کوه رَضْوی: تفاوت میان نسخهها
HeydariBot (بحث | مشارکتها) جز (وظیفهٔ شمارهٔ ۵) |
HeydariBot (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
| موضوع مرتبط = | | موضوع مرتبط = | ||
| عنوان مدخل = | | عنوان مدخل = | ||
| مداخل مرتبط = | | مداخل مرتبط = [[کوه رضوی در حدیث]] - [[کوه رضوی در تاریخ اسلامی]] - [[کوه رضوی در معارف مهدویت]] | ||
| پرسش مرتبط = کوه رضوی (پرسش) | | پرسش مرتبط = کوه رضوی (پرسش) | ||
}} | }} | ||
==مقدمه== | == مقدمه == | ||
*"رَضْوی" نخستین کوه از کوههای "تهامه"، در یک منزلی "[[ینبع]]" و هفت منزلی "[[مدینه]]" است<ref> | *"رَضْوی" نخستین کوه از کوههای "تهامه"، در یک منزلی "[[ینبع]]" و هفت منزلی "[[مدینه]]" است<ref> ر. ک: طریحی، مجمع البحرین، ج ۱، ص ۱۸۸</ref>. از این کوه در [[روایات]] سخن به میان آمده و آنجا [[جایگاه]] [[ارواح]] [[مؤمنان]] در عالم [[برزخ]] یاد شده است<ref> محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۶، ص ۲۴۳</ref>. همچنین در برخی [[روایات]]، [[محل زندگی]] [[امام مهدی|حضرت مهدی]] {{ع}} در [[دوران غیبت]] شمرده شده است<ref>[[شیخ طوسی]]، کتاب الغیبة، ص ۱۶۳.</ref>. | ||
*افزون بر [[روایات]]، در فرازهایی از [[دعای ندبه]] نیز چنین میخوانیم: "ای کاش میدانستم کجا استقرار داری و در کدام سرزمین تو را بجویم؟ آیا در کوه رَضْوی هستی یا غیر آن؟ ...."<ref>{{عربی|" لَيْتَ شِعْرِي أَيْنَ اسْتَقَرَّتْ بِكَ النَّوَى بَلْ أَيُّ أَرْضٍ تُقِلُّكَ أَوْ ثَرَى أَ بِرَضْوَى أَمْ غَيْرِهَا"}}، سید بن طاووس، الاقبال، ص ۲۹۸.</ref> همین ذهنیت درباره [[غیبت]] [[امام مهدی|مهدی]]{{ع}} در این کوه، باعث شد کسانی که در مسأله "[[مهدویت]]" دچار [[انحراف]] شدهاند، [[مهدی]] موهوم خود را در این کوه [[غایب]] بدانند<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۳۶۳.</ref>. | * افزون بر [[روایات]]، در فرازهایی از [[دعای ندبه]] نیز چنین میخوانیم: "ای کاش میدانستم کجا استقرار داری و در کدام سرزمین تو را بجویم؟ آیا در کوه رَضْوی هستی یا غیر آن؟ ...."<ref>{{عربی|" لَيْتَ شِعْرِي أَيْنَ اسْتَقَرَّتْ بِكَ النَّوَى بَلْ أَيُّ أَرْضٍ تُقِلُّكَ أَوْ ثَرَى أَ بِرَضْوَى أَمْ غَيْرِهَا"}}، سید بن طاووس، الاقبال، ص ۲۹۸.</ref> همین ذهنیت درباره [[غیبت]] [[امام مهدی|مهدی]] {{ع}} در این کوه، باعث شد کسانی که در مسأله "[[مهدویت]]" دچار [[انحراف]] شدهاند، [[مهدی]] موهوم خود را در این کوه [[غایب]] بدانند<ref>[[خدامراد سلیمیان|سلیمیان، خدامراد]]، [[فرهنگنامه مهدویت (کتاب)|فرهنگنامه مهدویت]]، ص ۳۶۳.</ref>. | ||
==احتمالات درباره [[ذی طوی]] و [[رضوی]]== | == احتمالات درباره [[ذی طوی]] و [[رضوی]] == | ||
*دربارۀ فراز [[دعای ندبه]] {{متن حدیث|أَبِرَضْوَی أَمْ غَیْرِهَا أَمْ ذِی طُوًی}} چند احتمال وجود دارد: | * دربارۀ فراز [[دعای ندبه]] {{متن حدیث|أَبِرَضْوَی أَمْ غَیْرِهَا أَمْ ذِی طُوًی}} چند احتمال وجود دارد: | ||
#روایاتی آمده است که [[حضرت مهدی]] {{ع}} در [[ذی طوی]] غیبتی دارد<ref>الغیبه نعمانی، ص ۲۹: {{متن حدیث|عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ{{ع}}أَنَّهُ قَالَ: یَکُونُ لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ غَیْبَةٌ فِی بَعْضِ هَذِهِ الشِّعَابِ وَ أَوْمَأَ بِیَدِهِ إِلَی نَاحِیَةِ ذِی طُوًی حَتَّی إِذَا کَانَ قَبْلَ خُرُوجِهِ...}}</ref> و اواخر [[غیبت]] و نزدیک [[ظهور]] از آنجا فرود خواهد آمد<ref>الغیبه نعمانی، ص ۱۷۱: {{متن حدیث|عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ الْبَاقِرِ {{ع}}: أَنَّ الْقَائِمَ یَهْبِطُ مِنْ ثَنِیَّةِ ذِی طُوًی فِی عِدَّةِ أَهْلِ بَدْرٍ ثَلَاثِمِائَةٍ وَ ثَلَاثَةَ عَشَرَ رَجُلًا...}}</ref> و این منافاتی با معلوم نبودن مکان ایشان ندارد، چراکه [[دعای ندبه]] غیر از [[رضوی]] و [[ذی طوی]] اضافه کرده که ممکن است، [[حضرت مهدی]] در جاهای دیگر هم استقرار داشته باشد<ref>ر.