رمله (از ام شعیب دارمی)[۱۵].[۱۶]
اولاد امیرالمؤمنین علی(ع)
شیخ مفید در کتاب ارشاد، تعداد فرزندان امام(ع) را حدود ۲۷ تن اعلام میکند[۱۷]. امام حسن(ع)، امام حسین(ع)، حضرت زینب(س)، ام کلثوم و محسن(ع) که بر اثر ضربه سقط شد[۱۸]، از فرزندان فاطمه زهرا(س) هستند[۱۹]. محمد بن حنفیه از خوله بود[۲۰]. عمر و رقیه از ام حبیب دختر ربیعه بودند. عباس(ع)، جعفر، عثمان و عبدالله فرزندان امالبنین بودند[۲۱]. حمد اصغر و عبدالله، فرزندان لیلا دختر دارقیه بودند[۲۲]. یحیی که مادرش اسماء دختر عمیس بود. ام حسن و رمله که مادرشان امسعید بود. نفیسه، زینب صغری، رقیه صغری، امهانی، امالکرام، جمانه، امامه، امسلمه، میمونه، خدیجه و فاطمه نامهای دیگر فرزندان امام علی(ع) بود[۲۳].[۲۴].
پرسشهای وابسته
جستارهای وابسته
- آخرین خطبه امام علی
- شهادت آرزوی امام علی
- پدر امام علی
- از ذو قار تا بصره
- ازدواج امام علی
- امارت امام علی در حدیث
- امامت امام علی در حدیث
- انواع دانشهای امام علی
- انگیزههای دشمنی با امام علی
- ایثار امام علی در شب هجرت
- بازگشت خورشید برای امام علی
- اقدامات امام علی در جنگ بدر
- بیعت با امام علی
- اقدامات امام علی در جنگ تبوک
- ترور امام علی
- توطئه برای ترور امام علی
- جایگاه علمی امام علی
- اقدامات امام علی در جنگ احد
- اقدامات امام علی در جنگ بنی قریظه
- اقدامات امام علی در جنگ بنی نضیر
- اقدامات امام علی در جنگ حنین
- خبر دادن پیامبر از شهادت علی
- خلافت امام علی در حدیث
- اقدامات امام علی در جنگ خندق
- اقدامات امام علی در جنگ خیبر
- داوریهای امام علی
- دشمنان امام علی
- دعاهای پیامبر خاتم برای امام علی
- دلایل تنهایی امام علی
- حب امام علی
- رویارویی امام علی با ناکثین
- زیانهای دشمنی با امام علی
- سیاستهای اجتماعی امام علی
- سیاستهای اداری امام علی
- سیاستهای اقتصادی امام علی
- سیاستهای امنیتی امام علی
- سیاستهای جنگی امام علی
- سیاستهای حکومتی امام علی
- سیاستهای فرهنگی امام علی
- سیاستهای قضایی امام علی
- سیمای امام علی
- شکست بتها توسط امام علی
- شکایت امام علی از نافرمانی یارانش
- عصمت امام علی در حدیث
- علم امام علی در حدیث
- امام علی از زبان اهل بیت
- امام علی از زبان دشمنانش
- امام علی از زبان قرآن
- امام علی از زبان همسران پیامبر
- امام علی از زبان پیامبر
- امام علی از زبان یارانش
- امام علی از زبان یاران پیامبر
- امام علی از زبان خودش
- غلو در دوست داشتن امام علی
- اقدامات امام علی در ماجرای فتح مکه
- فرزندان امام علی
- لقبهای امام علی
- مأموریت امام علی
- محبوبیت امام علی
- محدودیتهای امام علی در انتخاب کارگزاران
- هشدار امام علی به یارانش درباره نافرمانی
- نافرمانی سپاه امام علی
- نامهای امام علی
- نسب امام علی
- نیرنگهای دشمنان امام علی
- هدایت امام علی در حدیث
- وراثت امام علی در حدیث
- وصایت امام علی در حدیث
- ولادت امام علی
- ولایت امام علی در حدیث
- ویژگیهای اخلاقی امام علی
- ویژگیهای اعتقادی امام علی
- ویژگیهای امام علی
- ویژگیهای جنگی امام علی
- ویژگیهای دشمنان امام علی
- ویژگیهای دوستداران امام علی
- ویژگیهای سیاسی امام علی
- ویژگیهای عملی امام علی
- پذیرفته شدن دعاهای امام علی
- پرورش امام علی
- پس از شهادت امام علی
- پیشگویی امام علی
- کارگزاران امام علی
- کنیههای امام علی
- کینورزی به امام علی
- یاران امام علی
- یاری خواستن امام علی از کوفیان
- یومالدار
منابع
محمدی ریشهری، محمد، گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین
پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تاریخ اسلام بخش اول ج۲
محدثی، جواد، فرهنگ غدیر
سلمانی گواری، ابوالفضل، سیره خانوادگی ائمه معصوم
پانویس
- ↑ بنگرید: ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۱۴؛ مفید، الارشاد، ج۱، ص۳۵۵؛ بلاذری، الانساب الاشراف، ج۲، ص۱۹۰.