ک: [[محمد تقی شوشتری|شوشتری، محمد تقی]]، [[دعای ندبه در اسناد (مقاله)|دعای ندبه در اسناد]]، ص ۲۱؛ [[سید جعفر موسوینسب|سید جعفر موسوینسب]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۶-۳۶۱؛ [[علی اکبر مهدیپور|مهدیپور، علی اکبر]]، [[با دعای ندبه در پگاه جمعه (کتاب)|با دعای ندبه در پگاه جمعه]]، ص ۷۱-۷۴.</ref>؛ لذا [[امام]] {{ع}} در [[ذی طوی]] و [[رضوی]] منزل ندارند و این دو مکان به جهت تقدّس و تبرّک در [[دعای ندبه]] ذکر شده و [[حضرت]] {{ع}} در این دو مکان زیاد تردّد دارند. ولی این بدان معنا نیست که [[حضرت]] در کوه [[رَضْوی]] یا در منطقۀ [[ذی طوی]] مخفی است، بلکه معنایی کنایی دارد به این معنا که برای [[حضرت]] هیچ مکان معینی نیست. | # روایاتی آمده است که [[حضرت مهدی]] {{ع}} در [[ذی طوی]] غیبتی دارد<ref>الغیبه نعمانی، ص ۲۹: {{متن حدیث|عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ {{ع}}أَنَّهُ قَالَ: یَکُونُ لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ غَیْبَةٌ فِی بَعْضِ هَذِهِ الشِّعَابِ وَ أَوْمَأَ بِیَدِهِ إِلَی نَاحِیَةِ ذِی طُوًی حَتَّی إِذَا کَانَ قَبْلَ خُرُوجِهِ...}}</ref> و اواخر [[غیبت]] و نزدیک [[ظهور]] از آنجا فرود خواهد آمد<ref>الغیبه نعمانی، ص ۱۷۱: {{متن حدیث|عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ الْبَاقِرِ {{ع}}: أَنَّ الْقَائِمَ یَهْبِطُ مِنْ ثَنِیَّةِ ذِی طُوًی فِی عِدَّةِ أَهْلِ بَدْرٍ ثَلَاثِمِائَةٍ وَ ثَلَاثَةَ عَشَرَ رَجُلًا...}}</ref> و این منافاتی با معلوم نبودن مکان ایشان ندارد، چراکه [[دعای ندبه]] غیر از [[رضوی]] و [[ذی طوی]] اضافه کرده که ممکن است، [[حضرت مهدی]] در جاهای دیگر هم استقرار داشته باشد<ref>ر. ک: [[محمد تقی شوشتری|شوشتری، محمد تقی]]، [[دعای ندبه در اسناد (مقاله)|دعای ندبه در اسناد]]، ص ۲۱؛ [[سید جعفر موسوینسب|سید جعفر موسوینسب]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۶-۳۶۱؛ [[علی اکبر مهدیپور|مهدیپور، علی اکبر]]، [[با دعای ندبه در پگاه جمعه (کتاب)|با دعای ندبه در پگاه جمعه]]، ص ۷۱-۷۴.</ref>؛ لذا [[امام]] {{ع}} در [[ذی طوی]] و [[رضوی]] منزل ندارند و این دو مکان به جهت تقدّس و تبرّک در [[دعای ندبه]] ذکر شده و [[حضرت]] {{ع}} در این دو مکان زیاد تردّد دارند. ولی این بدان معنا نیست که [[حضرت]] در کوه [[رَضْوی]] یا در منطقۀ [[ذی طوی]] مخفی است، بلکه معنایی کنایی دارد به این معنا که برای [[حضرت]] هیچ مکان معینی نیست. | ||
#ممکن است اشاره به این نکته باشد که فِرَق منقرض شدۀ [[کیسانیه]]<ref>کیسانیه فِرَق متعددی بودهاند: فرقهای میگفتند محمّد حنفیه نمرده و غیبت کرده و جایش معلوم نیست. فرقهای میگفتند: در جبال رضوی مقیم شده و فرقه دیگر گفتند او از جهان رفته و فرزندش عبداللّه ابوهاشم بعد از او قائم مقامش شد. بالجمله فرق و اختلافات زیاد داشتند و آنها که گفتند در کوه رضوی است یک فرقه از کیسانیه بودهاند. فرق الشیعه نوبختی، ص ۲۶-۳۶؛ التبصیر، ص ۳۴-۳۸.</ref> [[عقیده]] داشتهاند [[محمد حنفیه]] در آنها اقامت گزیده، تحت تصرّف [[امام مهدی]] {{ع}} و محلّ تردّد آن [[حضرت]] است<ref>ر.ک: [[سید جعفر موسوینسب|سید جعفر موسوینسب]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۶-۳۶۱؛ [[علی اکبر مهدیپور|مهدیپور، علی اکبر]]، [[با دعای ندبه در پگاه جمعه (کتاب)|با دعای ندبه در پگاه جمعه]]، ص ۷۱-۷۴.</ref>. | # ممکن است اشاره به این نکته باشد که فِرَق منقرض شدۀ [[کیسانیه]]<ref>کیسانیه فِرَق متعددی بودهاند: فرقهای میگفتند محمّد حنفیه نمرده و غیبت کرده و جایش معلوم نیست. فرقهای میگفتند: در جبال رضوی مقیم شده و فرقه دیگر گفتند او از جهان رفته و فرزندش عبداللّه ابوهاشم بعد از او قائم مقامش شد. بالجمله فرق و اختلافات زیاد داشتند و آنها که گفتند در کوه رضوی است یک فرقه از کیسانیه بودهاند. فرق الشیعه نوبختی، ص ۲۶-۳۶؛ التبصیر، ص ۳۴-۳۸.</ref> [[عقیده]] داشتهاند [[محمد حنفیه]] در آنها اقامت گزیده، تحت تصرّف [[امام مهدی]] {{ع}} و محلّ تردّد آن [[حضرت]] است<ref>ر. ک: [[سید جعفر موسوینسب|سید جعفر موسوینسب]]، [[دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان (کتاب)|دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان]]، ص۳۵۶-۳۶۱؛ [[علی اکبر مهدیپور|مهدیپور، علی اکبر]]، [[با دعای ندبه در پگاه جمعه (کتاب)|با دعای ندبه در پگاه جمعه]]، ص ۷۱-۷۴.</ref>. | ||
#مقصود از [[ذی طوی]] مکّۀ مکرّمه و [[رَضْوی]] مدینۀ منورّه باشد<ref>ر.ک: [[لطفالله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطفالله]]، [[فروغ ولایت در دعای ندبه (کتاب)|فروغ ولایت در دعای ندبه]]، [[سلسله مباحث امامت و مهدویت ج۱ (کتاب)|سلسله مباحث امامت و مهدویت]]، ج۱، ص۳۸۹-۳۹۲؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۴۹۵.</ref>. | # مقصود از [[ذی طوی]] مکّۀ مکرّمه و [[رَضْوی]] مدینۀ منورّه باشد<ref>ر. ک: [[لطفالله صافی گلپایگانی|صافی گلپایگانی، لطفالله]]، [[فروغ ولایت در دعای ندبه (کتاب)|فروغ ولایت در دعای ندبه]]، [[سلسله مباحث امامت و مهدویت ج۱ (کتاب)|سلسله مباحث امامت و مهدویت]]، ج۱، ص۳۸۹-۳۹۲؛ [[علی اصغر رضوانی|رضوانی، علی اصغر]]، [[موعودشناسی و پاسخ به شبهات (کتاب)|موعودشناسی و پاسخ به شبهات]]، ص ۴۹۵.</ref>. | ||
==کوه رضوی در با دعای ندبه در پگاه جمعه== | == کوه رضوی در با دعای ندبه در پگاه جمعه == | ||
*"[[رضوی]]" نخستین کوه از کوههای "تهامه" در یکمنزلی "[[ینبع]]" و هفتمنزلی "[[مدینه]]" است که در [[احادیث]] فراوانی از آن یاد شده، از جمله: | *"[[رضوی]]" نخستین کوه از کوههای "تهامه" در یکمنزلی "[[ینبع]]" و هفتمنزلی "[[مدینه]]" است که در [[احادیث]] فراوانی از آن یاد شده، از جمله: | ||
# [[رسول اکرم]] {{صل}} فرمود: "[[رضوی]]، خدای از آن [[خشنود]] است!"<ref>{{متن حدیث|رَضْوَى، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ}}؛ حموی، یاقوت، معجم البلدان، ج۳، ص۵۱.</ref> | # [[رسول اکرم]] {{صل}} فرمود: "[[رضوی]]، خدای از آن [[خشنود]] است!"<ref>{{متن حدیث|رَضْوَى، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ}}؛ حموی، یاقوت، معجم البلدان، ج۳، ص۵۱.</ref> | ||
#در [[حدیث]] دیگری فرمود: "[[رضوی]] از کوههای [[بهشت]] است"<ref>سمهودی، نورالدین، وفاء الوفاء بأخبار دارالمصطفی، ج۴، ص۱۲۱۹.</ref>. | # در [[حدیث]] دیگری فرمود: "[[رضوی]] از کوههای [[بهشت]] است"<ref>سمهودی، نورالدین، وفاء الوفاء بأخبار دارالمصطفی، ج۴، ص۱۲۱۹.</ref>. | ||
# [[امام صادق]]{{ع}} چون وارد سرزمین "رَوحا" شد، نگاهی به کوه آن نمود که مشرف بر دشت روحا بود، به [[عبدالأعلی مولی آل سام]] که در محضر آن [[حضرت]] بود، فرمود: این کوه را میبینی؟ این کوه "[[رضوی]]" نامیده میشود، از کوههای [[فارس]] بود، چون ما را [[دوست]] داشت، [[خداوند]] آن را به سوی ما انتقال داد. از هرگونه درخت میوه در آن هست. چه [[پناهگاه]] خوبی است برای شخص نگران و بیمناک. این جمله را دو بار تکرار کرد و سپس فرمود: "برای [[صاحب]] این امر در این کوه [[دو غیبت]] است، یکی کوتاه و دیگری طولانی"<ref>{{متن حدیث|أَمَا إِنَّ لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ فِيهِ غَيْبَتَيْنِ وَاحِدَةٌ قَصِيرَةٌ وَ الْأُخْرَى طَوِيلَةٌ}}؛ طوسی، محمد بن حسن، الغیبة، ص۱۶۳.</ref>. | # [[امام صادق]] {{ع}} چون وارد سرزمین "رَوحا" شد، نگاهی به کوه آن نمود که مشرف بر دشت روحا بود، به [[عبدالأعلی مولی آل سام]] که در محضر آن [[حضرت]] بود، فرمود: این کوه را میبینی؟ این کوه "[[رضوی]]" نامیده میشود، از کوههای [[فارس]] بود، چون ما را [[دوست]] داشت، [[خداوند]] آن را به سوی ما انتقال داد. از هرگونه درخت میوه در آن هست. چه [[پناهگاه]] خوبی است برای شخص نگران و بیمناک. این جمله را دو بار تکرار کرد و سپس فرمود: "برای [[صاحب]] این امر در این کوه [[دو غیبت]] است، یکی کوتاه و دیگری طولانی"<ref>{{متن حدیث|أَمَا إِنَّ لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ فِيهِ غَيْبَتَيْنِ وَاحِدَةٌ قَصِيرَةٌ وَ الْأُخْرَى طَوِيلَةٌ}}؛ طوسی، محمد بن حسن، الغیبة، ص۱۶۳.