- ↑ برای تفکیک نام فرزندان امام علی(ع) از همسران مختلف بنگرید: بدخشانی، نزل الابرار، ص۱۲۷.
- ↑ پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تاریخ اسلام بخش اول ج۲ ص ۲۰.
- ↑ برخی منابع، نام او را «محمد اصغر» گفتهاند و یک مصدر، «عبد الله».
- ↑ یعنی کنیزی که از صاحبش فرزند آورد.
- ↑ أنساب الأشراف، نام او را «ورقاء» میداند.
- ↑ با وجود دعوت امام حسین (ع) از او به کربلا نیامد و دیر زمانی زیست و با عبدالله بن زبیر و حجاج، بیعت کرد.
- ↑ در کتاب نسب قریش، او را «ام الحسین» نامیدهاند.
- ↑ از متن المجدی فهمیده میشود که عقیل، دو پسر به نام عبد الله داشته است که برادر بزرگتر، همسر میمونه و برادر کوچکتر، همسر نفیسه بوده است.
- ↑ در تاریخ آمده است که کنیهاش «ام جعفر» بود.
- ↑ در أنساب الاشراف آمده: کثیر بن عباس با او پس از خواهرش یا پیش از او ازدواج کرد.
- ↑ محمدی ریشهری، محمد، گزیده دانشنامه امیرالمؤمنین، ص ۳۹.
- ↑ احادیث آن در بحار الأنوار، ج ۳۶ ص ۴ آمده است
- ↑ بحار الأنوار، ج ۴۲ ص ۷۴
- ↑ همان، ص ۷۴ و ۹۱، دربارۀ فرزندان علی به صورت تحلیلی ر. ک: «علیّ و بنوه» طه حسین
- ↑ محدثی، جواد، فرهنگ غدیر، ص۴۵۷.
- ↑ مفید، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ص۳۴۱؛ حلی، المستجاد من کتاب الارشاد، ص۱۷۷ - ۱۷۶؛ امین عاملی، سیره معصومان، ج۳، ص۱۵ - ۱.
- ↑ طبرسی، تاج الموالید، ص۸۰.
- ↑ ابن طولون، الائمة اثنی عشر، ص۵۹ - ۵۸؛ ابن ابی ثلج، تاریخ اهل البیت، ص۹۳.
- ↑ ابن ابی ثلج، تاریخ اهل البیت، ص۹۳.
- ↑ ابن ابی ثلج، تاریخ اهل البیت، ص۹۵.
- ↑ ابن ابی ثلج، تاریخ اهل البیت، ص۹۶.
- ↑ ابن طولون، الائمة اثنی عشر، ص۵۹ – ۵۸؛ حلی، المستجاد من کتاب الارشاد، ترجمه: محمد مهدی اشتهاردی، ص۱۷۷ – ۱۷۶؛ شیعی سبزواری، راحة الارواح، ص۷۸.
- ↑ سلمانی گواری، ابوالفضل، سیره خانوادگی ائمه معصوم، ص ۷۴.