</ref>. | ||
# [[امام سجاد|امام زینالعابدین]]{{ع}} در ضمن یک [[حدیث]] طولانی از آمدن [[جبرئیل امین]] [[در آستانه ظهور]] به محضر آن [[حضرت]] سخن گفته، در پایان میفرماید:آنگاه اسبی را که [[براق]] نامیده میشود به حضور ایشان میآورد. [[قائم]]{{ع}} بر آن سوار میشود، سپس به سوی [[کوه رضوی]] حرکت میکند<ref>{{متن حدیث|وَ يَجِيئُهُ بِفَرَسٍ يُقَالُ لَهُ الْبُرَاقُ فَيَرْكَبُهُ ثُمَّ يَأْتِي إِلَى جَبَلِ رَضْوَى}}؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، ج۵۲، ص۳۰۶.</ref>. آنگاه از گرد آمدن ۳۱۳ تن از [[یاران خاصّ]] و آغاز [[دعوت]] [[اعلام ظهور]] به تفصیل سخن میگوید | # [[امام سجاد|امام زینالعابدین]] {{ع}} در ضمن یک [[حدیث]] طولانی از آمدن [[جبرئیل امین]] [[در آستانه ظهور]] به محضر آن [[حضرت]] سخن گفته، در پایان میفرماید:آنگاه اسبی را که [[براق]] نامیده میشود به حضور ایشان میآورد. [[قائم]] {{ع}} بر آن سوار میشود، سپس به سوی [[کوه رضوی]] حرکت میکند<ref>{{متن حدیث|وَ يَجِيئُهُ بِفَرَسٍ يُقَالُ لَهُ الْبُرَاقُ فَيَرْكَبُهُ ثُمَّ يَأْتِي إِلَى جَبَلِ رَضْوَى}}؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، ج۵۲، ص۳۰۶.</ref>. آنگاه از گرد آمدن ۳۱۳ تن از [[یاران خاصّ]] و آغاز [[دعوت]] [[اعلام ظهور]] به تفصیل سخن میگوید | ||
# [[امام صادق]]{{ع}} در ضمن یک [[حدیث]] طولانی از گرد آمدن [[ارواح]] [[مؤمنان]] در گلستان "[[رضوی]]" سخن گفته، در پایان میفرماید: "سپس [[روح]] [[مؤمن]] در گلستان "[[رضوی]]" با [[آل محمد]] {{عم}} [[دیدار]] میکند، از [[خوراک]] آنها میخورد، از نوشیدنیهای آنان مینوشد، در محافل آنها با آنها هم صحبت میشود تا روزی که [[قائم]] [[اهلبیت]] [[قیام]] کند. هنگامی که [[قائم]] ما [[قیام]] نمود، [[خداوند]] آنها را برمیانگیزاند، پس همگی به حضور آن [[حضرت]] میرسند و دسته دسته به دعوتش لبیک میگویند"<ref>{{متن حدیث|ثُمَّ يَزُورُ آلَ مُحَمَّدٍ فِي جِنَانِ رَضْوَى فَيَأْكُلُ مَعَهُمْ مِنْ طَعَامِهِمْ وَ يَشْرَبُ مَعَهُمْ مِنْ شَرَابِهِمْ وَ يَتَحَدَّثُ مَعَهُمْ فِي مَجَالِسِهِمْ حَتَّى يَقُومَ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَإِذَا قَامَ قَائِمُنَا بَعَثَهُمُ اللَّهُ فَأَقْبَلُوا مَعَهُ يُلَبُّونَ زُمَراً زُمَراً}}؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، ج۶، ص۱۹۸؛ ج۵۳، ص۹۷.</ref>. | # [[امام صادق]] {{ع}} در ضمن یک [[حدیث]] طولانی از گرد آمدن [[ارواح]] [[مؤمنان]] در گلستان "[[رضوی]]" سخن گفته، در پایان میفرماید: "سپس [[روح]] [[مؤمن]] در گلستان "[[رضوی]]" با [[آل محمد]] {{عم}} [[دیدار]] میکند، از [[خوراک]] آنها میخورد، از نوشیدنیهای آنان مینوشد، در محافل آنها با آنها هم صحبت میشود تا روزی که [[قائم]] [[اهلبیت]] [[قیام]] کند. هنگامی که [[قائم]] ما [[قیام]] نمود، [[خداوند]] آنها را برمیانگیزاند، پس همگی به حضور آن [[حضرت]] میرسند و دسته دسته به دعوتش لبیک میگویند"<ref>{{متن حدیث|ثُمَّ يَزُورُ آلَ مُحَمَّدٍ فِي جِنَانِ رَضْوَى فَيَأْكُلُ مَعَهُمْ مِنْ طَعَامِهِمْ وَ يَشْرَبُ مَعَهُمْ مِنْ شَرَابِهِمْ وَ يَتَحَدَّثُ مَعَهُمْ فِي مَجَالِسِهِمْ حَتَّى يَقُومَ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَإِذَا قَامَ قَائِمُنَا بَعَثَهُمُ اللَّهُ فَأَقْبَلُوا مَعَهُ يُلَبُّونَ زُمَراً زُمَراً}}؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، ج۶، ص۱۹۸؛ ج۵۳، ص۹۷.</ref>. | ||
*از [[حدیث]] اول و دوم [[فضیلت]] و [[قداست]] [[کوه رضوی]] استفاده میشود. | * از [[حدیث]] اول و دوم [[فضیلت]] و [[قداست]] [[کوه رضوی]] استفاده میشود. | ||
* [[حدیث]] سوم به صراحت دلالت میکند. بر این که [[حضرت]] بقیةالله{{ع}} در [[غیبت صغری]] و کبری، قسمتی از [[عمر]] مبارکش را در [[کوه رضوی]] سپری میکند. | * [[حدیث]] سوم به صراحت دلالت میکند. بر این که [[حضرت]] بقیةالله {{ع}} در [[غیبت صغری]] و کبری، قسمتی از [[عمر]] مبارکش را در [[کوه رضوی]] سپری میکند. | ||
*از [[حدیث]] چهارم استفاده میشود که آن [[مصلح جهانی]] [[در آستانه ظهور]] نیز بر [[کوه رضوی]] میگذرد و از آنجا به سوی [[مکه معظمه]] عزیمت مینماید. | * از [[حدیث]] چهارم استفاده میشود که آن [[مصلح جهانی]] [[در آستانه ظهور]] نیز بر [[کوه رضوی]] میگذرد و از آنجا به سوی [[مکه معظمه]] عزیمت مینماید. | ||
*از [[حدیث]] پنجم نیز استفاده میشود که شماری از [[یاران]] آن [[حضرت]] در این کوه از [[نعمتهای پروردگار]] متنعّم هستند، تا به [[هنگام ظهور]] آن [[حضرت]] [[رجعت]] نموده، دامن [[خدمت]] به کمر بسته، [[اوامر]] حضرتش را مو به مو [[اجرا]] نمایند<ref>[[علی اکبر مهدیپور|مهدیپور، علی اکبر]]، [[با دعای ندبه در پگاه جمعه (کتاب)|با دعای ندبه در پگاه جمعه]]، ص ۹۶-۹۹.</ref>. | * از [[حدیث]] پنجم نیز استفاده میشود که شماری از [[یاران]] آن [[حضرت]] در این کوه از [[نعمتهای پروردگار]] متنعّم هستند، تا به [[هنگام ظهور]] آن [[حضرت]] [[رجعت]] نموده، دامن [[خدمت]] به کمر بسته، [[اوامر]] حضرتش را مو به مو [[اجرا]] نمایند<ref>[[علی اکبر مهدیپور|مهدیپور، علی اکبر]]، [[با دعای ندبه در پگاه جمعه (کتاب)|با دعای ندبه در پگاه جمعه]]، ص ۹۶-۹۹.</ref>. | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||
نسخهٔ ۲۵ اوت ۲۰۲۲، ساعت ۱۳:۱۰
کوه رَضْوی از چند منظر متفاوت، بررسی میشود: کوه رضوی در حدیث - کوه رضوی در تاریخ اسلامی - کوه رضوی در معارف مهدویت - پرسشهای مرتبطمقدمه
- "رَضْوی" نخستین کوه از کوههای "تهامه"، در یک منزلی "ینبع" و هفت منزلی "مدینه" است[۱]. از این کوه در روایات سخن به میان آمده و آنجا جایگاه ارواح مؤمنان در عالم برزخ یاد شده است[۲]. همچنین در برخی روایات، محل زندگی حضرت مهدی (ع) در دوران غیبت شمرده شده است[۳].
- افزون بر روایات، در فرازهایی از دعای ندبه نیز چنین میخوانیم: "ای کاش میدانستم کجا استقرار داری و در کدام سرزمین تو را بجویم؟ آیا در کوه رَضْوی هستی یا غیر آن؟ ...."[۴] همین ذهنیت درباره غیبت مهدی (ع) در این کوه، باعث شد کسانی که در مسأله "مهدویت" دچار انحراف شدهاند، مهدی موهوم خود را در این کوه غایب بدانند[۵].
احتمالات درباره ذی طوی و رضوی
- دربارۀ فراز دعای ندبه «أَبِرَضْوَی أَمْ غَیْرِهَا أَمْ ذِی طُوًی» چند احتمال وجود دارد:
- روایاتی آمده است که حضرت مهدی (ع) در ذی طوی غیبتی دارد[۶] و اواخر غیبت و نزدیک ظهور از آنجا فرود خواهد آمد[۷] و این منافاتی با معلوم نبودن مکان ایشان ندارد، چراکه دعای ندبه غیر از رضوی و ذی طوی اضافه کرده که ممکن است، حضرت مهدی در جاهای دیگر هم استقرار داشته باشد[۸]؛ لذا امام (ع) در ذی طوی و رضوی منزل ندارند و این دو مکان به جهت تقدّس و تبرّک در دعای ندبه ذکر شده و حضرت (ع) در این دو مکان زیاد تردّد دارند. ولی این بدان معنا نیست که حضرت در کوه رَضْوی یا در منطقۀ ذی طوی مخفی است، بلکه معنایی کنایی دارد به این معنا که برای حضرت هیچ مکان معینی نیست.
- ممکن است اشاره به این نکته باشد که فِرَق منقرض شدۀ کیسانیه[۹] عقیده داشتهاند محمد حنفیه در آنها اقامت گزیده، تحت تصرّف امام مهدی (ع) و محلّ تردّد آن حضرت است[۱۰].
- مقصود از ذی طوی مکّۀ مکرّمه و رَضْوی مدینۀ منورّه باشد[۱۱].
کوه رضوی در با دعای ندبه در پگاه جمعه
- "رضوی" نخستین کوه از کوههای "تهامه" در یکمنزلی "ینبع" و هفتمنزلی "مدینه" است که در احادیث فراوانی از آن یاد شده، از جمله:
- رسول اکرم (ص) فرمود: "رضوی، خدای از آن خشنود است!"[۱۲]
- در حدیث دیگری فرمود: "رضوی از کوههای بهشت است"[۱۳].
- امام صادق (ع) چون وارد سرزمین "رَوحا" شد، نگاهی به کوه آن نمود که مشرف بر دشت روحا بود، به عبدالأعلی مولی آل سام که در محضر آن حضرت بود، فرمود: این کوه را میبینی؟ این کوه "رضوی" نامیده میشود، از کوههای فارس بود، چون ما را دوست داشت، خداوند آن را به سوی ما انتقال داد. از هرگونه درخت میوه در آن هست. چه پناهگاه خوبی است برای شخص نگران و بیمناک. این جمله را دو بار تکرار کرد و سپس فرمود: "برای صاحب این امر در این کوه دو غیبت است، یکی کوتاه و دیگری طولانی"[۱۴].
- امام زینالعابدین (ع) در ضمن یک حدیث طولانی از آمدن جبرئیل امین در آستانه ظهور به محضر آن حضرت سخن گفته، در پایان میفرماید:آنگاه اسبی را که براق نامیده میشود به حضور ایشان میآورد. قائم (ع) بر آن سوار میشود، سپس به سوی کوه رضوی حرکت میکند[۱۵]. آنگاه از گرد آمدن ۳۱۳ تن از یاران خاصّ و آغاز دعوت اعلام ظهور به تفصیل سخن میگوید
- امام صادق (ع) در ضمن یک حدیث طولانی از گرد آمدن ارواح مؤمنان در گلستان "رضوی" سخن گفته، در پایان میفرماید: "سپس روح مؤمن در گلستان "رضوی" با آل محمد (ع) دیدار میکند، از خوراک آنها میخورد، از نوشیدنیهای آنان مینوشد، در محافل آنها با آنها هم صحبت میشود تا روزی که قائم اهلبیت قیام کند. هنگامی که قائم ما قیام نمود، خداوند آنها را برمیانگیزاند، پس همگی به حضور آن حضرت میرسند و دسته دسته به دعوتش لبیک میگویند"[۱۶].
- از حدیث اول و دوم فضیلت و قداست کوه رضوی استفاده میشود.
- حدیث سوم به صراحت دلالت میکند. بر این که حضرت بقیةالله (ع) در غیبت صغری و کبری، قسمتی از عمر مبارکش را در کوه رضوی سپری میکند.
- از حدیث چهارم استفاده میشود که آن مصلح جهانی در آستانه ظهور نیز بر کوه رضوی میگذرد و از آنجا به سوی مکه معظمه عزیمت مینماید.
- از حدیث پنجم نیز استفاده میشود که شماری از یاران آن حضرت در این کوه از نعمتهای پروردگار متنعّم هستند، تا به هنگام ظهور آن حضرت رجعت نموده، دامن خدمت به کمر بسته، اوامر حضرتش را مو به مو اجرا نمایند[۱۷].
جستارهای وابسته
- آخر الزمان
- آدینه (جمعه)
- آستانه عسکریین
- آستانه قیامت
- آفتاب پشت ابر (خورشید پشت ابر)
- آینده پژوهی
- آیین جدید دین در عصر ظهور
- اَبدال
- ابوالادیان
- ابوصالح
- ابوالقاسم (امام مهدی)
- اثناعشریه
- احمد (امام مهدی)
- احمد بن اسحاق قمی
- احمد بن هلال کرخی
- احمدیه (قادیانیه)
- اخیار
- ادله رجعت
- اسماعیلیه
- أشراط الساعه
- اصحاب قائم (یاران امام مهدی)(ع)
- اصحاب کهف
- اقامتگاه امام مهدی در عصر ظهور (مسجد سهله)
- القاب امام مهدی (ع)
- امامت امام مهدی (ع)
- امامت و مهدویت
- امام حسن عسکری
- امام زمان (صاحب الزمان)
- امام شناسی (مرگ جاهلی)
- امام مهدی از ولادت تا ظهور
- امامیه
- امدادهای غیبی
- امکان رجعت (رجعت)
- امنیت (حکومت جهانی)
- انتظار فرج
- انتقام
- انجمن حجتیه
- انطاکیه
- اوتاد
- اهل سنت و امام مهدی موعود
- اهل سنّت و ولادت امام مهدی (ع)
- اهل کتاب در عصر ظهور
- ایام الله
- ایستادن هنگام شنیدن لقب قائم
- باب (علی محمد شیرازی)
- بابیه (باب)
- باران های پیاپی
- باقریه
- البرهان فی علامات امام مهدی آخر الزمان
- بعثت امام مهدی
- بلالی (محمد بن علی بن بلال)
- بلالیه
- بهائیت
- البیان فی اخبار صاحب الزمان
- بیت الحمد
- بیت المقدس
- بیدا (خسف به بیدا)
- بیعت امام مهدی
- بیعت نامه امام مهدی
- البیعه لله
- پایان تاریخ (آخرالزمان)
- پدر امام مهدی (امام حسن عسکری)
- پدر امام مهدی و اهل سنّت
- پرچم امام مهدی
- پرچم های سیاه
- پیراهن امام مهدی
- تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم
- تاریخ عصر غیبت
- تاریخ غیبت کبرا
- تشرف (ملاقات با امام مهدی
- تکذیب وقت گزاران وقت ظهور
- تَناثُرُ النُّجُوم
- توقیع
- جبرئیل
- جده
- جزیره خضرا
- جزیره خضرا در ترازوی نقد
- جعفر کذاب
- جمعه
- جنگ افزارهای امام مهدی (سلاح امام مهدی)
- حجت
- حجر الاسود
- حدیث غدیر
- حدیث لوح حضرت زهرا (لوح حضرت زهرا)
- حدیث معراج
- حِرْز امام مهدی
- حرمت نام بردن امام مهدی
- حسن شریعی
- حسین بن روح نوبختی
- حسین بن منصور حلاج
- حکومت جهانی
- حکومت صالحان
- حکومت مستضعفان
- حکیمه خاتون
- حیرت
- خاتم الاوصیاء
- خراسانی (خروج خراسانی)
- خردسال ترین پیشوای معصوم (امامت امام مهدی)
- خروج خراسانی
- خروج دابة الاَرض
- خروج دجال
- خروج سفیانی
- خروج سید حسنی
- خروج شعیب بن صالح
- خروج شیصبانی
- خروج عوف سلمی
- خروج امام مهدی (قیام امام مهدی)
- خروج یأجوج (یأجوج و مأجوج)
- خروج یمانی
- خسف به بیداء
- خسوف و کسوف غیرعادی
- خضر
- خلافت موعود
- خورشید پشت ابر
- خطبه قیام
- خورشید مغرب
- خیمه
- دابه الارض (خروج دابه الارض)
- دادگستر جهان
- دانشمندان عامه و امام مهدی موعود
- دجال (خروج دجال)
- در انتظار ققنوس
- در فجر ساحل
- دست بر سر گذاشتن
- دعای افتتاح
- دعای عهد
- دعای ندبه
- دعای سمات
- دوازده امامی (اثناعشریه)
- دولت کریمه (حکومت جهانی)
- دین در آخرالزمان (آخرالزمان)
- دین عصر ظهور
- ذی طوی
- رایات سود (پرچم های سیاه)
- رحلت امام مهدی (فرجام امام مهدی)
- رجعت
- رجعت کنندگان
- رکن و مقام
- رؤیت امام مهدی (ملاقات امام مهدی)
- زبور داود
- زمینه سازان ظهور
- زنان آخرالزمان (آخرالزمان)
- زنان و قیام امام مهدی (یاران امام مهدی)
- زندگی آخرالزمان (آخرالزمان)
- زیارت آل یس
- زیارت ناحیه مقدسه
- زیارت رجبیه
- زیدیه
- سازمان وکالت
- سامرا
- سرداب سامرا
- سلاح امام مهدی
- سفیانی (خروج سفیانی)
- سید حسنی (خروج سید حسنی)
- سیره حکومتی امام مهدی
- سیصد و سیزده
- شاهدان ولادت امام مهدی
- شرایط ظهور
- شرید
- شریعیه
- شعبان
- شعیب بن صالح (خروج شعیب)
- شلمغانیه
- شمائل امام مهدی
- شمشیر امام مهدی (سلاح امام مهدی)
- شهادت امام مهدی (فرجام امام مهدی)
- شیخیه
- شیطان (کشته شدن شیطان)
- شیصبانی (خروج شیصبانی)
- شیعه
- صاحب الامر
- صاحب الدار
- صاحب الزمان
- صاحب السیف
- صاحب الغیبه
- صاید بن صید (خروج دجال)
- صقیل (مادر امام مهدی)
- صیحه آسمانی (ندای آسمانی)
- طالقان
- طرید
- طلوع خورشید از مغرب
- طویل العمر
- طی الارض
- طیبه
- ظهور
- عاشورا
- عبرتایی (احمد بن هلال)
- عثمان بن سعید عمری
- عدد یاران امام مهدی (سیصد و سیزده)
- عدل و قسط (حکومت جهانی)
- العرف الوردی فی اخبار الامام مهدی
- عسکریه
- عصائب
- عصر زندگی
- عقد الدرر فی اخبار المنتظر
- علایم ظهور (نشانه های ظهور)
- علائم قیامت (اشراط الساعه)
- علی بن محمد سمری
- غار انطاکیه (انطاکیه)
- غایب (امام غایب)
- غریم
- غلام
- غیبت (پنهان شدن)
- الغیبه
- غیبت صغرا
- غیبت کبرا
- فترت
- فرید
- فرجام امام مهدی
- فرجام شناسی (آینده پژوهی)
- فضیلت انتظار فرج (انتظار فرج)
- فضیلت منتظران (منتظر)
- فلسفه رجعت (رجعت)
- فلسفه غیبت صغرا (غیبت صغرا)
- فلسفه غیبت (غیبت امام مهدی)
- فواید امام غایب
- فوتوریسم
- قائم
- قادیانیه
- قتل نفس زَکیّه
- قم
- قیامت صغرا (رجعت)
- قیام های پیش از ظهور
- کتاب الغیبه للحجه
- کشته شدن شیطان
- کمال الدین و تمام النعمه
- کوفه
- کنیه امام مهدی (ابوالقاسم)
- کوه رَضْوی
- کیسانیه
- لباس امام مهدی (پیراهن امام مهدی)
- لوح حضرت زهرا
- مادر امام مهدی
- متمهدی (مدعیان مهدویت)
- مثلث برمودا (جزیره خضرا)
- محدَّث
- محل بیعت امام مهدی (رکن و مقام)
- محل ظهور امام مهدی (مسجد الحرام)
- محل قتل نفس زکیه (رکن و مقام)
- محمد
- محمد بن عثمان بن سعید عمری
- محمد بن علی بن هلال
- محمد بن علی شلمغانی
- محمد بن نصیر نمیری
- محمدیه
- مدعیان بابیت
- مدعیان مهدویت
- مرجع تقلید
- مردان آخرالزمان (آخرالزمان)
- مرکز حکومت امام مهدی (مسجد کوفه)
- مرگ جاهلی
- مرگ سرخ
- مرگ سفید
- مستضعف
- مسجد جمکران
- مسجد الحرام
- مسجد سهله
- مسجد صاحب الزمان (مسجد جمکران)
- مسجد کوفه
- مصلای جمعه و جماعات در عصر ظهور (مسجد کوفه)
- مضطر
- معجم احادیث الامام المهدی
- معمرین
- مغیریه
- مقتدای مسیح
- مکیال المکارم فی فواید الدعاء للقائم
- ملاحم و فتن
- ملاقات با امام مهدی
- ملیکه (مادر امام مهدی)
- منتخب الاثر
- منتظِر
- منتَظَر
- منتقم
- منصور
- موتور
- موسویه
- موعود مسیحیت
- موعود یهود
- مهدی
- مهدی سودانی
- مهدی موعود
- مهدویت
- ممهدون (زمینه سازان ظهور)
- مهدویت پژوهی (آینده پژوهی)
- امام مهدی شخصی و امام مهدی نوعی
- مهدیه
- میراث دار پیامبران
- ناحیه مقدسه
- نام های حضرت محمد (احمد)
- ناووسیه
- نجبا
- ندای آسمانی
- نرگس (مادر امام مهدی)
- نزول عیسی
- نشانه های آخرالزمان (آخرالزمان
- نشانه های ظهور
- نفس زکیه
- نماز امام زمان
- نواب خاص
- نیابت خاص
- نیابت عام
- نیمه شعبان
- وقاتون (وقت ظهور)
- وقت ظهور
- وقت معلوم
- وکلای امام مهدی
- ولادت امام مهدی
- ولایت فقیه
- ولی فقیه
- همسر و فرزند امام مهدی
- هیبت امام مهدی
- یأجوج و مأجوج
- یاران امام مهدی
- یالثارات الحسین
منابع
پانویس
- ↑ ر. ک: طریحی، مجمع البحرین، ج ۱، ص ۱۸۸
- ↑ محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، ج ۶، ص ۲۴۳
- ↑ شیخ طوسی، کتاب الغیبة، ص ۱۶۳.
- ↑ " لَيْتَ شِعْرِي أَيْنَ اسْتَقَرَّتْ بِكَ النَّوَى بَلْ أَيُّ أَرْضٍ تُقِلُّكَ أَوْ ثَرَى أَ بِرَضْوَى أَمْ غَيْرِهَا"، سید بن طاووس، الاقبال، ص ۲۹۸.
- ↑ سلیمیان، خدامراد، فرهنگنامه مهدویت، ص ۳۶۳.
- ↑ الغیبه نعمانی، ص ۲۹: «عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِیٍّ (ع)أَنَّهُ قَالَ: یَکُونُ لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ غَیْبَةٌ فِی بَعْضِ هَذِهِ الشِّعَابِ وَ أَوْمَأَ بِیَدِهِ إِلَی نَاحِیَةِ ذِی طُوًی حَتَّی إِذَا کَانَ قَبْلَ خُرُوجِهِ...»
- ↑ الغیبه نعمانی، ص ۱۷۱: «عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ الْبَاقِرِ (ع): أَنَّ الْقَائِمَ یَهْبِطُ مِنْ ثَنِیَّةِ ذِی طُوًی فِی عِدَّةِ أَهْلِ بَدْرٍ ثَلَاثِمِائَةٍ وَ ثَلَاثَةَ عَشَرَ رَجُلًا...»
- ↑ ر. ک: شوشتری، محمد تقی، دعای ندبه در اسناد، ص ۲۱؛ سید جعفر موسوینسب، دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان، ص۳۵۶-۳۶۱؛ مهدیپور، علی اکبر، با دعای ندبه در پگاه جمعه، ص ۷۱-۷۴.
- ↑ کیسانیه فِرَق متعددی بودهاند: فرقهای میگفتند محمّد حنفیه نمرده و غیبت کرده و جایش معلوم نیست. فرقهای میگفتند: در جبال رضوی مقیم شده و فرقه دیگر گفتند او از جهان رفته و فرزندش عبداللّه ابوهاشم بعد از او قائم مقامش شد. بالجمله فرق و اختلافات زیاد داشتند و آنها که گفتند در کوه رضوی است یک فرقه از کیسانیه بودهاند. فرق الشیعه نوبختی، ص ۲۶-۳۶؛ التبصیر، ص ۳۴-۳۸.
- ↑ ر. ک: سید جعفر موسوینسب، دویست پرسش و پاسخ پیرامون امام زمان، ص۳۵۶-۳۶۱؛ مهدیپور، علی اکبر، با دعای ندبه در پگاه جمعه، ص ۷۱-۷۴.
- ↑ ر. ک: صافی گلپایگانی، لطفالله، فروغ ولایت در دعای ندبه، سلسله مباحث امامت و مهدویت، ج۱، ص۳۸۹-۳۹۲؛ رضوانی، علی اصغر، موعودشناسی و پاسخ به شبهات، ص ۴۹۵.
- ↑ «رَضْوَى، رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ»؛ حموی، یاقوت، معجم البلدان، ج۳، ص۵۱.
- ↑ سمهودی، نورالدین، وفاء الوفاء بأخبار دارالمصطفی، ج۴، ص۱۲۱۹.
- ↑ «أَمَا إِنَّ لِصَاحِبِ هَذَا الْأَمْرِ فِيهِ غَيْبَتَيْنِ وَاحِدَةٌ قَصِيرَةٌ وَ الْأُخْرَى طَوِيلَةٌ»؛ طوسی، محمد بن حسن، الغیبة، ص۱۶۳.
- ↑ «وَ يَجِيئُهُ بِفَرَسٍ يُقَالُ لَهُ الْبُرَاقُ فَيَرْكَبُهُ ثُمَّ يَأْتِي إِلَى جَبَلِ رَضْوَى»؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، ج۵۲، ص۳۰۶.
- ↑ «ثُمَّ يَزُورُ آلَ مُحَمَّدٍ فِي جِنَانِ رَضْوَى فَيَأْكُلُ مَعَهُمْ مِنْ طَعَامِهِمْ وَ يَشْرَبُ مَعَهُمْ مِنْ شَرَابِهِمْ وَ يَتَحَدَّثُ مَعَهُمْ فِي مَجَالِسِهِمْ حَتَّى يَقُومَ قَائِمُنَا أَهْلَ الْبَيْتِ فَإِذَا قَامَ قَائِمُنَا بَعَثَهُمُ اللَّهُ فَأَقْبَلُوا مَعَهُ يُلَبُّونَ زُمَراً زُمَراً»؛ مجلسی، محمد باقر، بحارالأنوار، ج۶، ص۱۹۸؛ ج۵۳، ص۹۷.
- ↑ مهدیپور، علی اکبر، با دعای ندبه در پگاه جمعه، ص ۹۶-۹۹.